Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Nội dung của kinh nghiệm

Nội dung của kinh nghiệm

Tải bản đầy đủ - 0trang

Đối với mơn Âm nhạc có các phân mơn khác nhau như: Học hát, tập đọc

nhạc, âm nhạc thừng thức (nghe nhạc). Các kỹ năng như hát, gõ đệm tiết tấu,

nhịp, phách; kỹ năng thẩm âm (Phân biệt âm thanh cao, thấp, ngân dài, ngắn) đều

rất cần đến đàn organ trong việc dạy học.

Đối với khối 4.5 có nội dung tập đọc nhạc, đây là phân môn rất cần đến đàn

organ để xác định cao độ, trường độ cũng như rèn luyện kỹ năng thẩm âm cho học

sinh đạt hiệu quả cao. Tuy nhiên ở phần này tôi đưa ra một số phương pháp đơn

giản để sử dụng hiệu quả đàn organ trong giảng dạy, tạo hứng thú cho học sinh

học tập, tôi xin nêu ra một số giải pháp căn bản trong việc đệm hát trên đàn organ

như sau:

Một là: Xác định giọng của bài hát, nhờ vào các kiến thức căn bản GV cần

xác định đúng giọng của bài hát qua việc xác định dấu hóa, (có hai loại dấu hóa)

Dấu hố thăng.



Dấu hố giáng



Hai là: Xác định âm chủ của bài hát, Nếu âm chủ của bài hát kết thúc ở âm

nào thì giọng của bài có tên cùng với tên nốt đó. Bước tiếp theo cần xác định bài

hát là giọng trưởng hay giọng thứ; lúc này căn cứ vào dấu hóa đầu khóa để xác

định:

VD: Bài hát khơng có dấu hóa là giọng đơ trưởng (Cdur) hoặc đô thứ

(Cmon). Trong trường hợp này nếu âm kết (Âm chủ) kết ở (C) thì bài này là giọng

Cdur. Còn nếu kết ở âm la thì bài này viết ở giọng la thứ (Am) theo quy luật giọng

song song. Một số ít bài âm chủ khơng xuất hiện mà thay vào đó là âm 5 của

giọng giáo viên cần lưu ý thêm.

Dưới đây là bảng xác định giọng song song:

Giọng trưởng

C

D

Eb

F

G

A

Bb



Giọng thứ

Am

Hm

Cm

Dm

Em

F#M

Gm



9



Ba là: Xác định hợp âm cho bài: Trước tiên cần hiểu hợp âm là sự kết hợp

cùng một lúc ba âm thanh (hoặc nhiều hơn) sắp xếp theo quãng ba hoặc có thể sắp

xếp theo quãng ba gọi là hợp âm.

(Để phục vụ cho việc đệm đàn Organ, ở bài viết này không đi sâu vào bản

chất của hợp âm mà chỉ giới thiệu những hợp âm thường được sử dụng trong việc

học đàn cũng như cách bấm hợp âm trên bàn phím điện tử Đàn Organ Yamaha và

Casio)

* Các loại hợp âm thường dùng:

- Hợp âm trưởng: C - D - E - F - G - A - B

- Hợp âm thứ: Cm - Dm - Em - Fm - Gm - Am - B (Hm)

- Hợp âm bảy: C7 (Cm7) - D7 - E7 - F 7 - G7 - A7 - B7

Bốn là: Cách xác định hợp âm nhờ vào vòng hòa thanh (Vòng quãng

năm) :

Khi đã xác định được gam chủ của một bài hát thì sẽ xác định bộ hợp âm

của gam tức là các hợp âm sẽ được sử dụng trong gam đó để đặt vào ca khúc. Đây

là phần hết sức quan trọng giúp cho GV mới học nhạc lý cơ bản hoặc học đàn cơ

bản có thể tự do đệm hát được bất kỳ bài nào trong chương trình âm nhạc phổ

thơng.

