Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong pháp luật quốc tế

Các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong pháp luật quốc tế

Tải bản đầy đủ - 0trang

gia đình và xã hội, trong học tập và lao động,  bởi  vậy,  Liên  hợp  quốc  đã 

ban  hành  nhiều  văn  kiện  về  tư  pháp  người chưa thành niên như:  Cơng 

ước về quyền trẻ em năm 1989 cùng với hai   Nghị



định thư khơng bắt buộc của cơng ước này (Nghị định thư về "sử dụng trẻ 

em trong xung đột vũ trang", Nghị định thư  về  "bn bán trẻ  em, mại dâm 

trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm", đều được Việt Nam phê chuẩn  ngày 

20/12/2001); Những quy tắc tối thiểu của Liên hợp quốc về  áp dụng pháp 

luật đối  với  Người  chưa  thành  niên  còn  gọi  là  Quy  tắc  Bắc  Kinh,  được 

Đại  hội đồng  Liên  hợp  quốc  thông  qua  ngày  29/11/1985;  Hướng  dẫn 

của  Liên  hợp quốc về phòng ngừa tội phạm  ở người chưa thành niên còn 

gọi là  Hướng  dẫn Riyadh, được Đại hội đồng Liên hợp quốc thơng qua 

ngày 14/12/1990; Những quy  tắc  tối  thiểu,  phổ  biến  của  Liên  hợp  quốc 

về  bảo  vệ  người  chưa  thành niên bị  tước quyền tự  do  ­ được Liên hợp 

quốc thông qua ngày 14/12/1990.

Đây là những văn kiện tổng hợp,  đúc kết một cách rộng rãi  kinh 

nghiệm của các quốc gia trên lĩnh vực Tư  pháp người chưa thành niên 

chúng ta cần trân trọng, vận dụng như  là những nghĩa vụ  chính trị  và kế 

thừa các  giá trị tinh thần tốt đẹp của cộng đồng quốc tế.

Cần lưu ý rằng những văn kiện trên  đây chỉ  đưa ra những  hướng 

dẫn và quy tắc tối thiểu trên lĩnh vực này. Điều đó có nghĩa, mỗi quốc gia 

có  thể  vận  dụng  trong  việc  xây  dựng  và  thực  thi  chính  sách,  pháp  luật 

mang  tính sáng  tạo,  xây  dung  và  khoan  dung  hơn  theo  ngun  tắc  "lợi  ích 

tốt nhất cho trẻ em".

Các quy tắc và ngun tắc nêu trên có chứa đựng một điều khoản 

cho thấy  rằng,  các  quy  tắc  và  ngun  tắc  đó  được  thực  hiện  dựa  trên 

những điều kiện kinh tế ­ xã hội và văn hóa hiện có của mỗi quốc gia. Các 

tiêu chuẩn nêu ra rất linh hoạt, nếu được áp dụng một cách thiện chí theo 

cách thức phù  hợp nhất  với  với  hồn  cảnh  kinh  tế  ­  xã  hội,  văn  hóa  của 

từng quốc gia, chúng sẽ là một cơng cụ hữu hiệu giúp cải thiện cuộc sống 

của số  lượng ngày càng  tăng người  chưa  thành  niên  bị  đẩy  tới  chỗ  vi 

phạm  pháp  luật  và  chống  lại  xã  hội. Dựa trên những quy định của pháp 

luật quốc tế  về  chưa thành niên, các  quốc gia trên thế  giới đã đưa ra các 



quy định về người chưa thành niên nói  chung, người chưa thành niên phạm 

tội nói riêng, các chế tài xử lý người chưa   thành



niên phạm tội phù hợp với điều kiện kinh tế  ­ văn hóa ­ xã hội, phong tục, 

tập quán, pháp luật của mỗi nước. Do vậy, những văn kiện trên chỉ đưa ra 

những hướng dẫn và quy tắc tối thiểu  trên lĩnh vực này. Điều đó có nghĩa, 

mỗi  quốc gia  có  thể  vận  dụng  trong  việc  xây  dựng  và  thực  thi  chính 

sách,  pháp  luật   mang   tính   sáng   tạo,   xây   dung   và   khoan   dung   hơn   theo 

