Tải bản đầy đủ - 117 (trang)
CHƯƠNG 2. NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN VÙNG VEN ĐÔ VỀ LÒNG HIẾU THẢO TRONG GIA ĐÌNH NGÀY NAY

CHƯƠNG 2. NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN VÙNG VEN ĐÔ VỀ LÒNG HIẾU THẢO TRONG GIA ĐÌNH NGÀY NAY

Tải bản đầy đủ - 117trang

CHƯƠNG 2. NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN

VÙNG VEN ĐÔ VỀ LÒNG HIẾU THẢO TRONG

GIA ĐÌNH NGÀY NAY

2.1.



Nguồn cung cấp thông tin về lòng Hiếu thảo cho thanh niên

Lòng Hiếu thảo là một giá trị mang tính truyền thống và lịch sử của



gia đình Việt Nam nói riêng và của các nước theo nền văn hoá Phương

Đông nói chung. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi tất cả số người được

khảo sát (100% số người được hỏi) đều cho biết họ đã từng được nghe,

được đọc và được bàn luận về lòng Hiếu thảo trong gia đình. Mặc dù lượng

thông tin của người được khảo sát có thể qua sự tiếp xúc khác nhau, nhưng

rõ ràng giá trị này đều được mọi người biết đến và nhận thức được : “Lòng

Hiếu thảo hay đạo Hiếu thì đó là truyền thống của dân tộc rồi, nên ai cũng

được biết ít nhất một lần từ khi bé đến bây giờ. Vì nó gắn liền với văn hoá

của Việt Nam mình mà.” (Nam, 24 tuổi, Cáo Đỉnh, lao động tự do, Trung

cấp).

Do đây là một giá trị của xã hội nên hầu hết những thanh niên được

khảo sát đều tiếp cận các nguồn thông tin khác nhau để hiểu về lòng Hiếu

thảo.

Bảng 2-1. Nguồn cung cấp thông tin về lòng Hiếu thảo

Tần xuất

(người)



Tỷ lệ

(%)



Từ ông/bà, cha mẹ, anh chị trong gia đình răn dạy



34



15,8



Từ thầy/cô giáo thông qua các buổi học, ngoại khoá

trong nhà trường



26



12,1



Từ các nhóm bạn bè (bạn học cùng lớp, bạn cùng tuổi,

bạn sống trong một khu vực hành chính…)



24



11,2



Nguồn thông tin



45



Tần xuất

(người)



Tỷ lệ

(%)



Từ các tổ chức: Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên...vv



35



16,3



Từ phương tiện truyền thông đại chúng(đài phát thanh,

ti vi, Internet, sách, báo in…)



96



44,7



Tổng



215



100



Nguồn thông tin



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Số liệu cho thấy, các phương tiện truyền thông đại chúng (đài phát

thanh, ti vi, Internet, sách, báo in) là kênh chủ yếu để thanh niên có thể tiếp

cận những cách hiểu khác nhau về lòng Hiếu thảo. Có 44,7% số lượng

người được hỏi được biết đến lòng Hiếu thảo qua kênh thông tin này. Điều

này cũng hợp với xu thế hiện nay khi các kênh truyền thông, phương tiện

đại chúng phát triển mạnh mẽ để mang thông tin đến cho đông đảo người

dân. Nguồn thông tin từ Đoàn thanh niên, hội Sinh viên... cũng chỉ chiếm

tỷ lệ 16,3% số người được hỏi cho thấy sự giảm sút vai trò của các tổ chức

tập thể đối với thanh niên. Đối với nguồn thông tin từ thầy/cô giáo thông

qua các buổi học, ngoại khoá trong nhà trường và các nhóm bạn bè lại

chiếm tỷ lệ khá thấp và tương đương nhau, lần lượt là 12,1% và 11,2%.

