Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Chuong 2. TIM HIEU VE TAM LY HOC

Chuong 2. TIM HIEU VE TAM LY HOC

Tải bản đầy đủ - 0trang

xửtháiq,cáchthứckinhdoanhđộcđốn-lạiđangtạoramơitrườnglàmviệckhiếntơithấykhó

chịu”.

Ơngtabắtđầuthửnghiệmphươngphápđiềuhànhcơngtytheokhíacạnhtâmlý.Nhưnglúcđầu,

ơngtađãsửdụngnhữngýtưởngsailầm.Ơngtatừbỏquyềnraquyếtđịnh,điềunàykhiếncácnhàquản

lýcấpdướicảmthấyhọphảisuyđốncáchthứcmàơngđưaraquyếtđịnhvàthựchiệnnó.Họcảm

thấymìnhđangđượcucầutrởthànhbảnsaocủaStrayer.Nhữngkếhoạchmangtínhchiếnlượcvà

chiếnthuậtcụthểmàStrayerđangdốcsứcthựchiệnđểbiếnJohnsonvilleFoodsthànhcơngtyhàng

đầuthếgiớihầunhưkhơngphùhợpvớinhucầucủamộtcơngtyđangtăngtrưởng.

Saunhiềunămthấtbại,Strayerđãđúckếtđượcrằngơngphảitrởthànhmộtngườihướngdẫn.

Ơngphảigiúpchonhânviêntrởthànhnhữngnhàtâmlý,nhữngngười“cóthểnhậnbiếthànhvicủabản

thân,xoaysởđượcvớinhữngthấtbại,chịutráchnhiệmvớinhữngrắcrốicủachínhmình”.Strayertạo

cơhộivàhỗtrợvềtinhthầnđểnhânviêngiảiquyếtnhữngvấnđềlớn.

Tạimộttrongcácphânxưởngcủacơngty,nhânviênphànnànvìphảităngcavàongàynghỉcuối

tuần.Strayerđãucầuhọphảitựgiảiquyếtvấnđềnày.Ngườilaođộngnhanhchóngpháthiệnralý

dolàcácthiếtbịhoạtđộngchậmhơn30%thờigian,vàhọcóthểkhắcphụcđượcngunnhâncủa

nhữngsựcốnày.Sauđó,máymócchỉcònchậmdưới10%vàngườilaođộngcóthểtậnhưởngnhững

ngàynghỉcuốituầncủamình.

Strayerbiếtrõlàơngtacóthểgiúpcácnhàquảnlývàngườilaođộngtựxoaysởbằngcáchtác

độngđếnmơitrườnglàmviệccủahọ.Quytrìnhđầutiênđượcđổimớilàchấtlượngsảnphẩm.Các

nhàquảnlýkhơngcònphảinếmthửsảnphẩm,thayvàođó,ngườilaođộngsẽlàmviệcnàyvàchịu

tráchnhiệmvềchấtlượngsảnphẩm.Họnhanhchóngtiếpnhậnnhiệmvụnày.Mộtnhómpháthiệncó

vấnđềròrỉtrongbaobìđónggóichânkhơng,họđãnghĩracácgiảiphápvàphốihợpvớinhàcung

cấpđểkhắcphục.Sốlượngsảnphẩmxúcxíchbịhỏng,kémchấtlượnggiảmtừ5%xuốngcòn0.5%.

Strayernhậnthấyđượccáchthứcmàcácnhómtraoquyềnđểngườilaođộnggiảiquyếtvấnđề.

Cácnhómmớithànhlậpkhắpdâychuyềnbắtđầunếmthửsảnphẩm.Họucầuđượccungcấpthơng

tinvềchiphívàphảnứngcủakháchhàng.Họphảnhồitrựctiếpnhữngphànnàncủakháchhàng.Thay

vìthanphiềnlẫnnhau,cácnhânviênđượchướngdẫnđểpháttriểncáctiêuchuẩnđánhgiáthànhtích,

đốimặtvớicácnhânviênyếukém,hướngdẫnhọ,vànếucần,cóthểsathảihọ.Sauđó,ngườilaođộng

phụtráchtuyểnchọnvàđàotạochonhữngngườimớivào.

Cácnhómcũngthúcđẩythayđổivềcơcấucủacơngty.Bộphậnkiểmtrachấtlượngphốihợp

vớibộphậnsảnxuấtđểnângcaochấtlượngsảnphẩmthayvìđểđolườngnhưtrước.Phòngnhânsự

trởthànhđộingũrènluyệnkỹnăngvàpháttriểnconngười,cónhiệmvụgiúpđỡcácnhânviênthực

hiệnnguyệnvọngvàkếhoạchcủamình.Cóhơn65%nhânviênthamgiavàoqtrìnhđàotạochính

thức.



Cáctiêuchuẩnvềthăngtiếntrongcơngviệccũngphảithayđổi.Khơngcònnữanhữngthơngđiệp

như:Đểthăngtiếntrongcơngviệc,bạnphảitrởthànhmộtnhàquảnlýchungiảiquyếtvấnđềcủa

ngườikhác.Nhucầunàydànhchonhữngđiềuphốiviên,nhữngngườicóthểxâydựngcáchthứcgiải

quyếtvấnđềtheonhóm.Cólúc,Strayerđãxemnhẹcáckỹnăngchunmơn.Nhưngvềsau,cơngty

mởrộngconđườngthăngtiếnchocảkỹthuậtviênlẫnđiềuphốiviên.

Johnsonville chia lợi nhuận dựa trên mức độ hồn thành nhiệm vụ theo một bảng đánh giá do

chínhcácnhânviênthiếtkế,điềuhànhvàsửađổi.Nhữngngườiởcùngvịtrísẽnhậnxétvềmứcđộ

thànhthạocủangườilaođộngvàquyếtđịnhviệctănglươngchohọ.Tiềnthưởngđượctraochonhững

nhânviêncóthànhtíchsuấtsắcvànhữngngườihướngdẫncácphươngpháplàmviệcmớihiệuquả.

ĐiềuphốiviênLeahFowlerđãphátbiểu,“Chúngtơithườngnóichuyệnvớinhautrêntinhthầngiữa

ngườihướngdẫnvàngườithựchiện.Tấtcảchúngtơiđềunỗlựclàmviệctốthơn”.

