Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn

Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn

Tải bản đầy đủ - 0trang

3



3.4. KÕt ln chung vỊ thùc nghiƯm



102



KÕt ln chung



103



Tµi liƯu tham khảo



104



4



Mở đầu

1. Lý do chọn đề tài.

Phơng pháp luận của duy vật biện chứng đóng vai trò

hết sức quan trọng và cần thiết trong dạy học Toán, đặc biệt

là trong điều kiện hiện nay. Phải kết hợp t duy lôgic và t duy

biện chứng, cả t duy hình tợng cũng nh t duy khác và nhiều

phẩm chất khác của con ngời, để đáp ứng nhu cầu phát

triển của xã hội. Nắm đợc phơng pháp luận của phép duy vật

biện chứng, điều này giúp cho học sinh hiểu sâu đợc cội

nguồn của Toán học, từ đó vận dụng tri thức khoa học rèn

luyện ý chí, năng lực sáng tạo, độc lập và phát hiện vấn đề

trong cuộc sống.

Trong thời đại khoa häc ph¸t triĨn nh vò b·o hiƯn nay,

ngêi GV cần phải ngày càng đổi mới trong cách dạy, HS cần

đổi mới trong cách học mới đáp ứng đợc xu thế đó. Phải biết

vận dụng đợc những quy luật cũng nh các cặp phạm trù của

phép duy vật biện chứng vào giảng dạy mới có thể đáp ứng

những nhu cầu cho học sinh trong thời đại ngày nay.

1.1. Nghị quyết Trung ơng 2 khóa VIII khẳng định: ...

Phải đổi mới phơng pháp Giáo dục Đào tạo, khắc phục lối

truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo cho

ngời học, từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến, hiện đại

vào quá trình dạy học ....



5



Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng

định lại: ... Tiếp tục nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện,

đổi mới nội dung, phơng pháp dạy và học....

Luật Giáo dục nớc Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

(năm 1998) quy định: ... Phơng pháp giáo dục phổ thông

phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của

học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;

bồi dỡng phơng pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến

thức vào thực tiễn ....

Nh vậy, đổi mới phơng pháp dạy học nói chung, phơng

pháp dạy học Toán nói riêng, đặc biệt trong điều kiện hiện

nay là hoàn toàn cần thiết, đó là vấn đề mà Đảng, Nhà nớc

và ngành Giáo dục đặc biệt quan tâm, nhằm phát huy cao

độ t duy tích cực và sáng tạo, năng lực hoạt động nhận thức

độc lập, năng lực suy luận biện chứng cho học sinh để tạo

nên những con ngời mới năng động, sáng tạo, tự chủ, kĩ luật

nghiêm, ...

1.2. Hiện nay vận dụng phơng pháp luận duy vật biện

chứng cho học sinh thông qua dạy học Toán là một đề tài đợc

rất nhiều ngời nghiên cứu. Khi bàn về vấn đề này theo từng

khía cạnh khác nhau đã đợc nhiều tác giả quan tâm, tiêu

biểu đề cập trong các sách, tài liệu tham khảo, các bài báo

sau: của tác giả GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn, Tập cho học sinh

giỏi làm quen dần với toán trong quyển sách GS đã sử dụng

nhiều kiến thức toán học hiện đại, toán học cao cấp. Quyển



6



Phơng pháp luận duy vật biện chứng với việc học, dạy,

nghiên cứu toán học cũng của GS dùng tham khảo cho giáo

viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh. Tác giả GS.TS. Đào

Tam quan tâm với khía cạnh Một số cơ sở phơng pháp luận

của toán và việc vận dụng chúng trong dạy học Toán ở trờng

PT trong Nghiên cứu giáo dục số 09/1998. TS. Phạm Đình Khơng cũng quan tâm đến vấn đề này qua bài báo Vận

dụng cặp phạm trù nội dung hình thức để hớng dẫn học sinh

tìm lời giải trong hoạt động giải toán, tạp chí thông tin khoa

học KHGD số 106/2004...

