Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Tải bản đầy đủ - 0trang

tạo, cung cấp nguồn nhân lực cho các ngành kinh tế, xã hội đáp ứng các nhu cầu phát triển

của quốc gia. Cải cách lớn nhất của Trường Đại học Humboldt (Humboldt University of

Berlin) là đã thay đổi toàn bộ mục tiêu hoạt động của trường bằng cách chuyển trọng tâm

sang nghiên cứu, và nghiên cứu trở thành yếu tố sống còn giúp cho hoạt động đào tạo đóng

góp trực tiếp cho xã hội và phát triển kinh tế. Mục tiêu của Trường Đại học Humboldt được

đặt ra rất rõ ràng. Thứ nhất, thực hiện các hoạt động nghiên cứu cơ bản, để tiến tới đạt được

trình độ cao trong nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ. Thứ hai, nghiên cứu trong trường

đại học gắn liền với thực tế và đóng góp cho sự phát triển của quốc gia, đặc biệt phát triển các

lĩnh vực công nghệ phục vụ cho mục đích dân sự và mục đích quân sự, đưa nước Đức trở

thành quốc gia hùng mạnh nhất thế giới. Ngay từ cuối thế kỷ 19, hãng dược phẩm nổi tiếng

của Đức (Bayer) đã thiết lập các mối quan hệ với các trường đại học (Bower, 1993). Trong

Chiến tranh thế giới thứ I, Uỷ ban Nghiên cứu quốc gia của Mỹ đã tập hợp các nhà khoa học

từ các trường đại học định hướng nghiên cứu với những nghiên cứu viên trong các doanh

nghiệp để hỗ trợ chiến tranh.

Cùng quan điểm với Wilhelm Vons Humboldt, Etzkowitz & Leydesdorff (2000) cũng

nhận thấy q trình phát triển cơng nghệ ứng dụng tại các trường đại học có tác động thúc đẩy

sáng tạo và khám phá ra những thành tựu khoa học mới, không phải thời đại ngày nay mà đã

từng xảy ra từ rất lâu.

Etzkowitz & Leydesdorff (2000) đã đưa ra các mơ hình liên kết giữa nhà nước – doanh

nghiệp – trường đại học để luận giải quá trình phát triển của liên kết giữa trường đại học và

doanh nghiệp. Mơ hình này đã và đang được ứng dụng trong việc nghiên cứu vấn đề này tại

nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các nghiên cứu của Charles (2003), Cooke (2001),

Dasgusta & David (1994), Kitagawa (2004), Lundvall (1993), Nelson (1993, 2004), Salter &

Martin (2001) về vai trò của trường đại học trong q trình đổi mới cơng nghệ và phát triển

kinh tế xã hội, các trường đại học được đánh giá là yếu tố trung tâm của hệ thống kinh tế;

nghiên cứu của Etzkowitz & Leydesdorff (2000), Slaughter & Leslie (1997) về xu hướng thực

hiện “nhiệm vụ thứ ba” của các trường đại học trong việc đóng góp và tham gia trực tiếp vào

phát triển kinh tế xã hội, bên cạnh hoạt động đào tạo và nghiên cứu. Các nghiên cứu của

Anselin & cộng sự (2006), Arundel và Geuna (2004), Bronaccorsi & Piccaluga (1994), Cohen

& cộng sự (2002), Fontana & cộng sự (2006), Fritsch & Schwirten (1999), Geuna (2001),

Gregorio & Shane (2003), Hall & cộng sự (2003), Kaufimann & Todtling (2001), Link

(2002), Meyer-Krahmer & Schmoch (1998), Mowery & cộng sự (2001), Santoro &

Chakrabarti (1999), Slaughter & cộng sự (2002), Tornquist & Kallsen (1994), Van Looy &

cộng sự (2003), Velho & Saez (2002) đưa ra sự tồn tại và các nhu cầu tất yếu để hình thành

liên kết trường đại học và doanh nghiệp. Các nghiên cứu này đưa ra các hình thức liên kết

khác nhau giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công

nghệ; các nghiên cứu của Anselin & cộng sự (2000), Arundel & Geuna (2004), Cohen, &

cộng sự (2002), Fontana & cộng sự (2006), Jaffe (1989), Lee (1996), Santoro & Chakrabarti

(1999), Tornquist & Kallsen (1994) tập trung vào phân tích những đặc tính liên quan đến nhà

trường, doanh nghiệp trong việc hình thành liên kết.

