Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

Tải bản đầy đủ - 0trang

II. PHẦN THÂN BÀI:

1. Giải thích những từ ngữ then chốt (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng).

2. Phân tích, chứng minh ( H/S có thể lấy dẫn chứng ở trong đời sống, xã hội, văn

học…)

3. Bình luận câu nói / ý kiến đó :

- Câu nói / ý kiến ấy đúng, sai hay chỉ đúng/sai một nửa.

- Nó có ý nghĩa như thế nào đối với xã hội/ với mọi người.

III. KẾT BÀI:

-Khẳng định lại ý nghĩa/ vai trò của câu nói/ ý kiến đó.

- Rút ra bài học cho bản thân

II. LUYỆN TẬP

Câu 1 (8 điểm).

Phía sau lời nói dối...

Đây là dạng đề mở, người viết cần đưa ra được quan điểm riêng của mình

và lựa chọn kiểu văn bản phù hợp. Sau đây là một số gợi ý về nội dung.

1. Nói dối là nói khơng đúng sự thật. Đây là một biểu hiện thường gặp

trong cuộc sống.

2. Phía sau lời nói dối có thể là:

- Những động cơ, nguyên nhân khác nhau: những toan tính, thủ đoạn

của kẻ

không trung thực; sự yếu đuối, hèn nhát của người khơng dám đối diện sự

thật;

né tránh sự thật đau lòng, không muốn làm tổn thương người khác...

- Những trạng thái tâm lí, cảm xúc khác nhau: buồn - vui, đau khổ hạnh

phúc, hối hận - hả hê,...

- Những hệ lụy khơng ai mong muốn, những hậu quả khơn lường: lời

nói dối



2



có thể kéo theo những hành động gian dối, làm xói mòn nhân phẩm, niềm

tin giữa con người với nhau, gây bất ổn nhiều mặt trong xã hội,...

3. Bài học:

- Nói dối là một thói xấu, vì thế con người cần rèn luyện cho mình phẩm

chất trung thực, khơng được nói dối.

- Cần lên án, phê phán nghiêm khắc những kẻ nói dối cũng như những

hành vi gian dối. Nhưng cũng nên có cách nhìn nhận thấu đáo nếu phải

nghe những lời nói dối.

- Trong tình huống, cảnh ngộ cụ thể, nhất thời, con người có thể buộc

phải nói dối. Tuy nhiên, khơng được lạm dụng lời nói dối. Bởi suy cho

cùng, trong cuộc sống không ai muốn nghe hoặc phải nói những lời gian

dối và sớm muộn sự thật cũng sẽ được phơi bày.

Câu 2: Anh/chị có suy nghĩ gì về câu nói của Fran KA.Clark:

“Ai cũng muốn làm điều gì đó rất lớn lao, nhưng lại khơng nhận ra rằng cuộc

sống được tạo thành từ những điều rất nhỏ”.

(Dẫn theo “Hành trang vào đời”, NXB Tổng hợp tp Hồ Chí Minh - 2008, tr.38)

Hướng dẫn

1.Giải thích:

- Ai cũng muốn làm điều gì đó rất lớn lao: khát vọng hướng tới những cái đích của

đời người, làm thay đổi cuộc sống theo chiều hướng tốt đẹp hơn.

- nhưng lại không nhận ra rằng cuộc sống được tạo thành từ những điều rất nhỏ:

không ý thức được rằng những việc lớn bao giờ cũng phải bắt đầu từ nhiều việc

nhỏ, như những dòng sơng được tạo thành từ nhiều con suối...

2. Bình luận:

- Mơ ước làm nên điều lớn lao là nguyện vọng chính đáng của mọi người, cần

được tơn trọng, động viên, khuyến khích.

- Nhưng phải ln ý thức rằng:

+ Một nhân cách hoàn thiện vốn được bồi đắp từ những việc làm rất nhỏ, nhất là

những hành vi đạo đức, lối sống. Ý nghĩa của cuộc sống cũng được kiến tạo từ

những điều đơn sơ, bình dị.

3



+ Phê phán lối sống, cách nghĩ, lời nói ngụy biện: vì việc lớn mà quên việc nhỏ,

muốn trở thành vĩ nhân mà quên mình cũng là một con người bình thường.

3. Bài học:

- Nhận thức sâu sắc rằng, việc gì nhỏ mấy mà có ích thì kiên quyết làm...

