Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Ấu trùng vừa bước sang tuổi 3 có kích thước trung bình khoảng 2,3 cm, cơ thể từ màu vàng xanh (tuổi 2) chuyển thành màu xanh lá nhạt, có nhiều mảng màu cam trên cơ thể, dần dần cơ thể được phủ bởi lớp sáp màu trắng khắp cơ thể. Đặc điểm mới xuất hiện ở tu

Ấu trùng vừa bước sang tuổi 3 có kích thước trung bình khoảng 2,3 cm, cơ thể từ màu vàng xanh (tuổi 2) chuyển thành màu xanh lá nhạt, có nhiều mảng màu cam trên cơ thể, dần dần cơ thể được phủ bởi lớp sáp màu trắng khắp cơ thể. Đặc điểm mới xuất hiện ở tu

Tải bản đầy đủ - 0trang

Hình 14: Ấu trùng tuổi 5 nhả tơ kết kén (A) và kén của ngài sau khi hoàn thành



1.4. Pha trưởng thành:

Đặt điểm chung: Attacus atlas là

lồi có kích thước cơ thể và sải cánh lớn,

chiều dài sải cánh dao động từ 15,3 cm

đến 18,7 cm, trung bình là 17,38±0,83 cm,

cơ thể chủ yếu có màu nâu đỏ, râu dạng

lơng chim. Ở phần giữa của mỗi cánh có

một đóm trắng lớn trong suốt, riêng ở cánh

trước phía trên đóm trắng và hơi lệch về

phía rìa cánh có một đóm nhỏ trong suốt

hình bầu dục, xung quanh những đóm

Hình 15: Ngài trưởng thành (đực)

trắng đó có rìa màu đen bao bọc.

Ở phần cánh trên, mép ngoài uốn lượn đặc trưng, ở gần phần đỉnh của cánh trước

có đóm màu đen, phía dưới đóm đen có vạch đỏ uốn cong theo mép trên của cánh, phía

dưới và trên của vạch này là mảng cánh màu cam, từ đây tính ra mép ngồi dần chuyển

sang màu vàng nhạt và màu hồng ở đỉnh cánh. Ở gần rìa ngồi của mỗi cánh có một vạch

màu đen uốn lượn, mảng cánh từ vạch này trở ra ngồi có màu xám nhạt, hoa văn ở cánh

trước và cánh sau khá đặc trưng cho lồi.

Con đực: có kích thước nhỏ hơn cá thể cái, sải cánh từ 15,3 cm đến 17,5 cm, trung

bình 16,58± 0,68. Râu của cá thể đực lớn hơn

nhiều so với râu của cá thể cái, đây là một trong

những đặc điểm quan trọng giúp phân biệt cá

thể đực và cá thể cái.

Con cái: có kích thước cơ thể lớn hơn cá

thể đực, sải cánh từ 17,5 cm đến 18,7 cm, trung

16



Hình 16: Ngài trưởng thành (cái)



bình 18,18± 0,43 cm. Râu dạng lược nhỏ hơn so với râu của cá thể đực, bốn đóm trắng

lớn trong suốt ở bốn cánh có hình giống giọt nước hơn so với cá thể đực.

2. Đặc điểm sinh học:

Sự phát triển của động vật không xương sống chịu sự tác động bởi nhiều nhân tố

mơi trường, trong đó có nhiệt độ theo cơng thức tổng nhiệt hữu hiệu:

S = (T - C). N

S: Tổng nhiệt hữu hiệu

T: nhiệt độ mơi trường

C: ngưỡng nhiệt độ phát triển

N: chu kì sống (thời gian sống)

Dựa vào công thức trên, đối với sự phát triển của một lồi cụ thể thì có thể xem S

và C là hằng số, để có tổng nhiệt hữu hiệu dương (có sự phát triển) thì T > C. Sự phát

triển của ngài atlas tại Bến Tre cũng chịu sự tác động của nhiệt độ môi trường theo công

thức tổng nhiệt hữu hiệu, nhiệt độ môi trường càng cao (T) thì chu kì sống càng ngắn (N)

và ngược lại, nhiệt độ môi trường càng gần ngưỡng nhiệt độ phát triển (C) thì chu kì phát

triển của cá thể càng dài.

Thí nghiệm nhân ni được bố trí tại phòng thí nghiệm sinh học thuộc trung tâm

GDNN – GDTX Chợ Lách, nhiệt độ phòng thí nghiệm phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường

trong khi nhiệt độ các lọ nuôi ấu trùng khơng có sự chênh lệch nhiều so với nhiệt độ

phòng thí nghiệm.