Strayerđãcốgắng“trongnămnămcuốiđểloạibỏvịtrícủamìnhbằngcáchtạoramộtđộingũ

nhânviêntựchủ,cókhảnănggiảiquyếtkhókhăn,cótinhthầntráchnhiệm,vànhữngngườicósuynghĩ

độclậpđểJohnsonvillecóthểtựhoạtđộng”.Giờđây,ngườilaođộngrấttậntâmvớicơngty,thậmchí

cònhơncảStrayer.Strayerđãnóivớivịtổnggiámđốcmớicủacơngtyrằnghãyđốixửvớiơngnhư

mộtngườicốvấnhưởnglươngbìnhthường.Nhưngkhingườinàyđểlạichoơngmộtmẩutinnhắn“Tơi

muốngặpơngởphònghọplúc8giờ15phút”,Strayerđãnổigiậnvìchorằngchẳngaicóthểralệnh

choơngkhiơnglàngườiđãxâydựngvàcủngcốcơngty.Nhưngrồi,Strayercườinói,“Thậtchẳngdễ

dàngtừbỏquyềnđiềuhành...Anhtamuốntơiởđólúc8giờ15phút?Được,tốtthơitơisẽởđó”.

SỰCẦNTHIẾTPHẢITÌMHIỂUTÂMLÝHỌC

StrayervàcácnhàquảnlýkhácởJohnsonvilleSausageđãnhậnrarằnghọchỏichínhlàchìa

khóadẫntớithànhcơng.Khơngmộtkhẩuhiệumạnhmẽ,mộtcơngnghệhiệnđạinàocóthểthaythế

được.Thậtvậy,họphảitiếptụchọchỏi,khơngđểchosựthànhcơnglàmhọtựmãnvàtrởthànhkẻthù

củachínhmình.Strayerkếtluận,“Thayđổilàcơngviệcthậtsựcủamỗinhàlãnhđạodoanhnghiệpbởi

vìthayđổilànóivềhiệntạivàtươnglai,chứkhơngphảivềqkhứ.Thayđổikhơngbaogiờcókết

thúc”.Cơngtykhơngđượcngủqntrênchiếnthắng.Cácnhómphảitiếptụclàmviệcdựatrênngân

sáchcủanămsau,cácýtưởngvềsảnphẩmmới,kếhoạchsảnxuấtcủahơmnay,lợinhuận,chiphívà

chấtlượngcủahơmqua.Họcũngphảithiếtkếlạicáchệthốngvàcơcấucủadoanhnghiệpđểchuẩnbị

chotươnglai.

Việc am hiểu về tâm lý học nhấn mạnh đến khả năng thích ứng và cải thiện doanh nghiệp của

Strayer và Johnsonville. Strayer ngày càng hiểu rõ hơn về thế mạnh cũng như nhược điểm của

Johnsonvillevàphảithửnghiệmcácphươngpháplàmviệcmớivớinhânviên.Ơngcầncótâmlývững

vàngvàmạnhmẽbởivìkhơngphảitấtcảcácthửnghiệmđềuthànhcơng.Ơngkhơngthểhướngdẫncho

nhânviêncáchlàmviệcthơngminhhơn,nhưngơngcóthểtạoramộtmơitrườnglàmviệcthuậnlợiđể



ngườilaođộngtrởnêntựtinhơn,cókhảnăngtựđịnhhướngvàcóthểlàmviệccùngnhau.Sauđó,họ

sẽcósựchuẩnbịđểgiảiquyếtnhữngkhókhănvàthamgiavàoqtrìnhcảitiếnkhơngngừng,đâylà

điềucầnthiếtđểmanglạithànhcơngvangdộichoJohnsonsille.

Strayerpháthiệnrarằngthứquantrọngnhấtmàqtrìnhhọchỏidạychochúngtalàhãynhìn

vàonhữnghànhđộngvàhànhvicủachínhmìnhđểhiểurõhơnvềcáchsống,cáchlàmviệcvàthực

hiệncủachúngta.Việcgiúpđỡconngườipháttriểnđầyđủtiềmnăngcủahọkhơngnhữnglàmộttrách

nhiệmvềđạođức,màcònlàmộtviệclàmhữuích.Cuộcsốnglàkhátvọng.Nhữngngườicótinhthần

họchỏivàlnphấnđấulànhữngngườihạnhphúcvàlànhữngnhânviêngiỏi.Họcóócsángkiếnvà

khảnăngsángtạo,vànhữngcơngtymàhọlàmviệchiếmkhithiếusựchuẩnbị.

Tậptrungvàotâmlýhọc

NhữngnhàlãnhđạonhưStrayerphảicóđủnănglựctrítuệđểđốimặtvớinhữngvấnđềphức

tạp.Họphảicócanđảmtháchthứcnhữngkhókhăntrướcmắtvàkiêntrìthựchiệnđổimới.Họphảilà

ngườiđángtincậyđểmọingườicóthểtintưởngvàlàmtheo.Nếumuốnucầungườikhácthayđổi

thìhọphảichứngminhđượcrằngbảnthânhọsẵnsàngthayđổi.Đểđượctintưởng,cácnhàlãnhđạo

phảilàmgương.

Khơng giống như Strayer, nhiều nhà quản lý có tham vọng khơng nhận ra rằng họ cần phải là

ngườibiếtápdụngtâmlýhọcmộtcáchtinhtếđểđốimặtvớinhữngtháchthứcnày.Họvẫncònsuy

nghĩvàhànhđộngtheokiếnthứcchunmơncủamình.Họchỉdựatrênnhữnggìgầngũi,dễchịu.Họ

hyvọngcóthểápdụngnhữngkỹnăngmàhọđãthànhthạođểxửlýnhữngkhókhăntronglãnhđạo.