Vì đây là phần nhạc lý cơ bản nên tôi chỉ giới thiệu 6 hợp âm cơ bản của bộ

hợp âm trong gam. Trong một gam bất kỳ thì cấu tạo của nó gồm 7 nốt và 6 hợp

âm cơ bản ( Nếu chưa rõ có thể xem lại bài cấu tạo của gam) khi biết được bài hát

chơi trên gam gì thì các GV cần chơi trên 6 hợp âm là được.

Để cụ thể vấn đề trên thì trước hết GV cần hiểu quy tắc của hợp âm. Trong

bộ hợp âm được hình thành như thế nào từ đó đi đến việc áp dụng quy tắc hợp âm

, bộ hợp âm vào bản nhạc được dễ dàng nhất.

Khi các bạn biết được gam chủ trong một bài hát thì chúng ta sẽ tiến hành

đi tìm bộ hợp âm của gam đó để đặt vào bài hát.

Ở đây tơi lấy ví dụ về gam rê trưởng (D): Gam này bao gồm các nốt: D; E;

F#; G; A; B; C#. Đây là bảy nốt chính cấu tạo nên gam rê trưởng. Và từ 7 nốt

chính này GV sẽ xác định được bộ hợp âm tương ứng. Lần lượt từ trái qua phải

với mỗi nốt ta tiến hành xây dựng hợp âm của nốt đó theo quy tắc hình thành hợp

âm ở bài trước . Như vậy ta có hình thành được bộ hợp âm tương ứng của gam.

Các bạn xem hình dưới đây để hiểu rõ hơn về quy tắc này:



10



Có thể xác định theo cách hai: Lấy bậc I – IV và bậc V của gam D từ đó

tính giọng song song như sau:

D // Hm

G // Em

A // F#m

Như vậy bài này GV chỉ cần xoay quanh 6 hợp âm trên là được, ngoài ra có

thể sử dụng thêm về âm bảy. VD trong bài có thể sử dụng A7 hoặc F#7 tùy vào

bài cụ thể.

Năm là: Quy tắc đặt hợp âm cho một bài hát. Đặt hợp âm cho bài hát chính

cho mỗi ơ nhịp (là những nốt có độ dài dài nhất). Sau đó chúng ta tiến hành lập bộ

hợp âm cho nốt đó( 3 hợp âm) và điều tất nhiên là 3 hơp âm đó phải nằm trong bộ

hợp âm của gam chủ mà mình mới xác định. Sau đó chúng ta tiến hành chọn lại 1

trong 3 hợp âm vừa tạo để đặt vào ô nhịp trong bản nhạc theo tiêu chí sau:

- Ưu tiên hợp âm của gam chủ. Chẳng hạn như bài hát chơi trên gam đơ

trưởng thì hợp âm đô trưởng sẽ ưu tiên xuất hiện nhiều hơn.

- Bài hát nào chơi trên gam trưởng thì bộ ba hợp âm của trưởng sẽ ưu tiên

xuất hiện nhiều hơn là thứ

- Ưu tiên những hợp âm nào có số nốt nhiều. Có nghĩa là số lần lặp lại của

nốt đó trong 1 ơ nhịp là nhiều nhất.Và như vậy để áp dụng được các quy tắc trên

vào việc đặt hợp âm thì GV cần biết thêm độ dài các nốt như thế nào. Thông

thường trong một bản nhạc gồm:



11



Như vậy: 1 nốt tròn = 2 nốt trắng = 4 nốt đen = 8 nốt móc đơn = 16 nốt

móc kép = 32 nốt móc tam = 64 nốt móc tứ.

Sáu là: Cách bấm hợp âm trên đàn Organ:

- Có hai cách bấm hợp âm trên đàn: Bấm ngón đơn và bấm ngón kép ;

- Đối với giáo viên chưa biết đệm hát nên bấm ngón đơn (Single Finger) ;

- Một số nguyên tắc cơ bản của bấm các hợp âm ngón đơn trên đàn

Yamaha:

- Hợp âm trưởng: VD đơ

trưởng (C), chỉ cần bấm vào nốt Đơ

ở khu vực phím đệm phía bàn phím

bên trái.