ngun tắc "lợi ích  tốt nhất  cho  trẻ  em".  Chẳng  hạn  như:  Tòa  án  người 

chưa thành niên ở Thái Lan được thành lập ngày 28/1/1952, ngồi mục đích 

xử  lý người chưa thành  niên phạm  tội  bằng  những  biện  pháp  đặc  biệt 

thì  thẩm  quyền  của  Tòa  án  người chưa  thành  niên  còn  được  phép  giải 

quyết  một  số  trường  hợp  tranh  chấp  gia đình liên quan tới hạnh phúc và 

lợi ích của người chưa thành niên.

Mục tiêu và những quy tắc trong các văn kiện trên là:

­  Về  mục  tiêu:  Toàn  bộ  hoạt  động  của  hệ  thống  tư  pháp  người 

chưa thành niên nhằm giảm đi đến mức tối thiểu việc các cơ  quan tư  pháp 

phải  xử  lý  đối  với  người  chưa  thành  niên.  Đồng  thời  làm  giảm  đi  đến 

mức  thấp  nhất  ảnh  hưởng  xấu  có  thể  có  khi  khơng  thể  khơng  áp  dụng 

các chế tài pháp luật đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Do 

vậy, thực tiễn luật  pháp quốc tế đã có biện pháp xử  lý chuyển hướng đối 

với người chưa thành niên  ­ biện pháp xử  lý người chưa thành niên một 

cách khơng chính thức nằm ngồi hệ  thống tư  pháp chính thống nhằm hạn 

chế  thấp nhất việc áp dụng hình  phạt đối với người chưa thành niên. Tại 

Điều 40 (3) (b) Công ước quốc tế về quyền trẻ  em quy  định  các quốc gia 

thành  viên  "bất  cứ  khi  nào  xét  thấy  phù  hợp  và nên làm" phải khuyến 

khích thúc đẩy việc thiết lập các biện pháp xử  lý người chưa thành niên vi 

phạm pháp luật  mà  khơng cần viện  đến các thủ  tục tư  pháp trong  điều 

kiện bảo đảm quyền con người và sự nghiêm minh của pháp luật.

Quy  tắc  về  các  chuẩn  mực  tối  thiểu  về  quản  lý  tư  pháp  người 

chưa thành niên  cũng trực tiếp khuyến khích thúc đẩy sử  dụng các biện 



pháp xử  lý chuyển  hướng:  "Bất  cứ  khi  nào  xét  thấy  phù  hợp,  cần  xem 

xét  xử  lý  người



chưa thành niên vi phạm pháp luật theo hướng khơng viện dẫn đến hoạt 

động xét xử chính thức của cơ quan thẩm quyền" [32, Quy tắc 11.1].

Hay:

Cơ  quan  Cơng  an,  Kiểm  sát  và  các  cơ  quan  khác  xử  lý 

các vụ  việc  có  người  chưa  thành  niên  cần  được  giao  thẩm 

quyền  tự  quyết trong việc ra quyết  định về  các vụ  án này  mà 

không cần  phải tổ  chức  xét  xử  chính  thức.  Quyết  định  đưa  ra 

dựa  trên  các  tiêu  chí được quy định riêng cho mục đích này trong 

hệ  thống pháp  luật tương  ứng  đồng thời phải phù hợp với các 

ngun tắc được  quy định trong Bộ  ngun tắc này [32, Quy tắc 

11.2].

