Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Lịch sử vấn đề

Lịch sử vấn đề

Tải bản đầy đủ - 0trang

Bên cạnh đó, lịch sử của nền văn học dân tộc cũng cho thấy truyện truyền kỳ

là một thể loại văn học có một q trình phát triển với những thăng trầm biến động

nhưng bằng chính giá trị đích thực của mình, truyện truyền kỳ đã chiếm được vị trí

quan trọng trong nền văn học dân tộc. Trong những năm gần đây đã có nhiều cơng

trình nghiên cứu của các tác giả về các tác phẩm văn xuôi tự sự trung đại có liên

quan tới vị trí, vai trò, số phận của người phụ nữ như:

Năm 1962, tác giả Hoàng Hữu Yên căn cứ vào bản dịch của Ngô Lập Chi và

Trần Văn Giáp đã giới thiệu tác phẩm Truyền kỳ tân phả tới bạn đọc. Trong cuốn

sách này, tác giả căn cứ vào tác phẩm chính bằng Hán văn, được lưu giữ tại thư viện

Khoa học nhà nước, nhà xuất bản Lạc Thiện Đường, in năm Gia Long thứ 10 (1811)

giới thiệu với độc giả bốn truyện Hải Khẩi linh từ, An Ấp liệt nữ, Vân Cát thần nữ,

Bích Câu kỳ ngộ và tóm tắt đại ý hai truyện Long hổ đấu kỳ, tùng bách thuyết thoại.

Tác giả Hoàng Hữu Yên đã nhận định tác phẩm như sau: “Đọc Truyền kỳ tân phả ai

cũng dễ nhận thấy bốn truyện chúng tôi giới thiệu đều mang màu sắc hoang đường

quái dị... Phần thành công căn bản là sự nhất quán chủ đề tư tưởng của các truyện

trong tác phẩm. Tác giả hết lời ngợi ca tình yêu và nhiệt tình đề cao đạo đức, tài

hoa của người phụ nữ” và chỉ ra hạn chế của tác phẩm “Các truyện kể nói

chung nặng nề. Tác giả nhiều khi nhẹ về kể chuyện, nặng về phơ trương kiến

thức, vì vậy mà câu chuyện kém phần hấp dẫn, nữ sĩ muốn đưa vào tác phẩm

tài chơi chữ, tài xướng họa thơ văn và dùng điển cố. Câu chuyện phát triển

trường thiên về kể sự việc mà thiếu đi sâu vào đời sống nội tâm của nhân vật”

[55,12]. Trên cơ sở đó, tác giả đã tiến hành phân tích sơ lược một số khía cạnh

thuộc về phương diện nội dung tác phẩm. Có thể nói đây là những nhận định

đầu tiên rất quý giá định hướng cho việc tìm hiểu, nghiên cứu về hình tượng nhân

vật nữ trong tác phẩm.

Năm 1978, Bùi Duy Tân với bài viết: “Truyền kỳ mạn lục - một thành tựu

của truyện ký văn học viết bằng chữ Hán” cũng đã có những nhận xét cụ thể về các

truyện trong tập truyện của Nguyễn Dữ: “Các truyện Chuyện nghiệp oan của Đào

Thị, Chuyện nàng Túy Tiêu… phản ánh quan niệm sống với khát vọng hạnh phúc

chính đáng khi miêu tả những cặp trai gái công khai yêu nhau” [33,58].



3



Năm 1978, Nguyễn Đăng Na trong cơng trình nghiên cứu: “Sự phát triển

truyện văn xuôi Hán – Việt từ thế kỷ X đến cuối thế kỷ XVIII đầu XIX qua một số tác

phẩm tiêu biểu” tác giả đã dành những lời lẽ đánh giá cao về chủ đề tình yêu của

tác phẩm: “Trong Truyền kỳ tân phả Đoàn Thị Điểm dựng lên một thế giới nhân

vật, trai gái, tiên và tục đều coi tình u đơi lứa là lẽ sống duy nhất. Còn tình, cuộc

sống còn hương vị, hết tình thì hết muốn sống. Do đó, tất cae cố tình tìm cách đạt

hạnh phúc và khơng cam chịu thất bại chia lìa như nhân vật của Nguyễn Dữ. Ở đây

vấn đề hạnh phúc lứa đơi, tình u trai gái thật sự là đối tượng và mục đích của

nghệ thuật” [20,121]. Trên cơ sở nhận định đó, tác giả đã tiến hành phân tích chủ đề

tình u trong hai thiên truyện An Ấp liệt nữ và Vân Cát thần nữ, từ đó tác giả đi tới

khẳng định giá trị mang tính nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

Năm 1983, trong bài “Vũ Trinh và Kiến văn lục” trên Tạp chí Văn học

số 3, tác giả Nguyễn Cẩm Thúy bàn nhiều đến nội dung của tác phẩm, chủ yếu

là đề tài, chỉ ra đề tài chính: đề tài phụ nữ, đề tài giáo dục thi cử, đề tài ở hiền

gặp lành. Tác giả cũng đi khẳng định: “Nói chung truyện của Vũ Trinh đều có ý

nghĩa xã hội” [47].

