Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
GẮN BÓ MẸ CON Ở TRẺ

GẮN BÓ MẸ CON Ở TRẺ

Tải bản đầy đủ - 0trang

cùng cha khác mẹ và bác giúp việc (là người chăm sóc chính từ lúc HA từ lúc 16

tháng). Gia đình HA có điều kiện, bố mẹ là người có tri thức, hiểu biết, có vị thế

trong xã hội, bố mẹ HA thường xun bận cơng việc khơng có nhiều thời gian chăm

sóc và ni dạy con cái, cũng thường phải đi công tác dài ngày.

2.1.2. Lý do thăm khám/ lời yêu cầu

Thân chủ tự ti, nhút nhát trong nhiều tình huống ở ngoài, chưa biết cách

tương tác với mọi người, khó khăn trong nhận biết khơng gian, thời gian, nhận thức

bản thân và những sự kiện, sự việc diễn ra xung quanh, trẻ nói nhiều nhưng giao

tiếp vẫn thụ động, nhút nhát, né tránh, hay sao nhãng, vẫn còn một số hành vi cứng

nhắc theo thói quen.

2.1.3. Hồn cảnh gặp gỡ

HA đến đánh giá ở trung tâm NTL làm việc trước đây, sau đó NTL can thiệp

ngơn ngữ tại nhà cho HA theo sự sắp xếp giới thiệu của trung tâm. Đến thời điểm

hiện tại HA gặp một số vấn đề nên mẹ nhờ NTL hỗ trợ.

2.2. Đánh giá

2.2.1. Mơ tả vấn đề

- TC gặp một số khó khăn trong cuộc sống hàng ngày: về giao tiếp TC không

nhìn mắt khi nói chuyện, khơng chủ động kể những câu chuyện của mình cho bố mẹ

nghe, thường không đặt ra những câu hỏi quan tâm, tò mò trong quá trình giao tiếp,

đàm thoại, trong quá trình tương tác với người khác, thường không lắng nghe câu

chuyện của người khác; tự ti, nhút nhát khi đi ra ngồi, khơng dám tham gia các

hoạt động ở trường; thường hay né tránh, im lặng, bịt tai khi nghe người khác đưa

ra những nhận xét không tốt, hoặc chỉ ra những lỗi sai của bản thân.

- Hơn 2 tuổi rưỡi mẹ nhận thấy TC chậm nói, nên mẹ đưa thân chủ đến

Trung tâm Giáo dục đặc biệt ở Hà Nội, tại trung tâm này TC được đánh giá là mắc

chứng tự kỷ.

- Lúc TC 3 t̉i rưỡi, Trung tâm Giáo dục hòa nhập nơi NTL từng làm việc

trước đây và giới thiệu NTL can thiệp ngôn ngữ tại nhà cho TC. Ở trung tâm, TC

được đánh giá chậm phát triển ngôn ngữ nhẹ, và hơi ngọng.



39



- Sau đó, trẻ được can thiệp ngơn ngữ, đến thời gian can thiệp về ngôn ngữ

biểu đạt, ngôn ngữ hiểu của trẻ phù hợp so với tuổi.

2.2.2. Kết quả đánh giá

- Kết quả hỏi chuyện lâm sàng từ mẹ và bác giúp việc

Trước khi mang thai sức khỏe mẹ yếu, thường hay mệt mỏi, mẹ khó mang

thai HA. Trong quá trình mang thai sức khỏe mẹ bình thường, theo lời mẹ “mang

bạn ý chị còn khơng nghén ngẩm gì, ăn ngủ khỏe re, đi làm còn nhiều hơn bình

thường, khơng có gì ảnh hưởng”; Song theo lời bác giúp việc “chị T cũng uống

thuốc bồi bổ mãi mới có tin vui, mấy tháng đầu chỉ nằm ở nhà dưỡng thai ”. Thân

chủ sinh mổ 3,2 kg, thời điểm sinh thân chủ mẹ 35 tuổi, thân chủ không bú sữa mẹ,

cũng không uống qua bình, thân chủ uống sữa bằng thìa đến lúc lớn, (do đó mà đến

4 tuổi TC vẫn không biết uống sữa bằng ống hút đi ra ngồi bác giúp việc thường

phải mang cốc và thìa theo) theo quan điểm của mẹ là không khoa học, giữ vệ sinh

cho con. Sau 6 tháng ở nhà với con mẹ đi làm, thân chủ ở nhà với bác giúp việc

(không phải là bác giúp việc hiện tại – theo mẹ nhận xét bác giúp việc cũ “bác khá

là khó tính nên khơng chịu ở lâu với nhà mình, bác giúp việc mới chu đáo nên cả bố

mẹ đều yên tâm”.