- Thường xun rèn luyện đức tính kiên nhẫn, bắt đầu từ những việc làm nhỏ để có

thể hướng tới những điều lớn lao.

Câu 3

“Điều gì là quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn?”. Hãy viết một bài văn

(khoảng 2 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của anh/chị về điều đó.



Cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

- Nêu vấn đề: điều quan trọng nhất trong cuộc sống của bản thân là gì.

điểm



1,0



- Lí giải ngun nhân, khẳng định sự cần thiết, đúng đắn; phân tích những biểu

hiện của điều quan trọng đó.

3,0 điểm

- Lật lại vấn đề, phê phán những quan niệm trái chiều, lệch lạc đối với vấn đề được

trình bày.

1,0

điểm

- Liên hệ, rút ra bài học bổ ích thấm thía đối với bản thân.



1,0 điểm



Câu 4 (6.0 điểm )

Hạnh phúc trong tầm tay.

Nội dung



Điểm



1. Giải thích



1.0



- Mỗi người có một quan niệm và cảm nhận khác nhau về hạnh

phúc. Tuy nhiên có thể nhận thấy hạnh phúc thường gắn liền với trạng

thái vui sướng khi con người cảm thấy thỏa mãn ý nguyện nào đó của

mình.

4



0.5



- Hạnh phúc trong tầm tay: hạnh phúc khơng phải điều gì q xa

vời. Ai cũng có khả năng tạo lập hạnh phúc cho bản thân mình.



2. Bàn luận



0.5

4.0



- Hạnh phúc là khát vọng, là mong muốn, là đích đến của con

người trong cuộc sống.

- Mỗi người tùy thuộc vào khả năng và hồn cảnh đều có thể có

được hạnh phúc. Vì vậy, con người cần phải nỗ lực, cố gắng để đạt

được hạnh phúc.

- Hạnh phúc khơng phải là điều gì q xa vời. Nhiều khi hạnh

phúc chính là những điều giản dị, gần gũi xung quanh chúng ta mà

không phải ai cũng đủ tự tin và tinh tế để nhận ra.



1.0



1.0



1.0



- Những người tự ti, mặc cảm về bản thân hay theo đuổi những

điều viển vông vượt quá khả năng của mình đều khơng thể có được

hạnh phúc.

1.0

3. Bài học nhận thức và hành động

- Cần có nhận thức đúng đắn về hạnh phúc trong mối quan hệ với

hoàn cảnh và khả năng của bản thân.

- Luôn tự tin, biết trân trọng và gìn giữ hạnh phúc.



1.0

0.5



0.5



Câu 4

Pythagos từng nói: “Im lặng là cấp độ cao nhất của sự khôn ngoan. Ai khơng biết

im lặng là khơng biết nói”. Còn Martin Luther King Jr lại phát biểu: “Cuộc sống

chúng ta bắt đầu chấm dứt ngay trong cái ngày mà chúng ta giữ im lặng trước

những vấn đề hệ trọng”.

5



Từ hai ý kiến trên, anh (chị) hãy viết một bài luận bàn về vấn đề cần im lặng hay

lên tiếng trong cách xử thế của con người trong cuộc sống.

1



Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề



2



Giải thích hai ý kiến

* Giải thích câu nói: “Im lặng là cấp độ cao nhất của sự khôn ngoan. Ai

không biết im lặng là không biết nói”.

- Im lặng là khơng nên nói trong những lúc khơng cần thiết vì lời nói đó có

thể đem lại tai hoạ cho bản thân hoặc làm tổn hại đến người khác.

- Câu nói đề cao giá trị của sự im lặng, xem im lặng là cách xử thế khôn

ngoan nhất của con người trong cuộc sống. Từ nền tảng của sự im lặng khơn

ngoan đó, con người sẽ biết nên nói lúc nào và nói những gì.

* Giải thích câu nói: “Cuộc sống chúng ta bắt đầu chấm dứt ngay trong cái

ngày mà chúng ta giữ im lặng trước những vấn đề hệ trọng”.

- Lên tiếng là bày tỏ chính kiến của bản thân truớc những vấn đề quan trọng

của cuộc sống, là tiếng nói của chân lí, của lẽ phải, của tình yêu đối với con

người và cuộc sống.

