Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Lời giới thiệu: đâm, đâm, đâm.

Lời giới thiệu: đâm, đâm, đâm.

Tải bản đầy đủ - 0trang

Thờiđầuhọcngoạingữcủatơithìchẳngcógìđángnói.Tơitừnghọcbảy

nămởmộttrườngDoThái.Chúngtơiháthò,họcbảngchữcáiHebrew,thắp

rất nhiều nến, uống rất nhiều nước quả và khơng vào đầu được là bao. À, trừ

bảngchữcái,riêngbảngchữcáiđóthìtơithuộcnằmlòng.

Hồicấpba,tơirấtmếtcơgiáoNowakowskydạytiếngNga.Cơthơngminh,

xinhđẹp,cómộtcáitênrấtNga,vàtơithìlàmtheomọithứcơucầu.Năm

nămsau,tơihọcđượcmộtvàicụmtừ,nhớđượcvàibàithơvàdùngthạobảng

chữcái.Giờnhìnlại,tơithấycógìkhơngổn.Tạisaotơichỉnhớđượcbảngchữ

cái?Tạisaonhữngthứkháclạiqkhóthế?

ThángSáunăm2004,khikhóađàotạotồnphầnbằngtiếngĐứcchocác

casĩoperatạiVermontkhaigiảng,tơimớilàmộtkỹsưđammêcahát.Đammê

đó đòi hỏi tơi phải biết tiếng Đức, Pháp và Ý cơ bản. Giờ chỉ còn cách nhảy

xuốngbểđểhọcbơi.TơiphảikýcamkếtchỉdùngtiếngĐứctrongbảytuầntiếp

theo,nếuviphạmsẽbịđuổihọcvàkhơnghồnlạihọcphí.Đócóvẻlàquyết

địnhthiếukhơnngoan,bởibấygiờtơicònkhơngbiếtmộtchữtiếngĐứcbẻđơi.

Tơivẫnliềulĩnhký.Vàihọcsinhtrìnhđộcaohơntiếnlạilàmquen:“Hallo!”

Tơinhìnhọgiâylátrồiđáplại:“Hallo!”Vàchúngtơibắttaynhau.

Nămtuầnsauđó,tơitựtinháttiếngĐứctronglớpdiễnxuất.Tơitìmmột

góckínđáotrongsântrường,bímậtgọiđiệnchobạngáivàthìthầmbằngtiếng

Anh: “Anh sắp trở thành ca sĩ opera rồi.” Vào ngày hơm đó, tơi quyết định sẽ

phảithànhthạotấtcảngơnngữmàsựnghiệpmớiucầu.TơiquaytrởlạiĐại

họcMiddleburyởVermontvàhọcthànhthạotiếngĐức.RồitơichuyểnđếnÁo

đểhọclấybằngthạcsĩ.TrongthờigianởchâuÂuvàonăm2008,tơighétớivùng

Perugia(Ý)đểhọctiếngÝ.Hainămsau,tơiđãcómộtvụ...gianlận.

KẺGIANLẬNĐƠIKHILẠITHÀNHCƠNG:BACHÌAKHĨA

QUANTRỌNGĐỂHỌCNGOẠINGỮ

Cuốnsáchnàysẽchẳngrađờinếutơikhơnggianlậntrongmộtbàikiểmtra

tiếngPháp.Dẫuchẳngđángtựhàogì,nhưngsựthậtlàthế.Chuyệnlàtrường

ngoại ngữ Middlebury đào tạo năm trình độ: sơ cấp, sơ cấp “giả” – cho người

từnghọcnhưngđãqngầnhết,trungcấp,caocấpvàthànhthạo.Bấygiờ,tơi

đang ở trình độ sơ cấp, nhưng vì từng học một thứ tiếng gốc Rơman, nên tơi

muốnhọclớpsơcấp“giả”.Dovậy,lúclàmbàikiểmtrađầuvàotrựctuyến,tơi

đãsửdụngGoogleDịchvàmộtsốtrangwebvềngữpháp.

Mộtthángsau,tơinhậnđượckếtquảvượtqmongmuốn.“Chàomừng

đếnvớikhóahọc!Bạnđãđượcxếpvàolớptrìnhđộtrungcấp!”Thơixong!Giờ

tơi có ba tháng để học một lượng tiếng Pháp tương đương với một năm, nếu

khơngmuốntrơngnhưthằngngốcởbàiphỏngvấnđầuvào.Trongbàithinày,

khơng có chỗ cho những trò ma mãnh. Bạn ngồi trong phòng với một người

Pháp,thaothaobấttuyệtsuốt15phútvềcuộcsống,vànhậnkếtquảxếplớpcuối

cùng.HoặcbạnnóiđượctiếngPháp,hoặckhuakhoắngtaychânvớibộdạngmỉa

maicủaanhhềcâmhạnghaitrênđấtParis.

Vìđanghọcthạcsĩngànhoperavàcakhúcnghệthuật,nêntơichỉrảnhmột

giờmỗingàytrêntàuđiệnngầmvàtồnbộcácChủnhật.TơixớitungInternet

đểtìmcáchhọcngoạingữnhanhnhất.Tơibấtngờnhậnra:Cóvơsốcơngcụ

hiệuquảhọcngoạingữ,nhưngkhơngcóchươngtrìnhnàokếthợpchúngvới

4



nhau.

Tơithuthậpđượcbachìakhóaquantrọng:

1.Họcphátâmtrước

2.Khơngdịch

3.Dùnghệthốngnhắclạicáchqng

Chìakhóađầutiên,họcphátâmtrước(phươngphápphổbiếncủaqnđội

vàgiáosĩMormon),đượcđúckếttừnhữngnămthánghọcnhạc.Casĩthường

phải học phát âm trước, bởi họ cần hát trước khi hiểu lời bài hát. Đơi tai của

chúngtơiquendầnvớiâmthanh,từđóviệctíchlũytừvựng,nghehiểuvànói

bằngngoạingữdiễnranhanhhơn.Vàtựnhiên,chúngtơicóđượcngữđiệucực

chuẩn.

