Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội

Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội

Tải bản đầy đủ - 0trang

“Nếu khơng thay đổi thì sẽ khơng bao giờ phát triển. Nếu khơng

phát triển thì khơng phải là cuộc sống. Phát triển đòi hỏi phải tạm thời từ

bỏ cảm giác an tồn. Điều này có nghĩa là phải từ bỏ lối sống quen thuộc

nhưng ln bị hạn chế bởi tính khn mẫu, tính an tồn, những điều

khơng bao giờ khiến cuộc sống của bạn tốt hơn được. Những điều đó sẽ

khiến bạn khơng còn tin tưởng vào các giá trị khác, mọi mối quan hệ đều

khơng còn ý nghĩa. Nhà văn Dostoevsky nói: “Tiến thêm một bước, nói

thêm một lời là những điều đáng sợ nhất”. Nhưng trên thực tế, điều

ngược lại mới là điều đáng sợ nhất.”

Tôi nghĩ không có gì tồi tệ hơn là cứ sống mãi mãi một cuộc sống

trì trệ, khơng bao giờ thay đổi và không bao giờ phát triển.

(John C. Maxwell, cách tư duy khác về thành

công, NXB Lao động - Xã hội, 2015, tr. 130)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1: Chỉ ra tác hại của việc không dám từ bỏ lối sống quen thuộc

được nêu trong đoạn trích.

Câu 2: Theo anh/chị, “điều ngược lại” được nói đến trong đoạn trích

là gì?

Câu 3: Việc tác giả trích dẫn ý kiến của Gail Sheehy có tác dụng

gì?

Câu 4: Anh/chị có cho rằng việc từ bỏ lối sống an toàn, quen thuộc

để phát triển đồng nghĩa với sự liều lĩnh, mạo hiểm khơng? Vì sao?

II. Làm văn:

Câu 1 (2.0 điểm):

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 01

đoạn văn (khoảng 200 chữ) về điều bản thân cần thay đổi để có thể

thành công trong cuộc sống.

Như thế, giữa yêu cầu tiếp nhận văn bản và yêu cầu tạo lập văn

bản (câu nghị luận xã hội) có quan hệ với nhau: từ hiểu nội dung, ý

nghĩa, thơng điệp của đoạn trích ở phần Đọc hiểu, thí sinh cần trình bày

suy nghĩ của mình trong một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ). Ở đây,

điều quan trọng khơng phải là giải thích nội dung ý kiến này có nghĩa là

gì mà là nêu suy nghĩ, quan điểm của người viết về ý nghĩa của vấn đề

được đặt ra (thay đổi để thành công). Đề cũng không yêu cầu chung

chung về sự thay đổi để thành công mà yêu cầu cụ thể, gắn với trách

nhiệm và suy nghĩ cá nhân của mỗi học sinh: điều bản thân cần thay đổi

để thành công trong cuộc sống.

* Bước 2: Định hướng phần mở đoạn:

- Phần mở đoạn viết trong 1 -2 câu, nêu lên chủ đề của đoạn (khái quát

nội dung vấn đề nghị luận mà đề bài yêu cầu). Đây là phần trả lời cho câu hỏi:

“Là gì?”.

- Nên viết theo hướng: nêu khái quát nội dung rồi dẫn câu nêu nhận

định/ý kiến/quan điểm... hoặc trích cụm từ khóa của đề.

Ví dụ: Với đề bài tham khảo trên, ta có thể định hướng sẽ viết mở

đoạn như sau:

8



*Bước 3: Định hướng phần thân đoạn:

- Giải thích từ ngữ/ câu văn từ văn bản đọc hiểu: cần giải thích ý

nghĩa của một số từ ngữ, khái niệm chưa rõ (trả lời câu hỏi: nó như thế

nào?)

- Phân tích và chứng minh: phân tích và dẫn ra ví dụ tiêu biểu về

những con người và việc cụ thể trong cuộc sống, xã hội, lịch sử... để làm

sáng tỏ chân lý mà mình đã giải thích ở phần trên.

- Bình luận, đánh giá: sau khi giải thích và chứng minh, cần khái

quát, khẳng định lại chân lý, mở rộng và nâng cao ý nghĩa của vấn đề, từ

đó có thể phê phán những hiện tượng, những biểu hiện đi ngược lại chân

lý và liên hệ bản thân để rút ra bài học.