- Câu nói của Martin Luther King Jr nói về tác hại của sự im lặng trước

những vấn đề hệ trọng. Từ đó mong muốn con người cần phải lên tiếng

trước những vấn đề quan trọng liên quan đến vận mệnh quốc gia, đời sống

con người, liên quan đến cuộc sống gia đình, bản thân.



3



Bình luận, chứng minh (1,0 điểm)

* Từ câu nói của Pythagos, luận bàn về giá trị của sự im lặng:

- Im lặng là một cách xử thế khơn ngoan vì:

+ Im lặng để giữ bí mật cho quốc gia, cho cơng việc, cho một ai đó.

+ Im lặng để lắng nghe người khác, để học hỏi, để thể hiện sự tôn trọng.

+ Im lặng thể hiện sự điềm tĩnh, suy nghĩ chín chắn, nhận thức bản thân,

cuộc sống trước khi nói hay hành động.

+ Im lặng để giữ hồ khí trong những xung đột, va chạm.

+ Im lặng còn là một cách thể hiện thái độ đồng tình hay phản đối trước một

6



vấn đề nào đó.

+ Im lặng để đồng cảm sẻ chia với những nỗi đau của người khác.

+ Im lặng để cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống quanh mình, để di dưỡng tâm

hồn...

* Từ câu nói của Martin Luther King Jr luận về giá trị của việc lên tiếng

trước những vấn đề hệ trọng:

- Lên tiếng trước những vấn đề hệ trọng là một cách sống đẹp vì:

+ Lên tiếng để khẳng định giá trị, khẳng định bản lĩnh, thể hiện sự chủ động

tự tin của bản thân, bày tỏ nguyện vọng, mơ ước của mình.

+ Lên tiếng để đấu tranh chống lại cái ác, cái xấu, cái bạo ngược chà đạp lên

cuộc sống của con người.

+ Lên tiếng để bênh vực cho cái tốt, cái yếu bị chà đạp.

+ Lên tiếng để bày tỏ tình yêu thương, động viên, chia sẻ, giúp đỡ người

khác.

+ Lên tiếng để mang niềm vui, tiếng cười cho cuộc đời.



4



Mở rộng, nâng cao vấn đề (0,5 điểm)

- Hai ý kiến không đối lập mà bổ sung cho nhau: Con người cần phải vận

dụng linh hoạt để “im lặng” hay “lên tiếng” trước những hoàn cảnh cụ thể

trong cuộc sống.

- Cần hiểu và phân biệt im lặng khác với sự nhu nhược, vơ tâm, thờ ơ, vì đó

khơng phải là “cấp độ cao nhất của sự khôn ngoan”. Cần hiểu sự lên tiếng

xuất phát từ thiện ý tốt đẹp của bản thân, lên tiếng đúng nơi, đúng lúc, đúng

thời điểm và lời nói phải đi kèm với hành động...



5



Liên hệ bản thân, rút ra bài học nhận thức và hành động



Câu 5



7



Suy nghĩ của anh (chị) về quan niệm sống sau đây của Ra-bin-đra-nát Ta-go:

“Cõi đời hôn lên hồn tơi nỗi đau thương

Và đòi hỏi tơi đáp lại bằng lời ca tiếng hát”.

Ý



Nội dung



1.



Giới thiệu câu nói của Tagore và thái độ sống, cách sống để đối mặt với “nỗi

đau thương”.



2.



Giải thích câu nói

- Cuộc đời khơng phải chỉ có hoa hồng, thảm nhung, ánh sáng nó còn có những

vực sâu, bóng tối. Cho nên, trong cuộc sống, mỗi người đều phải đối mặt với nỗi

đau thương mà cõi đời đem đến cho tâm hồn, trái tim mình; đó có thể là sự thất

vọng, nỗi buồn thương,...Cuộc sống mang đến cho ta rất nhiều áp lực: công việc,

sự nghiệp, gia đình, mối quan hệ đồng nghiệp, họ hàng...“đơi khi cuộc sống trở nên

không chịu đựng nổi”.

- Muốn sống có ý nghĩa, ta phải đáp lại những “nỗi đau thương” mà đời đem đến

bằng “lời ca tiếng hát” tức là phải có thái độ sống lạc quan; yêu đời, sống bằng cả

trái tim, tấm lòng.

