Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Đánh giá các quy định của BLDS 2015 về biện pháp bảo lưu quyền sở hữu

Đánh giá các quy định của BLDS 2015 về biện pháp bảo lưu quyền sở hữu

Tải bản đầy đủ - 0trang

trong BLDS 2015. Xét về góc độ kinh tế, hợp đồng mua trả chậm, trả dần xem

như là một phương thức khuyến khích bán hàng của nhiều doanh nghiệp. Bên

mua dù chưa có đủ tiền nhưng vẫn có thể có được loại hàng hóa mà mình mong

muốn. Thơng thường, lãi suất trong trường hợp mua trả chậm,trả dần là lãi suất ưu

đãi mang tính chất hỗ trợ cho bên mua tài sản trả chậm, trả dần.

Tuy nhiên, biện pháp này vẫn còn có những vướng mắc trong việc áp dụng,

đặc biệt là quy định về vấn đề quyền sở hữu.

Thứ nhất, theo quy định của BLDS 2015, tài sản được chuyển giao cho bên

mua nhưng quyền sở hữu vẫn thuộc về bên bán cho đến khi bên mua thanh toán

đủ tiền. Có ý kiến cho rằng: “Việc cơng nhận điều khoản bảo lưu quyền sở hữu

trong hợp đồng mua bán là một biện pháp bảo đảm chưa hợp lý bởi người mua

chỉ đơn thuần có quyền chiếm hữu tài sản trong khi người bán vẫn có quyền sở

hữu tuyệt đối đối với tài sản theo thỏa thuận của các bên : biện pháp bảo đảm

phải phát sinh từ việc bên bảo đảm trao quyền đối với tài sản của mình cho bên

nhận bảo đảm chứ không thể là việc bên chủ sở hữu tài sản bảo lưu quyền sở hữu

của mình”2 . Vậy có nghĩa là, bên mua khơng có quyền đem tài sản đó bán, tặng

cho, cho thuê hoặc đảm bảo cho các nghĩa vụ dân sự khác. Như vậy có đảm bảo

quyền cho bên mua hay khơng, khi mà bên mua cũng đã trả một phần tiền cho bên

bán và thực tế cũng có nhiều trường hợp như vậy xảy ra và các bên không biết

phải xử lý như thế nào?. Nếu như, người mua đã bán tài sản cho người thứ ba khi

có sự đồng ý của người bán, thì các bên phải có thỏa thuận rõ ràng về việc ai có

nghĩa vụ thanh tốn nốt số tiền còn lại cho người bán, người mua hay người thứ

ba? Và người bán có quyền đòi nợ với ai? Chỉ khi thỏa thuận rõ ràng mới hạn chế

tối đa việc xảy ra những tranh chấp.

Trên thực tế, với những loại giao dịch dân sự có điều kiện, đối tượng của hợp

đồng là những tài sản bắt buộc phải đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền

mà theo tinh thần của luật 2015, người bán có quyền bảo lưu quyền sở hữu bằng



2 Bùi Đức Giang, “Sửa quy định về giao dịch bảo đảm: bước tiến hay lùi”, tại địa chỉ:



https://www.thesaigontimes.vn/118984/Sua-quy-dinh-ve-giao-dich-bao-dam--buoc-tien-hay-lui,

truy cập 10/10/2019.



ngày



Trang | 8



cách không làm thủ tục đăng kí hoặc giữ lại giấy tờ đăng ký, như vậy sẽ gây ra

khơng ít khó khăn cho người mua trong q trình sử dụng tài sản.

Ví dụ: Quy định người tham gia giao thông phải sử dụng các phương tiện

chính chủ, pháp luật quy định đối với người điều khiển xe máy trong khi tham gia

giao thông đều phải có giấy tờ đăng kí xe… nhưng do chưa trả hết tiền cho người

bán nên người bán đã giữ lại giấy tờ đăng kí xe của người mua. Vậy khi họ mắc

lỗi đi sai làn đường, không lẽ lại mắc luôn lỗi không mang giấy đăng ký xe ?.