1.3. Trong thực tế, cách dạy học phổ biến hiện nay là

giáo viên với t cách là ngời điều khiển đa ra kiến thức (khái

niệm, định lí ) rồi giải thích, chứng minh, sau đó đa ra

một số bài tập áp dụng, làm cho học sinh cố gắng tiếp thu

nội dung khái niệm, định lí, hiểu chứng minh định lí và cố

gắng vận dụng công thức để tính toán...Rõ ràng với cách dạy

và cách học nh vậy thì bản thân giáo viên cũng cha thấy

thoả mãn bài dạy của mình, HS cũng thấy cha hiểu đợc cội

nguồn của vấn đề mà chỉ học một cách máy móc, theo kiểu

thầy đọc trò ghi làm cho các em ít có cơ hội phát triển t

duy sáng tạo, ít có cơ hội khai thác tìm tòi ra đợc cái mới.

1.4. Hiện nay việc đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng

phổ thông trung học là phải tạo cho HS làm chủ đợc khả năng

tiếp thu, chủ động trong học tập. Vì vậy để rèn luyện t duy

toán học, khả năng tìm tòi ra cái mới thì việc vận dụng một



7



số quan điểm biện chứng của t duy toán học, đóng vai trò

hết sức quan trọng trong dạy học Toán. Việc vận dụng một số

quan điểm biện chứng trong quá trình dạy học cho HS là

một quá trình lâu dài, kéo dài suốt cả quá trình học tập, với

nhiều hình thức phong phú và mức độ từ thấp đến cao, từ

đơn giản đến phức tạp bằng việc vận dụng các quy luật và

các cặp phạm trù. Nâng cao đợc chất lợng dạy học là vấn đề

cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, chúng tôi chọn

đề tài của mình là:

"Bớc đầu vận dụng một số quan điểm biện chứng

của t duy toán học trong dạy học Toán ở trờng THPT (thể

hiện qua dạy học Hình học 10 THPT) "

2. Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu cơ sở lí luận về phép duy vật biện chứng,

từ đó đa ra một số biện pháp để Bớc đầu vận dụng một số

quan điểm biện chứng của t duy toán học trong dạy học và

vận dụng các biện pháp để phát triển t duy cho học sinh

thông qua dạy học thể hiện qua dạy học Hình học 10 THPT

nhằm góp phần nâng cao chất lợng dạy học.



3. Giả thuyết khoa học.

Trong quá trình dạy học Toán, nếu chó ý “VËn dơng mét

sè quan ®iĨm biƯn chøng cđa t duy toán học , trên cơ sở

tôn trọng nội dung chơng trình SGK Hình học 10 hiện hành,



8



và nếu xây dựng đợc một hệ thống các biện pháp s phạm

vận dụng các quy luật, các cặp phạm trù của phÐp duy vËt

biƯn chøng th×:

- Cã thĨ rÌn lun phÐp biện chứng của t duy toán học

cho HS.

- Góp phần nâng cao chất lợng dạy học Toán ở trờng

THPT, rèn luyện khả năng độc lập nghiên cứu, phát hiện và

giải quyết vấn đề.



4. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Nhiệm vụ đặt ra cho luận văn là:

4.1. Làm rõ phơng pháp luận duy vật biện chứng.

4.2.Các quy luật và các cặp phạm trù của phép duy vật

biện chứng.

4.3.Mối liên hệ giữa các quy luật, các cặp phạm trù.

4.4.Sự cần thiết, sự có thể bớc đâu vận dụng một số

quan điểm biện chứng trong dạy học Toán.

4.5.Một số biện pháp vận dụng các quan điểm biện chứng

trong dạy học Toán.

4.6.Tiến hành thực nghiệm s phạm nhằm đánh giá mục

đích, giả thuyết khoa học của đề tài.



5. Phơng pháp nghiên cứu.



9



5.1. Nghiên cứu lý luận:

- Nghiên cứu các tài liệu về phơng pháp dạy học Toán,

một số tài liệu tham khảo về việc vận dụng một số quan

điểm triết học duy vật biện chứng vào dạy học Toán, các cơ

sở về tâm lý học, giáo dục học, sách giáo khoa, sách giáo

viên, sách tham khảo về chơng trình Hình học (Hình học

10.THPT) ở phổ thông hiện hành.

- Nghiên cứu các bài báo về khoa học toán học phục vụ

cho đề tài.

- Nghiên cứu các công trình về các vấn đề có liên quan

trực tiếp đến đề tài (các luận án, luận văn, các chuyên

đề...).