--> Trước những đau buồn, bất hạnh mà cuộc đời mang lại, ta cần sống lạc quan,

yêu đời, sống chân thành và hết mình để sự sống thêm ý nghĩa, đẹp tươi.



3



Lí giải vì sao “cõi đời hôn lên hồn ta nỗi đau thương” mà ta phải “đáp lại

bằng lời ca tiếng hát”?

- Nếu con người nhanh chóng gục ngã trước những nỗi đau thương thì con người

sẽ khơng tồn tại được, khơng thể sống một cách có ý nghĩa; khi đó ta chỉ như một

kẻ hèn nhát, yếu đuối, bị động, buông xuôi trên dòng đời và tất yếu bị huỷ diệt.

(dẫn chứng minh họa)

- Khi ta đáp lại bằng “lời ca tiếng hát”, ta sẽ có đủ tự tin, ý chí, nghị lực để vượt

qua sóng gió cuộc đời, bởi tinh thần lạc quan, tình yêu cuộc sống là những năng

lượng tinh thần vơ giá, có sức mạnh diệu kì giúp con người thoát khỏi những bế

tắc, khủng hoảng trong cuộc sống. (dẫn chứng minh họa)



4.



Bàn luận, mở rộng vấn đề

8



- Đây là một quan niệm sống tích cực, một thái độ sống khỏe khoắn, một cách

sống đúng đắn đem lại cho chúng ta nhiều bài học sâu sắc.

- Phê phán những người bi quan, yếu đuối, thiếu bản lĩnh đã nhanh chóng bị sóng

gió cuộc đời quật ngã, khơng thể đứng dậy sau thất bại, đau khổ.

- Lạc quan song không nên huyễn hoặc, ảo tưởng.

5.



Liên hệ bản thân, rút ra bài học nhận thức và hành động.



Câu hỏi 1

VÌ SAO MÀ SỐNG?

Có ba người mặt mày buồn bã đến hỏi ý kiến của một nhà hiền triết, làm thế nào

để bản thân sống được vui vẻ.

- Trước tiên, các ông hãy nói xem các ơng sống vì cái gì? - Nhà hiền triết hỏi.

Người đầu tiên nói:

- Vì tơi khơng muốn chết, vì vậy mà tơi sống.

Người thứ hai nói:

- Vì tơi muốn nhìn xem ngày mai có tốt hơn ngày hơm nay hay khơng, vì vậy mà

tơi sống.

Người thứ ba nói:

- Vì tơi có một gia đình phải ni dưỡng. Tơi khơng thể chết, vì vậy mà tơi sống.

Nhà hiền triết lắc đầu nói:

Thế thì đương nhiên các ơng khơng được vui vẻ rồi...

(Theo

http://songdep.xitrum.net/nghethuatsong/725.html)

Hãy lí giải ngắn gọn vì sao nhà hiền triết lại khẳng định: Thế thì đương nhiên các

ơng khơng được vui vẻ rồi...? Từ đó, anh/chị hãy trình bày quan điểm của mình về cách

sống để cuộc đời mỗi người trở nên thú vị và ý nghĩa.

Câu hỏi 2:

“Tôi hỏi đất:

- Đất sống với đất như thế nào ?

- Chúng tôi tôn cao nhau.

Tôi hỏi nước:

- Nước sống với nước như thế nào ?



H ỎI

Tôi hỏi người:

- Người sống với người như thế nào ?

Tôi hỏi người:

- Người sống với người như thế nào ?

Tôi hỏi người:



9



- Chúng tôi làm đầy nhau.

Tôi hỏi cỏ:

- Cỏ sống với cỏ như thế nào?

- Chúng tôi đan vào nhau.

Làm nên những chân trời.



- Người sống với người như thế nào ?”

(Hữu Thỉnh)



Từ ý thơ trên, trình bày suy nghĩ của anh/chị về những bài học trong cách sống

của con người.



Nội dung

* Giới thiệu về mẩu chuyện và nêu khái quát vấn đề cần nghị luận

Bàn về lẽ sống, thái độ, quan điểm sống.

* Lí giải lời khẳng định của nhà hiền triết: Thế thì đương nhiên các ơng khơng được vui

vẻ rồi...

Ba người đến hỏi nhà hiền triết đều không cảm thấy cuộc sống của mình vui vẻ vì:

- Người thứ nhất chỉ biết sống vì sự tồn tại về mặt sinh học; sợ hãi cái chết mà phải sống;

cuộc sống đầy lo âu, thắc thỏm.