Điều này có thể lý giải cho tình trạng tại các trường học hầu hết chỉ chú

trọng vào việc dạy kiến thức chuyên môn cho học sinh/sinh viên là chủ

yếu. Tương tự, các nhóm bạn bè của thanh niên cũng thường chỉ chú ý đến

các chủ đề như học tập, vui chơi…Tỷ lệ về nguồn thông tin từ ông/bà cha

mẹ trong gia đình răn dạy con cháu về lòng Hiếu thảo cũng ở mức khá

thấp là 15,8% số người được khảo sát. Đây cũng là thực trạng của việc hầu

hết các hộ gia đình tập trung vào việc phát triển kinh tế mà không có thời

gian nhắc nhở con cháu về sự Hiếu thảo trong gia đình; hoặc chính các bậc



46



ông bà, cha mẹ cũng không nhận thức rõ ràng cần phải răn dạy con cháu về

điều này.

Thông tin tuyên truyền về lòng Hiếu thảo từ các tổ chức, đoàn thể

như Hội sinh viên, Đoàn thanh niên chiếm tỷ lệ cao thứ hai với 16,3% số

người được khảo sát. Điều này cho thấy việc thanh niên có xu hướng tham

gia các tổ chức và đoàn thể để sinh hoạt, vui chơi giải trí, do đó trong quá

trình hoạt động, các tổ chức đoàn thể này đã góp phần vào việc cung cấp

các chủ đề sinh hoạt, các thông tin trong đó có đề cập đến lòng Hiếu thảo

cho thanh niên hiện nay. Tuy nhiên, có thể thấy rằng tỷ lệ cung cấp thông

tin của các tổ chức, đoàn thể cao hơn không nhiều so với các nguồn thông

tin khác (từ ông bà, cha mẹ, thầy cô, nhóm bạn bè) cho thấy tầm ảnh hưởng

của các tổ chức đoàn thể này là không lớn. Nhiều khi các hoạt động chỉ

mang tính hình thức và không thu hút được nhiều thanh niên tham gia.

“Đoàn thanh niên sinh hoạt bây giờ nhiều khi hình thức lắm, các hoạt

động không được nhiều, kinh phí hoạt động toàn phải đi xin tài trợ nên

không ổn định. Theo tôi, chủ yếu là các nội dung sinh hoạt không đa dạng,

phong phú, xa rời thực tế nên không thu hút được nhiều thanh niên tại địa

phương tham gia.” (Nam, Bí thư chi đoàn thôn Lộc, 28 tuổi, Đại học).

2.2.



Nhận thức về lòng Hiếu thảo trong gia đình truyền thống



Như đã nói ở trên, gia đình truyền thống (GĐTT) tồn tại trong xã hội tiểu

nông trước đây. GĐTT có vị trí quan trọng của nó trong kinh tế và xã hội,

Ở đó, nam giới được coi trọng, gia đình, dòng họ và cộng đồng có quan hệ

gắn bó mật thiết. Cá nhân chỉ có ý nghĩa khi gắn liền với gia đình, dòng họ

và cộng đồng và bị sự kiểm soát không chính thức của dư luận xã hội. Cho

đến nay, mô hình gia đình hiện đại (GĐHĐ) đang dần thay thế mô hình gia

đình truyền thống. Khảo sát của chúng tôi cũng tìm hiểu và làm rõ những



47



nhận định, hiểu biết của thanh niên về những tiêu chí lòng Hiếu thảo trong

GĐTT trước đây.

Bảng 2-2. Tiêu chí về lòng Hiếu thảo trong GĐTT (tỷ lệ %)

STT



Tiêu chí về lòng hiếu thảo trong

gia đình truyền thống



Tán Tán thành

thành một phần



Không

tán

thành



Khó

nói



1.



Biết nghe lời, lễ phép và kính

trọng ông bà, cha mẹ



93,0



7,0



0



0



2.



Chăm sóc ông bà, cha mẹ khi ốm

và khi về già



89,8



9,8



0



0,5



3.



Giúp đỡ anh chị em trong gia

đình khi gặp khó khăn



78,1



18,1



2,8



0,9



4.



Phải có con trai để nối dõi tông

đường



25,1



38,1



32,1



4,7



5.