Bên cạnh một số cơng trình nghiên cứu chủ yếu tập trung vào những nội dung liên quan

đến bản chất của liên kết trường đại học – doanh nghiệp như tính tất yếu, các hình thức liên



3



kết, phương pháp đánh giá cũng đã xuất hiện một số đề tài nghiên cứu về các yếu tố ảnh

hưởng. Tuy nhiên, đa phần các nghiên cứu được tiến hành tại các nước phát triển như là Mỹ

và các nước phương Tây. Tuy nhiên, tại các quốc gia đang phát triển, nghiên cứu về nội dung

này chưa nhiều.

2.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Trong 10 năm trở lại đây, vấn đề liên kết trường đại học với doanh nghiệp mới thực sự

trở thành một đề tài được quan tâm đặc biệt. Thực hiện chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào

tạo về đổi mới giáo dục đại học, gắn đào tạo với nhu cầu xã hội, nhiều hội thảo – hội nghị đã

được tổ chức tại các trường đại học nhằm phân tích thực trạng liên kết giữa nhà trường và

doanh nghiệp trong đào tạo và nghiên cứu, ví dụ như Hội thảo Nhà trường và Doanh nghiệp

tại Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội (22/5/2007); Hội thảo khoa học quốc gia “Tương tác

trường đại học – doanh nghiệp theo mục tiêu nâng cao chất lượng đáp ứng nhu cầu xã hội và

năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp” tại Đại học Thương mại (22/4/2009)…

Ngoài các hội thảo tại trường đại học, nhiều nhà khoa học đã thực hiện các đề tài nghiên

cứu, biên soạn sách chuyên khảo và viết bài về liên kết trường đại học và doanh nghiệp. Tuy

nhiên, chưa có một đề tài nào đề cập đến vấn đề liên kết trường đại học và doanh nghiệp trong

nghiên cứu và chuyển giao công nghệ một cách toàn diện. Các bài viết chủ yếu tập trung vào

nội dung liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực. Ví

dụ như đề tài “Liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong hoạt động đào tạo và

nghiên cứu” của Trần Anh Tài & Trần Văn Hùng (2009) đã đã nêu ra quan điểm chính sách

về mối liên kết giữa các trường đại học với các doanh nghiệp; đưa ra các nội dung về liên kết

trường đại học và doanh nghiệp tại các quốc gia Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Singapore; nhưng

mới chỉ giới thiệu một số thông tin sơ lược về tình hình liên kết trường đại học và doanh

nghiêp tại Việt Nam. Đề tài “Nghiên cứu giải pháp phát triển doanh nghiệp trong trường đại

học” của Lê Thị Mai Hương & cộng sự (2009) lại tập trung vào việc nghiên cứu mơ hình và

đề xuất giải pháp xây dựng doanh nghiệp trong các trường đại học như một trong những hình

thức thúc đẩy hoạt động chuyển giao cơng nghệ.

Bài báo “Gắn đào tạo với sử dụng, nhà trường với doanh nghiệp” của Trần Anh Tài

(2009) mới chỉ làm rõ thực trạng mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội, giữa nhà đào tạo và

nhà sử dụng trong đào tạo đại học ở nước ta hiện nay, từ đó đề xuất một số giải pháp góp

phần làm cho sản phẩm đào tạo của các trường đại học đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường

lao động. Bài viết “Mơ hình đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay”

của Phùng Xuân Nhạ (2009) đề cập tới thực trạng đào tạo thiếu gắn kết với nhu cầu doanh

nghiệp. Để thúc đẩy mới liên kết này, bài báo cũng làm rõ hơn một số nội dung trong liên kết

nhà trường – doanh nghiệp như lợi ích, cơ chế liên kết và điều kiện thành công. Các tác giả

Nguyễn Minh Phong, Dương Quỳnh Chi (2008) trong bài viết “Hợp tác đại học và doanh

nghiệp – góc nhìn của người trong cuộc” lại đề cập đến vấn đề nguồn nhân lực trong xã hội

và đào tạo, sự cần thiết của việc hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp. Trịnh Thị Mai

Hoa (2008) tập trung vào vai trò của doanh nghiệp như một nhà cung cấp thông tin để các cơ

sở đào tạo nắm được nhu cầu của thị trường lao động.