Mộtkỹsưhồitưởnglạiviệcơngđãphảicốgắngnhưthếnàođểcóthểhiểuđượcrằngơngtacần

phảibiếtvềtâmlýđểtrởthànhmộtnhàlãnhđạogiỏi.“Lầnđầutiênkhiphụtráchgiámsátmộtnhóm

kỹsư,tơiđãxemcơngviệccủangườiquảnlýgiốngnhưcơngviệccủamộtkỹsư.Tơiđãđọctấtcảcác

bảngđánhgiácơngviệcvàcũngsẵnsàngđưaranhữnglờinhậnxétvềmứcđộhồnthànhcơngviệc

củamọingười.Tơiđãnóivớimọingườimộtcáchchitiếtvềtấtcảnhữngviệcmàhọđãlàmđúngvà

chưađúng.Trướcđây,chưacóaiđưaranhữngýkiếnphảnhồinhưthế.Nhữngviệclàmđóđãgiết

chếthọ,gầnnhưđãlàmkiệtquệtinhthầncủacảnhóm.Rõràng,tơikhơngphảilàmộtngườihướngdẫn

khéoléo.Dođó,tơirangồitìmkiếmsựgiúpđỡ.Cuốicùng,khinhậnrarằng,giốngnhưngườitaphải

họccácđịnhluậtvậtlýđểtrởthànhkỹsưgiỏi,tơicũngphảihọccácquyluậtvềtâmlýđểtrởthành

mộtngườiquảnlýgiỏi”.

“Đâylàmộtbàihọcđánggiáđốivớitơi:Bạnkhơngthểchuyểnnhữngkỹnăngcóđượccủalĩnh

vựcnàysanglĩnhvựckhác.Khisắpchuyểnsangmộtlĩnhvựcmới,bạnnêntìmhiểuvềlĩnhvựcđó

càngnhiềucàngtốttrướckhithậtsựnhậnlời.Hãydànhthậtnhiềuthờigiantìmhiểuvềsựkhácbiệt

giữahailĩnhvựcđểtránhápdụngnhữngkinhnghiệmkhơngthậtsựphùhợp”.

Cácnhàlãnhđạocócơhộitạorasựkhácbiệt.Nhưnghọphảicókiếnthứctâmlýtinhtếbởivì



cơngcụđểtạorasựkhácbiệtnàychínhlàbảnthânhọ.Họphảidẫndắtmọingườitheocáchcủariêng

mình.Họphảiđápứngđượccácucầu,nguyệnvọng,tiêuchuẩnđặcbiệtcủacácđồngnghiệpvàcủa

kháchhàng.Kỹnănglãnhđạocủahọphảigiúptậpthểhồnthànhnhiệmvụ,phụcvụkháchhàngvàcảm

thấythànhcơng.

Mặc dù khả năng chun mơn ln được coi trọng, nhưng kỹ năng về con người cũng rất quan

trọngchoqtrìnhlãnhđạo.Nhữngnhàquảnlývơcảm,íchkỷvàbảothủsẽkhơngnhậnđượcsựủng

hộ trong nội bộ để có thể vượt qua những thử thách hiện thời. Để có thể thơng cảm và giúp đỡ mọi

ngườitiếnbộđòihỏingườilãnhđạophảicóhiểubiếtsâurộngvềtâmlýhọc.Tâmlýhọccóthểgiúp

bạnpháttriểncáchthứclãnhđạophùhợpvớibảnthânvàvớinhữngngườimàbạnmuốntruyềncảm

hứnglàmviệc.

Cầnphảicókiếnthứctâmlýbàibản

Chođếnbâygiờ,vẫncónhiềunhàlãnhđạocốgắngpháttriểnbảnthânvàtậpthểcủamìnhmà

khơngchínhthứcthamkhảovềbộmơntâmlýhọc.Họdựatrênnhữngýtưởngvàgiátrịhọcđượctừ

cuộcsốnggiađìnhvàtừcơngYlệc.Họbắtchướcnhữngnhàlãnhđạothànhcơngvàcósứcảnhhưởng

lớnnhưArdenSimsvàRalphStrayer.Họtìmhiểuvềnhữngngườicóhiểubiếtsâusắcđểlàmsángtỏ

suynghĩcủamình.Nhưngphươngphápthửvàsainàychỉítrủirotrongcácgiaiđoạnpháttriểnchậm.

Nhữngđòihỏingàycàngcaovàsựthayđổinhanhchóngcủacơngviệcngàynayđãbộclộđượckhuyết

điểmcủacácphươngpháplãnhđạotruyềnthống.

Khikhơngchínhthứcthamkhảobộmơntâmlýhọc,mọingườikhơngchỉhọcđượcnhữngbài

họcvơgiátrị,màcònhọcđượcnhữngýtưởngthiếuhiệuquảvàlàmtăngthêmnhiềuthànhkiếnArden

SimsandRalphStrayerđãthểhiệnsựtiếcnuốikhihồitưởngvềnhữngkhởiđầusailầmcũngnhưsự

lãngphíthờigianvàcơngsứccủahọkhitheođuổinhữngýtưởngrấtítcócơhộithànhcơng.Chúngta

khơngmáymóclàmtheonhữngđiềumàngườitiềnnhiệmđãlàm,hồncảnhcủachúngtabâygiờrất

khácsovớihồncảnhcủahọtrướcđây.Việclàmtheocácnhàlãnhđạothànhcơngkhơngcónghĩalà

chúngtacóđượcsựthấuhiểunhưhọ,vàcũngkhơngcónghĩalàchúngtabiếtcáchứngdụngnó.

Tốcđộthayđổinhanhchóngđặtcácnhàlãnhđạovàonhữngtìnhhuốngmớilạvàphứctạpmà

cácgiảipháptruyềnthốngkhơngthểápdụngđược.Điềuduynhấtmàchúngtabiếtđượcvềtươnglai

là nó sẽ khơng giống với hiện tại, và thậm chí sẽ rất khác biệt. Nhà lãnh đạo cần thử nghiệm các ý

tưởngđểcóthểpháttriểnsuynghĩ,hồnthiệncáckỹnăng,đốimặtvớicácđịnhkiếnvàgiớihạncủa

bảnthânkhigiảiquyếtnhữngvấnđềmớiphátsinh.

Ngàynay,cácsảnphẩmphảiđượcnhanhchóngđưarathịtrườngtrướckhixuấthiệncạnhtranh

và nhu cầu tìm kiếm thế hệ sản phẩm kế tiếp. Kết quả là thị trường sẽ không còn cho phép bộ phận

nghiêncứuvàpháttriểnxâydựngsảnphẩmmẫu,khơngcònchophépbộphậnmarketingnghiêncứu

tiềmnăngbánhàng,vàcáckỹsưkhơngcòncóthểhọccáchđểsảnxuấtnó.Cácdoanhnghiệpphảithử



nghiệmphươngphápđiềuhànhmới-nhữngphươngphápgiúpcảithiệnmơitrườnglàmviệcchứkhơng

phảicảntrởnó.Nhàlãnhđạophảitạođiềukiệnđểcácchungiathuộccácbộphậnkhácnhaucùng

làmviệcmộtcáchhiệuquảvàtrêntinhthầntươngtrợlẫnnhau.