Về thể chất, vận động trẻ phát triển bình thường, sức khỏe tốt. TC thường

thích các chương trình trên máy tính bảng và quảng cáo, xem thì mới chịu ăn.Vì vậy,

mẹ mua thêm các băng đĩa về hoạt hình poporo cho con xem. Trẻ khơng hay được ra

ngồi, theo quan điểm của bố ra ngồi khơng đảm bảo sức khỏe, bụi bẩn, cũng khơng

có gì thú vị. Bố khơng cho thân chủ và anh trai ra ngoài chơi với các bạn hàng xóm,

ngay cả việc anh trai HA thích đánh bóng bàn ở nhà văn hóa của tở ngay cạnh nhà

cũng không được, thường xuyên đi lúc bố chưa về sang chơi và tính giờ bố về để về

nhà trước lúc bố về; bác giúp việc xin phép đưa HA ra ngồi đi dạo bố cũng khơng

đồng ý, bố khơng thích người khác hát ru cho con, bố nói “nó có hiểu gì đâu mà hát,

bác cứ để cho B ngủ là được rồi”.

Vào khoảng hơn 2 tuổi, mẹ cảm nhận con chậm nói, TC cũng thường đi

kiễng chân, cái gì không thích trẻ thường ăn vạ, thường nhắm mắt, bịt tai khi nghe

âm thanh không thích hoặc đi qua người lạ và những người không thích, hoặc đi



40



tránh ra rất xa (con sợ sấm và máy sấy tóc vô cùng). Mẹ cảm thấy lo lắng, mặc dù

bố không đồng ý nhưng lúc ấy mẹ vẫn quyết định cho TC đi đánh giá, can thiệp

1giờ/1ngày tại một Trung tâm giáo dục đặc biệt ở Hà Nội, tình trạng của HA trở nên

kinh khủng hơn khi đến trung tâm, đến thời điểm hiện tại mẹ không rõ đã xảy ra

chuyện gì với HA khi đến trung tâm. Mỗi sáng mẹ và bác giúp việc đưa HA đi can

thiệp, lên taxi TC bắt đầu khóc lóc, đến cửa trung tâm thì nằm vật ra, gào khóc ầm ĩ,

nhất qút khơng chịu vào. Cứ như vậy, một tháng, hai tháng vẫn không hết tình

trạng gào khóc, mẹ quyết định để TC ở nhà. Lên 3 tuổi, mẹ cho HA đi học trường

mầm non ở gần nhà, mấy hơm đầu TC cũng khóc, và chưa quen với đồ ăn ở lớp, HA

có thói quen khơng ăn những đồ ăn ở ngồi như bim bim, bánh ngọt, chỉ ăn các bữa

chính ở nhà, đưa đồ ăn cho TC, TC thường dùng đồ ăn để chơi, đến thời điểm đi

học mẫu giáo TC vẫn ăn cháo. Khoảng 1 tháng, TC quen với trường và không khóc

khi đi học, TC vẫn chưa tự xúc ăn, và thường xuyên ngậm cháo, nên ở lớp các cô

giáo vẫn xúc giúp, hầu như hôm nào đi học TC cũng đái dầm vì không kịp vào nhà

vệ sinh hoặc ngủ dậy đã thấy ướt quần. Phải đến 4 tuổi tình trạng đó mới dừng hẳn,

và khơng mặc bỉm khi đi ngủ vào ban đêm.