Chìakhóathứhai,khơngdịch,đượcrútratừthờitơihọcởtrườngngoại

ngữMiddlebury.Ngườimớibắtđầuhọccóthểbỏquacơngđoạndịch.Đâylà

bướcquantrọngđểtiếntớitưduybằngngoạingữ,giúpchoviệchọctrởnênkhả

thi.ĐâychínhlàsailầmchếtngườicủatơikhihọctiếngHebrewvàtiếngNga:

luyệnkỹnăngdịchthayvìkỹnăngnói.Bằngcáchtạmthờikhơngsửdụngtiếng

mẹđẻ,tơicóthểluyệnnóithànhthạothayvìgiảimãtừngtừmột.

Chìakhóathứba,sửdụnghệthốngnhắclạicáchqng(SpacedRepetition

Systems−SRSs),đếntừcácbloghọcngoạingữvàcácnhàpháttriểnphầnmềm.

Hệthốngnhắclạicáchqnglàthẻ“tăngcường”.Căncứvàonhữnggìbạnnhập

vào,hệthốngsẽxâydựngkếhoạchhọctậpcánhânchobạn,“đẩy”thơngtinvào

sâutrongtrínhớdàihạncủabạn.Mặcdùlàcơngcụtốiđahóatrínhớnhưng

chúngvẫnítđượcbiếtđến.

Trên Internet, số người áp dụng hệ thống nhắc lại cách quãng ngày càng

tăng,nhưngchỉdùngđểghinhớphầndịchnghĩa.Ngượclại,nhữngnơiủnghộ

“khôngdịch”nhưMiddleburyhayBerlitzlạiápdụngphươngpháphọctậpkhá

lỗi thời, khơng tận dụng được các cơng cụ số hóa như hệ thống nhắc lại cách

qng.Trongkhiđó,gầnnhưchỉcócasĩnhạcthínhphòngvàgiáosĩMormon

chútrọnghọcphátâm.

Tơiquyếtđịnhkếthợptấtcảcáccơngcụnày.Tơidùngphầnmềmhỗtrợ

ghi nhớ trên điện thoại thông minh để “nạp” tiếng Pháp vào đầu, và đảm bảo

khơngcótừtiếngAnhnàotrênthẻhọc.Tơibắtđầulàmthẻquytắcphátâm,

chèn cơ số tranh ảnh minh họa cho danh từ và một số động từ, xây dựng dần

địnhnghĩađơngiảnbằngtiếngPhápchonhữngtừtrừutượng.ĐếnthángSáu,

tranhthủmộtgiờmỗingàytrêntàuđiệnngầm,tôiđãhọcđược3.000từvàchủ

điểm ngữ pháp. Tới Middlebury, tơi ngồi đợi trong một căn phòng, chờ đến

lượt.Vòngphỏngvấnđầuvàolầnnàynhằmkiểmtraxemtơicógiởtròmamãnh

gìởbàithitrựctuyếnkhơng.Đólàlầnđầutiêntrongđờitơi

tròchuyệnbằngtiếngPháp.Ngườigiáoviênngồixuốngtrướcmặttơivà

mở lời: “Bonjour!” Tơi đáp lại bằng từ tiếng Pháp đầu tiên nảy lên trong đầu

mình: “Bonjour!” Mọi thứ vẫn sn sẻ! Khi câu chuyện rộng dần ra, tơi ngạc

nhiênkhithấymìnhbiếttấtcảtừcầnthiếtđểđáplời.Tơiđangsuynghĩbằng

tiếng Pháp! Dòng suy nghĩ đó rất chậm chạp và khó nhọc, nhưng nó là tiếng

Pháp. Tơi bị sốc. Trường Middlebury xếp tơi vào lớp trình độ cao. Trong bảy

tuầnởđó,tơiđãđọc10cuốnsách,viếtmộtlượngbàiluậnxấpxỉgần70trang,và

5



lượngtừvựngcủatơitănglênmức4.500từ.ĐếnthángTám,tơiđãthànhthạo

tiếngPháp.

CHIẾNLƯỢCCHOCUỘCCHƠI

Thếnàolàthànhthạongoạingữ?Mỗingườihẳnsẽcómộtđápánriêng.

Thuậtngữnàykhơngcóđịnhnghĩachínhxáctuyệtđối,vàsẽbớtchínhxáchơn

mỗilầnaiđóviếtthêmmộtcuốnsách,mộtbàibáo,haymộte-mailrácvớitiêu

đềnhư“UCanBFLUENTin7DAY5!1!”vềnó.Tuyvậy,trongđầuchúngta

hẳnlncómộthìnhdungvềđiềunàykiểunhư:Mộtchiềuhètạiqncàphêở

Paris,ngỗitángẫubằngtiếngPhápvớicơbồibànmàkhơngcầnphảilolắngvề

chiađộngtừhayngữnghĩanàynọ.Vượtrakhỏimứcđộthànhthạotạiqncà

phêđó,chúngtaphảitựxácđịnhxemmìnhmuốnthànhthạocỡnào.

TơitựtinrằngmìnhthànhthạotiếngĐức.TơicũngsốngởÁosáunăm,và

cóthểbànluậnđủchuyệntrêntrờidướibiển,nhưngtơichắcchắnvẫnsẽphải

vòngvohồilâuđểdiễntảýkhơngmuốnphảinộpphạt200eurochochiếcxeđi

th bị bể nắp bình xăng (“nắp bình xăng” trong tiếng Đức hình như là

Tankdeckel,vàcáctừđểnói“Tơicóccầnquantâmchuyệntơicóphảilàngười

đầutiênláichiếcxenàyhaykhơng,cáilòxogiữnắpbìnhxăngđãhỏngsẵnrồi

ơngbiếtchưa?!”bắtđầuvới“DasistmirvưlligWurst…”)Bạncũngsẽphảitựxác

địnhxem“thànhthạongoạingữ”vớibạncóbaogồmbànchuyệnchínhtrị,bình

thơ,làmđiệpviênmậthaygiảngdạyvậtlýlượngtửtạiSorbonne.