Nhiệt độ trung bình các tháng thí nghiệm tại huyện Chợ Lách được tính tốn dựa

trên các dữ liệu từ website: https://freemeteo.vn.

Bảng 1. Nhiệt độ môi trường huyện Chợ Lách trong thời gian nghiên cứu

Giá trị



Tháng 6/2018



Tháng 7/2018



Tháng 8/2018



Tháng 9/2018



Nhiệt độ thấp

nhất



24 oC



24 oC



23 oC



23oC



Nhiệt độ cao

nhất



35 oC



35 oC



34 oC



34 oC



Trung bình

nhiệt độ thấp



25,40 oC



25,45 oC



25,19 oC



24,93 oC



17



nhất

32,70 oC



Trung bình

nhiệt độ cao

nhất



32,45 oC



32,26 oC



32,10 oC



2.1. Giai đoạn trước trưởng thành:

Giai đoạn trước trưởng thành ở loài Attacus atlas L. gồm 3 pha: trứng, ấu trùng và

nhộng.



A



B



Hình 17: Nhộng vũ hóa thành bướm đực (A) và giao phối ở cá thể trưởng thành (B)



a. Pha trứng:



Sau khi ghép cặp khoảng 2 ngày, ngài đực và cái bắt đầu giao phối, ngài cái sau

khi giao phối xong khoảng một ngày thì bắt đầu đẻ trứng. Chúng đẻ trứng từ 2 – 4 ngày

liên tiếp. Số trứng đẻ nhiều nhất là vào ngày thứ 2 và thứ 3 tính từ lúc bắt đầu đẻ, một số

cá thể cái có thể đẻ trong thời gian dài hơn mặc dù số lượng trứng đẻ trong mỗi ngày là

rất ít. Trong điều kiện nuôi nhốt, ngài cái đẻ trứng thành từng cụm hoặc rời rạc lên mùn

ni cơn trùng, trứng bám dính vào mùn nhờ chất keo màu đen huyết, một số trứng bám

dính khơng tốt có thể rơi xuống tấm bạc bên dưới.

Thí nghiệm tìm hiểu về số trứng và tỉ lệ trứng nở của lồi ngài atlas được bố trí hai

lần, mỗi lần thí nghiệm bố trí một cá thể đực và hai cá thể cái.

Bảng 2. Khả năng sinh sản của Attacus atlas L. tại Bến Tre

Lần TN



Tổng số

trứng



Số trứng nở



Tỉ lệ (%)

trứng nở

18



Số trứng trung

bình/ 1 cá thể cái



Tỉ lệ (%)

trứng nở



trung

bình

1



407



189



46,44



2



376



211



56,12



195,75



51,09



Ngài cái đẻ nhiều trứng, với số trứng trung bình khoảng 195,75 trứng. Tuy nhiên tỉ

lệ trứng nở không cao chỉ khoảng 50% tổng số trứng, dao động từ 46,44% đến 56,12%,

trung bình là 51,09%.

Trong phòng thí nghiệm, trứng của ngài atlas phát triển phụ thuộc chủ yếu vào

nhiệt độ và độ ẩm của môi trường và không chịu tác động bởi thiên địch, tuy nhiên số

lượng trứng nở chỉ khoảng một nữa của tổng số trứng, trung bình là 51,09 %.

Có lẽ ngồi chịu ảnh hưởng bởi yếu tố môi trường, tỉ lệ trứng nở của ngài atlas còn

phụ thuộc nhiều vào tỉ lệ trứng có được thụ tinh hay không. Tuy nhiên trong đề tài không

đủ dẫn liệu để đưa ra kết luận.

Tỉ lệ trứng nở thấp, có thể là một trong các nguyên nhân làm cho số lượng ngài

atlas trong tự nhiên ở gian đoạn trước ít (hiếm, R).



Bảng 3. Thời gian phát triển pha trứng của Attacus atlas L. tại Bến Tre

Thời gian nở

(ngày)



Số trứng nở



Tỉ lệ (%) trứng nở



6



6



3,17



7



78



41,27



8



88



46,56



9



17



9



Tổng:



189



100



Thời gian nở trung bình

(X±SD)

7,61± 0,61



Thời gian phát triển của pha trứng kéo dài từ 6 đến 9 ngày, trung bình là 7,61±0,61

ngày. Trong đó thời gian phát triển của pha trứng 6 ngày là thấp nhất, chiếm tỉ lệ 3,17%,

kế tiếp là thời gian phát triển pha trứng 9 ngày, chiếm tỉ lệ 9%. Thời gian pha trứng phát

triển 8 ngày là cao nhất, chiếm tỉ lệ 46,56%, kế tiếp là thời gian phát triển trong 7 ngày

chiếm tỉ lệ 41,27%. Như vậy, trứng của lồi Attacus atlas L. tại Bến Tre trung bình nở sau

7,61±0,61 ngày, sớm hơn so với nghiên cứu về loài này tại Singapore.