Như vậy, thực tế hiện nay các nghiên cứu về liên kết trường đại học – doanh nghiệp ở

Việt Nam mới dừng lại ở các đánh giá của các bên về các hình thức liên kết và đề xuất những



4



giải pháp cho thúc đẩy liên kết đại học – doanh nghiệp. Các nghiên cứu tập trung ở khía cạnh

tổng hợp kinh nghiệm về hoạt động liên kết đại học – doanh nghiệp từ các trường đại học

nước ngoài hay kinh nghiệm của các nước. Thực tế thiếu vắng những nghiên cứu xem xét các

yếu tố ảnh hưởng tới liên kết trường đại học với doanh nghiệp. Bởi vậy, nghiên cứu này đặt ra

các câu hỏi nghiên cứu chính như sau:

Thứ nhất, các hình thức liên kết trường đại học – doanh nghiệp nào đang diễn ra ở Việt Nam?

Thứ hai, những yếu tố nào ảnh hưởng tới liên kết trường đại học – doanh nghiệp tại Việt Nam?

Những câu hỏi nghiên cứu này sẽ được cụ thể hóa nhằm xác định các biến nghiên cứu,

mơ hình nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu trong chương 2.

3. Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu chung của luận án là xác định các yếu tố ảnh hưởng tới liên kết

(động cơ và rào cản) trong mối quan hệ với các hình thức liên kết. Những mục tiêu cụ thể

được xác định như sau:

Thứ nhất, tổng hợp cơ sở lý luận về liên kết trường đại học – doanh nghiệp.

Thứ hai, xây dựng được một khung phân tích về liên kết đại học – doanh nghiệp cho các

trường đại học kỹ thuật tại Việt Nam.

Thứ ba, xác định các hình thức liên kết đại học – doanh nghiệp chính đang tồn tại trong

thực tế hoạt động của các trường đại học.

Thứ tư, xác định các nhóm yếu tố ảnh hưởng mang tính thúc đẩy và các yếu ảnh hưởng

có tính cản trở hoạt động liên kết đại học – doanh nghiệp tại Việt Nam.

Thứ năm, đề xuất các nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy liên kết trường đại học – doanh

nghiệp tại Việt Nam.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là liên kết trường đại học – doanh nghiệp và các yếu

tố ảnh hưởng (động cơ và rào cản) tới hoạt động liên kết trường đại học – doanh nghiệp tại

các trường đại học kỹ thuật Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu của luận án là hoạt động hợp tác trường đại học kỹ thuật với doanh

nghiệp thông qua khảo sát tại ba trường đại học là Trường Đại học Bách khoa Hà Nội,

Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng và Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh

trong giai đoạn 2005 – 2009 và 2010 – 2015.

5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận nghiên cứu tình huống để giải quyết các vấn đề

nghiên cứu đặt ra. Các đối tượng tiếp cận nghiên cứu bao gồm các trường đại học kỹ thuật có

thực hiện các hoạt động liên kết với doanh nghiệp. Đối tượng điển hình lựa chọn cho nghiên

cứu bao gồm các trường: Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Bách khoa Đà

Nẵng và Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là những trường đại học

đại diện cho ba khu vực lớn tại Việt Nam là Miền Bắc, Miền Trung và Miền Nam, đồng thời

cũng là những trường đại học kỹ thuật lớn nhất cả nước.

Nghiên cứu sử dụng kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định

lượng. Các nghiên cứu định tính được sử dụng bằng phương pháp phỏng vấn sâu các chuyên

gia bao gồm những lãnh đạo các trường đại học, các nhà quản lý doanh nghiệp. Những câu

hỏi được thiết lập xoay quanh các chủ đề về hoạt động liên kết đại học – doanh nghiệp.



5



Nghiên cứu định tính với mục đích khám phá những khía cạnh ảnh hưởng tới q trình liên

kết đại học – doanh nghiệp, định hình cho mơ hình nghiên cứu, thiết lập bộ công cụ đo lường

(các chỉ tiêu đánh giá) liên quan đến hoạt động liên kết đại học – doanh nghiệp. Tiếp theo các

nghiên cứu định lượng được thực hiện để phân nhóm, đánh giá tính tin cậy và thích hợp của

hệ thống các chỉ tiêu xây dựng và mối quan hệ giữa những yếu tố động cơ liên kết, rào cản

liên kết với mức độ thực hiện các hình thức liên kết trường đại học – doanh nghiệp trên dữ

liệu khảo sát bằng bảng câu hỏi với các đối tượng thuộc cả trường đại học và doanh nghiệp.