Đi học mẫu giáo một thời gian, TC vẫn còn những hành vi nhắm mắt, bịt tai

với người lạ, tránh xa khi đi qua người lạ, TC nói thêm từ đơn nhưng thể hiện nhu

cầu ngơn ngữ hạn chế, khơng chủ động, có nhiều hành động TC máy móc, cứng

nhắc (theo mẹ: hai anh em cứng nhắc máy móc y hệt nhau) nên mẹ nhờ một nhà

tâm lý can thiệp cho thân chủ tại nhà. Nhưng buổi đầu nhà tâm lý (nam) đến nhà

làm quen, TC tỏ ra sợ hãi, không hiểu lý do vì sao nhưng TC chủ không cho mẹ mở

cửa cho nhà tâm lý nam vào nhà, cứ bám lên người mẹ đòi bế, mẹ đưa cho TC xem

ipad cũng không cần, bắt đầu gào khóc lên ăn vạ, bằng bất cứ mọi cách không cho

mẹ mở cửa. Nên mẹ không thể nhờ sự hỗ trợ của nhà tâm lý này nữa. Vào thời điểm

này, thứ bảy hàng tuần, mẹ đưa TC sang nhà một cô giáo gần cơ quan của mẹ để

can thiệp ngôn ngữ, mẹ thấy TC thích học với cô và vui vẻ hơn, mẹ cảm nhận con

có trí nhớ hình ảnh tốt, chỉ nhìn một lần là nhớ. Lúc TC 3 tuổi rưỡi, mẹ tiếp tục tìm

người can thiệp tại nhà, mẹ được giới thiệu một trung tâm gần chỗ làm của mẹ và

đến trung tâm mà NTL làm việc để đánh giá, TC được đánh giá một số âm còn



41



ngọng và chậm phát triển ngơn ngữ nhẹ. Sau đó trung tâm giới thiệu NTL can thiệp

cho HA tuần 2 buổi tại nhà. Ấn tượng đầu tiên của NTL đến nhà làm việc trao đởi

với mẹ trước đây, đó là một em bé đáng yêu, thường xuyên nhún nhẩy trên ghế sofa,

TC không tỏ ra lạ lẫm khi gặp NTL mà thường xuyên gây sự chú ý với NTL, nhảy

lên nhảy xuống trước gương tự đếm “one, two, three”, mẹ hỏi gì trẻ cũng trả lời

(“bình thường mẹ hỏi còn lâu mới trả lời”), lúc đầu thân chủ đứng cạnh mẹ để nhìn

NTL, một lúc NTL chào hỏi, làm quen và tỏ ra thân thiết, và đòi NTL bế, khơng né

tránh, nhắm mắt như đi qua người lạ. Thân chủ thân thiết với NTL luôn từ buổi đầu

làm quen, nên lúc đó “mẹ nghĩ con hợp cơ nên càng n tâm vì khơng có ai con q

ln như vậy”. Sau một thời gian can thiệp, cả nhà nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt của

con, nói nhiều, đi về chủ động chào ông bà, bố mẹ, thể hiện nhu cầu bằng ngôn ngữ

trong hoạt động nhiều hơn và không dính âm vào nhau nữa, vui vẻ, tích cực, tự giác

hơn, không ăn vạ khủng khiếp hay một mực làm theo ý mình quá nhiều nữa, theo

lời khuyên của NTL mẹ bắt đầu bỏ thói quen mặc bỉm đi ngủ, TC chuyển sang ăn

cơm và bố mẹ hướng dẫn cho thân chủ tự xúc ăn. Thời gian đó, mẹ cũng nhờ bác

giúp việc chuyển sang nấu cơm mềm cho thân chủ. Đến 4 tuổi, TC bắt đầu ăn cơm.

TC giao tiếp, để ý nhiều hơn với mọi người trong nhà, mẹ cảm nhận các cô ở trường

không quan tâm TC khi con nghỉ ở nhà mấy ngày liền các cô cũng không hỏi thăm

tại sao thân chủ không đi học nên mẹ quyết định để thân chủ chuyển trường mầm

non song ngữ gần nhà.