Phải chú trọng vào việc thờ cúng

tổ tiên (tham gia giỗ, lễ Tết…của

gia đình)



64,7



33,0



0,5



1,9



Phải tham gia đầy đủ vào các

việc của dòng họ và của cộng

đồng (giỗ họ, sửa sang nhà thờ,

tham gia lễ hội…vv)



44,7



46,5



7,0



1,9



6.



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Trong bảng trên, chúng tôi sắp xếp thành 2 nhóm tiêu chí cụ thể: i)

nhóm tiêu chí nhận thức và thái độ ứng xử, gồm các mục 1, 4, 5 và 6; ii)

nhóm tiêu chí hành động, gồm mục 2 và 3.



48



2.2.1. Nhận thức và lựa chọn ứng xử thể hiện lòng Hiếu thảo trong gia

đình truyền thống

Số liệu điều tra cho thấy, tỷ lệ người tán thành những việc như chăm

sóc ông bà cha mẹ khi ốm đau và khi cha mẹ về già, giúp đỡ anh chị em

trong gia đình khi gặp khó khăn rất cao, lần lượt với tỷ lệ là 89,8% và

78,1% số người được hỏi. Trong khi đó, chỉ 9,8% và 18,1% tán thành một

phần về tiêu chí chăm sóc ông bà cha mẹ và giúp đỡ anh chị em. Số người

không tán thành hành vi này chiếm tỷ lệ rất thấp (0,28 % và 0,51%), cho

thấy nó được đánh giá rất cao trong xếp hạng giá trị của GĐTT.

Biểu đồ 2-1. Tiêu chí chăm sóc ông bà cha mẹ và giúp đỡ anh chị em (tỷ lệ

%)



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Trong gia đình truyền thống, nam giới và người tộc trưởng được coi

trọng và đề cao. Do đó việc có con trai để nối dõi tông đường là một nhiệm

vụ rất quan trọng. Nếu người phụ nữ không sinh được con trai thì thường bị

mọi người trong gia đình và hàng xóm không coi trọng. Theo số liệu khảo

sát, có 38,1 % số người được hỏi tán thành một phần việc phải có con trai



49



để nối dõi; 32,1% số người được hỏi không tán thành; có 25,1% số người

được hỏi tán thành và chỉ có 4,7% số người được hỏi phân vân khó nói.

Biểu đồ 2-2: Tương quan giữa nhóm tuổi với tiêu chí chăm sóc ông bà, cha

mẹ khi ốm và khi về già (tỷ lệ %)



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Xem xét mối tương quan giữa các nhóm tuổi và mức độ tán thành về

tiêu chí chăm sóc ông bà, cha mẹ khi ốm và khi về già của nhóm đối tượng

được khảo sát chúng tôi thấy có sự khác biệt giữa các nhóm tuổi. Nhóm

tuổi từ 19 - 22 tuổi có tỷ lệ tán thành cao nhất ở nhóm tuổi từ 26 - 30 với

94,2%; Tiếp đến là nhóm tuổi từ 19-22 có 81,4% số người được khảo sát.

Thạnh niên trong độ tuổi từ 16 - 22 tuổi thường dành phần lớn thời gian

cho học tập và giải trí, cha mẹ của họ có tuổi đời tương đối trẻ, sức khỏe

cũng ổn định nên nhu cầu chăm sóc người lớn tuổi chưa đặt ra với họ. Còn

thanh niện trong độ tuổi từ 23 - 30 phần lớn đã bắt đầu lập nghiệp, đã có

gia đình và có người đã trở thành cha mẹ. Cũng như câu ngạn ngữ “có con



50



mới hiểu lòng cha mẹ”, việc thấu hiểu và cảm thông với cha mẹ sẽ nâng

cao tinh thần tự giác chăm sóc ông bà cha mẹ hơn ở nhóm tuổi này.