19



b. Pha ấu trùng:

Bảng 4. Thời gian phát triển pha ấu trùng của Attacus atlas L. tại Bến Tre

Tuổi ấu trùng



Số lượng quan sát (cá thể)



Thời gian phát triển trung

bình (X±SD)



Ấu trùng tuổi 1



36



5,81±0,40



Ấu trùng tuổi 2



25



13,24±0,88



Ấu trùng tuổi 3



18



16,33±0,7



Ấu trùng tuổi 4



12



18,25±0,83



Ấu trùng tuổi 5



10



21,4±1,14



Sau khi nở ra từ trứng, ấu trùng tuổi 1 sẽ lột xác thêm 4 lần để đạt tuổi 5, thời gian

ấu trùng tuổi 1 dao động từ 5 đến 7 ngày, trung bình là 5,81±0,40 ngày. Ấu trùng tuổi 2 từ

12 đến 15 ngày, trung bình 13,24±0,88 ngày, ấu trùng tuổi 3 từ 15 đến 18 ngày, trung bình

16,33±0,7 ngày, ấu trùng tuổi 4 từ 17 đến 20 ngày, trung bình 18,25±0,83. Thời gian tồn

tại ấu trùng tuổi 5 từ 20 đến 24 ngày, trung bình 21,4±1,14.

c. Pha nhộng:

Thời gian phát triển pha nhộng được nghiên cứu dựa trên 12 cá thể nhộng được

trình bày trong bảng sau:

Bảng 5. Thời gian phát triển pha nhộng của loài Attacus atlas L. tại Bến Tre

Giới

tính



Đực



STT



Thời gian phát

triển (ngày)



1



21



2



22



3



21



4



22



5



23



6



22



7



20



Thời gian phát

triển trung bình

theo giới (X±SD)



21,57±0,78



20



Thời gian phát

triển trung bình

của lồi (X±SD)



Cái



8



23



9



25



10



24



11



23



12



23



22,42±1,08

23,60±0,72



Dựa vào kết quả nghiên cứu, có thể thấy rằng thời gian giai đoạn nhộng của cá thể

đực ngắn hơn so với cá thể cái, cụ thể là thời gian phát triển giai đoạn nhộng của cá thể

đực từ 20 đến 23 ngày, trung bình là 21,57±0,78 ngày trong khi thời gian phát triển này ở

cá thể cái từ 23 đến 25 ngày, trung bình là 23,60±0,72 ngày. Kết quả này đúng với kết

luận rằng ngài đực sẽ vũ hóa sớm hơn so với cá thể cái một vài ngày. Thời gian phát triển

giai đoạn nhộng chung của loài ngài atlas là từ 20 đến 25 ngày, trung bình là 22,42±1,08

ngày. Kết quả này không khác so với nghiên của Bảo tàng Nghiên cứu Đa dạng sinh học

Raffles (RMBR) thuộc Đại học Quốc gia Singapore.

Từ kết quả phân tích trên, thời gian giai đoạn trước trưởng thành bao gồm ba giai

đoạn là trứng, ấu trùng, nhộng của lồi bướm khế Attacus atlas trung bình là 105,06 ngày.

2.2. Giai đoạn trưởng thành:

Thời gian trưởng thành hay con gọi là tuổi thọ của bướm được tính từ lúc nhộng vũ

hóa trưởng thành cho đến khi chúng chết đi.

Bảng 6. Tuổi thọ của loài bướm khế Attacus atlas L. tại Bến Tre

Giới

tính



Đực



STT



Tuổi thọ cá thể

(ngày)



1



10



2



8



3



11



4



10



5



7



6



12



7



15

21



Tuổi thọ trung

bình theo giới

tính(X±SD)



10,43±1,92



Tuổi thọ trung

bình của

lồi(X±SD)



Cái



8



10



9



12



10



3



11



8



12



10



9,67±2,11



8,60±2,48



Từ kết quả nghiên cứu, tuổi thọ trung bình của cá thể đực từ 7 đến 15 ngày, trung

bình là 10,43±1,92 ngày trong khi tuổi thọ của cá thể cái từ 3 đến 12 ngày, trung bình là

8,60±2,48 ngày. Có sự chênh lệch khá lớn về tuổi thọ ở giới cái lồi này, trong đó cá thể

có tuổi thọ ngắn nhất là 3 ngày, cá thể có tuổi thọ dài nhất là 12 ngày. Tuổi thọ trung bình

của lồi Attacus atlas là 9,67±2,11 ngày.

