Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Các loại kênh hình

Các loại kênh hình

Tải bản đầy đủ - 0trang

SKKN: Khai thác sử dụng hiệu quả kênh hình trong dạy học chủ đề “Lực đẩy Ác Si

Mét - Sự nổi - Vật lí 8”

từ việc quan sát tồn cảnh của tranh, tiếp đến là các điểm nhấn của tranh, từ đó dùng

phản xạ, kinh nghiệm và tư duy trực giác của mình kết hợp với lĩnh vực kiến thức

đang đề cập tới để phát hiện thông tin liên quan tới tranh ảnh đó.

Hình ảnh với tư cách là đặc tả hoặc sự phản ánh khái quát hiện thực khác

quan là một nguồn tri thức là công cụ dạy học quan trọng của vật lý.

Hình ảnh tạo nên những biểu tượng chân thực tạo điều kiện để hình thành

một cách vững chắc khái niệm, kiến thức cơ bản.

Hình ảnh đẹp nhiều màu sác giáo dục thẩm mỹ có tác dụng kích thích hứng

thú học tập của học sinh.

Hình ảnh trực quan về đối tượng mà học sinh có thể quan sát trực tiếp sẽ tạo

ra biểu tượng ban đầu về sự vật, hiện tượng từ đó việc hình thành kiến thức của các

em diễn ra dễ dàng hơn. Thực tế kinh nghiệm dạy học cho thấy, học sinh rất thích

thú với tranh vẽ và hình ảnh.

Học sinh có thể khơng đọc kênh chữ, tuy nhiên các em tỏ ra thích thú với

kênh hình. Những bức ảnh các em quan sát kỹ hơn, dừng lại lâu hơn, và ở những

bức ảnh còn có khả năng lưu lại trong trí nhớ của học sinh một cách dễ dàng hơn hệ

thống kênh chữ. Hình ảnh hiện nay rất đa dạng và phong phú từ ảnh vẽ, ảnh đen

trắng, ảnh màu của các sự vật hiện tượng được đưa vào sách giáo khao tài liệu tham

khảo.

Ảnh giáo khoa là một nghệ thuật mô tả đối tượng khách quan bằng thông tin

nhằm tác động vào thị giác của con người. Đối tượng ghi bằng máy chụp ảnh. Đặc

điểm cơ bản của ảnh là mô tả sự vật hiện tượng ở trạng thái tĩnh, trong thời gian và

không gian nhất định.

Ảnh giáo khoa cung cấp tư liệu cho thầy trò thực hiện tốt nội dung bài học.

Khác với tranh ảnh phản ánh trực tiếp đối tượng mang tính chân thực. Ảnh còn

chứng minh sự vật đó sự kiện đó, cảnh đó, sự kiện có thật trong cuộc sống. Vì thế

có sức thuyết phục và giúp học sinh có niềm tin vào đối tượng mình nghiên cứu.

Tranh ảnh chân dung có giá trị như các tư liệu lịch sử giúp học sinh hình

thành biểu tượng con người, giúp học sinh hiểu thêm về về nững cơng trình, những

cống hiến của các nhà khoa học đối với nhân loại.

Một số lưu ý khi sử dụng tranh

Để sử dụng hình ảnh có hiệu quả trước khi lên lớp, giáo viên cần chẩn bị:

+ Nghiên cứu kỹ nội dung kết quả của các tranh ảnh sử dụng: Chuẩn bị, tìm

những tình huống cho học sinh khai thác thơng tin từ nội dung các tranh ảnh đó.

+Tìm hiểu tập hợp thơng tin tư liệu để hướng dẫn học sinh suy nghĩ, thảo

luận.

+ Xác định thời điểm sử dụng có hiệu quả nhất.

GV: Nguyễn Xuân Diệu



4



TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN



SKKN: Khai thác sử dụng hiệu quả kênh hình trong dạy học chủ đề “Lực đẩy Ác Si

Mét - Sự nổi - Vật lí 8”

Trên lớp: Khi dạy kiến thức có hình vẽ, tranh ảnh, những hình ảnh đó phải

bảo đảm hình vẽ đủ kích thước, rõ ràng để học sinh có thể quan sát. Nếu hình nhỏ

giáo viên có thể tổ chức thảo luận theo nhóm, theo bàn. Đảm bảo mọi học sinh đều

quan sát rõ hình ảnh đó.

- Kỹ năng khai thác thông tin từ bảng biểu, đồ thị, sơ đồ:

Bảng biểu, đồ thị, sơ đồ có vai trò quan trọng trong việc tóm lược, so sánh,

biện luận các kiến thức, các quy luật vật lý.

Từ bảng biểu ta có thể thấy, được sự tóm tắt các thơng tin liên quan đến các

đối tượng, các đại lượng vật lý. Khi làm việc với loại kênh thông tin này chúng ta

nên xem xét chúng bao gồm những cột, dòng thơng tin nào (bảng được lập theo

dạng hàng - cột), hoặc các khối thơng tin nào, bảng này nói về cái gì, các thông tin

nào là thông tin mà ta đang quan tâm.

