Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Luan an (Lo Van Tung).pdf (p.1-153)

Luan an (Lo Van Tung).pdf (p.1-153)

Tải bản đầy đủ - 0trang

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO



BỘ Y TẾ



VIỆN SỨC KHỎE NGHỀ NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG



LỖ VĂN TÙNG



NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG

NHIỄM ĐỘC CHÌ Ở NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ TRẺ EM

TẠI LÀNG NGHỀ ĐÔNG MAI - HƯNG YÊN VÀ

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP



CHUYÊN NGÀNH: SỨC KHỎE NGHỀ NGHIỆP

MÃ SỐ: 62.72.01. 59

Người hướng dẫn 1

LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

1. PGS. TS. Doãn Ngọc Hải

2. PGS. TS. Tạ Thị Tuyết Bình

Người hướng dẫn 1

HÀ NỘI - 2019



ii



LỜI CAM ĐOAN



Tôi xin cam đoan các số liệu sử dụng trong luận án thuộc đề tài nghiên

cứu khoa học do tôi là một trong những thành viên chính và đã được sự đồng

ý của các tổ chức, cá nhân tham gia đề tài. Các kết quả nghiên cứu được trình

bày trong luận án là trung thực, khách quan.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã

được cám ơn, các thơng tin trích dẫn trong luận án này được chỉ rõ nguồn gốc.



Hà Nội, ngày 20 tháng 2 năm 2019

TÁC GIẢ LUẬN ÁN



Lỗ Văn Tùng



iii



LỜI CÁM ƠN

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tơi xin chân thành cám ơn

PGS.TS. Dỗn Ngọc Hải và PGS.TS. Tạ Thị Tuyết Bình là các thầy cơ đã tận

tình hướng dẫn, giúp đỡ tơi trong suốt q trình học tập, nghiên cứu cũng như

thực hiện luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy, cô thuộc Viện Sức

khỏe nghề nghiệp và môi trường đã hướng dẫn, chỉ bảo tơi trong suốt q

trình học tập và hồn thành luận án.

Tơi xin chân thành cám ơn Ban lãnh đạo, Trung tâm Đào tạo & Quản lý

khoa học Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường đã cho phép, giúp đỡ, tạo

điều kiện thuận lợi cho tôi trong q trình thực hiện luận án.

Tơi xin bày tỏ lời cám ơn đến GS. William Daniell, GS. Katherine Karr

(Đại học Wasington – Hoa Kỳ), TS. Bret Ericsion (Giám đốc điều hành Pure

Earth – Hoa Kỳ) đã hỗ trợ một phần kinh phí, thiết bị và kỹ thuật để thực hiện

một số nội dung trong luận án này.

Luận án này khơng thể thành cơng nếu khơng có sự hợp tác, giúp đỡ

của các đồng nghiệp tại Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường, Trung

tâm Môi trường và Phát triển cộng đồng, Sở Y tế và Trung tâm y tế dự phòng

tỉnh Hưng Yên, Ủy ban nhân dân và Trung tâm Y tế huyện Văn Lâm, Ủy ban

nhân dân và Trạm y tế xã Chỉ Đạo. Tôi xin chân thành cảm ơn về sự giúp đỡ

quý báu ấy.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình và người thân đã ln ở

bên tơi, chăm sóc, động viên về vật chất và tinh thần để tôi yên tâm học tập và

nghiên cứu. Xin chân thành cám ơn bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích

lệ tơi hồn thành luận án.

Hà Nội, ngày 5 tháng 4 năm 2018

TÁC GIẢ



Lỗ Văn Tùng



iv



MỤC LỤC

Trang bìa phụ ........................................................................................ i

Lời cam đoan ........................................................................................ ii

Lời cám ơn ............................................................................................ iii

Mục lục.................................................................................................. iv

Danh mục các chữ viết tắt ..................................................................... vi

Danh mục các bảng .............................................................................. vii

Danh mục các hình ................................................................................ ix

ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................. 1

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ........................................................... 3

1.1. Giới thiệu về chì vơ cơ ........................................................................... 3

1.1.1. Hấp thu và chuyển hóa của chì trong cơ thể ................................... 4

1.1.2. Phân bố chì trong cơ thể ................................................................. 5

1.1.3. Đào thải chì ..................................................................................... 7

1.1.4. Ảnh hưởng của chì vơ cơ đến sức khỏe .......................................... 8