Đến năm 1989, Nguyễn Phạm Hùng trong bài “Sự xuất hiện khuynh hướng

trong văn học cổ” đã khẳng định lại: “Đặc điểm tiêu biểu của nội dung văn học thời

kỳ này là lấy con người làm mục đích phản ánh, là đề cao con người và đấu tranh

cho con người, nhất là phụ nữ” [15].

Và cũng trong năm 1989, Trần Thị Băng Thanh trên Tạp chí Văn học số 6

- 1989 lại tiếp tục khám phá, nghiên cứu tác phẩm về mặt nội dung, tư tưởng với

bài “Vũ Trinh và Lan Trì kiến văn lục trong dòng truyện truyền kỳ Việt Nam”.

Nhà nghiên cứu khẳng định: “Tư tưởng chủ đạo của tác phẩm là đề cao lòng

nhân hậu vị tha, đề cao tình u thủy chung, niềm khát khao hạnh phúc lứa đơi,

tình mẫu tử thiêng liêng” [41]. Vẫn là nhà nghiên cứu Trần Thị Băng Thanh

nhưng sau đó trong bài: “Lan trì kiến văn lục in trong Truyện ngắn Việt Nam –

Lịch sử - Thi pháp – Chân dung do Phan Cư Đệ chủ biên, Nxb Giáo dục, Hà Nội

đã khẳng định ý tưởng nghệ thuật của Vũ Trinh trong tập truyện là: “Chủ yếu

nhằm mở rộng kiến văn cho mình, cho người, thơng qua đó để chiêm nghiệm lẽ

đời, lẽ trời, gửi gắm tâm sự, nỗi niềm về thân phận con người, về cuộc đời dâu



4



bể và chút ước vọng mong manh nào đó ở mai sau”. Đồng thời Trần Thị Băng

Thanh cũng nhắc đến “đội ngũ nhân vật trong Lan Trì kiến văn lục đơng đảo, đa

thành phần nhưng nhìn chung mộc mạc”.

Tiếp theo đó, năm 1992, PGS. TS Vũ Thanh với bài viết: “Những biến đổi

của yếu tố kỳ và thực trong truyện ngắn truyền kỳ Việt Nam” đã có những nghiên

cứu về giá trị trong tác phẩm của Lê Thánh Tông và Nguyễn Dữ: “Thánh Tông di

thảo và đặc biệt là Truyền kỳ mạn lục sau này sẽ tạo ra một bước tiến mới theo

khuynh hướng ngày càng mở rộng khả năng sáng tạo nghệ thuật, mở rộng hạt nhân

hiện thực vốn đã chứa đựng ít nhiều trong những tác phẩm truyền kỳ trước đó”

[42]. Từ đó thấy được đóng góp của hai tác phẩm này trong tiến trình phát triển của

thể loại truyện truyền kỳ Việt Nam.

Và năm 1997, Nguyễn Đăng Na trong cuốn “Văn xuôi tự sự Việt Nam thời

trung đại” đã dành những ngôn từ đẹp nhât để đánh giá về TTDT và khẳng định:

“Lê Thánh Tông và Nguyễn Dữ đã phóng thành cơng con tàu văn xi tự sự vào

quỹ đạo nghệ thuật” [20,24].

Tuy nhiên, những bài viết, cơng trình vừa nêu ở trên đây chỉ là những nghiên

cứu về hình tượng người phụ nữ mang tính riêng lẻ trong từng tác phẩm. Cho đến

nay vẫn chưa có cơng trình khoa học nào nghiên cứu một cách tổng qt, có tính hệ

thống và chun biệt về hình tượng người phụ nữ trong văn xuôi tự sự trung đại,

cũng như xuyên suốt trong truyện truyền kỳ từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII.

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề

tài: “Sự vận động của hình tượng người phụ nữ qua Thánh Tông di thảo,

Truyền kỳ mạn lục, Truyền kỳ tân phả và Lan Trì kiến văn lục”.

Sự thành công của đề tài nghiên cứu này sẽ góp phần thiết thực vào việc làm

rõ hình tượng người phụ nữ trong các tác phẩm văn học trung đại dưới các góc độ

văn hóa, lịch sử, xã hội. Đồng thời, thấy được số phận của người phụ nữ cũng như

những phẩm chất đáng quý của họ trong thời đại bấy giờ, góp phần vào việc nghiên

cứu hình tượng nhân vật này trong văn học giai đoạn thế kỷ XV- XVIII. Từ đó, làm

sáng tỏ một cách hệ thống sự phát triển của thế loại truyền kỳ và những cách tân

mới mẻ của các tác giả ở từng giai đoạn khác nhau khi nhìn nhận, đánh giá về nhân

vật người phụ nữ .



