Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Ý nghĩa của việc quy định các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Ý nghĩa của việc quy định các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Tải bản đầy đủ - 0trang

Thứ ba, xuất phát từ những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn xã hội 

nói chung,  thực  tiễn  lập  pháp  và  áp  dụng  pháp  luật  hình  sự  ở  nước  ta. 

Trải qua



hơn  hai  thập  kỷ  kể  từ  khi  Bộ  luật  hình  sự  đầu  tiên  của  nước  Việt  Nam 

thống nhất  được  ban  hành  (Bộ  luật  hình  sự  năm  1985),  Nhà  nước  ta  đã 

tiến  hành pháp  điển hóa lần hai Bộ  luật hình sự  với việc hồn thiện các 

ngun tắc xử  lý người  chưa  thành  niên  phạm  tội  đã  đáp  ứng  được  nhu 

cầu của thực tiễn, phù hợp với các quan hệ xã hội.

Như  vậy, với tất cả  những lý lẽ  phân tích ở  trên khơng chỉ  nói lên 

vai trò  quan  trọng  của  các  ngun  tắc  xử  lý  hình  sự  về  người  chưa 

thành  niên phạm tội trong việc đấu tranh phòng ngừa tội phạm người chưa 

thành niên mà còn là luận chứng cho việc nghiên cứu các ngun tắc xử  lý 

người chưa  thành niên phạm tội trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp 

quyền ở Việt Nam.

KHÁI QT LỊCH SỬ  HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC NGUN TẮC 

XỬ LÝ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ  VIỆT 

NAM TỪ  SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN TRƢỚC   KHI BAN 

HÀNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999



Nghiên cứu một cách có hệ  thống lịch sử  hình thành và phát triển 

của luật  hình  sự  Việt  Nam  về  các  nguyên  tắc  xử  lý  người  chưa  thành 

niên  phạm tội  sẽ  có  được  cách  nhìn  tồn  diện  và  khái  qt  về  q  trình 

phát  triển,  đồng thời rút ra được những giá trị  cần được kế  thừa của các 

ngun  tắc  xử lý người chưa thành niên phạm tội.

Tội phạm nói chung cũng như  tội phạm do người chưa thành niên 

thực hiện  nói  riêng  tồn  tại  rất  lâu  trong  lịch  sử.  Cũng  như  mọi  chế  định 

khác của luật  hình  sự,  qua  mỗi  hình  thái  kinh  tế  ­  xã  hội  các  nguyên  tắc 

xử  lý  người chưa  thành  niên  phạm  tội  đều  thể  hiện  tính  giai  cấp  sâu 

sắc.  Trong  phạm  vi của đề  tài, chúng tơi chỉ đi sâu nghiên cứu lịch sử  hình 

thành và q trình  phát triển của các ngun tắc xử  lý người chưa thành 

niên phạm tội của Nhà  nước ta từ  Cách mạng tháng Tám năm 1945  đến 

nay, qua đó, cũng phân tích  được phần  nào  tính  ưu  việt,  tiến  bộ  và  nhân 



đạo  của  chính  sách  về  người  chưa thành niên của Nhà nước Cộng hòa xã 

hội chủ nghĩa Việt Nam.



Giai  đoạn  từ  sau  Cách  mạng  tháng  Tám năm 1945  đến  trƣớc 

khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985

Từ  sau Cách mạng tháng Tám thành cơng  đến trước khi ban hành 

Bộ  luật  hình  sự  năm  1985  là  thời  kỳ  Nhà  nước  Việt  Nam  dân  chủ  cộng 

hòa mà sau này là Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam vừa phải 

tiến hành hai  cuộc  kháng  chiến  trường  kỳ nhằm bảo vệ  độc lập  của  dân 

tộc,  vừa  phải tiến  hành  cơng  cuộc  xây  dựng  đất  nước.  Trong  tình  hình 

ấy,  cơng  tác  xây dựng  pháp  luật  nói  chung,  cũng  như  pháp  luật  hình  sự 

nói  riêng,  đặc  biệt  là quy định về các ngun  tắc xử lý người chưa thành 

niên  phạm  tội  trong  luật hình  sự  còn  nhiều  hạn  chế.  Hầu  hết  các  quy 

định  về  các  nguyên  tắc  xử  lý người  chưa  thành  niên  phạm  tội  khơng 

được  tập  hợp  một  cách  có  hệ  thống, mà  nằm  rải  rác  ở  các  văn  bản 

pháp  luật  khác  nhau.  Thậm  chí  vấn  đề  các nguyên tắc xử lý người chưa 

thành  niên  phạm  tội  thường  được  đề  cập  trong các báo cáo tổng kết có 

tính hướng dẫn nghiệp vụ chun mơn của ngành  tòa án.