Vòng đời của ngài atlas Attacus atlas tại Bến Tre trung bình là 114,73 ngày.



22



CHƯƠNG V

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1. Kết luận:

Qua bố trí thí nghiệm và phân tích kết quả nghiên cứu khi thực hiện đề tài “Bước đầu

nghiên cứu về loài ngài atlas Attacus atlas L. (Lepidoptera: Saturniidae) tại Bến Tre”, có

thể đưa ra các kết luận sau:

- Lá của cây chơm chơm Nephelium lappaceum có thể được dùng làm thức ăn

trong ni ấu trùng của lồi ngài atlas Attacus atlas L.

- Ngài atlas cái đẻ nhiều trứng, trung bình 195,75 trứng/cá thể. Tuy nhiên trong

điều kiện nuôi nhốt, tỉ lệ trứng nở thấp từ 46,44% đến 56,12%, trung bình là 51,09%.

- Attacus atlas L. có thời gian phát triển pha trứng là 7,61±0,61 ngày, pha ấu trùng

lần lược trải qua 5 tuổi là: 5,81±0,40, 13,24±0,88, 16,33±0,7, 18,25±0,83 và 21,4±1,14

ngày, thời gian pha nhộng là 22,42±1,08 ngày. Nhìn chung, thời gian phát triển trước

trưởng thành của loài này là 105,06 ngày.

- Pha nhộng của cá thể đực là 21,57±0,78 ngày, cá thể cái là 23,60±0,72 ngày,

nhộng đực sẽ vũ hóa trưởng thành sớm hơn so với nhộng cái là 2,03 ngày.

- Tuổi thọ trung bình của pha trưởng thành là 9,67±2,11 ngày.

- Vòng đời của ngài atlas Attacus atlas tại Bến Tre trung bình là 114,73 ngày.

2. Kiến nghị:

- Tiếp tục bố trí thí nghiệm và nghiên cứu về thành phần thức ăn, phổ thức ăn của

ấu trùng loài Attacus atlas L.

23



- Nghiên cứu tìm hiểu về tập tính giao phối, thời gian giao phối ở pha trưởng thành

của Attacus atlas L.

- Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến sức ăn, ảnh hưởng đến sự phát triển qua từng

giai đoạn của lồi Attacus atlas L.

- Khảo sát tìm hiểu về các loài thiên địch của loài Attacus atlas L. trong tự nhiên.



CHƯƠNG VI

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nguyễn Thị Thu Cúc (2009). Giáo trình cơn trùng nơng nghiệp phần A: Cơn trùng

đại cương. Đại học Cần Thơ.

Bùi Hữu Mạnh (2008). Các loài bướm ngày Phú Quốc, Thành phố Hồ Chí Minh,

Việt Nam: NXB. Tổ chức Wildlife At Risk.

Nguyễn Thanh Thủy Tiên (2016). “Bước đầu nghiên cứu về loài bướm Danaus

chrysippus L. tại Đà Lạt”, Tạp chí khoa học Đại học Đà Lạt, 6 (4).

Sách đỏ Việt Nam Phần I: Động vật (2007), Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và

công nghệ.

https://vi.wikipedia.org/wiki/Bến_Tre

https://www.si.edu/spotlight/buginfo/moths

https://lkcnhm.nus.edu.sg/dna/organisms/details/462

http://iebr.ac.vn/database/HNTQ5/725.pdf

http://www.wildsingapore.com/wildfacts/insecta/atlas.htm

https://kids.britannica.com/students/assembly/view/53025

http://www.wildsilkmoth-indonesia.com/pic_mala/mayou_wv.html

http://www.daviddarling.info/encyclopedia/M/metamorphosis.html

http://www.wildsilkmoth-indonesia.com/pic_mala/maatl_wv.html

24



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Ấu trùng vừa bước sang tuổi 3 có kích thước trung bình khoảng 2,3 cm, cơ thể từ màu vàng xanh (tuổi 2) chuyển thành màu xanh lá nhạt, có nhiều mảng màu cam trên cơ thể, dần dần cơ thể được phủ bởi lớp sáp màu trắng khắp cơ thể. Đặc điểm mới xuất hiện ở tu

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×