Chúngtachậtvậtđạttừngmứcthànhthạo,bởiđơngiảncóqnhiềuthứ

đểnhớ.Cuốnsáchluậtchơingơnngữqdày.Chúngtađếncáclớphọcthảo

luậnvềnó,luyệntậpliêntụctừngluậtmột,nhưngkhơngbaogiờvàocuộcthực

sự.Giảthửđếnđượctrangcuối,chúngtachắcđãqnhếtmấytrangđầu.Hơn

nữa,chúngtacònđangbỏquacuốnsáchcònlại(cuốnsáchvềtừvựng),chứa

hàngngàntừkhónhớtươngđươngcuốnluậtchơi.

“Qn”làkẻthùlớnnhất,vàchúngtacầnchiếnlượcbàibảnđểđánhbại

nó.Cómộtcâuchuyệnhọcngoạingữrất“kinhđiển”.Anhchàngnọchuyểnđến

TâyBanNha,đemlòngumộtcơnàngbảnxứ,nêncảnămtrờikhơngquản

ngày đêm học tiếng. Chính trải nghiệm “đắm mình” đã hạ gục gọn ghẽ kẻ thù

“qn”.Vàngườihùngsitìnhcủachúngtathànhcơngbởianhtakhơngcóthời

gianđểkịpqn.NgàynàocũngbơitrongmộtbểthuầntiếngTâyBanNhathì

làmsaoqnnổi.TơiđãhọctiếngĐứctheocáchnày,khicócơhộinghỉviệc,

chuyểnđếnVermont,vàcắtđứtmọiliênlạcvớithếgiớinóitiếngAnhtronghai

mùahètrọnvẹn.“Đắmmình”làtrảinghiệmrấttuyệtvời.Nhưngnếubạncó

một cơng việc ổn định, một chú chó cưng, một gia đình, một tài khoản ngân

hàng cần được nạp tiền liên tục, thì bạn khơng thể rũ bỏ hết chỉ để học ngoại

ngữ.Chúngtacầnmộtcáchhọctốiưu,đưathơngtinđúngvàođầumình,và

ngănchúng“chảy”ngượcrangồi.

Tơisẽchỉchobạncáchchốngqn,đểbạnvàocuộcchơithựcsự.Vàtơisẽ

chỉchobạnnhữngđiềuphảinhớđểtrởthànhtaychơichunnghiệp.Chúngta

cũngsẽthiếtlậplạitaiđểngheđượcnhữngâmmới,vàthiếtlậplạilưỡiđểlàm

chủgiọngđiệumới.Chúngtasẽtìmhiểucấutạotừngữ,quytắcngữphápđểlắp

ghéptừngữthànhsuynghĩ,đưasuynghĩrađầulưỡimàkhơngcầnchuyểnngữ.

Chúngtasẽtậndụngtốiđalượngthờigiancóhạncủabạn,tìmhiểuxemnên

họctừnàotrước,dùngmẹogiúpghinhớnhữngchủđiểmtrừutượng,vàphát

6



triểnhiệuquảkỹnăngnghe,nói,đọc,viết.

Tơi muốn bạn học được cách dùng những công cụ của tôi, nhưng cũng

muốn bạn hiểu tại sao chúng lại hiệu quả. Học ngoại ngữ cũng là một trải

nghiệmcánhân.Bạnsẽthâmnhậpvàochínhtâmtrícủamình,vàthayđổicách

mìnhsuynghĩ.Nếudựđịnhdànhhàngtháng,hàngnămđểđạtđượcmụctiêu,

bạncầnphảitintưởngvàonhữngcơngcụnàyvàbiếnchúngthànhcủabạn.Tơi

muốnchỉchobạnconđườngtớiđíchngắnnhất,đểbạncóthểqnhếtmọiluật

lệvàbắtđầunhậpcuộc.

KhihọcxongtiếngĐức,tơiđãthầmtiếcnuối:“Giácóthểquayngượcthời

gianvàmáchnướcchomìnhtrongqkhứ,thìcólẽmìnhđãhọctiếngdễhơn

nhiều.”TơicũngnghĩynhưthếsaukhihọcxongtiếngÝ,Pháp,Nga(vàonăm

2012),vàtiếngHungary(dựáncủanăm2013).Cuốnsáchnàynhưcỗmáythời

giancủatơi.Nếunheomắtlại,tơicóthểtrơngthấybạnnhưtơikhichưabiết

ngoạingữnàovàochínnămvềtrước,vàtơiđangtạoramộtnghịchlýthờigian

nhằmgiúpbạntránhđượctấtcảnhữnghốbẫyhầmchơngđãgiúptơitạoracỗ

máythờigiannày.

CẦNBAOLÂUĐỂTHÀNHTHẠOMỘTNGOẠINGỮ?

Để ước tính thời gian, chúng ta nên cân nhắc các yếu tố như: mục tiêu

thànhthạocủabạn,ngơnngữbạnđãbiết,ngoạingữbạnđanghọc,vàthờigian

bạncó.Nhưtơiđãnói,khơngcókháiniệm“ngơnngữkhó”.Tuyvậy,cónhững

ngơnngữsẽkhóvớibạn,bởichúngkhơngcùnghệngơnngữbạnđãbiết.Người

nóitiếngAnhkhóhọctiếngNhậtvàngượclại,ngườiNhậtcũngkhóhọctiếng

Anhbởicóqíttừngữvàchủđiểmngữphápchunggiữahaingơnngữ,chưa

kể chúng còn có hai dạng bảng chữ cái khác hẳn nhau. Tuy nhiên, người nói

tiếngAnhhọctiếngPhápnhànnhãhơnnhiều.KhotừvựngtiếngAnhcó28%là

tiếngPhápvà28%làtiếngLatinh.NgaykhimộtngườinóitiếngAnhhọcđược

cáchphátâmtiếngPháp,họđãcósẵnkhoảng1.000từtrongtay.