Tuy vậy, nghiên cứu một cách có hệ  thống và đầy đủ  các quy định 

của pháp luật hình sự  trong thời kỳ  này về  các ngun tắc xử  lý người 

chưa thành niên phạm tội cho thấy có những đặc trưng chủ yếu sau đây:

Thứ  nhất, về  tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Pháp luật của thời kỳ 

này quy  định người chưa thành niên là chưa  đủ  18 tuổi, tuổi chịu trách 

nhiệm hình sự  là  từ  14  tuổi  đến  18  tuổi.  Tại  Báo  cáo  tổng  kết  công  tác 

4  năm  (1965  ­ 1968) của Tòa án nhân dân tối cao đã xác định:

…  Về  nguyên  tắc,  từ  đủ  14  tuổi  tròn  trở  lên  coi  là  có 

trách nhiệm  về  mặt  hình  sự.  Nói  chung  đối  với  lứa  tuổi  từ  14 

đến 16 thì chỉ bị truy tố, xét xử trong những trường hợp phạm các 

tội  nghiêm trọng như  giết người, cướp của, hiếp dâm… Riêng 

về  hiếp dâm  nói chung vẫn chủ  yếu là giáo dục và cũng chỉ  nên 

truy tố, xét xử trong trường hợp nghiêm trọng.



­  Đối với lứa tuổi từ  16  đến 18 tuổi, nếu hành vi phạm 

pháp có  tính  chất  tương  đối  nghiêm  trọng,  nói  chung  cần  xét 

xử, nhưng so với người lớn cần xử nhẹ hơn [66, tr. 14].

Như  vậy,  qua  hướng  dẫn  trên  đã  xác  định  tuổi  chịu  trách  nhiệm 

hình sự là 14 tuổi. Dưới độ tuổi này, người chưa thành niên dù thực hiện 

hành vi nguy hiểm đến mấy cũng khơng bị coi là người phạm tội.

Điểm tiến bộ trong luật hình sự thời kỳ này là đã xác định độ tuổi 

14 là  độ  tuổi  bắt  đầu  chịu  trách  nhiệm  hình  sự,  nhưng  khơng  phải  mọi 

trường hợp người từ đủ 14 tuổi trở lên thực hiện hành vi bị coi là tội phạm 

đều bị đưa ra  xét  xử  mà  "đối  với  lứa  tuổi  từ  14  đến  16  thì  chỉ  bị  truy  tố, 

xét  xử  trong những trường hợp phạm các tội nghiêm trọng" [66, tr. 19]. Khi 

hướng  dẫn  đường  lối  xét  xử  đối  với  một  số  tội  phạm  cụ  thể  Tòa  án 

nhân  dân  tối  cao  đã khẳng  định  đối  với  những  người  từ  14  tuổi  tròn  trở 

lên  đến  16  tuổi,  chỉ  nên truy tố  trong những trường hợp phạm tội nghiêm 

trọng như  giết người,  cướp của, hiếp dâm, riêng về  hiếp dâm vẫn chủ 

yếu là giáo dục và cũng chỉ  truy  tố  trong  những  trường  hợp  phạm  tội 

nghiêm trọng. Còn  đối  với  lứa  tuổi  từ 16 đến 18 tuổi chỉ được xử lý hình 

sự nếu hành vi phạm pháp có tính chất tương đối nghiêm trọng.

Như  vậy, trong thời kỳ  này pháp luật  đã có sự  phân hóa từng giai 

đoạn  độ  tuổi  chịu  trách  nhiệm  hình  sự  của  người  chưa  thành  niên  gắn 

với mức độ nghiêm trọng của từng loại tội phạm.

Thứ  hai,  nguyên  tắc  xử  lý  người  chưa  thành  niên  phạm  tội  được 

quy định trong thời kỳ  này là trách nhiệm hình sự  có tính chất giảm nhẹ  và 

có mục đích giáo dục là chính.

Tại  Báo  cáo  cơng  tác  4  năm  (1965  ­  1968)  của  Tòa  án  nhân  dân 

tối cao đã hướng dẫn xét xử đối với người chưa thành niên nên xử nhẹ hơn 

so với người lớn, hay như  tại Chuyên đề  sơ  kết kinh nghiệm về  việc xét 



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Ý nghĩa của việc quy định các nguyên tắc xử lý ngƣời chƣa thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×