Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Các nguyên tắc phương pháp luận cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Các nguyên tắc phương pháp luận cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Tải bản đầy đủ - 0trang

Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

liên hệ để hiểu rõ bản chất của sự vật và có phương pháp tác động phù hợp nhằm

đem lại hiệu quả cao nhất trong hoạt động của bản thân.

Trong hoạt động thực tế, theo quan điểm toàn diện, khi tác động vào sự vật,

chúng ta không những phải chú ý tới những mối liên hệ nội tại của nó mà còn phải

chú ý tới những mối liên hệ của sự vật ấy với các sự vật khác. Đồng thời, chúng ta

phải biết sử dụng đồng bộ các biện pháp, các phương tiện khác nhau để tác động

nhằm đem lại hiệu quả cao nhất. Để thực hiện mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã

hội công bằng, dân chủ, văn minh", một mặt, chúng ta phải phát huy nội lực của đất

nước ta; mặt khác, phải biết tranh thủ thời cơ, vượt qua thử thách do xu hướng quốc

tế hóa mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và tồn cầu hóa kinh tế đưa lại.

Vì các mối liên hệ có tính da dạng, phong phú - sự vật, hiện tượng khác nhau,

không gian, thời gian khác nhau các mối liên hệ biểu hiện khác nhau nên trong hoạt

động nhận thức và hoạt động thực tiễn con người phải tôn trọng quan điểm lịch sử cụ thể.

Theo Lênin: “Quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta khi phân tích sự vật phải

đặt nó trong mối liên hệ với sự vật và hiện tượng khác, phải xem xét tất cả các mặt,

các yếu tố, kể các cả mắc khâu trung gian, gián tiếp của chúng. Mặc dù trên thực

tế chúng ta không thể làm được điều đó một cách hồn tồn đầy đủ, chính xác

nhưng sự cần thiết phải xét tất cả mọi mặt sẽ đề phòng cho chúng ta khỏi phạm

phải sai lầm và sự cứng nhắc”.

2.2. Quan điểm lịch sử - cụ thể.

Quan điểm lịch sử - cụ thể đòi hỏi chúng ta khi nhận thức về sự vật và tác

động vào sự vật phải chú ý điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, mơi trường cụ thể

trong đó sự vật sinh ra, tồn tại và phát triển. Thực tế cho thấy rằng, một luận điểm

nào đó là luận điểm khoa học trong điều kiện này, nhưng sẽ không là luận điểm

khoa học trong điều kiện khác. Vì vậy để xác định đúng đường lối, chủ trương của

từng giai đoạn cách mạng, của từng thời kỳ xây dựng đất nước, bao giờ Đảng ta

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 11



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

cũng phân tích tình hình cụ thể của đất nước ta cũng như bối cảnh lịch sử quốc tế

diễn ra trong từng giai đoạn và từng thời kỳ đó và trong khi thực hiện đường lối,

chủ trương, Đảng ta cũng bổ sung và điều chỉnh cho phù hợp với diễn biến của

hoàn cảnh cụ thể.

2.3. Quan điểm phát triển

Nguyên lý về sự phát triển cho thấy trong hoạt động nhận thức và hoạt động

thực tiễn con người phải tôn trọng quan điểm phát triển.

Quan điểm phát triển đòi hỏi khi nhận thức, khi giải quyết một vấn đề nào đó

con người phải đặt chúng ở trạng thái động, nằm trong khuynh hướng chung là phát

triển.

Quan điểm phát triển đòi hỏi khơng chỉ nắm bắt những cái hiện đang tồn tại ở

sự vật, mà còn phải thấy rõ khuynh hướng phát triển trong tương lai của chúng,

phải thấy được những biến đổi đi lên cũng như những biến đổi có tính chất thụt lùi.

Song điều cơ bản là phải khái quát những biến đổi để vạch ra khuynh hướng biến

đổi chính của sự vật.

Xem xét sự vật theo quan điểm phát triển còn phải biết phân chia quá trình

phát triển của sự vật ấy thành những giai đoạn. Trên cơ sở ấy để tìm ra phương

pháp nhận thức và cách tác động phù hợp nhằm thúc đẩy sự vật tiến triển nhanh

hơn hoặc kìm hãm sự phát triển của nó, tùy theo sự phát triển đó có lợi hay có hại

đối với đời sống của con người.

Quan điểm phát triển góp phần khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến

trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn.

Với tư cách là những nguyên tắc phương pháp luận, quan điểm toàn diện,

quan điểm lịch sử - cụ thể, quan điểm phát triển góp phần định hướng, chỉ đạo hoạt

động nhận thức và hoạt động thực tiễn cải tạo hiện thực, cải tạo chính bản thân con

người. Song để thực hiện được chúng, mỗi người cần nắm chắc cơ sở lý luận của



Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 12



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

chúng - nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển, biết vận

dụng chúng một cách sáng tạo trong hoạt động của mình.