ViệnNghiệpvụNgoạigiaoHoaKỳ1đãcơngbốbảngxếphạngngơnngữ

theo độ khó với người nói tiếng Anh (xem Phụ lục 2). Bảng xếp hạng này khá

chuẩnxác.ThờigianhọctiếngNga(cấpđộ2)củatơigầngấpđơithờigianhọc

tiếngPháp(cấpđộ1),vàtơingờrằngthờigianhọctiếngNhật(cấpđộ3)sẽgấp

đơitiếngNga.Tơiđãđạttrìnhđộtrungcấp,“nghĩđượcbằngtiếngPhápvàsử

dụngtừđiểnPháp-Pháp”,trongvòngbathángvớimộtgiờhọcmỗingày(cộng

thêmcácngàycuốituần),vàđạttrìnhđộtươngtựvớitiếngNgasausáutháng,

mỗingày30tới45phút(cộngthêmcácngàycuốituần).Bảyđếntámtuầnsau

đó,tơi“đắmmình”tronghaingơnngữnày,đểđạtđếnđộ“thoảimáitánchuyện

trong qn cà phê, khơng ngại nói về vấn đề xe cộ”. Tôi cũng đã thấy kết quả

tươngtựởhọcsinhcủamình.Nếukhơngthựcsự“đắmmình”,tơingờrằngđể

đạtđếntrìnhđộcaotrongtiếngPháptơisẽphảimấttừnămtớitámtháng,với

30 tới 45 phút tự học mỗi ngày. Những ngơn ngữ ở cấp độ 2 như tiếng Nga,

Hebrewsẽcầngấpđơithờigianđó,vàngơnngữcấpđộ3nhưtiếngHoa,ẢRập,

Nhật,Hàncólẽsẽcầngấpbốn.

1.Ngunvăn:TheUSForeignServiceInstitute.

Ngơn ngữ khó hơn sẽ tốn nhiều thời gian hơn, nhưng không lý gì bạn

khơnghọcđược.Bạnđãsẵncóđiềukiệntiênquyết:niềmhứngthú.Nhưviệc

7



tập thể hình chẳng hạn. Để thành cơng, bạn cần phải thích tập đã, nếu khơng

sớmmuộnbạnsẽbỏdở.Hầuhết,chúngtađềukhơngcócơbụngsáumúihoặc

mặcvừađồcỡM.Tơiđãthửtậpbụngsáumúi(tơiđãđầuhàngviệcmặcvừađồ

cỡMtừlâurồi),nhưngchưabaogiờthànhcơngvìíthứngthú.Phảithíchtập

thểdụcmớithànhcơngđược.Ngườinghiệntậpthểhìnhtìmđượcniềmvui(và

cả hc- mơn endorphin) trong những bài tập nặng mỗi ngày. Số còn lại như

chúngtacóthểépbảnthânđếnphòngtập,nhưngnếukhơnghứngthúthìkhó

lòngduytrìtrongkhoảngtừ6tới24thángđểthấyđượckếtquả.Cácbàitậpthể

hìnhcứthếgiảmdầnđểtạocảmgiácdễthởhơn–Cơthểgọngàng:30phút,Giải

pháp:10phút,Cơthểsănchắc:5phút,Bàitậpthểdục:3phút.Bấtkểthếnào,

cuốibuổitập,chúngtavẫnsẽđầmđìamồhơi,đaunhứcmìnhmẩy,vàviệcép

bảnthântậptànhtrongmộtthờigiandàilạikhókhăngấpbội.

Họcngoạingữcũnggặpvấnđềtươngtự.Khơngaithíchluyệnròngrãcác

bàingữphápvàngồitụngniệmdanhsáchtừmớidàidằngdặc.Kểcảkhicógói

“Thànhthạongoạingữchỉvới30phútmỗingày”,bạncũngsẽkhólòngduytrì

đềuđặnnếukhơnghứngthú.

Chúngtasẽbỏquanhữngthứchánngắt,vàtìmkiếmnhữngđiềuthúvị.

Cáccơngcụcủatơirấthiệuquả.Quantrọnghơnlàdùngchúngrấtvui.Chúng

tađềuthíchtìmtòinênmớimêsách,báo,tạpchívàlướtwebnhư:Lifehacker,

Facebook,Reddit,v.v..Mỗilầnchúngtađọcđượcmộtmẩutingiậtgân(vídụ:

“Vàonăm536trướcCơngngun,mộtđámmâybụilớnđãchekhuấtMặttrời

tại châu Âu và châu Á trong suốt một năm, gây ra nạn đói và chết chóc kinh

hồng từ Scandinavia cho tới Trung Quốc. Nguyên nhân hiện vẫn chưa được

làm rõ”), trung tâm hưng phấn trong não chúng ta được kích hoạt, chúng ta

nhấpvàođườngdẫntiếptheo.Trongcuốnsáchnày,chúngtasẽtự“gâynghiện”

họcngoạingữ.ChúngtasẽhọctừvựngvàngữphápquaFacebook;tậphợptừ,

nghĩa,hìnhảnhvàcácthứkháclênthẻhọc;vàghinhớtừmớiquatròchơiđiện

tử.

Khơngcósựtrùnghợpngẫunhiênnàocả:Chỉkhithíchthú,chúngtamới

họctốtđược,vàtrongqtrìnhtìmkiếmnhữngcáchhọcnhanhnhất,tơitình

cờkhámpháranhiềuđiềuthúvị.Tơithíchhọcngoạingữmộtphầnvìcóthể

chơiđiệntửthỏathíchmàkhơngphải“hốihận”vềsau(vídụ:“Saomìnhcóthể

đốtsáutiếngđồnghồcắmđầuvàomấytròvớvẩntrênFacebook”).Tơidành30

đến60phútmỗingàyxemphimMấttíchbằngtiếngNgatrênđiệnthoạihoặcti

vi.Tơihọcđượcngoạingữtừthúvuiđóvàthấymìnhkhơnghềlãngphíthời

gian.