- Hợp âm thứ: VD rê thứ

(Dm) chỉ cần bấm vào nốt rê và một

nốt trên hàng phím đen liền trước.



- Hợp âm 7: VD son trưởng

bảy (G7) chỉ cần bấm vào nốt son và

một nốt ở hàng phím trắng liền

trước(F).



Là một giáo viên dạy âm nhạc không phải ai cũng nắm trắc được những nội

dung nêu trên do nhiều các nguyên nhân khác nhau như : Không được đào tạo cơ

bản, tào tạo chuyên sâu ở các trường chuyên nghiệp. Một số trường buông lỏng

dạy và học, một số thiếu cơ sở vật chất (không có đàn) ; những giáo viên tốt

nghiệp Trung cấp sư phạm trong giáo trình học chưa có phân mơn học đệm hát.

Dẫn đến còn một số giáo viên bị lúng túng, chưa tự tin khi đệm hát, ảnh hưởng

đến chất lượng dạy học tại các nhà trường. Bài viết trên một phần giúp các giáo

viên dạy âm nhạc có thêm tài liệu tham khảo phục vụ việc dạy học tốt hơn.

2.1.3. Sử dụng đàn organ để dạy phân môn học hát lớp 5:

Đối với học sinh trường TH An Thịnh nói riêng và học sinh trên địa bàn xã

An Thịnh nói chung đa phần các em là con em nơng thôn, và con em dân tộc, điều

kiện tiếp cận, giao lưu, học tập âm nhạc còn hạn chế.

Xuất phát từ sự thay đổi về mặt tâm sinh lý lứa tuổi và một số học sinh còn

xem mơn học âm nhạc là một môn phụ, các em chỉ quan tâm đến môn học mà các

em đã định hướng cho nghề nghiệp tương lai sau này nên một số học sinh chưa

thực sự hứng thú học.

12



Học sinh lớp 5 là lứa tuổi bắt đầu có sự thay đổi về đặc điểm tâm sinh lý,

các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay đổi, có em đã thể hiện

giọng điệu của người lớn, sự hồn nhiên của trẻ em đã có sự giảm sút. Một số em

đã tỏ ra khơng thích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp vì

vậy việc tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điều hết sức cần thiết.

Một số em biết mình có giọng hát khơng được tốt lắm thì lại càng dụt dè,

khơng tự tin nên khơng thích mơn học Âm nhạc.

Giải pháp: Ngay từ bước chân của giáo viên khi bước vào lớp, với thái độ

vui vẻ thân thiện đối với học sinh, khởi đầu một tiết học bằng một bản nhạc ngắn,

một trò chơi âm nhạc hay phần dạo đàn cho bài cũ để HS hát lại bài cũ. Cùng với

việc đánh giá công bằng khi nhận xét HS. Đây là những yếu tố góp phần tạo nên

khơng khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học mới. Tuy

nhiên sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu bài mới. Giáo

viên có thể dùng hình ảnh minh hoạ nội dung của bài hát cho học sinh nhận biết

để giới thiệu vào bài, vào bài, ngồi ra để phát huy tính năng của cây đàn organ

giáo viên có thể sử dụng đàn organ đánh một đoạn nhạc, sử các loại âm sắc, tiết

tấu để kích thích khơi dậy tư duy, sự sáng tạo trong HS hay làm méo tiếng đàn đi

và cho các em nghe đoán bài hát … Những phương pháp nêu trên rất lôi cuốn

hấp dẫn học sinh.