- Người thứ hai sống chỉ chờ xem ngày mai có hơn hơm nay khơng; sống trong chờ đợi,

phấp phỏng; cuộc sống mòn mỏi, tẻ nhạt.

- Người thứ ba sống chỉ vì gánh nặng ni gia đình; sống chỉ vì bổn phận, trách nhiệm;



10



cuộc sống mỏi mệt, nặng nề.

* Quan điểm về cách sống để cuộc đời mỗi người trở nên thú vị, ý nghĩa.

- Đưa ra được quan niệm của bản thân về cách sống để cuộc đời mỗi người trở nên thú vị

và ý nghĩa.

- Lí giải được vì sao cách sống ấy lại khiến cuộc sống trở nên thú vị, ý nghĩa.

- Những minh chứng cụ thể của cách sống ấy trong cuộc đời.

- Bàn bạc cách thức, hành động để sống theo quan niệm ấy.

(Học sinh có thể triển khai bài viết theo một hay một số hướng sau:

Con người muốn sống một cuộc sống không vô vị tẻ nhạt, bên cạnh việc sống để tồn tại,

chờ đợi, vì bổn phận cần có: lí tưởng sống; ước mơ, hồi bão; niềm đam mê sáng tạo, say

mê làm việc; sở thích; niềm vui...)

Lưu ý: Đây là đề văn mở nên khuyến khích những ý tưởng mới mẻ, sáng tạo và thuyết

phục.

* Khẳng định ý nghĩa của câu chuyện và tầm quan trọng của quan điểm sống đúng đắn

trong cuộc đời của mỗi người.



11



MỞ RỘNG THÊM MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN LLVH

1. Quan điểm/ quan niệm sáng tác

+ Là gì:

- Chỗ đứng, điểm nhìn để nhà văn sáng tác.

- Phải được hiện thực hố trong q trình sáng tác.

- Được phát biểu trực tiếp hay thể hiện gián tiếp qua các tác phẩm.

- Nhà văn nào cũng có quan điểm/quan niệm sáng tác nhưng để tạo thành một hệ

thống có giá trị thì khơng phải ai cũng làm được.

+ Vai trò:

- Chi phối tồn bộ q trình sáng tác (lựa chọn đề tài, hình tượng, lựa chọn lối viết,

các hình thức nghệ thụât...)

- Phần nào thể hiện tầm tư tưởng của nhà văn.

+ Ví dụ: Quan điểm sáng tác của Nguyễn Ái Quốc Hồ Chí Minh: Văn học là vũ khí

lợi hại phục vụ sự nghiệp cách mạng, nhà văn là người chiến sĩ tiên phong trên mặt

trận văn hoá tư tưởng.

2. Tình huống trong truyện ngắn

+ Là gì:

- Là lát cắt của đời sống mà qua đó tính cách nhân vật được bộc lộ sắc nét nhất và

tư tưởng nhà thể hiện rõ nhất.( là khoảnh khắc của cuộc sống được tái hiện trong

tác phẩm)

“Là một lát cắt, một khúc của đời sống. Nhưng qua lát cắt, qua khúc ấy người

thấy được trăm năm của đời thảo mộc” (Nguyễn Minh Châu)

- Biểu hiện qui luật có tính nghịch lí trong sáng tạo nghệ thuật: qui mô nhỏ nhưng

khả năng phản ánh lớn.

+ Vai trò:

- Khắc hoạ tính cách nhân vật, thể hiện tư tưởng nghệ sĩ.

- Xuất phát từ đặc trưng truyện ngắn: dung lượng nhỏ, thể hiện nhân vật qua một

khoảnh khắc ngắn ngủi của đời sống (tiểu thuyết: dài, theo sát toàn bộ cuộc đời,

số phận nhân vật…) => Tình huống phải giống như thứ nước rửa ảnh làm nổi lên

hình sắc nhân vật và tư tưởng nhà văn => Xây dựng được tình huống truyện độc

đáo là dấu hiệu của:

• Một tác phẩm có giá trị

• Một tác giả tài năng.

+ Ví dụ: tình huống đợi tàu ám ảnh (Hai đứa trẻ), tình huống cuộc gặp gỡ đầy éo

12



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×