Hãycùngvừachơivừahọc.

HÃYLÀMĐIỀUNÀYNGAY:CONĐƯỜNGPHÍATRƯỚC

Máchnhỏ:Trongsuốtcuốnsáchnày,tơisẽgiớithiệurấtnhiềucơngcụvà

nguồntàiliệu.Nếuchưarõ,bạncóthểtracứutạiMụcchúgiảivàcácthuậtngữ

ởcuốisách,vớiphầngiảithíchngắngọn.Đượcrồi,giờthìbắtđầunhé!

Tơimuốndạybạncáchhọcnhưthếnào,thayvìhọccáigì.Chúngtakhơng

thểnóivềtồnbộtừngữ,hệthốngngữphápvàhệthốngphátâmcủamọingơn

ngữ,vìvậybạnsẽcầnthêmnguồnthamkhảo.Nhắcđếnđây,bạnnênbắtđầu

bằngviệcchọnngơnngữmuốnhọc.

8



Chọnngoạingữbạnmuốnhọc

Hãychọnngoạingữdựatrêncơhộiviệclàm,độkhócủangơnngữ,nguồn

họcliệuvàsốlượngngườinóingơnngữđó.Xétchocùng,quantrọngnhấtlà

chọnngơnngữbạnthích.Mộtđộcgiảtừngnhờtơitưvấnxemnênhọctiếng

NgahaytiếngPháp.HọhàngcủaanhấyđềunóitiếngNga,vàanhấyrấtthích

vănhóaNga,nhưnglạiekhóq.TiếngPhápcóvẻlàlựachọnantồnhơn.

Đừngbaogiờhàilòngvớisựantồnkhibạncóthểchọnniềmvuithích.

Ngơnngữmàbạnchọnsẽtrởthànhbạnđồnghànhbềnvững.Nếuthíchthú,

bạnsẽhàohứnghọcnóvàtiếpthunhanhhơn.

Bạncórấtnhiềucơhộiđểlựachọn.

Sáchngoạingữ

Hãychọnnhữngcuốnsáchphùhợp.Đãcónhữngngườidànhnhiềutháng

(hoặcthậmchínhiềunămròng,lạyChúa)đểtậphợpcáckiếnthứcbạncần,và

bạnchỉcầnbỏrakhoảng15đến25đơ-laMỹđểmua.TrongPhụlục1,tơicóliệt

kênhữngcuốnsáchcho11ngơnngữnhiềungườimuốnhọcnhất.Nếungơnngữ

bạnchọnkhơngcótrongdanhsáchđó,hãyghéthămtrangwebcủatơi,FluentForever.com.Mụctiêucủatơilàgợiýchọnsáchđểhọctốtmọingơnngữcho

mọingười.

HÃYMUANHỮNGTHỨNÀYNGAYLẬPTỨC

Một cuốn sách ngữ pháp tốt sẽ tận tình giúp bạn vượt qua mê trận ngữ

pháp.1Nócũngsẽcungcấpchobạnkhoảng1.000từvựng,vơvànvídụ,bàitập,

vàđápánởcuốisách.Bạnsẽbỏqua90%bàitậptrongcuốnsáchđểtiếtkiệmvơ

khốithờigiankhibắtđầuhọcngữpháp.Nếucuốnsáchcónhữngdạngphiên

âmbồi(Bonjour:bơng-dua,Tschüss:chu-xờ),bạnnênbỏnóngayvàkiếmmột

cuốnsáchkhác.CơbồibànxinhđẹpcủaqncàphêParissẽbơlnnếubạncất

lời:“bơng-dua”.NếucuốnsáchngữphápcókèmlnđĩaCDthìcàngtuyệtvời

hơn.

1.Chúngsẽgiảithíchtừngquytắcngữphápchủyếubằngtiếngmẹđẻcủa

bạn.Tơibiết,điềunàyviphạmquytắc“khơngdùngtiếngmẹđẻ”,nhưngbạnbiết

đấy“Quytắcđượcsinhralàđểbịphávỡ”.

Cóhaidạngsáchcầntránhkhihọcngữpháp.Thứnhấtlàsáchliệtkêtrùng

trùngquytắcngữphápcũngnhưnhữngtrườnghợpbấtquytắc.Tơiđãtừng

thíchnhữngcuốnsáchnhưvậy–chođếnkhitơithửhọctheo.Nhữngcuốnsách

vĩđạinàytổnghợpvơsốthuậtngữ,trìnhbàytồnbộhệthốngngữphápcùng

cơmanbảngbiểukhổnglồ.Chúnglànhữngtàiliệunghiêncứuvàtracứutuyệt

vời,nhưngkhócóthểdùngđểhọc-từng-bước-một.

Thứhai,cẩnthậnvớiphầnlớnnhữngcuốnsáchdạnggiáotrình,đặcbiệtlà

sáchkhơngcóđápánởcuối.Chúngthườngđượcdùngtronglớphọcvàítgiải

thích, bởi những người làm sách tin rằng các giáo viên đủ khả năng giải quyết

phầnlớnthắcmắctừhọcsinh.Bạnnêntìmmộtcuốnsáchchongườitựhọc.

“Từđiểncụmtừ”(phrasebook)làcơngcụtracứutuyệtvời,bởikhócóthể

tìmthấytrongtừđiểnthơngthườngnhữngmẫucâucầnthiếtnhư“AmIunder

arrest?”(Tơiđangbịbắtà?)hay“Whereareyoutakingme”(Cácanhđangđưa

tơiđiđâuthếnày?).LoạtsáchtừđiểncụmtừcủaLonelyPlanetrấtrẻvàlnđi

kèmvớimộtcuốntừđiểntừvựngnhỏ,tiệndụng.Chúngtasẽdùngbộtừđiển

9



nhỏnàykhibắtđầuhọctừmới,bởichúngdễtracứuhơnnhiềusovớimộtcuốn

từđiểnchuẩndàytrămtrang.Chúngtahãytạmchấpnhậnkiểuphiênâmngây

ngơ“bơng-dua”trongnhữngcuốnsáchnày.