1.1.5. Chẩn đốn nhiễm độc chì .............................................................. 18

1.1.6. Dự phòng nhiễm độc chì ............................................................... 21

1.1.7. Điều trị nhiễm độc chì................................................................... 28

1.2. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm độc chì ......................................... 29

1.2.1. Nguy cơ nhiễm độc chì nghề nghiệp ............................................ 29

1.2.2. Nguy cơ nhiễm độc chì ở trẻ em .................................................. 29

1.3. Tình trạng nhiễm độc chì nghề nghiệp và nhiễm độc chì ở trẻ em ..... 30

1.3.1. Nhiễm độc chì nghề nghiệp .......................................................... 30

1.3.2. Nhiễm độc chì ở trẻ em ................................................................. 36

1.4. Tình hình sản xuất tái chế chì tại thơn Đông Mai, Hưng Yên ............ 41

Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............. 43

2.1. Đối tượng nghiên cứu .......................................................................... 43

2.2. Thời gian nghiên cứu .......................................................................... 43

2.3. Địa điểm nghiên cứu ............................................................................ 43

2.4. Nội dung nghiên cứu ........................................................................... 43

2.4.1. Điều kiện lao động tại các cơ sở tái chế chì................................. 43

2.4.2. Đánh giá thực trạng nhiễm độc chì ở người lao động và trẻ em. ....... 44

2.4.3. Triển khai một số biện pháp can thiệp và đánh giá hiệu quả........ 45

2.5. Phương pháp nghiên cứu .................................................................... 49



v



2.5.1. Thiết kế nghiên cứu ...................................................................... 49

2.5.2. Cỡ mẫu nghiên cứu ...................................................................... 49

2.5.3. Kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu............................................... 52

2.6. Khống chế sai số .................................................................................. 56

2.7. Xử lý số liệu ........................................................................................ 57

2.8. Đạo đức trong nghiên cứu ................................................................... 57

2.9. Hạn chế của đề tài ............................................................................... 58

Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ....................................................... 59

3.1. Điều kiện lao động ở các cơ sở tái chế chì ......................................... 59

3.1.1. Quy trình sản xuất, tái chế chì từ ắc quy....................................... 59

3.1.2. Điều kiện vệ sinh – an toàn lao động tại các cơ sở tái chế chì . 62

3.2. Thực trạng nhiễm độc chì ở người lao động và trẻ em ........................ 63

3.2.1. Thực trạng nhiễm độc chì nghề nghiệp ....................................... 63

3.1.2.1. Thực trạng nhiễm độc chì nghề nghiệp ................................ 63

3.1.2.2. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm độc chì nghề nghiệp ...... 70

3.2.2. Thực trạng nhiễm độc chì ở trẻ em và yếu tố liên quan ............... 75

3.2.2.1. Thực trạng nhiễm độc chì ở trẻ em ...................................... 75

3.2.2.2. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm độc chì ở trẻ em ........... 79

3.3. Đánh giá hiệu quả can thiệp phòng chống nhiễm độc chì ................... 83

Chương 4. BÀN LUẬN ................................................................................ 91

4.1. Điều kiện lao động ở các cơ sở tái chế chì ......................................... 91

4.2. Thực trạng nhiễm độc chì ở người lao động và trẻ em ........................ 95

4.2.1. Thực trạng nhiễm độc chì nghề nghiệp và yếu tố liên quan ........ 95

4.1.1.1. Thực trạng nhiễm độc chì ở người lao động.......................... 95

4.1.1.2. Yếu tố liên quan đến nhiễm độc chì ở người lao động ....... 101

4.2.2. Thực trạng nhiễm độc chì ở trẻ em và yếu tố liên quan ............ 107

4.1.2.1. Thực trạng nhiễm độc chì ở trẻ em ..................................... 107

4.1.2.2. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm độc chì ở trẻ em........... 111

4.3. Đánh giá hiệu quả can thiệp phòng chống nhiễm độc chì ................. 113

KẾT LUẬN .................................................................................................. 120

KIẾN NGHỊ ................................................................................................. 123

DANH MỤC CÁC CƠNG TRÌNH CƠNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN

CỨU CỦA ĐỀ TÀI ..................................................................................... 124

TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 125

PHỤ LỤC .................................................................................................... 143



vi



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ADN



Acid Deoxyribo Nucleic



ALAD



Aminolevuninic Acid Dehydratase



BLL



Mức chì máu Blood lead (Blood lead level)



CDC



Trung tâm Dự phòng và Kiểm sốt bệnh tật Hoa Kỳ

(Center of Disease Control and Prevention)



