Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Hình 1.4: Dị vật pin mới bị và bị lâu ngày gây hoại tử niêm mạc mũi [33]

Hình 1.4: Dị vật pin mới bị và bị lâu ngày gây hoại tử niêm mạc mũi [33]

Tải bản đầy đủ - 0trang

18



[35],[36].

Nhiều nghiên cứu thực nghiệm cũng đã chỉ ra rằng sở dĩ dị vật viên pin

lại gây tổn thương nhanh và nặng đến như vậy là do cơ chế: khi viên pin nằm

lại ở thực quản hay ở mũi, nó vẫn có khả năng hoạt động tức là có một dòng

điện chạy từ cực âm tới cực dương của viên pin. Kết quả cuối cùng là có hiện

tượng kiềm hóa xảy ra tương đối mạnh mẽ ở cực âm của viên pin. Điều này

đưa đến tình trạng giống như bỏng hóa chất kiềm tại thực niêm mạc. Đồng

thời tình trạng của bệnh nhân còn có thể bị nặng hơn do hiện tượng nhiễm độc

kim loại và các hóa chất khác bị rò rỉ ra từ viên pin. Như vậy cơ chế chính

gây ra tổn thương của dị vật viên pin chính là hiện tượng bỏng hóa chất kiềm

[37]. Tình trạng tổn thương nặng hay nhẹ, có hay khơng có biến chứng phụ

thuộc vào những yếu tố sau: thời gian đến viện càng sớm thì càng ít biến

chứng xảy ra, kích cỡ và chủng loại của viên pin (pin Lithium và các loại pin

có đường kính trên 20mm thường dẫn tới những tổn thương nặng hơn), lứa

tuổi của trẻ bị dị vật (những trẻ dưới 4 tuổi thường có tình trạng nặng hơn).

- Ngồi ra, còn có dị vật sống như con tắc te (đỉa sống) chui vào trong

đường thở khi bệnh nhân đi tắm suối hay ao hồ; chúng thường hay kí sinh ở

khí quản, tuy nhiêu khi nó bò lên mũi trở thành dị vật ở mũi [17],[18],[38],

[39]. Một số trường hợp các loại cơn trùng cũng được tìm thấy ở mũi như con

ong, con bọ, con muỗi [19].

1.2.3. Đặc điểm lâm sàng

DVHM thường thấy ở trẻ nhỏ từ 2- 5 tuổi, do trẻ có thích khám phá mơi

trường xung quanh, nhét bất cứ dị vật nào mà chúng thích vào mũi, như: đồ

chơi, khuy áo, hạt cườm, hạt sỏi, mẩu giấy, hạt ngơ, hạt thóc...và nguy hiểm

nhất là dị vật pin. Trẻ thường quên đi và không khai báo, cho đến khi xuất

hiện tình trạng chảy dịch mũi kéo dài, dịch mủ, có mùi hơi, đơi khi có lẫn



19



máu, lúc đó bố mẹ trẻ mới chú ý và đưa trẻ đi khám.

Ở người lớn, một số trường hợp đặc biệt: dị vật đi vào lỗ mũi sau trong

khi bệnh nhân nơn, hoặc bệnh nhân có liệt màn hầu, hở hàm ếch…Dị vật này

thường nhỏ, lâu năm có thể lớn lên do những chất bám đọng vào dị vật như:

calcium, magnesium phosphate, and carbonate và cuối cùng gây một chứng

bệnh gọi là sỏi mũi: có nhức đầu, nhức quanh mũi, chảy nước mũi một bên,

do đó dễ nhầm với viêm xoang hay u mũi mũi xoang [2],[6],ơ

Tùy vào bản chất của dị vật, thời gian lưu trữ dị vật và vị trí mắc phải mà

bệnh nhân sẽ có những biểu hiện lâm sàng khác nhau [4],[5],[40],[41].







1.2.3.1. Dị vật mới mắc [1],[2],[4],[6],[13]

Triệu chứng cơ năng

Trong giai đoạn đầu khi chưa có biến chứng, người bệnh thường đến

khám với những triệu chứng sau:

+ Chảy nước mũi một bên, liên tục, dịch trong hoặc đôi khi dịch màu

xanh. Đây là đặc điểm riêng biệt, cần nhớ rằng: ở trẻ nhi, chảy mũi thối một

bên thì chắc chắn là có dị vật mũi.

+ Khơng hắt hơi.