Nhữngthayđổitolớntrongdoanhnghiệpđòihỏingườilãnhđạophảilinhhoạtvàcókhảnăng

thíchứngcao.Dotìnhtrạngnhậpcưvàsựgiatănglựclượnglaođộng,nhânviênlàmviệctrongcác

cơngtycủaMỹvàcácnướckháctrởnênngàycàngđadạngvềgiớitính,sắctộc,vănhóavàquốctịch.

Sựchiarẽ,nghingờvàmộtsốvấnđềnhạycảmmớixuấthiệnđòihỏicácnhàlãnhđạophảiđốimặt

nhưtìnhtrạngquấyrốitìnhdục,lạmdụngchứcquyềnvàbạolựcởnơilàmviệc.

Nhânviêncủanhiềucơngtyđượcphânbổởnhiềuvùngđịalýkhácnhaunênphảiphốihợpvới

nhauquađiệnthoại,hệthốngmáytínhvàmáyfax.Họcóítcơhộitiếpxúcthânmậtvớinhauđểcảm

thấymìnhlàthànhviêncủamộttổchức,đểtìmranhữngpháttriểnmớinhấtvàtựnguyệncốnghiếncho

tổchức.

Cácmơhìnhlãnhđạovàtổchứctruyềnthốngngàycàngtrởnênlỗithờivàkhơngphùhợp.Việc

họccáchlãnhđạotrởnênquantrọngvàphứctạpđếnmứckhơngcòncóthểápdụngnhữngphương

phápmangtínhmayrủithơngthường.Nhàlãnhđạocầnphảicósựkếthợpmớimẻgiữalýthuyếtvà

thựchành,giữanghiêncứuvàquảnlýđểvượtquanhữngthửtháchtrongvaitròlãnhđạo.

HỌCHỎITHEOKINHNGHIỆM

Nhưng làm cách nào nhà quản lý trở thành nhà lãnh đạo? Kinh nghiệm là yếu tố hết sức quan

trọng.Khơngcóaiđượcsinhrađãbiếtcáchlãnhđạo.Nhưngchỉcókinhnghiệmthơithìchưađủ.Nhà

quản lý phải biến những ý tưởng hợp lý thành hành động thực tế, phải suy nghĩ về tính hữu ích của

chúng,vàhọchỏitừnhữngkinhnghiệmcóđượctừviệcđó(XemMinhhọa2.1)

Có q nhiều ý tưởng và lý thuyết được cho là chỉ tồn tại trong sách vở và lớp học, nơi mọi

ngườihọccáchsuynghĩvàtròchuyệntheocácphươngphápmớithúvị.Cònhànhđộngvàchiếnlược

thuộcvềthếgiớicủacácdoanhnghiệp,nơicácýtưởngđượcthựchiện.Lýthuyếtthườngkhơngthựctế

vàchẳngmấyliênquanđếnthếgiớihànhđộng,hànhđộngnàyxuấtpháttừcảmgiácvàbảnnăngcủa

conngười.Chúngtacầnphảidỡbỏbứctườngngăncáchgiữalýthuyếtvàthựctiễn.

Mốiquanhệsongsonggiữanhàlãnhđạovànhànghiêncứu

Nhà nghiên cứu và nhà lãnh đạo đều được cho là những người có các mối quan tâm và định

hướngriêngbiệt.Nhưngthếgiớicủahànhđộngthựctếvàthếgiớinghiêncứulạibổsungchonhau.Từ

nhiềuthếkỷ,sứcmạnhkinhtếvàsựtiếnbộkhoahọclnsonghànhcùngnhau.NgườiAiCậpcổ,

ngườiHàLanthờiPhụchưngvàngườiMỹhiệnđạiđãrấttiếnbộtrongkhoahọcvàkinhdoanh.





KurtLewin:Nhàtâmhọcvànhàlãnhđạo



KurtLewinlàmộtnhàlýluậnkiêntrì,độcđáovàcókhảnăngsángtạocao,ơngcóniềmđam

mêsâusắcđốivớitriếthọcvàcácphươngphápkhoahọc.Ơngcònlàmộtnhàtâmlýhọcnhânhậu,

quantâmsâusắcđếnqtrìnhpháttriểntrithứcđểgiảiquyếtnhữngvấnđềnghiêmtrọngcủaxãhội.

Ơngđãứngdụngnhữnghiểubiếtsâusắcvềtâmlýcủamìnhvàoqtrìnhpháttriểncácnhómvàcác

tổchứccótácđộnglâudàiđếnsựthayđổivềtâmlývàtổchức.Làmộtnhàkhoahọccótầmnhìnvà

nhàlãnhđạocósứcảnhhưởngcao,KurtLewinđãmởranhiềulĩnhvựcmớichoviệcnghiêncứutâm

lýhọc.

Năm1943,ơngđãkhuấyđộnggiớitâmlýhọckhipháchọađậmnétbứctranhcủatươnglai.

“Mặcdùcácnghiêncứukhoahọcvềhìnhthứclàmviệctheonhómchỉmớiđượcthựchiệnvàinăm,

nhưngtơikhơngdodựkhidựđốnrằnghìnhthứclàmviệctheonhóm-tứclàđiềuhànhconngười

khơngtheocáccánhânriênglẻ,màtheobốicảnhxãhộicủacácnhóm-sẽsớmtrởthànhmộttrong

nhữnghiệntượngquantrọngnhấtcảtronglýthuyếtlẫnthựchành...Sẽkhơngcònhyvọngvềmộtthế

giớimớitốtđẹphơnnếukhơngcókiếnthứckhoahọcsâusắcvềchứcnăngcủalãnhđạovàvănhóa,

vàcủacácyếutốcầnthiếtkháctrongđờisốngtậpthể”.