CÂNNHẮCMUATHÊMCẢNHỮNGTHỨNÀY

Từđiểntầnsuấtsẽliệtkêkhoảng5.000từquantrọngnhấttrongngoạingữ

củabạn,xếptheomứcđộđượcsửdụng(đứngđầutrongtiếngAnhlàtừ“the”–

trungbìnhcứ25từlạicómộttừ“the”).Nhữngcuốnsáchtuyệtvờinàythường

khéoléochọnlựanhữngvídụvàbảndịchphùhợp.Chúnggiúpbạntiếtkiệmcả

núithờigianvàđồngthờicũngngốncảđạidươngthờigiancùngcơngsứccủa

cáctácgiả.Nên,hãytunghoavàthưởngtiềnchohọ.Cótừđiểntầnsuấttrực

tuyến,nhưngkhơnghiệuquảbằngsáchgiấy.Khơngphảingơnngữnàocũngcó

từđiểntầnsuất.Nếungoạingữcủabạnmàcóthìthậtlàmaymắn.Hãymua

ngay!

Sáchhướngdẫnphátâmsẽgiúpbạnnắmđượccảhệthốngphátâmvớisự

giúpđỡcủađĩaCDchứacácbảnghiâmvàsơđồchothấyvịtrícủarăngvàlưỡi.

Trong nhiều ngơn ngữ, bạn có thể tìm thấy sách hướng dẫn kèm đĩa CD dạy

phátâm.Chúnglànhữngnguồntàiliệutuyệtvời,đángđồngtiềnbátgạo.Tơi

cũngđãđặtramụctiêupháttriểncácbộcơngcụluyệnphátâmchocàngnhiều

ngơnngữcàngtốt.Nhữngbộcơngcụnàycóthểlàmđượcnhữngđiềumàsách

giấykhơngthể.ChúngtasẽbànkỹhơntrongChương3.Khơngphảingơnngữ

nàocũngcósáchhướngdẫnphátâmhaybộcơngcụluyệnphátâm.Nếungoại

ngữbạnđanghọccócáctàiliệuấy,bạnmaymắnvơcùng.

Bạncólẽcũngsẽmuốntìmhaicuốntừđiểnkhácnữa,cóthểlàbảntrực

tuyếnhoặcsáchgiấy,tùybạn.Thứnhấtlàtừđiểnsongngữ(vídụ:Anh-Pháp

hoặcPháp-Anh)truyềnthống,vớiphiênâmchínhxácđượcghiđầyđủbêncạnh

mỗitừ.Mộtlầnnữa,nếubạnthấynhữngphiênâmbồinhư“bơng-dua”,hãybỏ

cuốnsáchngaylậptức.Ngượclại,nếuthấynhữngkýhiệungồngộ,hãygiữsách

bên mình. Chúng ta sẽ làm quen với bảng phiên âm quốc tế (International

PhoneticAlphabet−IPA)trongChương3.Cuốntừđiểnthứhailàtừđiểnđơn

ngữ (ví dụ: Pháp-Pháp); những cuốn này sẽ có định nghĩa thực sự của từ chứ

khơngphảibảnchuyểnngữ.Bạnsẽkhơngbaogiờthấynhữngthứnhư“bơngdua”trongcáctừđiểnnày.

Bạnhẳncũngsẽướcaomộtcuốntổnghợptừvựngtheochủđề.Chúngsắp

xếpcáctừvựngtheocácnhómchủđề,nhưxecộ,thứcăn,ytế,v.v..Chúnggiúp

điềuchỉnhvốntừvựngcủabạn(chúngtasẽbànkỹhơntrongChương6.)

VỚINHỮNGNGƯỜIỞTRÌNHĐỘTRUNGCẤP

Nếubạnđãtừnghọcquangoạingữtớitrìnhđộtrungcấp,hãyđiềuchỉnh

danhsáchmuasắmcủabạnnhưsau:

Trướctiên,hãychắcchắnbạnhàilòngvớicuốnsáchngữphápcủamình.

Nếukhơng,hãytìmmộtcuốnkhácphùhợpvớitrìnhđộcủabạn.

Thứhai,nếukhơngcótừđiểncụmtừthìbạnnênmuangay.Ngaycảkhi

đãđủgiỏiđểđọcsáchbằngngoạingữ,bạnvẫncóthểkhơngnắmchắctồnbộ

nhữngmẫucâuhỏivềgiờlàmviệccủamộtnơinàođó,haythủtụclàmbảohiểm

thxe.Bạncóthểtracứutấtcảnhữngmẫucâuthơngdụngtrongtừđiểncụm

từ.

10



Thứba,bạnnênsắmngaytừđiểntầnsuất,vìbạnsẽdùngnósớmhơncả

nhữngngườimớibắtđầu.Hãytìmngayđi!

Cuối cùng, hãy tạm quên sách hướng dẫn phát âm hay bộ công cụ luyện

phátâm,chođếnkhiđihếtChương3.Đếnkhiấy,bạnsẽbiếtcócầnđếnchúng

haykhơng.

INTERNET

Cónhannhảnnhữngsáchhướngdẫnngữpháp,hướngdẫnphátâm,danh

sách từ tần suất, và từ điển với đủ mọi hình thức, kích cỡ trên Internet. Chất

lượngcủanhữngtàiliệunàykhơngđồngđềuvàcũngthayđổiliêntục.Bạncó

thểhọcngoạingữmiễnphítừcáctàiliệunhưthếtrênInternet,nhưngcòncó

thểhọcnhanhhơnnếubiếtkếthợpchúngvớinhữngcuốnsáchtốt.Tơiđãlên

danhsáchnhữngnguồntàiliệuInternetưathíchnhấttrêntrangcánhân(FluentForever.com/language-resources),vàchúngtasẽbànđếnnhữngtrangquantrọng

nhất–GoogleHìnhảnh,cộngđồngcáctrangwebhọcngơnngữmớixuấthiện

(Lang-8,italki,Verbling)–xunsuốtcuốnsáchnày.