+ Có thể ngạt mũi.

+ Cảm giác có vật gì đó trong mũi đối với những trường hợp như con

đỉa suối.

+ Đơi khi người bệnh khơng có triệu chứng gì, chỉ là do tình cờ phát

hiện được.







Khám thực thể

Có thể thăm khám dưới đèn Clar hoặc dưới nội soi, soi kiểm tra mũi trước

thấy dị vật thường nằm ở hốc mũi bên phải, chiếm 67% - 73% [2],[4],[13].

Có thể thấy dị vật ở bất cứ vị trí nào của hốc mũi, tuy nhiên thường thấy

dị vật nằm ở ngay dưới sàn mũi và ở phía trước đầu cuốn giữa [2],[4]; một số

ít trường hợp thấy dị vật mũi nằm gần cửa mũi sau, do trẻ cố nhét sâu vào



20



trong hơn hoặc do trẻ hít vào.



Hình 1.5: Vị trí dị vật mũi thường hay mắc [4]

(1: cuốn trên. 2: cuốn giữa. 3: cuốn dưới. 4: xoang bướm)

Thường thấy dị vật mũi phải hơn dị vật ở mũi trái, do tay thuận thường

là tay phải, và thường thấy dị vật chỉ có ở một bên, ít khi dị vật ở cả hai bên

mũi [2],[13].

Với dị vật sống (con đỉa suối) thường nằm ở khe giữa, nằm giữa cuốn

giữa và cuốn trên, có nhiều mạch máu ni dưỡng [24]. Dị vật là con đỉa suối

khi bám vào vật chủ, gờ cơ hoạt động như cưa, cứa vào da gây vết thương

hình hoa thị làm chảy máu vật chủ. Hầu có thành cơ khỏe hút máu vào ống

tiêu hóa của đỉa. Nhờ chất hirudin chống đông máu tiết ra từ tuyến đơn bào

trên thành hầu, máu của vật chủ không bị đông [17],[20].

1.2.3.2. Dị vật bị bỏ quên thường gây ra biến chứng [4],[42],[15]





Triệu chứng cơ năng

+ Chảy nước mũi một bên liên tục, dịch mủ, mùi hơi, đơi khi có lẫn

máu, đây là đặc điểm riêng biệt, cần nhớ rằng: ở trẻ nhi, chảy mũi thối một

bên thì chắc chắn là có dị vật mũi.



21



+ Khơng hắt hơi

+ Ngạt mũi

+ Ít khi đau nhức mũi, hay đau đầu. Tuy nhiên trong một vài báo cáo,

triệu chứng này có thể có [2],[43].

+ Khi chỉ có dấu hiệu chảy máu mũi một bên từng đợt, máu đỏ tươi, số

lượng ít, cháy máu nhỏ giọt, cần khai thác bệnh sử có thói quen uống nước suối

hay tắm suối khơng, vì lúc đó có thể là dị vật sống (con đỉa suối) [17],[19].

 Khám thực thể dưới nội soi

Hầu hết mọi trường hợp DVHM bị bỏ quên lâu ngày đều có gây tổn

thương niêm mạc mũi, gây sưng phù nề, gây xước niêm mạc, hoặc gây loét,

đặc biệt khi dị vật là pin, có thể gây loét, thủng vách ngăn.

Trong nhiều trường hợp, khám thực thể dưới nội soi thấy mũi có nhiều

dịch mủ, dễ chẩn đoán nhầm với viêm mũi, lúc này, điều cần thiết nên hút

sạch dịch mũi, kiểm tra quan sát chọc thăm dò có phải là dị vật hay khơng.

Với dị vật là vơ cơ, như các loại hạt nhựa tròn, cúc áo…mặc dù chúng

có thể nằm tồn tại lâu trong mũi nhưng ít gây biến chứng [2],[4],[15]. Trừ dị

vật là pin cúc áo, mức độ tổn thương niêm mạc phụ thuộc vào thời gian pin

nằm trong hốc mũi. Tuy nhiên trẻ thường hay đến viện muộn, do vậy thường

đã có biến chứng như thủng vách ngăn, loét niêm mạc mũi, chảy máu…,[28],

[29], [33],[34],[35],[36],[37]



Hình 1.6: Dị vật pin gây thủng vách ngăn [33]



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Hình 1.4: Dị vật pin mới bị và bị lâu ngày gây hoại tử niêm mạc mũi [33]

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×