Đểđạtđượcđiềunày,việcpháttriểntâmlýhọcđòihỏiphảicósựhợptácchặtchẽgiữanhững

người đưa ra lý thuyết (nhà lý luận) và những người thực hành lý thuyết đó. Điều này “có thể đạt

được...nếunhàlýluậnkhơngnhìncácvấnđềứngdụngtheoáccảmcủamộtnhàtríthứcsáchvởhoặc

losợvềcácvấnđềxãhội,vànếunhàtâmlýhọcứngdụngđónhậnrarằngkhơngcógìthựctếcho

bằngmộthọcthuyếthay”.Nhữngngườithựchànhsẽđểcácnhàlýluậnđươngđầuvớithựctếxãhội;

còncácnhàlýluậnthìmangđếnchongườithựchànhsựhiểubiếtsâusắchơnvềcácvấnđềxãhội.

Giống như các nhà lãnh đạo tài giỏi khác, Lewin dẫn dắt nhân viên bằng cách tự mình làm

gương.Ơngđếnnhữngnơimàngườikháckhơngdámđến.Ơngpháttriểncácphươngphápnghiên

cứuvềnhómvàvềvaitròlãnhđạo,nhữnglĩnhvựctrướcđâycácnhàtâmlýhọcchỉtìmhiểuvềlý

thuyếtmàkhơngnghiêncứuthửnghiệmcẩnthận.Ơngđãtiếnhànhnghiêncứuvềcáchthứcmàviệc

thảoluậnvàraquyếtđịnhtheonhómđigiúpmọingườitiếtkiệmlươngthựcủnghộlựclượngĐồng

minhtrongThếchiếnthứII-nghiêncứuđócũnggiúptahiểurõhơnngunnhânvìsaolàmviệctheo

nhómlàcáchhiệuquảđểthayđổitháiđộvàhànhvicủacáccánhân.Ơngđãtiếnhànhnhiềunghiên

cứuchứngminhrằngphươngpháplãnhđạodânthủlàsựlựachọnhợplýnhấtđểthaythếchocácnhà

lãnhđạochunquyềnvàthiếukiểmsốt.Trongqtrìnhthửnghiệmnhữngýtưởngnày,Lewinvà

cácđồngnghiệpcủaơngđãphảihướngdẫnmọingười,đồngthờipháttriểnmộtcáchchitiếtvàhồn

thiệnhơnnhữnghiểubiếtvềphươngpháplãnhđạodânchủ.

Niềmđammêcủaơngcónguồngốcxãhộivàmangtínhcánhânsâusắc.LàmộtngườiDoThái

đượcsinhratạiĐứcnăm1890,ơnghiểurõhơnaihếttìnhtrạngphânbiệtthủngtộc.Chánghétthơng

lệđòihỏisựphụctùngvềtrítuệcủacácgiáosưngườiĐức,cũngnhưtháiđộxalánhvàsựnhấn

mạnhđếnđịavị,tơntitrậttựcủahọ,Lewinrấtcởimởvớisinhviênvàcácđồngnghiệpbấtchấpđịa



vịcủamọingười.BịbuộcphảirờikhỏiqhươngdophongtràoĐứcquốcxãơngnhanhchóngtiếp

nhậnngơnngữ,vănhóavàkhátvọngcủanướcMỹ-qhươngthứhaicủaơng.Ơngđãbảotrợcho

anh trai và những người tị nạn Do Thái khác, nhưng mẹ ông không chịu rời khỏi quê hương vì bà

khơngtinrằngmìnhđanggặpnguyhiểm.Sauchiếntranh,Lewinmớibiếtrằngmẹơngđãbịchuyển

khỏiHàLanvàbịgiếttrongmộttrạicủaĐứcquốcxã.Sauđó,Lewinđãnỗlựcgấpđơiđểtìmhiểu

bảnchấtcủanhữngđịnhkiến,củanhữngcuộcchiếntranhxâmlượcvàcáchthứcnhằmngănchặn,

kiểmsốtvàđánhbạichúng.

Nhữngthànhtíchvàkhảnăngsángtạocủaơngđãthuhútcácsinhviênvàgiớihọcgiảtrẻtuổi.

Nhữngbuổithảoluậnthânmậtthườngkéodàiđếnđêm;điềuthúvịlàýtưởngmớicóthểbậtrabất

cứlúcnào.Năm1945,MortonDeutschđãbịthuyếtphụcbởilòngnhiệthuyết,sựcuốnhútvànhữngý

tưởngcủaLewinđếnnỗingaysaubuổiphỏngvấnđầutiênơngđãbiếtrằngmìnhsẽtrởthànhhọctrò

củaLewin.LewincưxửvớiDeutschnhưmộtchungiathậtsự,chophépanhnàythamdựcácbuổi

thảoluậncóchiềusâunóivềnhữngđịnhkiếnvàmộtsốvấnđềkhác,ucầuanhtahồnthànhnhững

nhiệmvụquantrọng,vàđểanhtatựdolàmnhữngđiềumìnhmuốn.

MặcdùhồnthànhchươngtrìnhhọcsaukhiLewinquađời,nhưngsaugần50nămcốnghiến

cholĩnhvựctâmlýxãhội,Deutschđãphátbiểu,“TơicảmthấymaymắnđượclàhọctròcủaLewin,

vàhyvọnglà,nếucònsốngđếngiờphútnày,hẳnơngấysẽthấyhạnhphúcvàtựhàovềtơi”.Lewin

đãbiếtcáchtruyềncảmhứngvàtraoquyềntựquyếtđịnhchomọingườirấtlâutrướckhiphương

pháplàmviệctheonhómtrởnênphổbiến.

Làmộtnhàlãnhđạothựctế,Lewinđãnhìnthấyđượctiềmnăngcủanỗlựctậpthể.Ơngtađã

làmviệcrấtchămchỉđểmởrộngsựủnghộđốivớiTrungtâmnghiêncứuđộnglựcnhóm(Research

Center for Group Dynamics) mà ơng đã thành lập ở Học viện cơng nghệ Massachusetts. Ngồi ra,

LewinđãsánglậpvàgiữchứcđồngchủtịchủybanTươngquanCộngđồng(TheCommissionon

CommunityInterrelations)đểsửdụngkiếnthứcnhằmgiảmnhẹcácđịnhkiến.Họcviêncủaơngbao

gồmcảnhữngsinhviênlớntuổivàcácgiảngviêntrẻtuổi-nhữngngườilncởimởvớinhauvà

nhữngngườicóquanniệmtráingượcnhau.Ơngthíchthúvớinhữngcuộctranhluậnthânthiện.Ơng

thườngchỉracáchđểhợpnhấtcácýkiếntráingượcmứcđộtươnghỗgiữaviệcnghiêncứuvàứng

dụng.