GIASƯVÀCÁCKHĨAHỌC

Nếumuốnhọccấptốcvàcóđủkhảnăngtàichính,bạnhãyhọcvớigiasư

(với giá cực kỳ phải chăng tại italki.com), hoặc tham gia khóa học tập trung ở

nướcngồi.Conđườngnhanhnhấtđểthànhthạongoạingữcũnglàconđường

ítrảihoathơmnhất:nhữngchươngtrìnhCáchhọcngoạingữnhanhvàkhơng

baogiờqnhọc“đắmmình”,dạyhồntồnbằngngoạingữ,trảinghiệmcuộc

sốngvớingoạingữ.Chúngsẽcungcấpchobạnhơn20giờhọctrênlớp,10-12giờ

bàitậpởnhàhằngtuần,vàmộtkếhoạch“nóikhơngvớingơnngữkhác”trong

suốtkhóahọc.Bạnsẽtốtnghiệpvớimứcđộthànhthạongoạingữđãchọn,đổi

lấyhaithángcủacuộcđờivàmộtcọctiềnlớn.Mộtsốchươngtrìnhcóchínhsách

hỗtrợtàichínhrấthàophóngnênnếubạnthiếutiềnnhưnglạisẵnthờigian,hãy

đăngkýsớmđểgiànhhọcbổngưuđãi.

CÁCLỚPHỌCNGOẠINGỮ

Trongcuốnsáchnày,chúngtasẽbànđếnqtrìnhtựhọcngoạingữ,bên

ngồilớphọc.Nhưngnếubạnđãđăngkýmộtlớphọc(hoặcnếucónhữnglớp

họctốtvớichiphíphảichănggầnnơibạnsống),thìhãyxemquaphầnPhụlục6:

Làmsaođểsửdụngcuốnsáchnàytronglớphọcngoạingữ?

Conđườngphíatrước

Trongcáctrangtiếptheo,chúngtasẽlầnlượtđánhđổcácchướngngạivật

trênconđườngchinhphụcngoạingữ.Tơisẽgiớithiệuvớibạnmộthệthốngghi

nhớhiệuquả,chophépbạnnhớdễdànghàngnghìnthơngtinvàlưugiữchúng

vĩnhviễn.Sauđó,chúngtasẽquyếtđịnhnênhọcthơngtingì.Tơisẽhướngdẫn

bạntừngbướchọcphátâm,từvựng,vàngữpháp.Ởmỗibước,chúngtađều

dùng hệ thống ghi nhớ hiệu quả của tơi. Cuối cùng, chúng ta sẽ phát triển kỹ

năngnghehiểuvàđọchiểu,dầntiếntớithànhthạongoạingữ.

Tơisẽchobạnxemtấtcả“đồchơi”uthíchcủatơi.Tơithíchtìmnhững

hướngđimớiđểcơngviệcsnsẻvàhiệuquả.Mộtngàynàođó,qngthờigian

hàngthángtơibỏrađểnhớngàysinhcủahàngtrămnhàsoạnnhạcsẽđượcđền

bùxứngđáng,nhưngngàyđóvẫnchưatới.1Nóivềthànhquảhọcngoạingữ,tơi

thấymìnhkhámaymắn.Tơicầnphảihọcthànhthạobốnthứtiếngđểphụcvụ

11



chosựnghiệpcahát.Ngồicácthứtiếngnày,tơicònmuốnhọccảtiếngYiddish,

HebrewvàHungaryđểcóthểnóichuyệnvớihọhàng,vàtơicũngthíchmêtiếng

Nhật.Bởiqthamlamnêntơiphảibỏrấtnhiềuthờigiantìmracáchlàmviệc,

cáchhọctốiưu,vàvẫnkhơngcảmthấyáynáyvìquyếtđịnhđó.Kếtquảlà,tơiđã

cómộthòmđồnghềđầyắpcơngcụvàđồchơingơnngữ.Chúngtasẽbắtđầu

với“món”ưathíchnhấtcủatơi:Hệthốngnhắclạicáchqng(SRS).

1.Mỗilầnviếtlạithơngtinvềmộtnhạcsĩmàkhơngcầntrathơngtincủa

ơng ta (Johann Strauss Jr., 1825-1899!), tơi thấy cơng sức mình bỏ ra cũng xứng

đáng.



12



Chương2



TảiNgoạiNgữVàoTríNhớ:NămNgun

TácĐểNgừngQn

Giatàithựcsựcủamộtngườilàtrínhớ.Ngồinóra,chẳngvìlẽgìkhácmà

anhtagiàu,cũngchẳngvìlẽgìkhácmàanhtanghèo.

—AlexanderSmith—

CẢNH TRONG PHIM MA TRẬN, HÃNG WARNER BROTHERS,

1999:

TANK mỉm cười và ngồi xuống trước bàn điều khiển, lục tìm chồng đĩa.

Anhchọnmộtchiếcvàchovàomáytính.NEOnhìnvàomànhình.

NEO:Nhuthuật1?Tơisẽhọcđược...Nhuthuậtư?

1.DanhtừgọichungchonhiềumơnpháivõthuậtcổtruyềncủangườiNhật.

(BTV)

TANKmỉmcườinhấnnút“Load”.

CơthểcủaNEOvùngvẫyrồibậtlêndùđãbịkéoghìlạibằngdâytrói,mắt

anhvẫnnhắmnghiền.

Mànhìnhnhấpnháyloạnxạ,còntimanhđậpliênhồi,adrenalintăngđột

biến,vàanhcảmgiácnãomìnhnhưmuốnnổtungvìqtải.

NEO:Ơimẹơi!

TANKmỉmcười.

Cơngnghệngàynaychưathểtảitrựctiếpnhuthuậtvàonãobộ,nhưngđã

cócáchchúngtatiếpthunhanhhơn.Sứcmạnhcủanónằmởnămnguntắc

ghinhớsauđây:

•Khiếnkýứctrởnênđángnhớhơn.