Tháng 04/2017 TC chuyển sang học trường mầm non song ngữ gần nhà –

trường hiện nay TC vẫn đang học. Thời gian đầu chuyển trường TC cũng khóc lóc,

ăn vạ mẹ, khơng chịu đi học qua một tuần thì TC quen lớp học. Ở trường mới, được

cô giáo mới quan tâm và hay khen, động viên nên thân chủ cũng bắt đầu thích thú

hơn. TC được học tiếng Anh, thích nói tiếng Anh và học tiếng Anh, nên về nhà hai

mẹ con cùng giao tiếp với nhau bằng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính. Bố không

đồng ý vì theo bố “con nói tiếng mẹ đẻ nhiều cái còn không hiểu mà mẹ cứ bắt con

học rồi con loạn hết cả lên”, nhưng theo quan điểm của mẹ “con thích học cái gì cứ

cho con học, giờ còn nạp vào đầu con được thì cứ nạp”. Và mẹ bắt đầu mua rất

nhiều lô tô tiếng Anh, truyện cổ tích tiếng Anh đọc cho thân chủ nhưng thường mẹ

42



chỉ thực hiện được 1 lần, 2 lần không duy trì các hoạt động cùng con thường xuyên.

Ngoài ra, thân chủ thích cái gì hoặc nhắc đến đồ chơi gì bố mẹ đều đáp ứng và mua

cho thân chủ rất nhiều đồ chơi, khi đến nhà em họ, TC thích chơi đồ của em như lều

ngủ trong nhà, siêu nhân, công chúa của các em TC thích mẹ đều mua, hoặc em họ

bên nhà dì sẽ nhường hết cho TC mang về. TC thích nước và thích đi bơi mẹ mua

cho trẻ nhiều đồ bơi, kính bơi, và thuê cô giáo dạy bơi cho thân chủ tuy nhiên thân

chủ nhút nhát không hợp tác với cô. Theo nhận xét của mẹ “Từ bé đến lớn chị

khơng để con thiếu một thứ gì, bạn ý bé nhất nhà cả bên nội lẫn bên ngoại nên cái

gì cũng được ưu tiên”.

Hàng ngày đi học về thân chủ sẽ chơi nhún nhảy một mình, và bày tất cả đồ

chơi trên giường, nói chyện một mình. TC tỏ ra điệu đà, và tự trang điểm cho mình,

luôn tự nhận mình là “em bé B xinh đẹp”, và thường khen người khác xinh đẹp: mẹ

xinh đẹp, cô Nhung xinh đẹp, bác xinh đẹp, cô B.P xinh đẹp.

Hoạt động TC thích nhất là nhún nhảy trên giường đệm, sau khi đi học về

trong lúc bác giúp việc nấu ăn TC thường nhún nhảy và chơi một mình trong phòng

của bố mẹ, sau khi tắm xong, ở phòng bố mẹ TC thường xuyên leo lên đệm nhảy

liên tục và cười khối chí, TC thường chơi một mình trên phòng với đồ chơi, cả lúc

cả nhà ăn cơm, TC vẫn thường chơi một mình ở trong phòng. Sau một thời gian can

thiệp, mẹ nhận thấy con tiến bộ, về mặt giao tiếp chú ý, biết lắng nghe chỉ dẫn, quan

tâm tới các hoạt động cùng bố mẹ, đi học về mẹ hỏi đã biết nói mẹ bạn này đánh

con, bạn này làm gì. Đến thời điểm hiện tại, TC có khả năng đọc thành thạo những

bài văn, bài thơ, câu chuyện bằng tiếng Anh và tiếng Việt, mẹ thường đọc truyện

tiếng Anh với TC, tuy nhiên TC vẫn gặp những khó khăn về học tập nhất là trong

các hoạt động tập vẽ theo các bước, tập viết chữ cái, chữ số, tô màu: TC vụng về,

không tin lời bố mẹ khuyên như NTL, bố mẹ khuyên TC thường không nghe và

lảng tránh, thường khăng khăng làm theo ý mình, ai phê bình, bình luận gì TC

không chấp nhận, lúc nào cũng chỉ muốn nghe mình giỏi, mình xinh đẹp, và thường

xuyên lờ đi những điều đang nói đến, hay thay đởi một thói quen khơng vừa ý mình.

Thời gian gần đây, theo lời mẹ TC ngoan ngoãn , biết nhiều hơn, thích ôm ấp, thích

chơi với mọi người. Song vẫn tồn tại những hành vi kể trên, vẫn chưa biết cách chủ

43



động kể chuyện cho mẹ, thường khi hỏi những câu chuyện TC thường không hiểu

hoặc không nhận thức, phân biệt được các câu chuyện của mình và của người khác.