MortonDeutschđãviếtrằngLewin“làmộtnhàkhoahọcsángtạo,làngườiđãlàmgiàuhiểu

biếtcủachúngtavềđờisốngcánhânvàxãhộibằngnhữngkháiniệmvànghiêncứucủamình.Ơnglà

mộtnhàlãnhđạokhoahọc,làngườithúcđẩyvàtruyềncảmhứngchosinhviênđểhọtựlàmnhững

cơngviệcquantrọngcủabảnthân.Vàơngcònlàngườicótráchnhiệm,quantâmđếnxãhội,lntìm

cáchứngdụngnhữngýtưởngcủamìnhvàothựctếđểbiếnthếgiớithànhmộtmơitrườngsốngnhân

đạohơnchotấtcảchúngta”.Mặcdùquađờinăm1947,chưatớihainămsaungàythànhlậpTrung

tâmnghiêncứuđộnglựcnhóm,nhưngLewinđãthànhlậpđượcmộthọcviệncóảnhhưởngtolớnđến



sựpháttriểncủalĩnhvựctâmlýhọcxãhộivàđónggópchođờisốngxãhộicủachúngta.

Đểđạthiệuquả,cảnhàlãnhđạolẫnnhànghiêncứucầnphảicótháiđộvàcáchthứclàmviệc

phóngkhốnghơn,sẵnsàngtiếpthucáimới.Nhàlãnhđạophảihiểurõcácýtưởngđểsửdụngchúng;

cònnhànghiêncứuphảithửnghiệmýtưởngcủamìnhvàonhữngtìnhhuốngthựctế.Nhàlãnhđạochỉ

quantâmđếnkếtquả,đặcbiệtlànhữngkếtquảcóthể“đolường”được;nhànghiêncứuthìphấnđấu

cóđượcnhữngtàiliệuchứngminhmộtcáchtỉmỉkếtquảcácthửnghiệmcủabảnthân.Cảnhàlãnhđạo

lẫnnhànghiêncứuđềucốgắngsửdụngnhữngkếtquảnàyđểlàmtăngthêmýtưởngvàsựtácđộngcủa

họ.

RobertFreyđãphảitrởthànhngườithửnghiệmđểmanglạithànhcơngchocơngtysảnxuấtống

vàlonCincinatimàơngđãmuacáchđây10năm.Bịmấttinhthầnvìcáchlàmviệccủanhânviên,ơng

đãpháttriểnvàtiếnhànhthửnghiệmrấtnhiềugiảthuyếtkhácnhau.Ơngdễdàngtìmrabộphậnnào

củacơngtycóvấnđề.Đólàdâychuyềnsảnxuấtlạchậu,khơngcólợinhuận,chiphílaođộngkhơng

kiểmsốtđược,cáckháiniệmcơngviệccứngnhắc,vàkhơngcóquanhệcơngđồn.Nhưngơngtựhỏi,

đâulàngunnhâncủanhữngkếtquảđángthấtvọngnàyvàcóthểlàmgìđểthayđổichúng?Làmộtkỹ

sư,ơngđãthựchiệnnhiềunghiêncứuvềthờigianvàchuyểnđộng.Ơngđặtmuamáymócmớinhưng

khơnggiúpnhânviênhọccáchsửdụngchúnghợplý.Ơngtiếnhànhcắtgiảmlươngvàcơngđồntổ

chứcđìnhcơng.Ơngđãnângcaochấtlượngsảnphẩm.Robertthừanhận,“Tuynhiên,tơihầunhưln

phạmsailầm”.

Ơngbắtđầunhậnrarằng“Nhữnggìcơngtycầncólàbầukhơngkhílàmviệcthânthiệnvàhợp

tác,trongkhibầukhơngkhílúcnàylạiđầycăngthẳngvàthùdịch”.Ơngđọcnhiềusách,xemxétcáckế

hoạchphânchialợinhuậndoanhnghiệp,vàphátbiểurằng,“Tơikhơnglựachọnsởhữumộtcơngtyđể

cómốiquanhệthùđịchvớinhânviêncủanó”.Tuynhiên,ơngcócảmgiáclàơngvànhânviêncủa

mìnhđangởtrongmộtcuộchơnnhântồitệnhưnglạikhơngthểdứtrađược.

Nhờ có kinh nghiệm làm việc ở nhà xưởng trong suốt thời gian diễn ra đình cơng mà ơng biết

đượcngườilaođộngđãphảilàmviệcvấtvảnhưthếnào.Nhânviênnóirằngơngkhơngchịulắngnghe

họnênơnghọccáchđểlắngnghe.Ơngvàngườilaođộngcùngnhauthamgiacáckhóahọcđểcảithiện

chấtlượngsảnphẩm.Ơngmởrộngkếhoạchphânchialợinhuậnvớinhữngkhoảntiềnlươnghợplý

chonhânviên.NgườilaođộngvàFreddầndầntintưởngnhau,hợptácvớinhau,quantâmlẫnnhauvà

quantâmđếnnhàmáy.

Lợinhuậnthuđượckháchậmnhưngkhichúngtănglênthìtìnhhìnhtrởnênsơinổi.Năm1989,

trungbìnhtiềnthưởngchiếm36%tổngthunhậphàngnămcủangườilaođộng.Freyvàmọingườibiết

rằnghọđãvàongõcụt,nhưnghọtiếptụctranhluậncácvấnđềvàthửnghiệmcácphươngphápmới.

Ngườilaođộngmuốnơngítcanthiệpvàocơngviệccủahọhơn.ĐổilạiRobertmuốnhọđảmbảocơng

ty hoạt động liên tục trong giai đoạn sắp tới. Ông và mọi người trong nhà máy đã hiểu ra rằng một



doanhnghiệpcầnphảikhơngngừngkiểmtratìnhhìnhhiệntạivàtiếnhànhthửnghiệmchotươnglai.