Dữ liệu khảo sát của nghiên cứu được phân tích bằng các kỹ thuật phân tích dữ liệu đa

biến để có thơng tin trả lời các câu hỏi nghiên cứu đặt ra. Đầu tiên, tác giả sử dụng phân tích

khám phá nhân tố để khám phá cấu trúc các khái niệm nghiên cứu trong từng nhân tố (rào

cản, động cơ, hình thức, định hướng giải pháp) từ dữ liệu thực nghiệm. Cấu trúc khái niệm

nghiên cứu khám phá được từ phân tích khám phá nhân tố tiếp tục được đánh giá tính tin cậy

bằng hệ số Cronbach Alpha và hệ số tương quan biến tổng. Tiếp theo tác giả đề xuất mơ hình

nghiên cứu cụ thể dựa trên dữ liệu thực nghiệm từ kết quả phân tích khám phá nhân tố. Để

đánh giá mối quan hệ giữa các nhân tố trong mơ hình nghiên cứu đề xuất tác giả sử dụng phân

tích tương quan và các phân tích hồi quy được sử dụng để đánh giá các mối quan hệ nhân quả

và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Để đánh giá sự khác biệt theo giai đoạn phân tích

bằng Paired test được sử dụng và so sánh sự khác biệt giữa các trường đại học phân tích

phương sai (ANOVA) được sử dụng. Các kỹ thuật phân tích được sử dụng trong nghiên cứu



bao gồm:

Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu: Dữ liệu được mô tả theo các chỉ tiêu phân loại bằng

các bảng thống kê tần suất và tỷ lệ để phản ánh đúng mẫu khảo sát nghiên cứu.

Phân tích khám phá nhân tố: Tại bước phát triển mơ hình nghiên cứu và xây dựng

các chỉ tiêu khảo sát. Thông qua các phương pháp chuyên gia luận án đã phát triển được một

hệ thống các chỉ tiêu cho từng nhóm nhân tố trong mơ hình nghiên cứu. Tuy nhiên, các chỉ

tiêu này được phát triển dựa vào lý thuyết và phương pháp chuyên gia nhưng là những chỉ

tiêu cụ thể (biến quan sát) chưa được phân loại thành các nhóm nhân tố tiềm ẩn để dễ giải

thích kết quả nghiên cứu hơn. Bởi vậy, đối với các yếu tố lớn trong mơ hình, tác giả sử dụng

phân tích khám phá nhân tố để khám phá cấu trúc rõ ràng của các thành phần chính (biến tiềm

ẩn) hình thành các khái niệm nghiên cứu (Hair và cộng sự, 2010). Cũng trong bước này dựa

trên giá trị nội dung (content validity) của từng nhân tố hình thành qua phân tích tác giả đánh

giá và lựa chọn một tên gọi thích hợp để đặt tên cho các nhân tố tiềm ẩn hình thành. Tiêu

chuẩn phân tích khám phá nhân tố phù hợp được thực hiện theo đề xuất của các nhà thống kê

bao gồm KMO lớn hơn 0.5, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê, phương sai giải thích lớn

hơn 50%, các hệ số tải nhân tố lớn hơn 0.5 (Hair và cộng sự, 2010). Kết thúc bước phân tích

này tác giả tiến hành điều chỉnh mơ hình nghiên cứu theo cấu trúc khái niệm khám phá được

để mơ hình phù hợp với dữ liệu thực nghiệm.

Kiểm định sự tin cậy của các cấu trúc đo lường hình thành sau phân tích khám phá

nhân tố: Các nhân tố hình thành trong phân tích khám phá nhân tố tiếp tục được đánh giá tính

tin cậy bằng hệ số Cronbach Alpha và hệ số tương quan biến tổng trong từng nhân tố. Bởi vì,

nghiên cứu này là nghiên cứu mới, các thang đo được phát triển mới nên tiêu chuẩn được lựa

chọn là hệ số Cronbach Alpha lớn hơn 0.6 (Hair và cộng sự, 2006) và hệ số tương quan biến



6



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×