3. Vai trò phương pháp luận của phép biện chứng duy vật với tư cách là

phương pháp luận phổ biến.

Những nguyên lý và quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật nói chung,

của chủ nghĩa duy vật lịch sử nói riêng, đã được trình bày vắn tắt ở trên, như chúng

ta thấy, là sự phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ phổ biến

nhất của hiện thực khách quan. Vì vậy, chúng có giá trị định hướng rất lớn cho con

người trong hoạt động thực tiễn của mình. Gía trị định hướng này, về ngun tắc,

không khác với giá trị định hướng của nguyên lý và qui luật chung do một bộ môn

khoa học chuyên ngành nào đấy nêu lên về một lĩnh vực nhất định nào đó của hiện

thực, chẳng hạn, khơng khác với giá trị định hướng của định luật bảo toàn và

chuyển hoá năng lượng, của định luật vạn vật hấp dẫn, của qui luật giá trị ... Cái

khác chỉ là ở chỗ vì các nguyên lý và qui luật của phép biện chứng duy vật là sự

phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ phổ biến nhất của cả tự

nhiên, xã hội và tư duy cho nên chúng có tác dụng định hướng khơng phải chỉ trong

một phạm vi nhất định nào đấy như đối với các nguyên lý và qui luật do các khoa

học chuyên ngành nêu lên, mà trong tất cả mọi trường hợp. Chúng giúp cho con

người khi bắt tay vào nghiên cứu và hoạt động cải biến sự vật không phải xuất phát

từ một lập trường nhất định, thấy trước được phương thức vận động chung của đối

tượng, xác định được sơ bộ các mốc cơ bản mà việc nghiên cứu hay hoạt động cải

tiến sự vật phải trải qua, nghĩa là chúng giúp cho con người xác định được về đại

thể con đường cần đi, có được phương hướng đặt vấn đề cũng như giải quyết vấn

đề, tránh được những lầm lạc hay mò mẫm giữa một khối những mối liên hệ chằng

chịt phức tạp mà khơng có tư tưởng dẫn đường.

Chẳng hạn, một trong những vấn đề bức xúc mà bất kỳ ai trong chúng ta

cũng mong muốn giải quyết - đó là loại trừ tôn giáo ra khỏi đời sống xã hội.

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 13



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

Những tất cả vấn đề là loại trừ bằng cách nào?

Có người nghĩa rằng, chúng ta có quyền trong tay và vì chỉ cần sử dụng

quyền lực đó ra lệnh cấm là được.

Thực ra vấn đề khơng hồn tồn đơn giản như vậy.

Tơn giáo, như chúng ta biết, là một trong những hình thái ý thức xã hội. Sự

xuất hiện và tồn tại của nó có những nguyên nhân khách quan nhất đinh. Trong

những thời kỳ đầu của lịch sử, sự thống trị của những sức mạnh thiên nhiên bên

ngồi có ý nghĩa quyết định đối với sự ra đời và tồn tại của tôn giáo. Đến khi xã hội

có giai cấp xuất hiện, thì ngồi những sức mạnh thiên nhiên đó ra còn có cả những

sức mạnh xã hội nữa. Những sức mạnh xã hội ấy cũng chi phối cuộc sống con

người một cách huyền bí, khó hiểu y hệt những sức mạnh thiên nhiên vậy. Trong

những xã hội có giai cấp thì chính áp bức xã hội là nguồn gốc chủ yếu của tôn giáo.

Cho nên, muốn đấu tranh chống tôn giáo phải đấu tranh chống những nguyên nhân

vật chất đã sản sinh ra tôn giáo. Nói cách khác, theo các nhà kinh điển của Chủ

nghĩa Mác, muốn loại trừ tôn giáo ra khỏi đời sống xã hội thì phải loại trừ mọi chế

độ người bóc lột người chứ khơng phải chỉ dùng biện pháp cấm đốn mà được.

Chính vì vậy, một mặt, chúng ta chủ trương tự do tín người, xem đó là quyền riêng

của mỗi người, nhưng mặt khác, chúng ta tiến hành cuộc cách mạng xã hội nhằm

xây dựng một chế độ xã hội khơng có chế độ người bóc lột người. Và bằng cách

đó, loại trừ nguồn gốc xã hội sâu xa đã sản sinh ra tôn giáo làm cho tôn giáo tự nó

phải tiêu vong đi. Đó là một đường lối khoa học và đường lối đó chỉ có thể có được

trên cơ ở lập trường duy vật.

Như vậy, xuất phát từ những lập trường triết học khác nhau, chúng ta đã đi

đến những cách giải quyết vấn đề khác nhau và do đó, việc chấp nhận hay khơng

chấp nhận một lập trường triết học nhất định sẽ không chỉ đơn thuần là sự chấp

nhận hay không chấp nhận một thế giới quan nhất định, một cách lý giải nhất định

về thế giới, mà còn là sự chấp nhận hay không chấp nhận một cơ sở phương pháp

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 14



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Các nguyên tắc phương pháp luận cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×