Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
CHƯƠNG MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Tải bản đầy đủ - 0trang

Du lịch cộng đồng xuất hiện ở Việt Nam từ năm 1997, trải qua hơn hai thập kỷ

hình thành và phát triển, du lịch cộng đồng đã đem lại nhiều lợi ích kinh tế cho người

dân địa phương tuy nhiên vẫn chưa thực sự đạt được những thành công mong đợi. Đa

số vẫn chỉ là loại hình homestay (hình thức khách du lịch đến ở nhà người dân địa

phương để cùng ăn, nghỉ, trải nghiệm cuộc sống cộng đồng), tỷ lệ hộ dân tham gia vào

du lịch còn q ít, tổ chức tự phát, manh mún nên nên sự chuyên nghiệp chưa cao.

Bản Lác, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình được đánh giá là một mơ hình du lịch

cộng đồng tương đối thành công. Trải qua hơn 20 năm làm du lịch Bản đã có những

thay đổi rõ rệt trong đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên cũng cũng giống như nhiều

mơ hình du lịch cộng đồng khác các dấu hiệu thiếu bền vững ngày một xuất hiện

nhiều, phải kể đến sự mai một về văn hóa, hiện tượng bất chấp lợi nhuận sẵn sàng thay

đổi các giá trị truyền thống, tác động xấu đến môi trường, cách thức làm du lịch thiếu

chuyên nghiệp và chưa nhận được sự quy hoạch xứng đáng với tiềm năng và chất

lượng…

Bên cạnh các vấn đề trên, công tác đánh giá và nhìn nhận các vấn đề thiếu bền

vững trong các mơ hình du lịch tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, phương pháp đánh giá

chưa có cơ sở chặt chẽ, và hiển nhiên các giải pháp được đề xuất để nâng cao tính bền

vững cho các điểm du lịch vẫn chưa cụ thể. Chính vì các lý do trên, nhóm tác giả đã

lựa chọn thực hiện đề tài “Đánh giá phát triển du lịch bền vững: Trường hợp mơ

hình du lịch dựa vào cộng đồng tại Bản Lác, xã Chiềng Châu, huyện Mai Châu,

tỉnh Hòa Bình” nhằm tìm kiếm và áp dụng một phương pháp đánh giá bài bản dựa

trên cơ sở định lượng để phát hiện các khía cạnh thiếu bền vững, qua đó đề xuất các

biện pháp cải thiện cần thiết. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để rút ra bài học cho các

mơ hình du lịch dựa vào cộng đồng khác đối với mục tiêu phát triển một cách an toàn

và ổn định trong tương lai.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu chung: Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá

mức độ bền vững của mơ hình du lịch dựa vào cộng đồng tại Bản Lác, xã Chiềng

Châu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình và đưa ra những đề xuất để cải thiện và nâng

cao tính bền vững cho mơ hình du lịch này.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển du lịch bền vững tại Bản Lác.

- Xác định phương pháp đo lường mức độ bền vững của điểm du lịch.

- Rút ra kết luận về các khía cạnh thiếu bền vững và đề xuất giải pháp cải thiện.

3. Câu hỏi nghiên cứu



Nhằm thực hiện các mục tiêu nêu trên, đề tài nghiên cứu cần phải trả lời được

các câu hỏi:

- Đánh giá phát triển du lịch bền vững tại Bản Lác bằng các tiêu chí nào?

- Đo lường mức độ bền vững của điểm du lịch bằng cách nào?

- Cần phải làm gì để cải thiện các khía cạnh thiếu bền vững?

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Mức độ bền vững của mơ hình du lịch dựa vào cộng đồng tại

Bản Lác, xã Chiềng Châu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình.

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi nội dung: Phát triển du lịch bền vững là một lĩnh vực nghiên cứu

rộng lớn, trong nghiên cứu này việc đánh giá được thực hiện với một điểm du lịch cụ

thể và chỉ tập trung vào các công cụ đánh giá định lượng.

+ Không gian nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn Bản Lác, xã

Chiềng Châu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình; trong đó chủ yếu làm việc tại khu vực

Bản Lác 1, trung tâm của điểm du lịch này, đây cũng là khu vực được lựa chọn điều tra

số liệu.