5.2. Nghiên cứu thực tiễn:

Tìm hiểu về việc dạy và học Hình häc 10 ë trêng THPT

qua dù giê, ®iỊu tra, pháng vấn giáo viên.

5.3. Thực nghiệm s phạm:

- Tổ chức thực nghiệm kiểm chứng thông qua lớp học

thực nghiệm và lớp học đối chứng trên cùng các lớp đối tợng có

trình độ tơng đơng nhau.

- Đánh giá kết quả bằng phơng pháp thống kê trong khoa

học giáo dục, để xem tính khả thi và hiệu quả các biện pháp

s phạm đề xuất.



6. Đóng góp luận văn.



10



6.1. Về mặt lý luận:

- Xác định cơ sở khoa học phơng pháp luận duy vật biện

chứng để làm sáng tỏ nội dung vận dụng một số quan điểm

biện chứng trong dạy học Toán ở trờng phổ thông.

- Xác định đợc các biện pháp dạy học nhằm rèn luyện các t

duy cho học sinh.

.

6.2. Về mặt thực tiễn:

- Bớc đầu xây dựng một số biện pháp vận dụng các quan

điểm biện chứng trong dạy học Toán cho học sinh thông qua

dạy học Hình học 10.THPT.

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giáo

viên trờng THPT.



7. Cấu trúc của luận văn.

Mở đầu

- Lý do chọn đề tài.

- Mục đích nghiên cứu.

- Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Giả thuyết khoa học.

- Phơng pháp nghiên cứu.

- Đóng góp luận văn.

Chơng 1:



Cơ sở lý luận và thực tiễn.



11



1.1. Phơng pháp luận duy vật biện chứng là gì?

1.2. Các quy luật cơ bản và các cặp phạm trù triết học.

1.3. Mối quan hệ giữa các quy luật, các cặp phạm trù.

1.4. Các cơ sở lý luận và thực tiễn để vận dụng một số

quan điểm biện chøng cho häc sinh.

1.5. Thùc tr¹ng vËn dơng mét sè quan điểm biện chứng

của t duy toán học ở trờng phổ thông hiện nay.

1.6. Kết luận chơng 1.

Chơng 2:



Các biện pháp nhằm bớc đầu vận



dụng một số quan điểm biện chứng của t duy toán học

cho học sinh qua dạy học Hình học 10 THPT.

2.1. Đặc điểm xây dựng chơng trình Hình học 10

THPT hiện hành.

2.2. Một số căn cứ ®a ra c¸c biƯn ph¸p thùc hiƯn.

2.3. Mét sè biƯn pháp thực hiện.

2.3.1. Biện pháp 1: Xem xét các đối tợng toán học nh

là một sự vật, hiện tợng khách quan, để tìm ra mối

liên hệ giữa chúng.

2.3.2. Biện pháp 2: Xem xét nhìn nhận các đối tợng

toán học dới nhiều góc độ khác nhau nhằm vận dụng

linh hoạt các cặp phạm trù trong dạy học Toán.



12



2.3.3. Biện pháp 3: Xem xét các đối tợng toán học trong

quá trình phát triển Lịch sử toán.

2.3.4. Biện pháp 4: Xem xét các đối tợng toán học, các

quan hệ giữa chúng trong các mối liên hệ giữa cái

chung và cái riêng.

2.3.5. Biện pháp 5: Xem xét các đối tợng toán học, các

quan hệ giữa chúng theo quan điểm vận động biến

đổi.

2.3.6. Biện pháp 6: Xem xét các đối tợng toán học, các

quan hệ giữa chúng theo quan điểm lợng đổi chất

đổi.

2.3.7. Biện pháp 7: Xem xét các đối tợng toán học, các

quan hệ giữa chúng trong các mối liên hệ giữa nội

dung và hình thức.

2.3.8. Biện pháp 8: Xem xét các đối tợng toán học, các

quan hệ giữa chúng theo quan điểm đấu tranh

giữa các mặt đối lập.

2.4. Sự lựa chọn và phối hợp các biện pháp.

2.5. Kết luận chơng 2.

Chơng 3:



Thực nghiệm s phạm



3.1. Mục đích thực nghiệm.

3.2. Nội dung thực nghiệm.

3.3. Tỉ chøc thùc nghiƯm.



13



3.4. KÕt ln chung vỊ thùc nghiƯm.

 Kết luận chung

Tài liệu tham khảo



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×