5



3. Mục đích nghiên cứu

Chỉ ra sự vận động của hình tượng người phụ nữ qua các giai đoạn phát triển

của truyện truyền kỳ trung đại Việt Nam.

Giúp bạn đọc thấy được hệ thống sự phát triển của thể loại truyền kỳ, sự cách

tân trong bút pháp nghệ thuật khi viết về hình tượng người phụ nữ

4. Đối tượng, phạm vi tư liệu nghiên cứu

4.1. Đối tượng

Đối tượng nghiên cứu là nhân vật người phụ nữ trong tác phẩm: TTDT,

TKML, TKTP và LTKVL.

Trong đề tài này chúng tôi khảo sát nhân vật nữ trong từng tập truyện cụ thể:

- TTDT gồm 7 thiên truyện: Chuyện lạ nhà thuyền chài, Duyên lạ xứ hoa,

Chuyện tinh chuột, Một dòng chữ lấy được gái thần, Chuyện chồng dê, Chuyện yêu

nữ Châu Mai, Chuyện hai gái thần.

- TKML gồm 11 thiên truyện: Chuyện cây gạo, Chuyện đối tụng ở Long

cung, Chuyện nghiệp oan của Đào thị, Chuyện người con gái Nam Xương, Chuyện

nàng Túy Tiêu, Chuyện Lệ Nương, Chuyện Lý tướng quân, Chuyện kỳ ngộ ở Trại

Tây, Chuyện từ Thức lấy vợ tiên, Chuyện yêu quái ở Xương Giang, Chuyện người

nghĩa phụ ở Khoái Châu.

- TKTP gồm 4 thiên truyện: Nữ thần Vân Cát, Đền thiêng ở cửa bể, An Ấp

liệt nữ, Cuộc gặp gỡ kỳ lạ ở Bích Câu.

- LTKVL gồm 10 thiên truyện: Sống lại, Đẻ lạ, Chuyện tình ở Thanh Trì,

Tháp Báo Ân, Ca kỹ họ Nguyễn, Liên hồ Quận công, Phu nhân Lan Quận công,

Người con gái trinh liệt ở Cổ Trâu, Người đàn bà trinh tiết ở Thạch Hán, Trạng

nguyên họ Nguyễn.

Như vậy, đối tượng nghiên cứu của luận văn gồm 32 nhân vật nữ của tổng số

88 truyện trong 4 tập truyện: TTDT, TKML, TKTP và LTKVL.

4.2. Phạm vi

Chúng tôi chỉ tập trung lựa chọn khảo sát các truyện tiêu biểu liên quan đến

hình tượng người phụ nữ trong bốn tập truyện của các tác giả: Lê Thánh Tông,

Nguyễn Dữ, Đoàn Thị Điểm và Vũ Trinh. Hiện nay, các tác phẩm có tồn tại nhiều

bản dịch khác nhau, chúng tôi lựa chọn các bản dịch của các tác giả sau:



6



- Lê Thánh Tông - Thánh Tông di thảo, do Nguyễn Bích Ngơ dịch, Nxb

Văn hóa và Viện Văn học, Hà Nội, 1963.

- Nguyễn Dữ - Truyền kỳ mạn lục, do Trúc Khê Ngô Văn Triện dịch, Trần

Thị Băng Thanh giới thiệu và chỉnh lý, Nxb Văn học, Hà Nội, 1999.

- Đoàn Thị Điểm - Truyền kỳ tân phả, do Ngơ Lập Chi và Trần Văn Giáp dịch

và chú thích, Hoàng Hữu Yên giới thiệu, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1962.

- Vũ Trinh - Lan Trì kiến văn lục, do Hồng Văn Lâu dịch, Nxb Hồng

Bàng, 2013.

Ngồi ra, chúng tơi có tham khảo thêm một số truyện truyền kỳ khác để đối

chiếu, so sánh.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu

Chỉ ra: Sự vận động của hình tượng người phụ nữ qua các tập truyện có liên

quan đến đề tài trên hai phương diện chính là: nội dung và nghệ thuật .

- Ở phần nội dung:

+ Điểm tương đồng

+ Điểm khác biệt

+ Lí giải sự khác biệt đó

- Ở phần nghệ thuật :

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật

+ Nghệ thuật kể chuyện

+ Mối quan hệ giữa yếu tố kỳ ảo và yếu tố hiện thực

+ Kết cấu

6. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng đồng bộ nhiều phương pháp

nghiên cứu, trong đó cơ bản nhất là ba phương pháp sau:

6.1. Phương pháp văn học sử

Chúng tôi dùng phương pháp này để tìm hiểu quá trình phát triển của lịch sử văn

học Việt Nam trung đại cùng quá trình phát triển của thể loại truyền kỳ. Từ đó thấy được

ở mỗi thời kỳ các nhà văn đều có sự đổi mới trong tư tưởng, quan niệm sáng tác khi nhìn

nhận, đánh giá về hình tượng người phụ nữ.



7



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Lịch sử vấn đề

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×