+ Thời gian nghiên cứu: Đề tài được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng

01/2017 – tháng 04/2017, trong đó thực hiện thu thập dữ liệu tại địa bàn nghiên cứu từ

cuối tháng 03/2017 – đầu tháng 04/2017.

5. Kết cấu của đề tài

Nội dung đề tài nghiên cứu được trình bày theo kết cấu gồm 6 chương, ngồi

mục lục, danh mục hình vẽ, bảng biểu, chương mở đầu, tài liệu tham khảo và phụ lục:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài

Chương 2: Cơ sở lý luận liên quan đến lĩnh vực đề tài

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả đánh giá và thảo luận về mức độ bền vững của mô hình du

lịch Bản Lác

Chương 5: Đề xuất cải thiện tính bền vững của mơ hình du lịch tại Bản Lác

Chương 6: Kết luận, hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu trong tương lai



CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC

LĨNH VỰC ĐỀ TÀI

1.1. Tổng quan nghiên cứu về đánh giá tính bền vững của du lịch

Kể từ khi ra đời, thuật ngữ phát triển bền vững đã tạo nên một làn sóng mới

trong giới khoa học, áp lực kinh tế khiến việc bất chấp tăng trưởng ồ ạt đã khiến những

biểu hiện thiếu bền vững xuất hiện ngay cả trong ngành cơng nghiệp khơng khói (du

lịch). Các nghiên cứu về đánh giá phát triển du lịch bền vững đã nhận được sự quan

tâm rộng rãi của các nhà khoa học, chính phủ và tổ chức phi chính phủ trên thế giới,

nổi bật trong đó phải kể đến Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên

Thiên nhiên (IUCN) với việc phát triển một thước đo sự bền vững (Barometer of

Sustainability) được sử dụng làm chuẩn mực cho rất nhiều nghiên cứu. Tuy nhiên, để

có thể đánh giá được mức độ bền vững của một hay nhiều điểm du lịch một cách bài

bản là không dễ dàng, đặc biệt khi việc đánh giá sử dụng yếu tố định lượng. Các nhà

khoa học khi thực hiện đánh giá tính bền vững của du lịch ln phải cân nhắc về hai

vấn đề: Nội dung đánh giá và phương pháp đánh giá.

1.1.1. Xác định nội dung đánh giá phát triển du lịch bền vững

Nội dung đánh giá được thể hiện ở các khía cạnh bền vững (Dimensions) và các

tiêu chí được chọn lựa (Criterias/Sub-Criterias). Mắc dù gần như tất cả các học giả đều

đồng ý với việc đưa ba trụ cột (khía cạnh) chính của mục tiêu phát triển bền vững

(Kinh tế, Xã hội, Môi trường) vào nội dung đánh giá tuy nhiên họ vẫn cho thấy rõ

những quan điểm khác nhau trong cách phân chia các vấn đề này khi thực hiện tại các

tình huống nghiên cứu cụ thể. Bossell (1999), Mowforth & Munt (1998) là những

người đầu tiên cho rằng mơi trường nên được cụ thể hóa là mặt sinh thái du lịch, khía

cạnh bền vững nên bao gồm cả các tác động về thế chế/chính trị và cơng nghệ, bên

cạnh đó, yếu tố văn hóa nên được tách rời làm một khía cạnh riêng. Đồng tình với

quan điểm này là Chris và Sirakaya (2006) cho rằng sinh thái và cơng nghệ là hai khía

cạnh lớn trong phát triển du lịch bền vững tuy nhiên lại không áp dụng đánh giá về

mặt chính trị. Các yếu tố về mơi trường còn được cụ thể hóa thành: tác động của du

lịch đến môi trường, chất lượng hệ sinh thái, đa dạng sinh học và chính sách bảo vệ

mơi trường trong nghiên cứu của Ko (2001) hay vấn đề bảo vệ môi trường tự nhiên và

các tác động đến mơi trường địa phương theo quan điểm của García-Melón và cộng sự

(2011). Ngồi ra, Uzun và cộng sự (2015) còn đề cao các giá trị về tự nhiên và xếp đây

là một trong các tiêu chí lớn của du lịch bền vững.

