Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
TỔNG QUAN TÀI LIỆU

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tải bản đầy đủ - 0trang

4



1.1.2. Nhiễm lao và mắc bệnh lao



Hình 1.1.Giải phẫu phổi

Nhiễm lao: Khái niệm nói lên đã có sự xâm nhập của vi khuẩn lao trong

cơ thể nhưng chưa gây thành bệnh lao thực sự. Có 3 khả năng xảy ra sau

nhiễm lao: Một là tự khỏi, hai là trở thành ổ nhiễm trùng tiềm ẩn, khi có cơ

hội sẽ tiến triển thành bệnh lao thực sự, ba là tiến triển ngay thành bệnh lao

thực sự. Khi vi khuẩn lao xâm nhập vào đến phế nang, các tế bào bảo vệ được

huy động tới, chủ yếu là đại thực bào để tiêu diệt chúng. Sự tương tác giữa vi

khuẩn và đại thực bào làm cho một số vi khuẩn bị chết. Nhưng một số vi

khuẩn không bị tiêu diệt, tiếp tục phát triển nhân lên trong đại thực bào. Sự

thay đổi về hình thể và chức năng của một số tế bào tại tổn thương dần dần

hình thành nang lao. Trong đa số các trường hợp tổn thương có thể tự khỏi (có

hiện tượng lắng đọng can xi, hình thành nốt vơi) và khơng có biểu hiện lâm

sàng. Phản ứng da với Tuberculin bắt đầu dương tính từ tuần thứ 3 sau khi vi

khuẩn xâm nhập vào cơ thể, nhưng miễn dịch đầy đủ của cơ thể chống lại

bệnh lao phải sau 2-3 tháng [13].

Mắc bệnh lao: Là khi có một hoặc nhiều bộ phận trong cơ thể bị tổn



5



thương do vi khuẩn lao gây ra. Nguồn gốc vi khuẩn lao gây bệnh từ các giả

thuyết: có thể là từ ổ nhiễm trùng tiềm ẩn trước đó (nội sinh), hoặc từ một

nhiễm mới (ngoại sinh), hoặc do cả hai [13].

Sau nhiễm lao, chỉ có khoảng từ 5-10% người bị nhiễm chuyển thành

bệnh lao. Nhiều yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng chỉ là nhiễm trùng

lao tiềm ẩn hay tiến triển thành bệnh lao gồm: tuổi, tình trạng dinh dưỡng, đã

tiêm vacxin phòng lao hay chưa và tình trạng miễn dịch. Vì vậy trẻ em có

nguy cơ tiến triển thành bệnh sau nhiễm lao cao hơn nhiều so với người lớn.

Nguy cơ này lớn nhất ở trẻ < 2 tuổi - thấp ở trẻ từ 5-10 tuổi. Hầu hết bệnh

xảy ra trong 5 năm đầu sau nhiễm lao ,.

1.2. Ước tính gánh nặng bệnh tật tồn cầu của lao trẻ em

Năm 1963, Edith Lincoln và Edward Sewell đã viết trong cuốn sách

đầu tay của họ “Bệnh lao ở trẻ em” tại thời điểm đó tỷ lệ tử vong do lao đã

giảm rõ rệt ở một số vùng và có thể trông chờ tới ngày bệnh lao sẽ không là

một vấn đề sức khỏe cộng đồng nữa . Tuy nhiên, trên thực tế những thập niên

gần đây bệnh lao đã quay trở lại.

Các lý do làm cho sự quay trở lại của bệnh lao chủ yếu liên quan đến đại

dịch HIV/AIDS, kháng thuốc. Năm 2015, ước tính có 10,4 triệu trường hợp

lao mới mắc, trong đó có 1 triệu là trẻ em . Trong khi viêm phổi ước tính gây

tử vong 935 nghìn trẻ dưới 5 tuổi vào năm 2013 , lao cũng là nguyên nhân

gây viêm phổi, đặc biệt là ở những vùng có dịch tễ bệnh lao cao và ở người

nhiễm HIV. Một số nghiên cứu mới đây cho thấy từ 1% - 23% các trường hợp

viêm phổi gây nên bởi trực khuẩn lao ,.

Năm 2015, WHO đã xác nhận bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong hàng

đầu trong các bệnh nhiễm trùng - đặc biệt ở các nước đang phát triển. Theo

ước tính của WHO, có tới 1 triệu trường hợp lao mới mắc ở trẻ em năm 2014;

dẫn đến 136 nghìn trẻ tử vong, tương tự năm 2015. Trong số đó, khoảng 3%



6



các trường hợp có kháng đa thuốc (MDR) và 40 nghìn trẻ có nhiễm HIV.