Việc áp dụng các biện pháp ngồi tư  pháp có thể  quyết định trong 

suốt q  trình  giải  quyết  vụ  án.  Một,  một  số,  hoặc  tất  cả  các  cơ  quan 

đều  có  thể chiểu theo  những  quy tắc  và  chính sách  trong hệ thống  tương 

ứng  mà  quyết  định áp dụng các biện pháp xử  lý chuyển hướng. Xử  lý 

chuyển   hướng  không  nhất  thiết  chỉ  được  sử  dụng  trong  trường  hợp 

phạm  tội  nhẹ,  do  đó  các  biện pháp  này  có  thể  được  khai  thác  như  một 

chiến  lược  rất  hữu  ích  để  thực  hiện mục tiêu của hệ  thống pháp luật 

quốc tế về người chưa thành niên.

Bên cạnh đó, Bộ quy tắc này cũng quy định điều kiện cần và đủ để 

thi hành các biện pháp xử lý ngồi tư pháp đối với người chưa thành niên  vi 

phạm  pháp  luật:  "Để  hỗ  trợ  các  quyết  định  được  đưa  ra  dựa  trên  thẩm 

quyền tự quyết trong các vụ việc có người chưa thành niên, cần có nỗ lực 

cung  cấp các chương trình tại cộng đồng như  quản lý giám sát ngắn hạn, 

giáo huấn  chỉ  dẫn,  buộc  bồi  thường  thiệt  hại,  đền  bù  cho  người  bị  hại" 

[32, Quy tắc 11.4]. Quy tắc này khuyến khích đưa ra một số lựa chọn xử lý 

người   chưa    thành   niên  dựa  vào  cộng  đồng  mang  tính  khả  thi.  Các 

chương  trình  tư  pháp  phục hồi,  bồi  thường  thiệt  hại  và  ngăn  ngừa  vi 



phạm  thông  qua  cơng  tác  quản  lý, giám sát,  giáo  huấn  chỉ  dẫn  có  thể  sẽ 

đặc biệt phù hợp và hữu ích trong từng trường hợp.



Trong khi đó  Hướng dẫn của Liên hợp quốc về  phòng ngừa tình 

trạng  phạm  tội  của  người  chưa  thành  niên  lại  nhấn  mạnh  vai  trò  của 

các  chương trình  và  dịch  vụ  tại  cộng  đồng  trong  ngăn  ngừa  và  xử  lý  tội 

phạm  trong  giới  trẻ. Hướng dẫn này quy  định rằng "các cơ  quan cơng 

quyền quản lý xã hội chỉ nên vào cuộc khi khơng còn biện pháp khả dĩ nào 

khác" [35, Điều 6].

Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp xử  lý người chưa thành niên 

ngồi tư  pháp  như  chuyển  người  chưa  thành  niên  đến  các  dịch  vụ  cộng 

đồng  thích hợp hoặc các dịch vụ  khác đều đòi hỏi phải có sự  đồng thuận  

của người  chưa thành  niên  hoặc  cha  mẹ  hay  người  giám  hộ  của  các  em 

và  phải  chịu  sự  kiểm tra  của  một  số  cơ  quan  có  thẩm  quyền.  Sự  đồng 

thuận  của  người  chưa  thành  niên hoặc cha mẹ  các em là một điều kiện 

tiên quyết để  áp dụng biện pháp  xử  lý  ngoài  tư  pháp.  Tại  Quy  tắc  11.3 

trong Quy tắc về các chuẩn mực tối thiểu về quản lý tư pháp người chưa 

thành niên  quy định rằng  tất cả các tiến  trình xử  lý  chuyển  hướng  tuyến 

người  chưa  thành  niên  ra  những  dịch  vụ  tại  cộng đồng phù hợp hoặc các 

dịch vụ khác đều phải được sự đồng thuận của   người chưa thành niên, cha 

mẹ hoặc người giám hộ của các em. Quy tắc này cũng nhấn mạnh rằng cần 

có sự  quan tâm giám sát phù hợp để  giảm mức thấp nhất   nguy cơ bắt ép, 

đe dọa trong tất cả các giai đoạn của quy trình xử  lý chuyển   hướng ngay 

tại  Phần  giải  thích:  Phải  đảm  bảo  người  chưa  thành  niên  khơng  bị  gây 

áp  lực  buộc  phải  đồng  ý  thực  hiện  chương  trình  xử  lý  chuyển  hướng, 

chẳng hạn như  áp lực nếu khơng đồng ý chuyển hướng thì phải ra trước  

tòa án.