TC vẫn bịt tai, cúi gằm mặt xuống không thèm nhìn, cho tay vào miệng, khi nghe

những lời nhận xét không vừa ý mình, không nghe theo lời chỉ dẫn của mẹ. TC vẫn

chưa chủ động kể chuyện ở lớp hay đi đâu cho mẹ, chưa biết kể chuyện phân biệt

được ở đâu, khi nào, làm gì với ai như thế nào. Mẹ thấy rằng TC biết, thân chủ lý

luận và biết quan sát, vì cùng một vấn đề phê bình anh trai, nếu thân chủ nói tiếng

Anh với mẹ thì thân chủ diễn đạt rất tốt, nhưng khi thân chủ nói tiếng Việt thân chủ

khơng biết cách diễn đạt và kể mọi thứ như thế nào thế là “con cứ dùng từ lộn xộn,

hoặc dùng từ gì đó, hoặc con khoanh tay lại không kể nữa”. Ở nhà thì vui vẻ, bắng

nhắng nhưng ra ngồi thân chủ vẫn còn nhút nhát, tự ti, khép mình, chưa biết cách

chơi với các bạn, thỉnh thoảng vẫn hơi mất tập trung, dễ bị sao nhãng. Hai tuần này

bác giúp việc đang về quê nên con gầy hơn, sáng nào trước giờ đi học cũng ăn vạ

mẹ, nhiễu sư với mẹ, không chịu đi học, khơng chịu ăn sáng và suốt ngày đòi bác

lên, ngày nào cũng bắt mẹ gọi cho bác, lúc nào mẹ chưa gọi sẽ nói rất nhiều, nhưng

lúc bắt mẹ gọi cho bác thì cứ im lặng khơng nói gì. Hiện tại con vẫn nhút nhát khi

đi ra ngồi, lúc ở nhà thì ln tỏ vẻ tư tin, nhưng ra ngồi con vẫn khơng chịu thể hiện,

nói vẫn còn dính từ, và câu cú của bạn ý thì lủng củng lắm, vẫn chưa biết diễn đạt ý

của mình, chưa biết tương tác, đặt câu hỏi, kể chuyện ở lớp cho mẹ nghe.

- Kết quả trắc nghiệm phức hợp The Rey (B)

Theo gợi ý của GVHD, tôi tiến hành trắc nghiệm phức hợp B để đánh giá

mức độ phát triển và khả năng tri giác của TC.

Quá trình thực hiện trắc nghiệm: TC quan sát hình mẫu (3 phút) gọi hình tròn

và tam giác là “cơng chúa đang đi vào ngơi nhà của mình”, “hình vng là một bức

thư”, sau đó nhà tâm lý hỏi TC chủ đã sẵn sàng chưa, TC trả hình mẫu cho nhà tâm

lý và lấy bút chì và giấy vẽ lại. TC thực hiện sao chép lại trong vòng 10 phút. Trẻ vẽ

từ trái sang:(1) Vẽ hình tròn và 2 chấm tròn (2) Vẽ hình tam giác; (3) Vẽ hình chữ

nhật với suy nghĩ là ngôi nhà, TC vẽ chi tiết hình bán nguyệt và các nét ở giữa và

thân chủ gọi đó là “cánh cửa”; (4) Vẽ hình vng còn lại thêm chi tiết hình vng

góc bên trái, sau đó trẻ tự thêm hình vng nhỏ góc bên phải và thêm một hình tròn

44



ở góc phải hình vng, sau đó TC thêm các hình người bao gồm bạn gái, bạn trai

đang chơi với nhau chồng lên hình tròn chính có trong mẫu; (5) Vẽ thêm đường

chéo của hình vuông (6) Quay lại vẽ thêm nét miệng cho hình tròn 1.



