Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC.

I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC.

Tải bản đầy đủ - 0trang

Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

- Phương pháp riêng, phương pháp đặc thù (phương pháp chung) và phương

pháp phổ biến.

- Phương pháp nhận thức và phương pháp thực tiễn.

Việc phân biệt các phương pháp trên chỉ có ý nghĩa tương đối. Trong thực tế,

các loại phương pháp đan xem, bổ sung lẫn nhau. Cùng một đối tượng hay cơng

việc có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, những cuối cùng chủ thể phải

lựa chọn một phương pháp tối ưu mang lại hiệu quả cao nhất. Lựa chọn phương

pháp giản tiện để giải quyết công việc phức tạp tiết kiệm thời gian, chi phí đem lại

hiệu quả cao trong điều kiện sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại đang

là xu hướng được chú ý hiện nay.

Theo quan điểm duy vật biện chứng (Chủ nghĩa Mác - Lênin), Phương pháp

là hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để

điều chỉnh hoạt động nhận thức và thực tiễn nhằm thực hiện mục đích nhất định.

Theo Ăngghen, “Phương pháp không phải là điểm xuất phát mà là kết quả

cuối cùng của sự nghiên cứu. Phương pháp không phải là được ứng dụng vào giới

tự nhiên và lịch sử loài người mà là được rút ra từ trong giới tự nhiên và lịch sử lồi

người. Khơng phải là giới tự nhiên và lồi người thích ứng với phương pháp, mà

trái lại, nguyên tắc chỉ đúng nếu nó thích ứng với giới tự nhiên và lịch sử”

Phương pháp luận là hệ thống những quan điểm, những nguyên tắc xuất phát

chỉ đạo chủ thể trong việc xác định phương pháp cũng như trong việc xác định

phạm vi, khả năng áp dụng chúng một cách hợp lý, có hiệu quả tối đa.

Phương pháp luận là hệ thống lý luận về phương pháp nghiên cứu, phương

pháp nhận thức và cải tạo hiện thực; là hệ thống chặt chẽ các quan điểm, các

nguyên ký chỉ đạo việc tìm kiếm, xây dựng, lựa chọn và vận dụng các phương

pháp. Tất cả những lý luận và nguyên lý nào có tác dụng gợi mở, định hướng, chỉ

đạo đều là những lý luận và nguyên lý có ý nghĩa phương pháp luận. Trong số các

nguyên lý ấy thì quan trọng nhất là :

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 4



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

- Các nguyên lý thế gipứi quan gắn liền với bản tính của khách thể được

nghiên cứu đóng vai trò chỉ đạo, định hướng, gợi mở đối với quá trình tìm tòi,

nghiên cứu.

- Các ngun lý, các ngun tắc chung của bản thân một khoa học nào đó

hay của các khao học khác có vai trò định hướng, gợi mở việc xem xét, nghiên cứu

các sự vật hoặc cách thức sử dụng các tài liệu.

- Lý luận về một hay về nhiều phương pháp (nội dung của các phương pháp;

phạm vi; khả năng và nguyên tắc ứng dụng các phương pháp; mối quan hệ qua lại

giữa các phương pháp) sẽ được sử dụng trong khoa học ấy.

Với một cơ cấu như vậy phương pháp luận của các khoa học cụ thể sẽ bao

gồm được cả cái chung và cả cái riêng, bao gồm được cả các nguyên lý và phương

pháp phổ biến cũng như các nguyên lý và phương pháp của từng ngành khoa học

hay một nhóm khoa học, sẽ tránh được quan điểm thực chứng muốn loại trừ các

nguyên lý và phương pháp triết học ra khỏi phương pháp luận của các khoa học cụ

thể.

Như vậy, phương pháp luận không phải là một tập hợp tuỳ tiện các lý luận,

các nguyên lý, cũng không phải là tập hợp máy móc các phương pháp được sử

dụng trong một khoa học cụ thể nào. Phương pháp luận cũng không phải là một

khoa học độc lập đứng tách rời các khoa học; nó là một bộ phận khơng thể thiếu

của bất cứ một ngành khoa học nào, bởi vì nó chính là lý luận hay học thuyết về

phương pháp được sử dụng trong một ngành khoa học nào đó. Do đó, mỗi khoa

học đều có phương pháp luận của mình. Song, điều này không ngăn sản sự tồn tại

của một lý thuyết đóng vai trò phương pháp luận chung cho một nhóm ngành khoa

học.

Theo quan niệm chung hiện nay thì có; phương pháp luận riêng chỉ áp dụng

cho một môn khoa học nhất định; phương pháp luận chung áp dụng cho một số bộ



Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 5



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

môn khoa học; phương pháp luận chung nhất áp dụng được cho tất cả các bộ mơn

khoa học. Phương phápluận chung nhất, phổ biến nhất chính là triết học.