Các tác giả đều có sự thống nhất ở khía cạnh kinh tế tuy nhiên cũng có quan

điểm nhấn mạnh vào vấn đề lao động và việc làm trong sự phát triển của du lịch như

của Castellani và Sala (2010).



Ngày càng nhiều các nghiên cứu quan tâm đến vấn đề thể chế và chính sách

trong du lịch, tiếp nối Mowforth & Munt (1998) và Bossell (1999), Ko (2001) đề cập

tới chính sách quản lý mơi trường và coi đây là một khía cạnh quan trọng cần được lưu

tâm. García-Melon (2011) xác định quản lý và thể chế có tác động mạnh mẽ tới việc

phát triển du lịch bền vững, đồng tình với ý kiến này còn có Azizi (2011), Wang

(2013) và Uzun (2015).

Bên cạnh các khía cạnh căn bản và vốn đã được quan tâm ở trên, một số nhà

nghiên cứu còn đề cập tới khía cạnh về cách thức thực hiện du lịch và cộng đồng địa

phương. Ko (2001) đưa ra quan điểm về đánh giá chất lượng sản phẩm dịch vụ du lịch,

cách thức thực hiện du lịch cũng được đánh giá qua các nghiên cứu của García-Melón

(2011), Castellani và Sala (2010), Lin và Lu (2012), đặc biệt nhấn mạnh vào tiêu chí

sự hài lòng về du lịch theo quan điểm của Uzun (2015). Lợi ích và năng lực của cộng

đồng ngày càng được coi trọng khi nguyên tắc về sự tham gia của cộng đồng trong

phát triển du lịch có được sự quan tâm đúng mực hơn, đặc biệt là trong các mơ hình du

lịch dựa vào cộng đồng (Community - Based Tourism), yếu tố phúc lợi cộng đồng

được coi là một khía cạnh đánh giá sự bền vững trong nghiên cứu của Uzun và cộng

sự (2015), các vấn đề về cộng đồng trong nghiên cứu của Lin và Lu (2012).

Tuy nhiên rất nhiều các nhà nghiên cứu vấn giữ nguyên quan điểm và sử dụng 3

tiêu chí bền vững căn bản để đánh giá mức độ bền vững của các mơ hình du lịch, điều

này có thể thấy ở các nghiên cứu của Mowforth & Munt (1998), Lozano-Oyola và

cộng sự (2012), Splanis và cộng sự (2005), Tsaur và cộng sự (2005), Blancas và cộng

sự (2010), D. Rio và cộng sự (2012), Huang và cộng sự (2016). Các nhà nghiên cứu

của Việt Nam cũng có chung quan điểm như vậy, điển hình phải kể đến nghiên cứu về

du lịch tỉnh Bình Thuận của La Nữ Ánh Vân (2012), các nghiên cứu đánh giá tính bền

vững của mơ hình du lịch làng nghề của Trịnh Kim Liên (2013) và Bạch Thị Lan Anh

(2011), nghiên cứu đánh giá mức độ bền vững du lịch vịnh Bái Tử Long của Châu

Quốc Tuấn và Nguyễn Thị Minh Hiền (2014). Tuy nhiên tại Việt Nam việc đánh giá

phát triển du lịch bền vững thường được lồng ghép vào các nghiên cứu phân tích thực

trạng du lịch hay đề xuất giải pháp phát triển mà không được xác định là mục tiêu

nghiên cứu chính, khiến cho cách thức đánh giá chưa được bài bản, chủ yếu được thực

hiện dưới dạng đánh giá chủ quan của tác giả dựa trên số liệu thống kê thực trạng và ít

sử dụng các cơng cụ định lượng trong phương pháp tiến hành.

Tóm lại, có nhiều quan điểm khác nhau về việc xác định nội dung đánh giá du

lịch bền vững giữa các tác giả nhưng các nhà khoa học đều đồng tình với việc phải dựa

trên các khía cạnh căn bản của phát triển bền vững, bên cạnh đó cần quan tâm các đặc

trưng của mỗi tình huống nghiên cứu cụ thể mà xác lập các tiêu chí đánh giá phù hợp.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

CHƯƠNG MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×