Hình 2.3.1: Kết quả trắc nghiệm khn hình phức hợp - the Rey B

Từ kết quả TC thực hiện trắc nghiệm khuôn hình phức hợp B: Đầu tiên cho

thấy TC nhớ được các hình với các vị trí theo thứ tự và các chi tiết nhỏ có trong

hình. Thứ hai, thay vì TC bắt đầu vẽ hình ở giữa với tư duy tổng thể thì thân chủ bắt

đầu vẽ các hình theo chiều từ trái sang phải với các hình xếp cạnh nhau, từ đó dễ

dàng nhận thấy thân chủ gặp khó khăn về tư duy tri giác. Thứ ba, xét về mặt trí nhớ

thân chủ nhớ các hình chính và các chi tiết bé có trong hình, nhưng thân chủ khơng

đặt các hình xếp chồng lên nhau nói lên việc TC gặp khó khăn trong việc hình dung

và định hướng không gian, hơn nữa việc TC vẽ thêm các chi tiết các khuôn mặt có

những hình dạng khác nhau trong hình chồng chéo lên các chi tiết của hình mẫu

biểu hiện sự rối loạn tâm lý ở thân chủ. Từ kết quả trắc nghiệm vẽ hình phức hợp B

và những khó khăn thực tế về việc TC gặp khó khăn trong quá trình tập viết chữ,

viết số, tập vẽ và các hoạt động liên quan đến vận động tinh, do đó mà có thể đánh

giá sơ bộ về việc thân chủ gặp khó khăn về khả năng tri giác đối tượng điều đó dẫn

đến việc thân chủ gặp những khó khăn về khả năng nhận thức, tư duy tri giác không

gian và thời gian, các sự kiện, sự việc của mình và người khác.

- Kết quả vẽ tranh gia đình



45



Hình 2.3.2. Tranh vẽ gia đình

Quá trình vẽ tranh: Khi được nhà tâm lý gợi ý về vẽ tranh gia đình thân chủ

rất hào hứng với hoạt động vẽ tranh gia đình, thân chủ vẫn chưa hiểu rõ gia đình

gồm những ai. Được gợi ý về gia đình có ai, có những gì. Thân chủ bắt đầu vẽ các

thành viên trong gia đình vào góc trái của mặt giấy A4 theo thứ tự từ bố, mẹ, anh

trai, thân chủ và bác giúp việc. Sau đó thân chủ vẽ ngôi nhà ở bên phải mặt giấy

cách xa gia đình với một chiếc cửa ở phía ngoài cách biệt với ngôi nhà, và bảo “ cô

ơi cháu vẽ thêm cửa” thân chủ vẽ tiếp và nói “một mình em bé đi vào nhà”... “cả

nhà cùng đi vào nhà” NTL hỏi :cả nhà cùng đi vào nhà làm gì ? Thân chủ trả lời:

“Cả nhà cùng đi vào cùng nhảy với nhau”. Thân chủ vẽ mái nhà bé hơn phần tường

nhà và bảo với cô là “roof”, thân chủ vẽ thêm đường lò xo ở trên mái nhà và nói

“cháu vẽ thêm xốy xốy”, nhà tâm lý hỏi “xốy xốy là gì nhỉ?”, thân chủ trả lời

“đây là khói đấy cơ ạ, ra và khói từ bếp ra, bác C đang nấu ăn (bác giúp việc) ”;

Sau đó TC vừa nói “cơ ơi cháu vẽ thêm cửa sổ nhé !” vừa vẽ thêm hai cửa sổ ở ngôi

nhà. Tiếp theo thân chủ bắt đầu vẽ thân cây, lá và quả thân chủ gọi đây là cây táo,



46



sau đó thân chủ vẽ mặt trời ở trên, vẽ thêm hoa lá và sân nhà. Cuối cùng thân chủ vẽ

thêm hai chi tiết ở cạnh cái cây và nói với nhà tâm lý “cháu vẽ đám mây” Thân chủ

hoàn thành bức vẽ, và mượn nhà tâm lý hộp bút màu. TC tô theo thứ tự các thành

viên trong gia đình khá nhanh, nhưng thân chủ rất chăm chút cho cái cây và ngôi

nhà phân biệt các màu sắc khác nhau giữa các chi tiết. Trong q trình tơ màu, thân

chủ có sự lẫn lộn giữa lúc vẽ chi tiết đám mây thì bây giờ thân chủ gọi đó là sét.

Thân chủ vừa tơ chi tiết đó vừa nói “B và bác C sợ sấm, ôi sợ quá sợ quá !”

Sau khi vẽ xong NTL hỏi TC một số câu hỏi: người mà TC yêu nhất, thương

nhất, thích nhất, xinh đẹp nhất và muốn chơi cùng nhất là mẹ, sau đó là bố, đến bác

giúp việc, và anh M là người trẻ không thích. Mỗi lần NTL nhắc đến anh M, thân

chủ thường tỏ ra hờn dỗi, không thích nhắc đến.