Trước khi vào học bất cứ bài hát mới nào GV cũng phải cho HS luyện

thanh (khởi động giọng): Giúp HS khởi động giọng trước khi tập hát có tác dụng

khởi động chuẩn bị giọng để giúp học sinh hát dễ dàng , âm thanh được chuẩn xác

hơn,và cũng là để luyện tai nghe cho các em. Tuy nhiên cũng không cần thiết phải

luyện cho các em kĩ càng, bài bản với những mẫu âm phức tạp như HS học

chuyên nghiệp. Thời gian luyện thanh không nên quá nhiều (chỉ khoảng 2 đến 3

phút). Ở nội dung này rất cần đến cây đàn organ.

a) Tạo hứng thú cho học sinh ngay phần mở đầu bài học thông qua việc

đệm đàn organ cho học sinh luyện thanh.

Trước khi luyện thanh GV cần phải nhắc HS đứng thẳng, hai tay chống

hông tư thế thoải mái để luyện thanh cho tốt.

GV dùng đàn, đàn một vài mẫu âm đơn giản như a, mi, ma, …. Để cho các

em đọc theo sẽ tạo hứng thú và làm cho các em phát âm trôi chảy hơn. GV cũng

có thể dùng một vài câu nhạc ngắn mà các em đã thuộc nhưng phù hợp để luyện

thanh cho các em.

GV cho HS luyện theo đàn và dùng nguyên âm ghép phụ âm. Ví dụ: “mi –

ma…”. Cao độ đi lên dần rồi đi xuống dần.



13



Không nhất thiết áp dụng phương pháp trên ở tất cả các tiết dạy. Cũng có

thể kết hợp luyện thanh hay đúng hơn chỉ là khởi động giọng cho HS bằng cách tổ

chức một số trò chơi như: Bắt trước tiếng gà gáy; tiếng các con vật kêu...

b) Tạo hứng thú cho học sinh tập hát từng câu và tập cả hát bài qua việc

đệm đàn organ.

Đây là việc quan trọng gắn lí luận với thực tiễn trong dạy hát của giáo viên

cho học sinh. Người giáo viên phải hát đúng, diễn cảm, trình bày hấp dẫn…Lưu ý

những chỗ khó, GV nên đệm đàn nhiều lần và phải nhắc các em để các em có ấn

tượng và cảm xúc đối với bài hát, giúp các em cảm nhận về nội dung tính chất âm

nhạc qua giai điệu, lời ca, sắc thái tình cảm của bài hát.

Khi đệm đàn dạy hát từng câu GV nên tiến hành dạy theo lối móc xích.

Trước đó GV chọn tơng (cao độ), hoặc dịch giọng của bài hát đó vừa với tầm cữ

giọng của các em HS..

GV đệm đàn từng câu hát cho HS nghe sau đó hướng dẫn các em hát từng

câu. GV nên chú ý tập trung sửa những chỗ HS hát sai, tập kĩ các câu hát khó sau

đó nối các câu hát thành đoạn và cả bài.

Nên để HS nghe giai điệu câu hát rồi tự hát câu hát đó để kích thích tai

nghe giúp HS chủ động hơn khi học hát. Lúc này GV sẽ là người hỗ trợ để HS

hoàn thành nội dung học.

Khi dạy hát, việc sử dụng nhạc cụ là rất cần thiết và quan trọng vì sẽ tạo

khơng khí học tập vui tươi, sôi nổi, HS rất hào hứng trong học tập.

GV lưu ý khi sử dụng nhạc cụ để dạy hát cũng không nên quá lạm dụng

vào tiếng đàn một cách thái qúa.

VD: Như GV để tiếng đàn quá to trong thời gian liên tục sẽ át mất tiếng hát

của HS, bị phân tán khi nghe HS hát, mất tập trung trong việc bao quát lớp học.

tạo nên căng thẳng trong tiết học. Khi đệm đàn từng câu hát GV nên đệm đàn vừa

phải, dứt khoát và chọn những âm sắc đàn phù hợp cho HS dễ nghe như âm sắc

piano.

Khi HS hát được đầy đủ các câu hát trong bài GV cho HS ghép các câu

thành bài hoàn chỉnh.