Bệnh lao hiện nay được cho là nguyên nhân chủ yếu góp phần gây tử

vong ở trẻ dưới 5 tuổi, mặc dù không nằm trong 10 bệnh hàng đầu ở trẻ cùng

nhóm tuổi này. Đặc biệt lao là nguyên nhân gây tử vong xếp ngay sau viêm

phổi ở các nước có tỷ lệ bệnh lao cao. Vì vậy lao trẻ em nên được ưu tiên cao

hơn, chú trọng hơn để phát hiện những trẻ có nguy cơ mắc bệnh để có thể

chẩn đốn, điều trị kịp thời.

Do việc chẩn đốn lao ở trẻ em còn phức tạp, nên sự hiểu biết về gánh

nặng bệnh tật thực sự của lao trẻ em còn chưa đúng mức. Chiến lược phòng

chống lao của WHO có mục tiêu rõ ràng là giảm tỷ lệ mới mắc và tử vong là

90% và 95% vào năm 2035. Tuy nhiên nếu khơng có ước tính tốt về tỷ lệ mới

mắc và tử vong, sẽ không thể biết được các đích đó có đạt được hay khơng.

Trẻ em chiếm 26% dân số toàn cầu và 43% dân số ở các nước chậm phát triển

. Vì vậy kiểm sốt tiến trình hướng tới kết thúc bệnh lao trên tồn cầu, cần

phải có ước tính sát tỷ lệ mới mắc và tử vong ở trẻ em.

1.2.1. Tỷ lệ mới mắc lao ở trẻ em

Năm 2011, WHO đưa ra ước tính đầu tiên cho lao trẻ em toàn cầu

(<15 tuổi) với số trường hợp mới mắc hàng năm là 490 nghìn, ngang bằng với

tỷ lệ mới mắc của người lớn. Ước tính sớm hơn là 663,990 trường hợp

(1990), và 1,039,000 trường hợp (2000). Năm 2014 - 2015, với các phương

pháp khác nhau, các ước tính mới cho lao mới mắc ở trẻ em xác định từ 850

nghìn- 1 triệu trường hợp. Năm 2014 ước tính có 51,4% của tổng số trẻ bị lao ở

nhóm tuổi dưới 5 tuổi .

1.2.2. Lao kháng thuốc ở trẻ em

Đến tận năm 2014, khơng có ước tính nào về gánh nặng tồn cầu của lao

kháng thuốc ở trẻ em. Một nghiên cứu tổng hợp cho thấy trước ngày 12 / 01

năm 2012 có 97 báo cáo gồm 8,382 trẻ nhạy cảm với Isoniazid và Rifampicin



7



H, R); 348 trẻ kháng đa thuốc (kháng với H và R). Trong năm 2012, các tác

giả báo cáo từ WHO cho thấy từ năm 1994 - 2011 đã phát hiện thấy 456 trẻ

kháng đa thuốc (MDR) trong tổng số 6,070 trẻ được làm test (MDR). Năm

2014, WHO có ước tính đầu tiên cho lao (MDR) ở trẻ em với tỷ lệ là 3,2%

trong lao mới mắc. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ chung cho lao (MDR) ở

trẻ em toàn cầu là 12,1%, tương đương với 121 nghìn trường hợp .

1.2.3. Lao và HIV ở trẻ em

Mặc dù biết là nhiễm HIV góp phần rất quan trọng trong nguy cơ mắc

lao nhưng chưa có ước tính tin cậy cho tỷ lệ mắc lao/HIV ở trẻ em. Dodd P.J

và cộng sự ước tính có 5% số lao mới mắc xảy ra trên trẻ em nhiễm HIV ở 22

nước có tỷ lệ bệnh lao cao, tương đương với 32,500 trẻ nhiễm HIV phát triển

thành lao hoạt động năm 2010 và từ 40 - 50 nghìn vào năm 2014 .

1.2.4. Tử vong ở lao trẻ em

Tồn cầu ước tính có 6,3 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong do tất cả các

nguyên nhân vào năm 2013 . Ước tính của WHO cho thấy có 136 nghìn trẻ

dưới 15 tuổi tử vong do lao năm 2014; 140 nghìn năm 2015, trong đó có 50%

là trẻ < 5 tuổi. Bệnh lao được xếp vào một trong 9 nguyên nhân gây tử vong

cao nhất ở trẻ độ tuổi từ 1- 59 tháng, ở vị trí số 6 trước viêm màng não, AIDS

và sởi .

Nguyên nhân là do bệnh lao ở trẻ < 5 tuổi không được chẩn đoán, điều

trị và ngăn chặn tử vong . Lao trẻ em đang bị chẩn đoán nhầm với bệnh khác,

bệnh lao cũng là bệnh nền, nguyên nhân tử vong không được chẩn đốn, chẩn

đốn sang bệnh khác, điển hình là viêm phổi . Một nguyên nhân chính gây tử

vong ở lao trẻ em là lao màng não , và ngày nay sự thành cơng của vacxin

phòng phế cầu, lao màng não ở trẻ em trở lên là nguyên nhân thịnh hành nhất

trong viêm màng não do vi khuẩn. Hiện nay các nghiên cứu phát hiện thấy



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×