Phân tích kết quả tranh vẽ gia đình: nhìn tổng thể thân chủ biết kết hợp các

chi tiết để tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh về gia đình đầy đủ các thành viên

trong gia đình song các chi tiết sắp xếp rời rạc và thứ tự vẽ các hình khá lộn xộn.

Bức tranh của thân chủ vẽ từ trái sang thể hiện cho quá khứ, sự gắn bó mẹ con và

tính hướng nội (Roseline David , 1971).

Thứ nhất, thân chủ vẽ theo kiểu người nòng nọc, khơng đầy đủ các bộ phận

cơ thể, khơng có chân, khơng có tóc, cho thấy mức độ phát triển của thân chủ chỉ

tương đương với thân chủ 3 tuổi với các nét chủ đạo đường thẳng và các hình tròn

cho thấy thân chủ có khó khăn về tập trung, sự kết hợp giữa thị giác và vận động.

Hơn nữa, thân chủ chăm chút vẽ các chi tiết nhà và cây hơn vẽ người, do vậy mà

cần lưu ý đến các mối quan hệ đối tượng của thân chủ (mối quan hệ với đồ vật của

thân chủ nổi trội hơn so với người). Thân chủ khá tập trung vào chi tiết mắt to ít

nhiều thể hiện việc thân chủ có tính tò mò hoặc ý mong muốn làm duyên dáng (Lê

Khanh, 2007).

Thứ hai, hình ảnh các thành viên trong gia đình đứng tự do không đứng trên

một nền tảng nào điều đó có thể nói lên thân chủ đang gặp khó khăn trong các mối

quan hệ gia đình. Cụ thể hơn, thân chủ vẽ theo thứ tự bố, mẹ, anh trai, thân chủ, và

bác giúp việc, có thể lý giải theo hai chiều hướng có thể thân chủ nhận định gia đình

bao gồm các thành viên theo thứ bậc như thân chủ vẽ(Trần Thị Minh Đức, ). Mặt

47



khác, thân chủ vẽ người bố đầu tiên, với chi tiết khuôn mặt của bố to hơn các thành

viên còn lại cho thấy hình ảnh người bố là người được ưu tiên, và là người có ý

nghĩa với thân chủ, tuy nhiên thân chủ lại vẽ mình rất xa bố. Nhân vật thứ hai mà

thân chủ vẽ là mẹ, với hình ảnh rất nhỏ đứng cạnh bố so với câu trả lời mà thân chủ

nói với NTL – thân chủ thích mẹ nhất, yêu mẹ nhất, thích chơi với mẹ nhất song

trên hình vẽ đấy là nhân vật không được thân chủ trau chuốt, tiếp theo thân chủ vẽ

nhân vật anh trai đứng cạnh mẹ, cả 3 nhân vật bố, mẹ, anh trai nắm tay nhau và thân

chủ không nắm tay anh cho thấy mối quan hệ giữa thân chủ và các thành viên trong

gia đình có sự chia cách. Tiếp theo, thân chủ vẽ bản thân mình nắm tay bác giúp

việc, người thân chủ vẽ cuối cùng, cho thấy là nhân vật có độ ý nghĩa thấp nhất so

với thân chủ, là người duy nhất thân chủ gần gũi, song lại là hình ảnh to thứ hai sau

bố như vậy cho thấy đối với thân chủ người giúp việc đóng vai trò quan trọng trong

cuộc sống của thân chủ. Hơn nữa xét về việc TC tự mô tả các hoạt động khi vẽ

tranh gia đình, trẻ chỉ mô tả đến hoạt động bác C đang nấu ăn, khói khói có thể thấy

trong gia đình đó là hình ảnh gần gũi nhất với trẻ. Thứ ba, xét về màu sắc mà thân

chủ lựa chọn tô các nhân vật khá tươi sáng, hơn nữa còn biểu lộ rõ sự phân định

giới tính ở trong cách thân chủ lựa chọn màu sắc: thân chủ, mẹ, và bác giúp việc

(con gái) thân chủ lựa chọn tô một màu, bố và anh trai thân chủ chọn tô đầu và thân

hai màu khác nhau, điều đó cho thấy thân chủ có sự phân biệt về giới tính khá rõ

ràng trong gia đình.