•Tốiđahóasựlườibiếng.

•Đừngxemlại!Hãytậpnhớlại!

•Khoanđã!Khoanđã!Đừngnóichotơibiếtvội!

•Táitạokýức.

Nhữngquytắcnàysẽchophépbạnghinhớnhiềuhơn,nhanhhơn.Khikết

hợpvớinhau,chúngtạothànhmộthệthốngcóthểđưasâuvàotiềmthứcnão

bộhàngnghìntừmớivàquytắcngữpháp.Tuyệtvờinhấtlàhệthốngnàycóthể

tậndụngthờigianrảnhrỗimỗingàycủabạn,vàliêntụcchuyểnthànhngoạingữ

hữudụng.

NGUN TẮC 1: LÀM CHO KÝ ỨC TRỞ NÊN ĐÁNG NHỚ

HƠN

Bất cứ thông tin nào cũng trở nên quan trọng khi nó được kết nối với một

13



thơngtinkhác.

—UmbertoEco,Conlắcfoucault—

Đểhọccáchghinhớ,chúngtacầnhọcvềbảnchấtvàvịtrícủatrínhớ.Các

nhàkhoahọctrongnhữngnăm40-50củathếkỷXXđãbắtđầuhànhtrìnhtìm

kiếmtrínhớởnơinghecóvẻhiểnnhiênnhất:Cácnơ-rontrongtếbàonãocủa

conngười.Họcắtbỏcácphầnkhácnhaucủanãochuột,cốgắngkhiếnconchuột

qnđườngtrongmêcung.Nhưngdùbịcắtbỏphẫnnãonào,conchuộtcũng

khơng qn cái mê cung đó. Vào năm 1950, nhóm nghiên cứu bỏ cuộc, và kết

luậnrằngtrínhớhẳnphảiởmộtnơinàokhácngồibộnão.

Cácnhànghiêncứukếtiếpđãđổihướngtìmkiếmtrínhớsangnhữngsợi

kếtnốigiữacácnơ-ron,thayvìbêntrongchínhtếbàonão.

Mỗinơ-rontronghàngtrămtỉnơ-ronnãobộkếtnốivớikhoảng7.000nơronkháctạothànhmạnglướidàyđặcvớihơn150.000kmsợithầnkinh1.Mạng

lướinàyliênhệsâusắcvớitrínhớcủachúngta,khiếncácnhàkhoahọckhơng

thểtìmthấynơilưutrữkýứcvềmêcungtrongnãochuột.Kýứcvềmêcungcủa

mỗiconchuộtđãđượctrảiđềukhắpnãobộcủanó.Mỗikhibịcắtbỏmộtphần

bộnão,conchuộtchỉbịtổnthươngmộtphầnnhỏtrongchuỗiliênkếtkýứcđó.

Càngloạibỏnhiềuphầncủanão,conchuộtcàngmấtnhiềuthờigianhơnđểnhớ

đúng,nhưngchúngkhơngbaogiờqnhồntồnmêcung.Cáchduynhấtđể

loạibỏhồntồnkýứclàloạibỏhồntồnconchuột.

1.Thậtqsứctưởngtượng!Lượngdâynàyđủlớnđểquấnbavòngquanh

TráiĐất.Cácnơ-roncóthểchơitrò“SáucấpđộcủaKevinBacon”theocáchđiên

rồnhất:Bạncóthểkếtnốibấtkỳmộtnơ-ronnàovớimộtnơ-ronkhácdướisáu

bướcnhảy,vàkhơngmộtnơ-ronnàotrongsốchúngliênquanđếnKevinBacon.

Quy tắc kết nối ghi nhớ này dựa trên một quy luật đơn giản: Các nơ-ron

đượckíchhoạtcùngvớinhausẽkếtnốilạivớinhau.ĐâychínhlàQuyluậtHebb,

giúpgiảithíchcáchghinhớmọithứ.

Hãyxemtrảinghiệmđầutiêncủatơivớibánhquy.Tơimất10phútngồi

chờ trước lò nướng, tắm mình trong hơi nóng và mùi thơm của bơ, bột mì,

đường.Tơiđợiđếnkhichúngđượclấyrakhỏilònướng,vànhìnlànhơitrắng

tỏarakhichúngnguộidần.Đếnkhihếtchịunổi,chatơiđưachotơimộtcốcsữa,

tơivớlấymộtchiếcbánhquy,vàhiểutạisaoqivậtbánhquytrongchương

trìnhPhốVừng(SeameStreet)lạiphátđiênlênvìnó.

Mạnglướinơ-rondànhđểghinhớkháiniệm“bánhquy”củatơibaogồm

cảkýứcvềhìnhảnh,hươngthơmvàmùivị.Cócảyếutốâmthanhnữa–âm

thanhcủatừ“bánhquy”,âmthanhcủatiếngsữađượcrótvàocốc.Tơicũngnhớ

gươngmặtgiãnracủachamìnhkhiơngcắnchiếcbánhquyngontuyệttrầnđời.

Đó là một cuộc diễu hành của cơ man cảm giác, kết nối chặt chẽ lại với nhau

trongmộtmạnglướiliênkếtnơ-rondàyđặc.Nhữngliênkếtnàychophéptơitrở

vềqkhứmỗilầnbắtgặpmộtchiếcbánhquymới.Đốidiệnvớimùibơthơm

quenthuộc,mạnglướinơ-roncũlạitrỗidậy,nãotơikíchhoạtlạimộtloạthình

ảnh,âmthanh,cảmxúcvàhươngvị,đểtơiđượcsốnglạitrảinghiệmtuổithơ.

Hãy so sánh với một trải nghiệm khác: Ký ức đang hình thành với từ

mjưður.Chẳngcógìnhiềuđểlàmmộtcuộcdiễuhành.Bạnkhơngthểphátâm

14



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Lời giới thiệu: đâm, đâm, đâm.

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×