CT

GDP



Can thiệp

Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product)



GFAAS



Phương pháp quang phổ hấp phụ nguyên tử lò Graphit



IQR



Khoảng tứ phân vị (Interquartile range Q1-Q3)



KAP



Kiến thức, thái độ, thực hành (Knowledge, Attitude, and

Practice)

Lượng huyết sắc tố trung bình hồng cầu (Mean corpuscular

volume)

Nồng độ huyết sắc tố trung bình hồng cầu (Mean

corpuscular hemoglobin concentration)

Số lượng



MCV

MCHC

n

NIOSH



Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp Hoa

kỳ (National Institute for Occupational Safety and Health)



NLĐ

SD



Người lao động

Độ lệch chuẩn



Pb



Chì kim loại



PCR



Phản ứng chuỗi trùng hợp (Polymerase Chain Reaction)



PP



Phương pháp



RFLP



Đa hình chiều dài đoạn cắt giới hạn (Restriction fragment

length polymorphism)



TB

WHO



Trung bình

Tổ chức Y tế Thế giới (Wolrd Health Organization)



σ-ALAU



Delta ALA niệu (Aminolevuninic Acid Dehydratase

Urine)



vii



DANH MỤC CÁC BẢNG

Số bảng



Tên bảng



Trang



Bảng 1.1. Một số nghiên cứu về nồng độ chì trong cơng nhân sản xuất

ắc quy ......................................................................................... 34

Bảng 2.1. Biến số và chỉ số nghiên cứu ...................................................... 46

Bảng 3.1. Trang thiết bị vệ cá nhân của người lao động ........................... 63

Bảng 3.2. Phân bố đối tượng theo giới, tuổi đời, tuổi nghề ........................ 63

Bảng 3.3. Nồng độ chì máu của người lao động theo tuổi và giới ............ 64

Bảng 3.4. Tỷ lệ nhiễm độc chì nghề nghiệp ở người lao động .................. 65

Bảng 3.5 . Phân bố đối tượng theo mức chì máu ....................................... 66

Bảng 3.6. Tỷ lệ nhiễm độc chì theo cơ sở sản xuất ................................... 67

Bảng 3.7. Nồng độ chì máu và nồng độ delta ALA niệu ........................... 67

Bảng 3.8. Tần số nhịp tim và huyết áp theo các mức chì máu .................. 68

Bảng 3.9. Một số triệu chứng bệnh lý ở người lao động ........................... 69

Bảng 3.10. Liên quan giữa công việc và nồng độ chì máu ........................ 70

Bảng 3.11. Tỷ lệ nhiễm độc chì theo vị trí việc làm .................................. 71

Bảng 3.12. Nồng độ chì máu và thời gian làm việc tại cơ sở sản xuất ...... 72

Bảng 3.13. Mối liên quan giữa nhiễm độc chì nghề nghiệp và thời gian

làm việc .................................................................................... 72

Bảng 3.14. Sử dụng trang thiết bị bảo vệ cá nhân và nồng độ chì máu ..... 73

Bảng 3.15. Nồng độ chì máu và kiểu gene ALAD .................................... 74

Bảng 3.16. Tỷ lệ nhiễm độc chì nghề nghiệp theo kiểu gene ALAD ......... 75

Bảng 3.17. Kiểu gene ALAD và nồng độ delta ALA niệu ........................ 75

Bảng 3.18. Phân bố đối tượng trẻ em theo tuổi và giới ............................. 75

Bảng 3.19. Nồng độ chì máu ở trẻ em theo tuổi và giới ............................. 75

Bảng 3.20. Phân bố trẻ em theo các mức chì máu ..................................... 77

Bảng 3.21. Liên quan giữa nồng độ chì và triệu chứng đau bụng, táo

bón ............................................................................................ 78

Bảng 3.22. Liên quan giữa mức độ nhiễm độc chì với tuổi, giới .............. 78

Bảng 3.23. Liên quan giữa nồng độ chì máu và hoạt động tái chế chì ...... 79



viii



Bảng 3.24. Mối liên quan giữa nồng độ chì máu và khoảng cách từ

nhà đến cơ sở sản xuất tái chế chì............................................. 80

Bảng 3.25. Nồng độ chì máu của trẻ em và địa điểm sinh sống ................ 80

Bảng 3.26. Tỷ lệ nhiễm độc chì ở trẻ em theo địa điểm sinh sống ............ 81

Bảng 3.27. Liên quan giữa nồng độ chì máu và thời gian trẻ chơi ở

ngồi nhà .................................................................................. 81