Nhàlãnhđạovànhànghiêncứucónhữngmốiquantâmriêng.Nhànghiêncứuchútrọngđếncác

phươngphápchínhxáchơnđểđotácđộngcủacácýtưởng.Họthườngđúckếttừcácthửnghiệmđể

đạtđượcnhữngkếtquảhợplýcóthểứngdụngtrongnhiềutìnhhuống.CòncácnhàlãnhđạonhưFrey

thườngthiênvềhànhđộng,làmviệcvànỗlựccaođộđểtạoratácđộnghiệuquảtrongtìnhhuốngcụ

thểcủamình.Tuynhiên,cảnhànghiêncứuvànhàlãnhđạođềuphảicócácýtưởngthơngninhvàhữu

dụngđểđơngiảnhóathựctếphứctạpvànhậnbiếtđượcnhữnghànhđộngtạorasựkhácbiệt.

Cácýtưởnghọchỏitừkinhnghiệm

Theo một nghiên cứu về cách học hỏi của các nhà quản lý, các tổng giám đốc cho biết kinh

nghiệmthựctếrấtquantrọngchothànhcơngcủahọ.Việcđốimặtvớithửtháchđểxoaychuyểntìnhthế

bắtđầutừconsốkhơng,chuyểntừvịtríquảnlýdâychuyềnsangvịtrícốvấn,vàviệcchỉhuymộtlực

lượnglaođộngđặcbiệtđòihỏicácnhàlãnhđạophảipháttriểnvàhọchỏi.Nhờsựcơngkíchcủaq

trìnhthửtháchthựctếnày,họdựatrênnguồnlựctrongnộibộcơngty,tăngcườnghiểubiết,vàđược

thửnghiệmcácphươngphápứngphómới.Haimươinămsau,họsẽhồitưởngmộtcáchsinhđộngq

trìnhtíchlũynhữngbàihọcgiátrị,qtrìnhpháttriểnkhảnăngvàcủngcốlòngtựtincủamình.Tuy

nhiên,mọingườicónhiềukinhnghiệm,thậmchítrảiquanhữngthửtháchkhókhăn,nhưnghọkhơnghọc

hỏiđượcmấy.Nhiềungườikhơngcócơhộilýtưởngđểápdụngnhữngđiềuđãhọcvàothựctếnhằm

chứngtỏkhảnănglãnhđạocủamình.Mọicơngviệcđềumangđếncơhộichovịtrílãnhđạonhưng

thườngkhơngđượctậndụng.

Ý tưởng và kinh nghiệm luôn hỗ trợ cho nhau. Nhà lãnh đạo phải thử thách những ý tưởng lỗi

thời,vídụnhưviệccơngtymuốncạnhtranhtrênthịtrườngđòihỏicácnhânviênphảibiếtthiđuavới

nhautạinơilàmviệc.Họphảicónhữngmơhìnhđúngđắnvềcáchlãnhđạovàxâydựngmộtdoanh

nghiệpthànhcơng;họphảivậndụngcácýtưởngvàgiátrịcủamìnhmộtcáchhiệuquả,đángtincậy.

Ýtưởngrấtcầnthiếtchoviệcphântíchcáctìnhhuống,xácđịnhnhữngviệcnênlàm,đưaracác

kếhoạch,vàtạosựphấnkhíchđểduytrìhànhđộng.Trongkhnkhổđó,conngườicóthểsửdụng

kinhnghiệmcủamìnhđểnhậnđượcphảnhồivềmứcđộthànhcơngcủacácquyếtđịnhvàhànhđộng

củabảnthân.Cácýkiếnphảnhồicóthểcơngnhậnhoặcphủnhậnnhữngýtưởngmàhọsửdụngđểđịnh

hướngchohànhđộngcủahọ.Bảnthânkinhnghiệmkhơngdạychochúngtađiềugì,chúngtachỉhọc

đượctừviệcsửdụngýtưởngđểtậndụngtốtcáccơhộivàphảnảnhchúngdựatrênkinhnghiệmcó

được.

Vídụ,saunàybạnsẽbiếtvềlýthuyếthợptáclàcáchđểhiểuđượcbảnchấtcủatinhthầnlàm

việctậpthể.Ýtưởngđócóthểkhíchlệbạntiếnhànhcácthửnghiệmvàrútngắnkhoảngcáchgiữahình

thứcvàmứcđộphốihợpgiữamọingườitrongnhómcủabạn.Tuynhiên,bạncầnphảicórấtnhiềukế

hoạchđểcóthểứngdụngýtưởngđóvàothựctếmộtcáchhợplývàthíchđáng.Cácquytrìnhphải



đồngthờithíchứngvớiconngườivàcácvấnđềcầngiảiquyết.

Việchọchỏinêndiễnraliêntụcvàkhơngngừng.Cầntăngcườngviệcđọcsáchvàthảoluận

nhằmápdụngcácýtưởngvàothựctếgiúpmọingườihiểuđầyđủhơnvềcáchlàmviệctrêntinhthần

hợptác.Khiđó,cácnhàlãnhđạosẽhiểubiếtsâusắchơnvàđượcchuẩnbịkỹhơnđểvậndụngthành

thạohơn.Việcchỉđạovàứngdụngcácýtưởngnhưhợptáclàhaimặtcủamộtvấnđề.

CÙNGHỌCHỎI

Việchọccáchlãnhđạothơngquaqtrìnhtìmhiểu,ứngdụngcácýtưởngvàothựctếvàđánh

giáchúngdựatrênkinhnghiệmđểpháttriểnkỹnăngvàsựtựtinlàcơngviệcvơcùngkhókhăn.Trở

thànhmộtnhàlãnhđạolàđiềuphứctạpvàđòihỏikhắtkheđếnmứccầnphảicótinhthầnlàmviệctập

thể.Kếtquảnghiêncứuchothấymọingườihiểurõhơnvềcácýtưởngvàcáchsửdụngchúng,cũng

nhưhọchỏiđượctừkinhnghiệmcủabảnthânnhờtraođổi,thảoluậnhoặctranhluậncùngnhau.

Cácnhàcốvấnvàđồngnghiệpsẽđưaracácgiátrịquantrọngvàcácquytrìnhhiệuquả,đồng

thờihỗtrợđểhợpnhấtcácýtưởngmới.Nhiềungườicókhảnăngsửdụngcácýtưởngđadạngcủahọ

đểlậpracáckếhoạchhiệuquảvàthíchhợpvớitìnhhuốngcósẵn.Đểápdụngcácýtưởngchophù

hợpvớiconngườivàhồncảnh,nhàlãnhđạocầnphảirấtkhéoléovàthơngminh.Mọingườithường

khơngnhìnthấyđượckhuyếtđiểmcủaanhđểthúnhậnnhữngthiếusót.Dưluậncóthểthổiphồngsự

thànhcơnghaythấtbạicủachúngta.Chúngtadễdàngtiếpnhậnýkiếnphảnhồitiêucựctừngườikhác

nếuhọgiúpchúngtavậndụngýkiếnđóđểnângcaokhảnănglàmviệctrongtươnglai.