Trong phần thân đoạn, bên cạnh việc cắt nghĩa, lí giải và đánh giá,

khâu chứng minh cũng rất quan trọng. Nó chứng tỏ mức độ hiểu và sự chủ

động xử lý đề của người viết. Mỗi ý kiến, lí giải, đánh giá đều có thể gắn

với thực tiễn đời sống để chứng minh tính thực tế, chân xác của nó. Để

đoạn văn nghị luận xã hội trở nên sinh động, hấp dẫn, rất cần lựa chọn

được dẫn chứng thích hợp, tiêu biểu. Cần nhấn mạnh, đó phải là những

dẫn chứng từ thực tế đời sống, càng xác thực, cụ thể, càng có sức thuyết

phục cao. Cần tránh việc lấy dẫn chứng trong tác phẩm văn học vì dù tác

phẩm văn học có phản ánh thực tế đời sống thì đó cũng chỉ là sự phản ánh

mang chủ quan, cảm tính, hư cấu, tưởng tượng. Hơn nữa, việc lấy dẫn

chứng trong tác phẩm còn có thể làm nhòe ranh giới giữa nghị luận văn

học và nghị luận xã hội.

Việc đưa dẫn chứng lúc nào và đưa như thế nào cũng là vấn đề cần

xem xét, cân nhắc. Vì dung lượng đoạn văn có hạn, tuyệt đối khơng được

kể lể dài dòng mà nên thuật lại một cách ngắn gọn, nhấn mạnh vào khía

cạnh ứng dụng của dẫn chứng đối với ý cần trình bày. Đưa dẫn chứng cần

đúng lúc, đúng chỗ và có tính mục đích chứ khơng được tùy tiện. Đưa dẫn

chứng nên kèm theo thái độ, quan điểm đánh giá rõ ràng trên cơ sở lập

trường nhân văn và tinh thần vì sự tiến bộ chung.

* Bước 4: Định hướng kết đoạn:

- Khi liên hệ thực tế, người viết cần có thái độ chân thành và

nghiêm túc, tránh cách nói sáo mòn, gượng ép, giả tạo.

* Bước 5: Viết đoạn văn:

- Khi viết đoạn văn nghị luận xã hội phải đáp ứng cả yêu cầu về

hình thức và nội dung:

+ Về hình thức: Đoạn văn phải được bắt đầu từ chỗ lùi đầu dòng,

viết hoa chũ cái đầu tiên cho đến dấu kết thúc câu, ngắt dòng. Dung lượng

đoạn văn là khoảng 200 chữ, có thể áng chừng trên dưới một gang tay học

sinh, việc viết quá ngắn hoặc q dài đềukhơng nên vì sẽ làm mất điểm.

+ Về nội dung: Đoạn văn phải đáp ứng được các yêu cầu về nội

dung như đã trình bày ở các bước như trên.

* Bước 6: Kiểm tra:



9



Sau khi viết đoạn xong, học sinh cần nghiêm túc đọc lại, chủ yếu

kiểm tra lỗi chính tả và diễn đạt, sửa chữa, bổ sung nếu cần. Chú ý tránh

gạch xóa cẩu thả gây phản cảm với người chấm.

Nhìn chung, việc rèn kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội được

tiến hành theo 6 bước. Vì đang trong thời gian ơn luyện, nên giáo viên cần

quán triệt học sinh phải tuân thủ nghiêm ngặt từng bước khi luyện đề để

tạo thành một phản xạ có điều kiện, giúp các em tự tin làm chủ kiến thức

và kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội trong phòng thi THPT quốc gia.

4. Nội dung thực nghiệm và kết quả

Sau khi cung cấp kiến thức lý thuyết và trang bị cho học sinh

phương pháp viết đoạn, giáo viên tiến hành ra đề, học sinh thực hành viết

đoạn, giáo viên chấm, chữa bài. Cần sắp xếp thời gian để chấm chữa trực

tiếp theo hình thức đối chất để học sinh và giáo viên hiểu nhau và nhanh

chóng tìm ra cách khắc phục những hạn chế của bài viết.

Quá trình rèn kĩ năng sẽ diễn ra với 2 dạng đề cơ bản: Nghị luận về

tư tưởng đạo lý và nghị luận về một hiện tượng đời sống.

Sau đây là tiến trình thực hiện một số đề luyện tập mà tôi đã tổ chức

cho học sinh thực hành trong q trình ơn tập:

4.1. Kiểu nghị luận về một tư tưởng đạo lý

Đề bài: Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:

QUÁN HÀNG PHÙ THỦY

Một phù thủy

Mở quán hàng nho nhỏ

“Mời vào đây

Ai muốn mua gì cũng có!”

Tơi là khách đầu tiên

Từ bên trong

Phù thủy ló ra nhìn:

“Anh mua gì?”