Bảng 3.28. Nồng độ chì máu và nhận thức, thái độ của cha mẹ về

nguy cơ nhiễm độc chì đối với trẻ em ...................................... 82

Bảng 3.29. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu can thiệp ............................... 83

Bảng 3.30. Nồng độ chì máu của người lao động trước và sau can

thiệp theo tuổi ........................................................................... 84

Bảng 3.31. Nồng độ chì máu của người lao động trước và sau can

thiệp theo giới ........................................................................... 84

Bảng 3.32. Nồng độ chì máu và việc tuân thủ hướng dẫn sử dụng sản phẩm

bảo vệ sức khỏe Pectin complex .................................................. 85

Bảng 3.33. Phân bố mức độ nhiễm độc ở người lao động trước và sau

can thiệp .................................................................................... 86

Bảng 3.34. Kết quả trả lời phỏng vấn về sức khỏe khi sử dụng Sản

phẩm bảo vệ sức khỏe Pectin Complex ................................... 87

Bảng 3.35. Nồng độ chì máu của trẻ em trước và sau can thiệp theo

tuổi ............................................................................................ 87

Bảng 3.36. Nồng độ chì máu trẻ em trước và sau can thiệp theo giới ........ 88

Bảng 3.37. Lượng chì máu giảm sau can thiệp theo tuổi và giới .............. 88

Bảng 3.38. Tỷ lệ trẻ em có nồng độ chì máu giảm sau can thiệp theo

tuổi và giới ............................................................................... 89

Bảng 3.39. Tỷ lệ trẻ em theo các mức chì máu trước và sau can thiệp ..... 89



ix



DANH MỤC HÌNH

Số hình



Tên hình



Trang



Hình 1.1. Động độc học của chì ................................................................... 6

Hình 1.2. Liên quan giữa nồng độ chì máu và tác động sức khỏe ............... 8

Hình 1.3. Ảnh hưởng của chì đến sinh tổng hợp HEM ............................... 12

Hình 2.1. Khung lý thuyết nghiên cứu ......................................................... 55

Hình 2.2. Thiết kế nghiên cứu ...................................................................... 56

Hình 3.1. Liên quan giữa nồng độ chì máu và delta ALA niệu ................... 68

Hình 3.2. Phân loại sức khỏe người lao động .............................................. 70

Hình 3.3. Phân bố kiểu gene ALAD trong đối tượng nghiên cứu ............... 74

Hình 3.4. Nồng độ chì máu trẻ em theo tuổi ................................................ 76

Hình 3.5. Nồng độ chì máu trẻ em theo giới ................................................ 76

Hình 3.6. Tỷ lệ trẻ em theo các mức chì máu .............................................. 77

Hình 3.7. Thay đổi nồng độ chì máu ở người lao động trước và sau

can thiệp ...................................................................................... 85

Hình 3.8. Tỷ lệ nhiễm độc chì nghề nghiệp trước và sau can thiệp ............. 86

Hình 3.9. Tỷ lệ trẻ em theo các mức chì máu trước và sau can thiệp .......... 90

DANH MỤC ẢNH

Số ảnh



Tên ảnh



Trang



Ảnh 3.1. Bể thu hồi a xít ............................................................................... 60

Ảnh 3.2. Cơng đoạn phá bình........................................................................ 60

Ảnh 3.3. Lò nấu chì thủ cơng ....................................................................... 61

Ảnh 3.4. Lò nấu chì kiểu mới ....................................................................... 61

Ảnh 3.5. Cơng đoạn đóng gói ....................................................................... 62

Ảnh 3.6. Cơng trình vệ sinh, nhà tắm ........................................................... 62

Ảnh 3.7. Người lao động nghỉ giữa giờ ........................................................ 62

Ảnh 3.8. Người lao động nghỉ giữa giờ ........................................................ 62



1



ĐẶT VẤN ĐỀ

Chì đã được con người biết đến từ hàng ngàn năm trước và đang là một

kim loại được ứng dụng rất rộng rãi trong sản xuất cũng như đời sống [12].