­  Quy tắc tổng qt  áp dụng trong hệ  thống tư  pháp người chưa 

thành niên là "lợi ích tốt nhất cho trẻ  em". Và tơn trọng, bảo vệ  tất cả  các 

quyền  con người của trẻ  em. Quy tắc tổng qt này cần được vận dụng 

vào tất cả các giai đoạn của q trình tố tụng, từ bắt giữ, khởi tố, điều tra 



đến  truy  tố,  xét  xử  và cải  tạo  ­  giáo  dục.  Không  trẻ  em  nào  bị  tước 

quyền  tự  do  một  cách  tùy  tiện, việc  bắt,  giam  giữ,  bỏ  tù  trẻ  em  phải 

được  tiến  hành  theo  pháp  luật  và  chỉ  được tính đến như  biện pháp cuối 

cùng và trong thời gian ngắn nhất.



Ngay tại lời nói đầu của Cơng ước quốc tế của Liên hợp quốc  về 

quyền  trẻ  em  đã  "xét  rằng,  trẻ  em  cần  được  chuẩn  bị  đầy  đủ  để  cuộc 

sống  cá nhân trong xã hội và cần được nuôi nấng, giáo dục theo tinh thần 

các lý  tưởng  được  nêu  ra  trong  Hiến  Chương  Liên  hợp  quốc,  nhất  là 

theo  tinh  thần  hòa bình, phẩm giá, khoan dung, tự  do, bình đẳng và đồn 

kết" [33].

Ngồi ra tại mục 4 Điều 40 của Cơng ước này đã cụ thể hóa:

Cần có sẵn nhiều biện pháp khác nhau, như  là sự  chăm 

sóc, các hướng dẫn và lệnh giám sát: tư  vấn, tạm tha; sự  chăm 

nom  của cha mẹ  ni, các chương trình giáo dục và dạy nghề  và 

những  biện pháp  thay  thế  khác  bên  ngồi  sự  chăm  sóc  của  các 

cơ  quan  và  tổ chức trong thể chế, nhằm bảo đảm cho các trẻ em 

được  đối   xử  một  cách  phù  hợp  với  phúc  lợi  của  các  em  và 

tương xứng với tình cảm và tội phạm của những em này [33].

Bản Quy tắc về bảo vệ người chưa thành niên bị tước đoạt tự do 

thì quy định các biện pháp khơng giam giữ  phải được khuyến khích phát 

triển  và giám  sát  chặt  chẽ  (quy  tắc  2..4).  Bộ  quy  tắc  này  cũng  khuyến 

khích thiết lập đa dạng các biện pháp xử lý dựa vào cộng đồng:

Nhằm  tạo  ra  các  biện  pháp  xử  lý  linh  hoạt  để  đáp  ứng 

với bản chất và mức độ  nghiêm trọng của từng hành vi vi phạm, 

với nhân  thân  và  hoàn  cảnh  của  người  vi  phạm  cũng  như  với 

yêu  cầu bảo  vệ  xã  hội  và  tránh  áp  dụng  hình  phạt  tù  khi  chưa 

cần  thiết, hệ  thống  tư  pháp  hình  sự  cần  thiết  lập  đa  dạng  các 

biện  pháp  xử  lý không giam giữ  trong các quyết  định từ  trước 

khi xét xử  tới sau  khi  đưa  ra  hình  phạt.  Số  lượng  và  loại  hình 

các biện pháp khơng giam giữ nên  được  quyết  định  áp dụng  sao 

cho  vẫn  có  thể  áp  dụng  các biện pháp trừng phạt khác [34, Quy 

tắc 2.3].



Bản  Quy  tắc  về  các  chuẩn  mực  tối  thiểu  về  quản  lý  tư  pháp 

người chưa thành niên cũng đã nêu rõ:



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong pháp luật quốc tế

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×