Với đồ thị, chúng ta cần biết nó được vẽ ra để thể hiện mối quan hệ giữa các

đại lượng vật lý nào (căn cứ vào các trục của đồ thị, số trục của đồ thị, đơn vị

tính...). Cần xem xét dạng đường của đồ thị để biết tính chất biến thiên của các đại

lượng (tuyến tính, phi tuyến tính...). Trong nhiều bài tốn chúng ta khơng cần phải

mất thời gian để giải nó hoặc giải bằng phương pháp thơng thường sẽ gặp khơng ít

bất lợi, trong khi nếu khai thác tốt đồ thị ta có thể đưa ra kết quả nhanh và chính

xác.

Sơ đồ trong SGK Vật lý giúp tóm lược một hệ thống kiến thức, hoặc mô tả

ngắn gọn và sơ lược một đặc trưng nào đó của bài học theo ý đồ sư phạm của tác

giả, phần học hay kiến thức vật lý. Khi làm việc với kênh thông tin này, chúng ta

cần xác định sơ đồ này được lập ra để làm gì, cho phần kiến thức nào, dạng tóm tắt

hay so sánh. Nếu tóm tắt hay so sánh thì tóm tắt hay so sánh nội dung gì.

Đặc trưng của mơn Vật lý là thí nghiệm, tuy nhiên khơng phải làm thí

nghiệm nào cũng có thể tiến hành thành công. Nhờ vào bản số liệu sách giáo khoa

mà giáo viên có thể tiến hành thí nghiệm theo ý đồ của mình,hoặc từ số liệu sách

giáo khoa và những số liệu thực tế trong quá trình tiến hành thí nghiệm học sinh có

thể so sánh, đối chiếu, rút ra kết luận.

Một số lưu ý khi sử dụng bảng số liệu, đồ thị

+ Yêu cầu học sinh phải đọc tiêu đề phía trên hoặc phía dưới của bảng số

liệu, để học sinh xác định được đối tượng của bảng số liệu, đồ thị.

- Kỹ thuật khai thác thông tin từ băng đĩa hình, video clip:

Video được xây dựng dựa vào nội dung SGK, hoặc những hiện tượng diễn ra

mà bằng mắt thường HS không tri giác được…Video giúp HS thu nhận thế giới tự

nhiên vào lớp học, xóa bỏ những hạn hẹp về mặt không gian của lớp học và về mặt

thời gian của giờ học. Nhờ các cuốn phim được quay từ trước HS quan sát với tốc

GV: Nguyễn Xuân Diệu



5



TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN



SKKN: Khai thác sử dụng hiệu quả kênh hình trong dạy học chủ đề “Lực đẩy Ác Si

Mét - Sự nổi - Vật lí 8”

độ mong muốn hoặc có thể làm dừng lại hình ảnh để quan sát được các hiện tượng

vật lý một cách tối ưu, làm cho HS có thể hiểu rõ về đối tượng đang nghiên cứu.

Việc sử dụng các khả năng của sự đồ họa, kết hợp với các tín hiệu âm thanh và sự

thuyết minh phim không ngừng tạo cho HS những biểu tượng tốt hơn về đối tượng

nghiên cứu mà còn tăng tính trực quan, rút ngắn thời gian so với với việc sử dụng

các phương tiện dạy học khác, do đó GV có nhiều thời gian dẫn dắt HS tự phát hiện

ra kiến thức. Video còn có thể dùng ở tất cả các giai đoạn của quá trình dạy học: ở

lớp học hoặc ngồi lớp học.

Một số lưu ý khi sử dụng video:

+ Đặt kế hoạch sử dụng video trong kế hoạch tổng thể của một chương; một

phần cụ thể (sử dụng video nào, lúc nào, nhằm mục đích nào về mặt lí luận dạy

học...).

+ Xác định các công việc chuẩn bị với HS trước khi sử dụng: giao cho HS

nhiệm vụ ôn tập ở nhà những kiến thức cần thiết để có thể hiểu được nội dung

video; nêu mục đích sử dụng video để đặt HS ở tâm thế chờ đợi tích cực, khêu gợi

tính tò mò nhận thức; trước khi chiếu, để định hướng sự chú ý của HS vào những

nội dung cơ bản của video, GV cần giao cho HS các nhiệm vụ cần hoàn thành sau

khi xem.

+ Trong khi xem phim, GV cần quan sát, có thể đưa ra các gợi ý nhỏ để

hướng sự chú ý của HS vào cái cơ bản, cái đặc biệt.