Biểu đồ 2-3: Tương quan giữa trình độ học vấn với tiêu chí giúp đỡ anh chị

em khi gặp khó khăn (tỷ lệ %)



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Số liệu khảo sát cho thấy thanh niên có học vấn càng cao, mức độ

tán thành về tiêu chí giúp đỡ anh chị em khi gặp khó khăn càng cao. Sự

khác biệt giữa kết quả tán thành như sau: mức học vấn Đại học/trên đại học

đạt cao nhất với 82,4%; Trung cấp cao đẳng là 81,3%; Trung học phổ

thông ở mức 76,6%; trung học cơ sở: 57,1% và thấp nhất là mức tiểu

học/mù chữ với 0%. Điều này cho thấy tầm quan trọng của quá trình giáo

dục trong việc nâng cao nhận thức cho thanh niên về các giá trị truyền

thống tốt đẹp trong gia đình.



51



Biểu đồ 2-4. Tiêu chí Phải có con trai để nối dõi tông đường (tỷ lệ %)



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Theo số liệu trên, ta có thể thấy việc có con trai để nối dõi tông

đường vẫn là một nhiệm vụ cần thiết và được coi trọng. Tuy nhiên, nhận

thức của thanh niên tại Xuân Đỉnh về tiêu chí này trong GĐTT vẫn có sự

khác biệt. Chỉ có 25,1% số người được hỏi tán thành việc phải có con trai

để nối dõi tông đường. Điều này cho thấy việc tuyên truyền luật Bình đẳng

giới đã có tác dụng đáng kể trong việc xóa bỏ tư tưởng “trọng nam, khinh

nữ” cho thanh niên. Nhận thức về bình đẳng giữa nam và nữ, không còn

quá coi trọng con trai đã chi phối đến lựa chọn này của thanh niên: “Trong

gia đình truyền thống thì phải có con trai chứ, nếu không có thì thấy nhục

với hàng xóm lắm, bị chê là không biết đẻ, đi ăn cỗ có khi bị trêu là phải

ngồi mâm dưới, không được góp ý vào những việc quan trọng, ý kiến thì

không được coi trọng, khi mình chết không có ai hương khói và tài sản sẽ

phải cho người khác hưởng. Nói chung là sẽ bị thiệt đủ đường...” (Nam, 30

tuổi, thôn Đông, công nhân, trung cấp).



52



Bảng 2-3. Tương quan giữa giới tính và tiêu chí Phải có con trai nối dõi tông

đường (tỷ lệ %)



Giới tính



Tán thành



Tán thành



Không tán



một phần



thành



Khó nói



Tổng

(%)



Nam



31,3



41,7



22,6



4,3



100



Nữ



18,1



34,0



43,0



5,0



100



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Nhận thức về việc phải có con trai nối dõi tông đường được xem xét

trong mối tương quan với giới tính thì cho thấy sự khác biệt. Nam giới tán

thành tiêu chí này với tỷ lệ là 31,3% so với 18,1% từ nữ giới. Trái lại nữ

giới không tán thành tiêu chí này cao gần gấp đôi so với nam giới: 43% so

với 22,6% số người được hỏi. Điều này cho thấy: i) nhận thức về bình đẳng

nam nữ trong thanh niên hiện nay đã được nâng cao theo xu hướng “con

nào cũng là con”, nhất là ở nữ giới; ii) cần tiếp tục tuyên truyền tư tưởng

nam nữ bình quyền cho đối tượng nam, nhất là nam thanh niên.

2.2.2. Nhận thức về việc thờ cúng tổ tiên trong gia đình truyền thống

Thờ cúng tổ tiên luôn được coi trọng trong xã hội Việt Nam bất kể

trong thời kỳ nào. 64,7% số người được hỏi lựa chọn với tiêu chí tán thành

phải chú trọng vào việc thờ cúng tổ tiên; có 33% số người được hỏi tán

thành một phần và chỉ 0,5% số người được hỏi không tán thành với tiêu

chí này. Điều này cho thấy hầu hết số người được hỏi đều quan tâm đến

việc chú trọng thờ cúng tổ tiên: “Phải có ông bà, cụ kỵ mình thì mới có

mình được chứ. Do đó, phải tưởng nhớ đến ông bà mình chứ. Ngoài ra, đây

là việc cần chú trọng vì mình như vậy con cháu mình nhìn vào, sẽ bắt

chước và học hỏi theo. Nhà cửa, đất đai các cụ để cho con cháu bán xây



53



nhà, có tiền gửi ngân hàng…thì việc thờ cúng các cụ cũng là một lẽ biết

ơn…” (Nam, 27 tuổi, thôn Nhang, kinh doanh buôn bán, trung học phổ

thông).