Tuy nhiên, triết học có nhiều loại, vì vậy chỉ có triết học khoa học - triết học

mác xít được xét từ góc độ là học thuyết về phương pháp nhận thức và cải tạo thực

tiễn, mới có thể đóng vai trò là phương pháp luận chung nhất. Trong điều kiện hiện

nay, các nguyên lý của triết học mác xít có thể phát huy đầy đủ và tốt nhất chức

năng thế giới quan và phương pháp luận của nó. Triết học mác xít có khả năng vạch

ra phương thức chung để đạt đến tri thức lý luận, giúp cho việc xác định phương

hướng nghiên cứu, cách đặt vấn đề và chỉ ra cách thức chứng minh các luận điểm.

Mặc dầu vậy, triết học mác xít với tư cách là phương pháp luận chung nhất và phổ

biến nhất không thay thế phương pháp luận của các khoa học cụ thể.

Triết học mác xít khơng đứng im một chỗ, nó có yêu cầu phải được phát triển

và bổ sung. Với tư cách là phương pháp luận phổ biến chung nhất, phương pháp

luận phổ biến nó cần được thường xun hồn thiện.

II. PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT VÀ CHỨC NĂNG PHƯƠNG PHÁP

LUẬN CỦA NÓ.

1. Nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật mácxít.

Sự phong phú và đa dạng của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và

tư duy quy định nội dung phép biện chứng duy vật. Nội dung của phép biện chứng

duy vật bao gồm nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển.

Đây là các nguyên lý có ý nghĩa khái quát nhất. Các phạm trù, các quy luật cơ bản

của phép biện chứng duy vật là sự cụ thể các nguyên lý trên. Nghiên cứu và làm

sáng tỏ các nguyên lý, các phạm trù, các quy luật cơ bản đó là nhiệm vụ của phép

biện chứng duy vật. Ph.Ăngghen nhấn mạnh: Vậy là từ trong lịch sử của giới tự

nhiên và lịch sử của xã hội loài người mà người ta đã rút ra được các quy luật của

biện chứng. Những quy luật không phải là cái gì khác ngồi những quy luật chung

nhất của hai giai đoạn phát triển lịch sử ấy cũng như là bản thân tư duy.

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 6



Tiểu luận Chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học

Triết học mácxít là một trong ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác. V.I.Lênin

khẳng định rằng, “triết học Mác là một chủ nghĩa duy vật triết học hoàn bị” [Nxb

Tiến bộ Mátxcơva (1980), V.I.Lênin toàn tập, t.23, tr.54]. Tuy nhiên, khác với chủ

nghĩa duy vật của thế kỷ XVIII mà những thiếu sót chủ yếu nhất của nó là máy

móc, siêu hình, khơng biết áp dụng phép biện chứng vào quá trình nhận thức và

duy tâm khi xem xét các hiện tượng xã hội, chủ nghĩa duy vật của Các Mác và Ph.

Ăngghen đã khắc phục tất cả những thiếu sót ấy, phát triển triết học duy vật lên

trình độ cao hơn, đã “hồn thành cái lâu đài triết học duy vật cho đến tận

đỉnh”[Nxb Tiến bộ Mátxcơva (1980), V.I.Lênin toàn tập, t.23, tr.298] bằng cách kế

thừa có phê phán những gì là tinh túy, là quý giá, là thành quả của triết học cổ điển

Đức, trước hết là triết học Hêghen. Thành quả q giá đó chính là “phép biện

chứng, tức là học thuyết về sự phát triển dưới hình thức hồn bị nhất, sâu sắc nhất

và không phiến diện”[Nxb Tiến bộ Mátxcơva (1980), V.I.Lênin toàn tập, t.23,

tr.53], “là học thuyết toàn diện nhất, phong phú nhất, sâu sắc nhất về sự phát

triển”[Nxb Tiến bộ Mátxcơva (1980), V.I.Lênin toàn tập, t.26, tr.63].

Tuy nhiên, phép biện chứng của Hêghen là phép biện chứng duy tâm vì điểm

xuất phát của nó là ý niệm, cho nên khơng thể dùng nó một cách ngun xi được

mà cần phải cải tạo nó, phải giải thích nó trên lập trường duy vật. Dựa vào những

thành tựu của khoa học tự nhiên mà Ph. Ăngghen gọi là ba phát minh vĩ đại của thế

kỷ XIX và của thực tiễn xã hội cho đến giữa thế kỷ XIX, Các Mác và Ph.Ăngghen

đã xây dựng nên phép biện chứng duy vật. Trong triết học Mác, phép biện chứng

không tách rời chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy vật trở thành chủ nghĩa duy vật

biện chứng, còn phép biện chứng trở thành phép biện chứng duy vật, như V.I.Lênin

nói, chúng trở thành một khối thép duy nhất mà trong đó, người ta không thể bỏ

một tiền đề cơ bản nào, một phần cốt yếu nào, mà không xa rời chân lý khách quan.

Cho nên, sẽ là sai lầm nếu nghĩ rằng, trong triết học Mác chỉ có chủ nghĩa duy vật

mới là lý luận, còn phép biện chứng chỉ là phương pháp. Cần khẳng định rằng, cả

Học viên: Trương Ngọc Dũng – Cao học Văn hoá học - Khoá 2011



Trang 7



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC.

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×