+ Đánh giá hiệu quả việc sử dụng video học tập: có thể đánh giá kết quả sử

dụng video ngay sau khi xem hoặc ở các giờ học sau; hiệu quả sử dụng cần được

đánh giá thông qua câu trả lời của HS cho các câu hỏi đã nêu. Tốt nhất là tổ chức

các thảo luận của HS qua đó đánh giá mức độ nắm vững của HS...

Tùy vào mỗi đơn vị kiến thức, đặc điểm của đối tượng nhận thức mà GV sử

dụng kênh hình để tổ chức các hoạt động nhận thức cho phù hợp với hoạt động

nhận thức của HS, sao cho mỗi loại kênh hình đó là loại phương tiện hữu hiệu

nhất để HS lĩnh hội tri thức một cách dễ dàng và hiệu quả. Việc sử dụng các kênh

hình trong và ngồi SGK nhằm làm cho đối tượng vật lý có tính cập nhật, sống động

và phong phú hơn. Đặc biệt hiện nay với sự ứng dụng mạnh mẽ của công nghệ thông

tin, GV có thể dễ dàng thiết kế và tạo ra nhiều loại kênh hình khác nhau để phục vụ

cho giảng dạy.

3. Vai trò của việc khai thác, sử dụng kênh hình trong dạy học Vật lý

Nếu học sinh được xem clip, thí nghiệm (được thiết kế theo logic của bài

học), tranh ảnh với màu sắc sinh động kết hợp với lời nói của giáo viên thì khả năng

ghi nhớ của cá em sẽ tăng lên. Không những thế, nếu làm được việc này chúng ta sẽ

tạo ra được một bầu khơng khí học tập sinh động, khơi gợi hứng thú học tập cho các

GV: Nguyễn Xuân Diệu



6



TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐƠN



SKKN: Khai thác sử dụng hiệu quả kênh hình trong dạy học chủ đề “Lực đẩy Ác Si

Mét - Sự nổi - Vật lí 8”

em đồng thời khắc sâu những kiến thức mà các em đã được học. Rõ ràng việc kết

hợp hai hay nhiều phương tiện dạy học sẽ giúp cho học sinh tiếp thu thơng tin

nhanh, chính xác và nhớ lâu hơn.

Kênh hình còn phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy, ngơn

ngữ học của học sinh. Đồng thời có ý nghĩa giáo dục tư tưởng tình cảm, cảm xúc

thẩm mỹ rất lớn, góp phần hồn thiện tri thức.

Với những ý nghĩa trên, kênh hình góp phần to lớn trong việc góp phần nâng

cao chất lượng dạy học môn vật lý, tạo hứng thú, cuốn hút học sinh tham gia tích

cực vào bài giảng, làm cho lớp học sôi động, không buồn tẻ, hiệu quả giảng dạy tốt

hơn, giúp phát huy sức sang tạo, khả năng suy nghĩ độc lập, năng lực nghiên cứu, tư

duy tìm tòi khám phá, năng lực quan sát, khả năng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn

của học sinh.

Việc khai thác, sử dụng kênh hình trong dạy học vật lý có những vai trò quan

trọng:

- Kênh hình là phương tiện trực quan của GV, là nguồn tri thức quan trọng

của HS. Nó có khả năng cung cấp thơng tin một cách đầy đủ hơn, bổ sung và mở

rộng vấn đề khi SGK chưa trình bày đến nó.

- Giúp HS dễ dàng tiếp thu trong quá trình nhận thức, phát triển tư duy và hỗ

trợ HS trong các khái niệm trừu tượng hoá, định hướng đúng vấn đề.

- Cải tiến phương pháp dạy học của GV và thay đổi hình thức học của HS

theo hướng tích cực. Lấy HS làm trung tâm, GV có tác dụng hướng dẫn HS trong

q trình chủ động tiếp cận kiến thức.

- Minh hoạ cho các hiện tượng, khái niệm, cơng thức, định luật... Nó hỗ trợ

và phát huy mọi giác quan của HS. Tăng độ tin cậy và khắc sâu kiến thức. Giảm

thời gian giảng giải, gây hứng thú cho người học, dễ nhận biết, dễ nhớ, làm cho bài

giảng cụ thể, sinh động hơn.

- Phát huy, nâng cao được tính chủ động, sáng tạo của người GV trong hoạt

động dạy học.

- Giảm thời gian giảng giải, giảm tải cho người dạy, gây hứng thú cho người

học, HS dễ dàng hiểu được những vấn đề muốn diễn đạt, làm rõ những điều GV

muốn giới thiệu.

- Giúp đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học

tập của HS.

4. Các yêu cầu khi khai thác, sử dụng kênh hình

- Các nguyên tắc khai thác, sử dụng kênh hình

Để khai thác triệt để cơng dụng của kênh hình, GV phải nắm được một số

ngun tắc có tính bắt buộc sau:

GV: Nguyễn Xn Diệu



7



TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Các loại kênh hình

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×