Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Câu 7: Phân tích phương pháp sản xuất ra giá trị thặng dư tương đối, giá trị thặng dư tuyệt đối. Ý nghĩa của việc so sánh hai phương pháp

Câu 7: Phân tích phương pháp sản xuất ra giá trị thặng dư tương đối, giá trị thặng dư tuyệt đối. Ý nghĩa của việc so sánh hai phương pháp

Tải bản đầy đủ - 0trang

Câu 8: Phân tích bản chất của tiền cơng trong CNTB và các hình thức tiền cơng cơ bản?

a/ Bản chất của tiền công

Tiền công là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa sức lao động, là giá cả của hàng hóa sức lao

động.

Thứ nhất, nhà tư bản trả tiền công cho công nhân sau khi công nhân đã lao động để sản xuất ra

hàng hóa; thứ hai, tiền công được trả theo thời gian lao động như ngày, giờ, tuần, tháng hoặc

theo số lượng hàng hóa đã sản xuất được.

Cái mà nhà tư bản mua của công nhân không phải là lao động, mà là sức lao động. Tiền công

không phải là giá trị hay giá cả của lao động, mà chỉ là giá trị hay giá cả của hàng hóa sức lao

động

b/ Các hình thức tiền cơng cơ bản

- Tiền cơng tính theo thời gian: là hình thức tiền cơng tính theo thời gian lao động của cơng

nhân dài hay ngắn

- Tiền cơng tính theo sản phẩm: là hình thức tiền cơng tính theo số lượng sản phẩm đã làm

ra, hoặc số lượng công việc đã hoàn thành trong một thời gian nhất định

Mỗi một sản phẩm được trả công theo một đơn giá nhất định gọi là đơn giá tiền công. Để quy

định đơn giá tiền cơng, người ta lấy tiền cơng trung bình một ngày của một công nhân chia cho

số lượng sản phẩm của một công nhân sản xuất ra trong một ngày lao động bình thường.

Tiền cơng tính theo sản phẩm, một mặt, giúp cho nhà tư bản trong việc quản lý, giám sát q

trình lao động của cơng nhân dễ dàng hơn; mặt kahcs kích thích cơng nhân lao động tích cực,

khẩn trương tạo ra nhiều sản phẩm để thu được lượng tiền cơng cao hơn



20



Câu 9: Phân tích ngun nhân hình thành, bản chất và đặc điểm của CNTB độc quyền

a/ Nguyên nhân hình thành tư bản độc quyền:

Sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác dụng của tiến bộ khoa học – kỹ thuật, làm

xuất hiện những ngành sản xuất mới mà ngay từ đầu đã là những ngành có trình độ tích tụ cao.

Đó là những xí nghiệp lớn, đòi hỏi những hình thức kinh tế tổ chức mới

Cạnh tranh tự do, một mặt, buộc các nhà tư bản phải cải tiến kĩ thuật, tăng quy mơ tích

lũy; mặt khác, dẫn đến nhiều doanh nghiệp nhỏ, trình độ kĩ thuật kém hoặc bị các đối thủ mạnh

hơn thơn tính, hoặc phải liên kết với nhau để đứng vững trong cạnh tranh. Vì vậy xuất hiện một

số xí nghiệp tư bản lớn năm địa vị thống trị một ngành hay trong một số ngành công nghiệp

Khủng hoảng kinh tế làm cho nhiều xí nghiệp nhỏ và vừa bị phá sản. một số sống sót phải

đổi mới kĩ thuật để thốt khỏi khủng hoảng, do đó thúc đẩy q trình tập trung sản xuất. Tín

dụng TBCN mở rộng, trở thành đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy tập trung sản xuất

Những xí nghiệp và cơng ty lớn có tiềm lực kinh tế mạnh tiếp tục cạnh tranh với nhau

ngày càng khốc liệt, khó phân thắng bại, vì thế nảy sinh xu hướng thỏa hiệp, từ đó hình thành

các tổ chức độc quyền.

b/ Bản chất của CNTB độc quyền

CNTB cạnh tranh tự do phát triển đến độ nhất định thì xuất hiện các tổ chức độc quyền.

Lúc đầu TB độc quyền chỉ có trong 1 số ngành, một số lĩnh vực của nền kinh tế. Hơn nữa sức

mạnh kinh tế của các tổ chức độc quyền cũng chưa thật lớn. Tuy nhiên sau này sức mạnh của các

tổ chức độc quyền đã được nhân lên nhanh chóng và từng bước chiếm địa vị chi phối trong toàn

nền kinh tế. CNTB bước sang giai đoạn phát triển mới – CNTB độc quyền

Xét về bản chất, CNTB độc quyền là một nấc thang phát triển mới của CNTB.

CNTB độc quyền là CNTB trong đó ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế tồn tại các

tổ chức tư bản độc quyền và chúng chi phối sự ohats triển của tồn bộ nền kinh tế.