Hiện nay người lao động trong hơn 100 ngành nghề có thể tiếp xúc với chì và

các hợp chất vơ cơ của nó [19], do vậy số người phơi nhiễm với chì khơng

giảm mà có xu hướng tăng lên. Theo ước tính, thế giới hiện có tới 120 triệu

người bị phơi nhiễm chì, 80 quốc gia phát hiện có trẻ em bị nhiễm độc chì

nghiêm trọng [1], mỗi năm ghi nhận thêm mới khoảng 600.000 trẻ em bị ảnh

hưởng trí tuệ và 143.000 trường hợp tử vong do tiếp xúc chì, đặc biệt ở các

nước đang phát triển [127]. Nhiễm độc chì chiếm 0,6% tổng gánh nặng bệnh

tật toàn cầu [135]. Tổn thất kinh tế đối với các nước có thu nhập trung bình và

thấp vào khoảng 977 tỷ đơ la, trong đó châu Phi tổn thất 134,7 tỷ USD, chiếm

4,03% GDP, Châu Mỹ La tinh - Caribe: 142,3 tỷ USD, chiếm 2,04% GDP,

Châu Á: 699,9 tỷ USD, chiếm 1,88% GDP [122].

Chì có thể tác động, gây tổn thương đa dạng và phức tạp lên hầu hết các

cơ quan và hệ cơ quan trong cơ thể như hệ thống tạo máu, thận tiết niệu, tiêu

hóa, tim mạch, xương khớp, sinh sản [12]. Khơng có một ngưỡng an tồn

trong tiếp xúc với chì [24]. Những biểu hiện nhiễm độc cấp tính nhẹ ở liều

lượng thấp thường ít quan sát được. Các biểu hiện của nhiễm độc chì cấp tính

ở liều lượng cao bao gồm rối loạn tiêu hóa, bồn chồn, khó chịu, giảm khả

năng tập trung, đau đầu, tổn thương thận, gan, tăng huyết áp, ảo giác và bệnh

lý não [37, [52], [53].

Ở các nước đang phát triển, vấn đề phơi nhiễm chì nghề nghiệp chưa

được kiểm soát và giám sát chặt chẽ. Nguy cơ nhiễm độc chì vẫn được ghi

nhận cả trong quá trình khai thác, tinh luyện chì và tái chế phế thải chứa chì

[89]. Trong hoạt động tái chế phế thải chứa chì, ngồi người lao động, thì trẻ

em cũng có nguy cơ phơi nhiễm với chì do hoạt động sản xuất ở trong hoặc



2



gần khu vực dân cư, người lao động mang theo chì về nhà trên quần áo, giày

dép, chì có thể truyền từ mẹ sang con. Vì vậy vấn đề phơi nhiễm chì nghề

nghiệp đã trở thành vấn đề cộng đồng [129].

Làng nghề Đông Mai, xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên làm

nghề tái chế chì từ những năm 1980. Trước đây, các cơ sở tái chế chì nằm

ngay tại khu dân cư, nên đã gây ơ nhiễm môi trường trên diện rộng, ảnh

hưởng đến sức khỏe của người lao động và của người dân, đặc biệt là trẻ em.

Nghiên cứu của Lỗ Văn Tùng (2012) cho thấy 100% trẻ em dưới 10 tuổi được



xét nghiệm sàng lọc có nồng độ chì máu cao hơn 10 µg/dL [14]. Khảo sát của

Takako N. và cs. (2011) trên 93 đối tượng, trong đó có 70 người lớn cũng cho

kết quả tương tự. Tồn bộ các đối tượng đều có nồng độ chì máu trên 10

µg/dL, thậm chí có đối tượng với mức chì máu trên 100µg/dL [78]. Các kết

quả trên cho thấy, hoạt động sản xuất của làng nghề đã ảnh hưởng đến sức

khỏe không chỉ những người lao động tiếp xúc với chì mà cả với cộng đồng

dân cư trên địa bàn, đặc biệt là ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài đến sự phát

triển thể lực và trí tuệ nhiều thế hệ trẻ em. Do vậy nghiên cứu đánh giá thực

trạng nhiễm độc chì tại làng nghề tái chế chì, thử nghiệm giải pháp can thiệp

là hết sức cấp thiết, giúp cho người dân vừa duy trì và phát triển sản xuất vừa

giảm tối đa những tác động bất lợi đến sức khỏe người lao động và trẻ em.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu được tiến hành với 2 mục tiêu sau:

1. Mô tả thực trạng nhiễm độc chì ở người lao động và trẻ em tại làng

nghề Đông Mai - Hưng Yên năm 2013-2015.

2. Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp phòng chống nhiễm

độc chì cho người lao động và trẻ em làng nghề Đông Mai – Hưng Yên.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Luan an (Lo Van Tung).pdf (p.1-153)

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×