Thứ hai, trường hợp các bên trong hợp đồng mua bán đã thực hiện đầy đủ

nghĩa vụ thanh toán cho nhau nhưng lại không thể thực hiện được hợp đồng bởi lý

do khách quan, bất khả kháng không xuất phát từ hai bên chủ thể của hợp đồng,

dẫn đến hợp đồng khơng thực hiện được thì trường hợp này bên bán có được thực

hiện quyền bảo lưu quyền sở hữu tài sản của mình hay khơng?

Ví dụ: Hợp đồng mua bán nhà là một trong những giao dịch dân sự có điều

kiện, pháp luật về nhà ở quy định hợp đồng chỉ có hiệu lực sau khi hai bên đã

thực hiện thủ tục cơng chứng tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Như vậy, trong

trường hợp này, sau khi hai bên đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình như thanh

toán, chuyển giao tài sản, nộp thuế… nhưng sau đó lại có quyết định của cơ quan

nhà nước về việc thu hồi tài sản để thực hiện dự án thì trong trường hợp này

người bán có được bảo lưu quyền sở hữu tài sản của mình hay khơng? Còn quyền

lợi của người mua có được đảm bảo khơng? Trường hợp trên sẽ được giải quyết

như thế nào theo quy định của pháp luật.3

Thứ ba, bảo lưu quyền sở hữu được áp dụng đối với tài sản là vật trong các

hợp đồng mua trả chậm, trả dần. Tuy nhiên, đối với các tài sản tiêu hao thì khơng

thể bảo lưu quyền sở hữu được, vì khi sử dụng vật khơng còn nữa. Khi tài sản đã

tiêu hao mà bên mua khơng thực hiện nghĩa vụ trả tiền thì bên bán cũng khơng thể

lấy lại tài sản đó và cũng khơng thể yêu cầu bên mua trả số tiền còn lại, hoặc phải

chứng minh nghĩa vụ trả tiền của bên mua rất phức tạp. Trường hợp này giải



3 Phạm Thanh Sơn, “Một số góp ý với dự thảo bộ luật dân sự (sửa đổi)”, tại địa chỉ:



http://www.luatsurieng.vn/gop-y-du-thao-bo-luat-dan-su-sua-doi--/mot-so-gop-y-voi-du-thao-bo-luatdan-su-sua-doi.html, ngày truy cập 10/10/2019.



Trang | 9



quyết như thế nào? 4 Để tránh những rắc rối xảy ra sau đó, ngay từ đầu các bên

phải thỏa thuận rõ ràng về việc người bán có quyền yêu cầu người mua trả tiền

trong một thời hạn nhất định.

Một điều nữa là theo BLDS 2015, khi có rủi ro xảy ra thì bên mua sẽ phải

gánh chịu hậu quả đó, nhưng như vậy có cơng bằng khơng?

Ví dụ: Một người mua nhà trả góp, thực chất bên mua nợ bên bán một khoản

tiền và bên bán vẫn đứng tên là chủ sở hữu để đảm bảo nghã vụ trả đủ tiền của

bên mua, bên mua được giao nhà và sử dụng nhà. Vấn đề đặt ra là trong trường

hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng như mưa, bão làm căn nhà bị sập hoặc hỏa hoạn

khiến căn nhà bị thiêu rụi… và theo quy định của luật thì bên mua phải gánh chịu

rủi ro ngay cả khi thiệt hại gây ra nhưng không phải lỗi của họ.

3. Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện các quy định của

pháp luật về bảo lưu quyền sở hữu

Một là, hợp nhất quy định về bảo lưu quyền sở hữu trong một chế

định

Cụ thể, theo quy định của BLDS 2015 thì:

(i) Trong hợp đồng mua trả chậm, trả dần, bảo lưu quyền sở hữu

được xác lập tự động khi các bên lựa chọn phương thức thanh toán là trả

chậm, trả dần mà khơng cần có điều khoản hay văn bản riêng về bảo lưu

quyền sở hữu;

(ii) Với vị trí là biện pháp bảo đảm, bảo lưu quyền sở hữu không

được xác lập một cách tự động mà các bên bắt buộc phải lập thành văn

bản thỏa thuận cụ thể về bảo lưu quyền sở hữu hoặc thiết lập một điều

khoản riêng về bảo lưu quyền sở hữu trong hợp đồng mua bán5.

Như vậy, rõ ràng về bản chất của bảo lưu quyền sở hữu trong hợp

đồng mua trả chậm, trả dần với bảo lưu quyền sở hữu với vị trí là một

biện pháp bảo đảm khơng có sự khác nhau về bản chất nên không cần

4 Nguyễn Minh Tuấn,“Những nội dung của phần nghĩa vụ và hợp đồng còn bất cập”, tại địa chỉ:



http://luatsurieng.vn/gop-y-du-thao-bo-luat-dan-su-sua-doi--/nhung-noi-dung-cua-phan-nghia-vu-vahop-dong-con-bat-cap.html, ngày truy cập 10/10/2019.

5 Giáp Minh Tâm (2017), Bảo lưu quyền sở hữu theo pháp luật dân sự Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ Luật

học, Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr.77.



Trang | 10



thiết phải quy định trong hai chế định. Do vậy, nên hợp nhất hai chế định

này thành một chế định duy nhất để hạn chế những quan điểm mâu thuẫn

cũng như để áp dụng thống nhất trong việc thực hiện các quy định về bảo

lưu quyền sở hữu.

Hai là, sửa tên điều luật 332 thành quyền và nghĩa vụ của bên bán.

Tại BLDS 2015 đặt tên điều luật là quyền đòi lại tài sản nhưng nội

dung của điều luật lại bao gồm cả quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về

tài sản. Ngoài ra, việc quy định đan xen giữa quyền và nghĩa vụ sẽ gây

khó khăn trong q trình áp dụng pháp luật do đó, ngồi việc sửa tên

Điều 332, nội dung về quyền và nghĩa vụ trong điều luật cũng cần có sự

tách biệt thành các khoản khác nhau.

Ba là, hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong

thực hiện bảo lưu quyền sở hữu

Với những quy định như hiện nay, quyền và nghĩa vụ của bên bán là

do luật định. Tức là, khi bên mua khơng hồn thành nghĩa vụ thanh tốn

tiền mua tài sản, bên bán có hai quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi

thường thiệt hại (nếu có) và có nghĩa vụ hoàn trả lại số tiền mà bên mua

đã thanh toán cho bên bán. Quy định này dường như đi ngược lại với

nguyên tắc thỏa thuận trong giao kết hợp đồng. Hơn nữa, theo quy định

của Điều 331 BLDS 2015 thì bảo lưu quyền sở hữu được xác lập theo

thỏa thuận của các bên. Như vậy, rõ ràng quy định hiện nay về quyền và

nghĩa vụ của các bên đang bị nhà làm luật gò bó trong các quy định của

pháp luật điều này vơ hình chung làm mất đi quyền lợi chính đáng của

bên bán trong việc thực hiện hợp đồng bảo lưu quyền sở hữu

Chính vì vậy, quyền và nghĩa bên bán cần phải được bổ sung theo

hướng thêm cụm từ “trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác”, cụ thể

như sau: “Bên bán hoàn trả cho bên mua số tiền bên mua đã thanh toán

sau khi trừ giá trị hao mòn của tài sản do sử dụng, trừ trường hợp các

bên có thỏa thuận khác”

Bốn là, đối với các trường hợp chấm dứt bảo lưu quyền sở hữu

Trang | 11



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Đánh giá các quy định của BLDS 2015 về biện pháp bảo lưu quyền sở hữu

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×