Nếu trong thời kì CNTB cạnh tranh tự do, sự phân hóa giữa các nhà tư bản chư thật sự sâu sắc

nên quy luật thống trị của thời kì này là quy luật lợi nhuận bình quân, còn trong CNTB độc

quyền, quy luật thống trị là quy luật lợi nhuận độc quyền

Sự ra đời của CNTB độc quyền không làm thay đổi bản chất của CNTB. Bản thân quy luật lợi

nhuận độc quyền cũng chỉ là một hình thái biến tướng của quy luật giá trị thặng dư

c/ Đặc điểm của CNTB độc quyền



21



- Sự tập trung sản xuất và sự thống trị của các tổ chức độc quyền: tích tụ và tập trung sản

xuất dẫn đến hình thành các tổ chức độc quyền

Tổ chức độc quyền là liên minh giữa những nhà TB lớn để tập trung vào trong tay 1 phần lớn

thậm chí tồn bộ sản phẩm của 1 ngành, cho phép liên minh này phát huy ảnh hưởng quyết định

đến quá trình sản xuất và lưu thơng của ngành đó.

- Tư bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính: tích tụ, tập trung trong ngân hàng dẫn đến sự

hình thành các tổ chức độc quyền trong ngân hàng. Từ chỗ làm trung gian trong việc thanh tốn

và tín dụng, nay do nắm được phần lớn tư bản tiền tệ trong xã hội, ngân hàng đã trở thành người

có quyền lực vạn năng chi phối các hoạt động kinh tế - xã hội.

Các tổ chức độc quyền ngân hàng cho các tổ chức độc quyền công nghiệp vay và nhận gửi

những số tiền lớn của các tổ chức độc quyền công nghiệp trong 1 thời gian dài, nên lợi ích của

chúng xoắn xuýt với nhau, hai bên đều quan tâm đến hoạt động của nhau, tìm cách thâm nhập

vào nhau. Từ đó hình thành 1 loại tư bản mới gọi là tư bản tài chính.

Tư bản tài chính là sự thâm nhập và dung hợp vào nhau giữa tư bản độc quyền ngân hàng và tư

bản độc quyền trong công nghiệp.

- Xuất khẩu tư bản: xuất khẩu hàng hóa là mang hàng hóa ra nước ngoài để thực hiện giá trị

và giá trị thặng dư, còn xuất khẩu tư bản là xuất khẩu giá trị ra nước ngồi nhằm mục đích

chiếm đoạt giá trị thặng dư ở nước nhập khẩu tư bản đó.

Xuất khẩu tư bản trở thành tất yếu, vì trong những nước TBCN phát triển đã tích lũy được 1 khối

lượng tư bản lớn và nảy sinh tình trạng “ thừa tư bản”. Tình trạng này khơng phải là thừa tuyệt

đối mà là thừa tương đối, nghĩa là khơng tìm được nơi đầu tư có lợi nhuận cao ở trong nước.

Tiến bộ kĩ thuật ở nước này đã dẫn đến tăng cấu tạo hữu cơ của tư bản và hạ thấp tỉ suất lợi

nhuận; trong khi đó ở những nước kém phát triển về kinh tế, nhất là ở các nước thuộc địa, dồi

dào nguyên liệu và nhân công giá rẻ nhưng lại thiếu vốn và kĩ thuật.

Do tập trung trong tay 1 khối lượng tư bản khổng lồ nên việc xuất khẩu tư bản ra nước ngoài trở

thành 1 nhu cầu tất yếu của các tổ chức độc quyền

- Sự phân chia thế giới về mặt kinh tế giữa các liên minh độc quyền quốc tế: việc xuất khẩu

tư bản tăng lên về quy mô và mở rộng phạm vi tất yếu dẫn đến việc phân chia thế giới về mặt

kinh tế, nghĩa là phân chia lĩnh vực đầu tư tư bản, phân chia thị trường thế giới giữa các tổ chức

độc quyền. Cuộc đấu tranh giành thị trường tiêu thụ, nguồn nguyên liệu và lĩnh vực đầu tư có lợi

nhuận cao ở nước ngoài trở nên gay gắt. những cuộc đụng đầu trên trường quốc tế giữa các tổ

chức độc quyền có sức mạnh kinh tế hung hậu dẫn đến các cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa chúng,

tất yếu dẫn đến xu hướng thỏa hiệp, ký kết hiệp định để củng cố địa vị độc quyền của chúng



22



trong những lĩnh vực và những thị trường nhất định. Từ đó hình thành các liên minh độc quyền

quốc tế, các tập đoàn xuyên quốc gia…

- Sự phân chia thế giới về mặt lãnh thổ giữa các cường quốc đế quốc: khi đầu tư ra nước

ngoài đặc biệt là ở các nước thuộc địa và phụ thuộc, TB độc quyền không chỉ thu lại lợi nhuận

độc quyền mà là “siêu lợi nhuận độc quyền” do có những điều kiện thuận lợi mà chính quốc

khơng có được hhuw nguồn ngun liệu dồi dào, giá rẻ… Do đó ln diễn ra sự cạnh tranh

quyết liệt giữa các tổ chức độc quyền thuộc các quốc gia khac nhau. Điều này đòi hỏi có sự can

thiệp của nhà nước nhằm giúp cho các tổ chức độc quyền của nước mình giành giật thị trường và

mơi trường đầu tư nhằm thu được siêu lợi nhuận độc quyền ở ngoại quốc. Sự can thiệp đó của

nhà nước đã biến nó thành 1 nước đế quốc chủ nghĩa.