“Tơi muốn mua tình u,

Mua hạnh phúc, sự bình n, tình bạn...”

“Hàng chúng tơi chỉ bán cây non

Còn quả chín, anh phải trồng. Khơng bán!”

(K. Badjadio Pradip - Thái Bá dịch)

Câu nghị luận xã hội là: Từ nội dung của bài thơ Quán hàng phù

thủy ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ)

trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề: Làm thế nào để có hạnh phúc?

Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện theo các bước sau:

*Bước 1: Tìm hiểu đề:

- Đọc kĩ bài thơ để hiểu được nội dung tư tưởng, đặc biệt chú ý lời

nói của phù thủy ở hai câu cuối bài thơ.

- Kiểu bài: viết đoạn văn về một tư tưởng đạo lý

10



- Căn cứ vào từ khóa để xác định đúng, trúng vấn đề nghị luận:

“Làm thế nào” tức là đòi hỏi làm rõ về mặt định hướng phương pháp,

cách thức, việc làm để tạo ra hạnh phúc (chứ không quan niệm chung

chung về hạnh phúc)

- Các thao tác lập luận sẽ sử dụng: phân tích, bình luận

- Kiểu đoạn văn: Tổng - Phân - Hợp

*Bước 2: Định hướng phần mở đoạn:

- Nêu khái quát nội dung - dẫn câu nói - nêu tinh thần chung của

đoạn trích hoặc trích cụm từ khóa.

Với đề bài này, có thể viết mở đoạn như sau: “Làm thế nào để có

được hạnh phúc?” là câu hỏi ln thơi thúc mỗi chúng ta tìm lời giải đáp.

*Bước 3: Định hướng thân đoạn:

- Giải thích: Hạnh phúc là gì?

- Bình luận: Nhân tố quyết định hạnh phúc.

- Phân tích: Đề xuất những giải pháp để tạo ra hạnh phúc (trọng

tâm)

* Bước 4: Định hướng kết đoạn:

Liên hệ bản thân, bài học nhận thức, hành động: Đứng trước

ngưỡng cửa của kì thi THPT quốc gia, với em, hạnh phúc nhất là... Em

sẽ... để đạt được ước mơ, vun đắp cho cuộc sống, mang lại hạnh phúc cho

bản thân, cho gia đình và những người xung quanh.

* Bước 5: Viết đoạn:

Học sinh thực hành viết đoạn (trong khoảng 15 phút)

* Bước 6: Kiểm tra:

Sau khi viết xong đoạn, giáo viên yêu cầu học sinh tự đọc lại và

kiểm tra đoạn văn của mình, sửa chữa hoặc bổ sung nếu cần.

- Lưu ý: Trong thời gian mới bắt đầu, giáo viên cần yêu cầu học

sinh thực hiện đầy đủ, rành rọt từng bước vào tờ giấy kiểm tra hoặc vở.

Sau khi luyện một số đề, đã trở nên thành thục các bước, giáo viên nhắc

nhở học sinh rút ngắn thời gian chuẩn bị này và chuyển ra phác nhanh

trên giấy nháp trong vòng 5 phút, còn khoảng 15 phút dành cho việc viết

đoạn. Bấm thời gian làm câu nghị luận xã hội khoảng 20 phút.

- Đoạn văn tham khảo:

“Làm thế nào để có được hạnh phúc?” là câu hỏi luôn thôi thúc mỗi

chúng ta tìm lời giải đáp. Trước hết, có thể hiểu một cách đơn giản: hạnh

phúc chính là cảm xúc vui sướng khi ta được thỏa mãn, toại nguyện về

một nhu cầu vật chất hoặc tinh thần. Hạnh phúc của đứa trẻ là chiếc kẹo

xanh đỏ. Hạnh phúc của học sinh khi đến trường là hiểu bài, được thầy

tin, bạn mến. Hạnh phúc của người đi làm là hồn thành cơng việc, đạt

năng xuất lao động cao... Nghĩa là, niềm hạnh phúc ấy có thể do hồn

cảnh khách quan mang lại, nhưng về cơ bản, rõ ràng, hạnh phúc chủ yếu

là do chúng ta tự tạo ra hay nói cách khác, hạnh phúc nằm trong tầm tay

của mỗi người. Vì vậy, dù bạn là ai, dù đang làm cơng việc gì, bạn chính

là người quyết định mình có thể hạnh phúc hay khơng. Và để sở hữu nó,

đầu tiên bạn cần là biết u thương chính mình, biết trân trọng những gì

11



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×