Biểu đồ 2-5. Tỷ lệ lựa chọn tiêu chí về việc thờ cúng tổ tiên (tỷ lệ %)



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Trong gia đình truyền thống, việc tham gia đầy đủ vào các công việc

của dòng họ và cộng đồng là một điều rất quan trọng. Đây là tiêu chí để

đánh giá mức độ gắn kết của cá nhân với dòng họ và đó còn là sự thừa nhận

dòng họ, cộng đồng đối với những thành viên của mình. Quyền lợi của cá

nhân gắn liền với lợi ích và quyền lợi của dòng họ mình. Do đó, có 44,7%

số người được hỏi tán thành với tiêu chí này. Có 46,5% số người được hỏi

lựa chọn tán thành một phần có thể do những yếu tố như: là nữ giới hoặc

bận đi làm ăn xa…chi phối. Chỉ có 7% số người được hỏi là không tán

thành với việc phải tham gia đầy đủ các công việc của dòng họ và của cộng

đồng.



54



Thờ cúng tổ tiên rất được coi trọng vì đây là tín ngưỡng chủ đạo của

người Việt Nam. Xem xét mối tương quan giữa nghề nghiệp với tiêu chí

coi trọng thờ cúng tổ tiên cho thấy sự khác biệt trong nhận thức của nhóm

đối tượng nghiên cứu. Hầu hết người được hỏi đều cho rằng nên coi trọng

vấn đề này.

Bảng 2-4. Tương quan giữa nghề nghiệp với tiêu chí Coi trọng việc thờ cúng

tổ tiên (tỷ lệ %)



Nghề nghiệp



Tán

thành

một

phần



Tán

thành



Không

tán

thành



Khó

nói



Tổng

(%)



Học sinh



65,2



33,3



0



1,5



100



Sinh viên



62,8



34,9



0



2,3



100



Công chức/viên chức



66,7



33,3



0



0



100



Công nhân/thợ thủ công



76,9



15,4



7,7



0



100



Lao động tự do/làm thuê



75



21,4



0



3,6



100



Nông nghiệp



100



0



0



0



100



Kinh doanh buôn bán



39,1



56,5



0



4,3



100



80



20



0



0



100



Thất nghiệp/ở nhà nội trợ..



Nguồn: Số liệu khảo sát Nhận thức về lòng Hiếu thảo của thanh niên vùng

ven đô trong gia đình hiện nay, 10/2012

Nhóm nghề nông nghiệp có tỷ lệ tán thành cao nhất là 100% số

người được hỏi, tiếp theo là nhóm thất nghiệp/ở nhà nội trợ; công nhân/thợ

thủ công và lao động tự do, làm thuê lần lượt có tỷ lệ là 80%; 76,9% và

75% số người được hỏi. Đối với nhóm học sinh (tỷ lệ 65,2%); sinh viên (tỷ

lệ 62,8%); công nhân/viên chức (tỷ lệ 66,7%), mức độ tán thành tương

đương nhau. Nhóm kinh doanh buôn bán chiếm tỷ lệ thấp nhất với 39,1%

số người được hỏi. Nhìn chung,hầu hết các nhóm nghề nghiệp đều có tỷ lệ



55



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

CHƯƠNG 2. NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN VÙNG VEN ĐÔ VỀ LÒNG HIẾU THẢO TRONG GIA ĐÌNH NGÀY NAY

Tải bản đầy đủ ngay(117 tr)

×