Lúc này GV nên chọn giọng, tốc độ, âm sắc phù hợp. Giới thiệu cách thể

hiện sắc thái tình cảm bài hát cần thể hiện. Nên trình bày cho HS biết các quy

định của bài hát là hát mấy lần, cách quay đi, quay lại, sử dụng lối hát nào, mở

đầu và kết thúc ra sao ……

14



VD: Bài hát “Những bông hoa, những bài ca” GV nên lấy tiết tấu Disco và

tem po là 120 đến 125 khi thể hiện bài hát này hơi nhanh và rộn ràng.

GV cũng nên tổ chức một số cách trình bày như hát đơn ca, tốp ca, theo tổ,

nhóm và các cách hát nối tiếp, hát đuổi, hát bè…. Sao cho phù hợp với tiết dạy để

HS biết và làm cho tiết học âm nhạc thêm sinh động vui vẻ đạt hiệu quả cao.

c) Tổ chức trò chơi tạo hứng thú cho học sinh qua việc sử dụng Đàn organ.

- Nghe giai điệu và nhận biết câu hát hoặc câu nhạc, học sinh nghe giai điệu

một câu hát và cho biết đó là giai điệu của câu hát nào, rồi trình bày câu hát đó.

- Nghe tiết tấu nhận biết câu hát, tương tự nghe giai điệu đoán câu hát.

- Nghe một vài nốt nhạc và nhận biết đó là những nốt mở đầu của câu hát

hoặc câu nhạc nào.

- Bổ sung những nốt nhạc còn thiếu trong một câu nhạc.

- Điều chỉnh những nốt nhạc viết sai trong câu nhạc.

VD: Trò chơi "Nghe giai điệu đốn tên bài hát”

Trò chơi này giúp các em nhớ lại giai điệu bài hát đã học và nâng cao độ

nhạy cảm của các em ‘

Cách chơi: GV chia lớp làm 3 nhóm và đánh giai điệu một câu nhạc bất kì

nào đó trong bài hát, rồi cho các nhóm đốn xem giai điệu đó ở câu nào trong bài

hát và hát lời ca câu nhạc đó.

Trò chơi này giúp HS mau thuộc lời ca, phát triển tai nghe cho các em.

Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp học sinh nắm

kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo ra không khí sơi nổi cho HS, tạo

hứng thú cho HS học môn Âm nhạc cũng như học các môn học khác.

d) Hướng dẫn học sinh biểu diễn bài hát thông qua việc đệm đàn cho các

em. Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp vận

động giúp cho các em tự nhiên khi hát. Tuy nhiên, ở một số bài GV có thể dạy HS

một vài động tác tay hoặc múa đơn giản, phù hợp để các em có thêm những lựa

chọn khi biểu diễn bài hát.

Giáo viên nên bắt đầu từ việc khuyến khích học sinh thể hiện những động

tác phản ứng tự nhiên khi nghe nhạc (đung đưa, lắc lư, nhún nhảy, gõ nhịp…),

tiếp đến là học sinh lựa chọn động tác múa (do giáo viên gợi ý) phù hợp với tính

chất bài hát, cuối cùng là các em tự sáng tạo động tác nhảy múa.

*Ví dụ 1:

Với bài hát Hãy giữ cho em bầu trời xanh, GV hướng dẫn một số động tác

nhún theo phách và đi quả chám hoặc bài hát “ Con chim hay hót” GV hướng dẫn

một vài động tác nhẹ nhàng, uyển chuyển… Như vậy sẽ không chỉ giúp cho cách

trình bày bài hát thêm sinh động mà các em còn được tìm hiểu về những điệu múa

mang tính chất đặc trưng vùng miền hay các động tác vui nhộn của tân nhạc rất

cuốn hút và đặc sắc khi lên biểu diễn. Lúc này rất cần đến vai trò của cây đàn bởi

15



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Nội dung của kinh nghiệm

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×