Thứ ba là hình ảnh ngôi nhà, đầu tiên xét về việc ngôi nhà khơng có cửa cánh cửa ở ngồi đồng nghĩa với việc không liên quan đến ngôi nhà, cho thấy có thể

thân chủ đang bị đóng khung trong ngơi nhà của mình điều đó phản ánh hồn tồn

phù hợp với thực tế mà mẹ và bác giúp việc đưa ra bố khơng đồng ý cho trẻ ra

ngồi chơi; khơng có cửa cũng nói lên sự vấp váp thất bại. Mặt khác, mái nhà có

hình vòm nhọn, khơng bao phủ hết ngơi nhà điều đó nói lên mái nhà khơng đủ sự

che chắn cho thân chủ. Như vậy ở thân chủ đang có sự xuất hiện của vấn đề thối

lui, do đó chúng tơi đã xem xét về sự chăm sóc của bố mẹ đối với thân chủ

(Roseline David , 1971).



48



Thứ tư, hình ảnh cái cây, đó là hình ảnh thân chủ khá là trau chuốt, cho thấy

cái cây là hình ảnh chỗ dựa chắc chắn cho thân chủ. Song thân chủ vẽ cái cây đứng

giữa ngôi nhà và mọi người, vật cản của cả gia đình khi đi vào nhà, trên thực tế thân

chủ có thể vẽ cái cây ở một vị trí khác ở phía bên trái. Như vậy càng nói lên, việc

các mối quan hệ trong gia đình của thân chủ khơng an tồn, và có phần xa cách, do

vậy mà chúng tôi quan tâm về vấn đề chia tách có thể có của thân chủ trong giai

đoạn ấu thơ.

Cuối cùng về các hình ảnh mâu thuẫn nhau thể hiện sự tư duy và nhận thức

của TC có vấn đề: đó là sự tồn tại giữa hình ảnh mặt trời và sấm sét, giữa nắng và

mưa là hai khái niệm đối lập khác nhau, song trong nhận thức của thân chủ vẫn tồn

tại song song, một mặt thể hiện sự mâu thuẫn đối kháng trong nội tâm của thân chủ,

một mặt thể hiện sự nhận thức chưa đúng của TC về thế giới xung quanh.

Tổng kết về bức vẽ thứ nhất: cho thấy TC gặp một số khó khăn về tư duy và

nhận thức, về mặt phát triển nhận thức và tư duy của TC chậm hơn so với tuổi thực.

Các yếu tố lý giải về vấn đề chậm của thân chủ: thứ nhất về môi trường gia đình

khép kín, thứ hai có thể TC gặp vấn đề chia tách khá sớm dẫn đến mối quan hệ đối

tượng của thân chủ và các mối quan hệ trong gia đình có sự xa cách, khơng an tồn

khiến cho TC thường xuyên ở trong trạng thái lo âu, khó tập trung, điều đó ảnh

hưởng đến khả năng tri giác, sự nhận thức về thực tế và nhận thức về hình ảnh bản

thân, xây dựng hình ảnh cái Tôi yếu ớt, chưa rõ ràng, phụ thuộc dẫn đến việc TC

vẫn vi tự ti, nhút nhát, thu mình trong các hoạt động bên ngồi. Việc khó khăn trong

tri giác đối tượng dẫn đến những hạn chế đến việc phân biệt những câu chuyện của

mình và người khác, vị trí không gian, thời gian.

- Kết quả trắc nghiệm phóng chiếu – CAT

Dựa theo khung phân tích trắc nghiệm phóng chiếu (CAT) theo trường hợp

nghiên cứu của Đỗ Ngọc Khanh, Nguyễn Thị Hoa trong cuốn “Những tổn thương

tâm lý của thiếu niên do bố mẹ ly hôn” (NXB Khoa học Xã hội) tôi đưa ra phân tích

chung về kết quả trắc nghiệm dưới bảng sau:

(1) Ngôn ngữ biểu đạt: Đến thời điểm thực hiện trắc nghiệm phóng chiếu, TC sử

dụng vốn từ khá phong phú. Mạch chuyện có phần ngắt quãng, nhắc lại



49



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

GẮN BÓ MẸ CON Ở TRẺ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×