Như vậy CN đế quốc là sự kết hợp giữa yêu cầu vươn ra và thống trị ở nước ngoài của TB độc

quyền với đường lối xâm lăng của nhà nước.

CNĐQ là 1 đặc trưng của CNTB độc quyền biểu hiện trong đường lối xâm lược nước ngoài,

biến những nước này thành hệ thống thuộc địa của các cường quốc nhằm đáp ứng yêu cầu thu

siêu lợi nhuận độc quyền của TB độc quyền.



23



Câu 10: Phân tích những thành tựu , giới hạn và xu hướng vận động của CNTB ngày nay.

Trong q trình phát triển, CNTB nếu khơng xét đến những hậu quả nghiêm trọng đã gây ra cho

con người thì vẫn có những thành tựu đáng kể sau:

- Thực hiện xã hội hóa sản xuất: q trình xã hội hóa sản xuất biểu hiện ở sự phát triển

phân công lao động xã hội, hợp tác lao động, tập trung hóa sản xuất…làm cho những quá

trình sản xuất phân tán được liên kết vào 1 hệ thống sản xuất, 1 quá trình sản xuất xã hội.

- Phát triển lực lượng sản xuất, tăng năng suất lao động xã hội: dưới sự tác động của quy

luật giá trị thặng dư và các quy luật kinh tế khác của cơ chế thị trường, 1 mặt giai cấp tư

sản tăng cường thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, tiến bộ khoa học – công nghệ và

tăng năng suất lao động

- Nhờ việc biết kế thừa học thuyết CN Mác – Lênin, CNTB có những điều chỉnh cơ bản:

o Chuyển SX nhỏ thành SX lớn, hiện đại.

o Quá trình phát triển của CNTB làm cho lực lượng SX phát triển mạnh mẽ.

o Những công nghệ mới tiên tiến ra đời thay thế cho những công nghệ cũ lạc hậu…

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu có được, CNTB còn có những giới hạn xuất phát từ mâu

thuẫn kinh tế cơ bản của CNTB: Đó chính là mâu thuẫn giữa tính chất và trình độ xã hội hóa cao

của lực lượng SX với chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN về tư liệu SX. Chính mâu thuẫn cơ bản

trên đã kéo theo sự phát sinh của những mâu thuẫn cụ thể sau:

- Mâu thuẫn giữa TB và lao động: Sự phân cực giàu nghèo và tình trạng bất cơng xã hội

tăng lên chứng tỏ bản chất bóc lột giá trị thặng dư vẫn tồn tại dù ngày càng được biểu hiện

dưới các hình thức tinh vi hơn. Tuy đại bộ phận tầng lớp trí thức và lao động có kĩ năng

đang có việc làm được cải thiện mức sống và gia nhập vào tầng lớp trung lưu, nhưng sự

phân biệt giàu nghèo vẫn khơng xóa bỏ được.

- Mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc đối với chủ nghĩa đế quốc. Ngày

nay mâu thuẫn này chuyển thành mâu thuẫn giữa các nước chậm phát triển bị lệ thuộc và

các nước đế quốc.

- Mâu thuẫn giữa các nước TBCN với nhau: chủ yếu là ba trung tâm kinh tế, chính trị hàng

đầu của thế giới TB, giữa các tập đoàn TB xuyên quốc gia.

- Mâu thuẫn giữa các nước CNTB và CNXH: mâu thuẫn này là mâu thuẫn xuyên suốt thời

đại quá độ lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới.

 Xu hướng vận động của CNTB ngày nay:



24



Ngày nay CNTB hiện đại đang nắm ưu thế về vốn, khoa học, công nghệ…CNTB cũng đã

buộc phải thực hiện 1 số điều chỉnh giới hạn về quan hệ SX, trong khuôn khổ của CNTB,

song khơng thể khắc phục nổi những mâu thuẫn vốn có của nó.

Mặt khác các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để tự lựa chọn và quyết

định con đường phát triển tiến bộ của mình.



25



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Câu 7: Phân tích phương pháp sản xuất ra giá trị thặng dư tương đối, giá trị thặng dư tuyệt đối. Ý nghĩa của việc so sánh hai phương pháp

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×