Tinhthầnlàmviệctậpthểmạnhmẽvừalàmụctiêuvừalàphươngtiệnđểchúngtahọccáchlãnh

đạo.Đểtrởthànhmộtnhàlãnhđạocácnhàquảnlýphảicânnhắccácýtưởng,xemxétcácvấnđềvới

cácđồngnghiệptincậy,họphảicóđượcsựủnghộcủanhiềungườiđểcóthểcanđảmchấpnhậnrủi

ro,đồngthờiphảinhậnđượcýkiếnđónggópvàcácđềxuấttừphíangườilaođộng.Phươngpháphọc

làmlãnhđạosẽcủngcốthơngđiệpvềtinhthầntậpthểcủanhàlãnhđạođó.

Nghiêncứuhọchỏitậpthể

DavidJohnson,RogerJohnsonvàmộtsốnhànghiêncứukhácđãchứngminhđượcgiátrịcủa

cácmụctiêuchungvàviệchỗtrợlẫnnhautrongqtrìnhhọctập.Theothămdòtrên500sinhviên,

phầnlớnchorằngviệccùngnhauhọchỏitrêntinhthầnhợptácsẽcólợihơnlàhọcmộtmìnhhoặc

cạnhtranhvớinhau.Kếtquảnàyápdụngchocảtrẻemlẫnngườilớn.

Cácmụctiêuchungsẽtạođiềukiệnthuậnlợichonhữngbuổithảoluậncởimởvàchocáchành

độngtươngtáckhácđểgiúpmọingườihiểuđượcnhữngýtưởngmạnhmẽ,trừutượngđóchínhlàtinh

thầnhợptác.Họthảoluậnvàtranhluậncácvấnđềđểlàmsángtỏcácnhầmlẫn,họphêbình,tranhcãi

vàtìmhiểucácýtưởng,họkếthợpviệchọctronghiệntạivớiqkhứ.Trongqtrìnhhọchỏicùng

nhaumọingườivậndụngmứcđộtưduycaohơn,đưaranhiềucâuhỏihơn,xemxétvấnđềởnhiềuvị

tríkhácnhau,bổsungquanđiểm,vàthamgiagiảiquyếtkhókhăn,tấtcảnhữngđiềunàysẽgiúphọhiểu



rõvàđánhgiáđượcnhữngđiểmmạnhvànhữngđiểmcònhạnchếcủacácýtưởng.Conngườihọchỏi

thơngquacácýtưởngđượcgiảithíchvàthơngquaviệcgiảithíchcácýtưởng.Việctraođổivớinhau

khihọcchungrấtbổíchchomọingười,đâylàđiềumàbạnkhơngbaogiờcóđượckhihọcmộtmình

hoặccạnhtranhvớinhau.

Thayđổibảnthân

Việccùngnhauhọchỏirấtcólợichonhucầutìnhcảmvàcánhânnhằmgiúpchúngtathayđổi

cáchlãnhđạovàlàmviệcvớingườikhác.Chúngtacóxuhướngtrungthànhmộtcáchcứngnhắcvới

quanđiểmcủamìnhvềcácmốiquanhệ,vàvớiniềmtinvềmứcđộthànhcơngcủamìnhkhilàmviệc

với người khác. Nhiều nhà lãnh đạo đã thổi phồng và đánh giá quá cao khả năng cũng như tầm ảnh

hưởngcủahọđốivớingườilaođộng.Cácýkiếnphảnhồivàýtưởngmớilàmthayđổithóiquencủa

chúngta,đòihỏichúngtaphảisuynghĩvềbảnthânvàcácmốiquanhệvớingườikháctheohướng

mới,vàmởranhiềukhảnănghìnhthànhnhữnghànhviphùhợphơn.Việchọcchungkhuyếnkhíchmọi

ngườiủnghộ,đónggópýkiếnvàthamgiagiảiquyếtkhókhăn,điềunàyrấtcầnthiếtchosựthayđổi

bảnthân.

Đểthayđổibảnthâncầnphảibiếttiếpthuquanđiểmvàýkiếnđónggópcủangườikhác.Các

đồngnghiệpcóthểủnghộbạnvềmặttìnhcảmvàgiúpbạngiảiquyếtkhókhănđểbiếncáckháiniệm

tâmlýthànhnhữngthayđổicủabảnthân.Thơngquathảoluậnvớinhữngngườicócùngchứcvụvàvới

nhânviên,nhàlãnhđạocóthểxácđịnhđượccácphươngpháplãnhđạomới,phùhợpvớiconngười

vàhồncảnhcủahọ.Việchọchỏivàsuynghĩmộtmìnhsẽkhơngđủđểtrởthànhmộtnhàlãnhđạotài

giỏi.

Hìnhthànhcácnhómhọctập

Bạncóthểthảoluậnmộtcáchthânmậtvớiđồngnghiệpvàbạnbèvềcácquanđiểmsẽđược

trìnhbàytrongcácchươngkếtiếpđểhiểurõhơnvàquyếtđịnhcáchthứcsửdụngchúng.Phươngpháp

thấuđáohơncảlàlậpramộtnhómhọctậpvớinhiệmvụrõràngđểhỗtrợnhautrởthànhnhữngnhà

lãnhđạogiỏihơn.

Trongmỗinhómhọctập,cótừhaiđếnsáunhàquảnlýgặpnhauthườngxunđểbànvềnỗlực

củahọtrongviệcứngdụngcáckháiniệmtâmlývàoqtrìnhlãnhđạo,cũngnhưcủngcốkhảnăngvà

sựtựtincủabảnthân.Họgiúpđỡvàhỗtrợnhauđểchiasẻcácvấnđề,chấpnhậnđểcácthànhviêncó

nhiềukinhnghiệmhơngiữvaitròcốvấnvàtrợlý,cũngnhưcùngnhauchiasẻtìnhbạnvàthànhcơng.

Nhómhọctậplànơiantồnđểcácthànhviêncóđượcsựủnghộ,sựquantâmvàtiếngcười,đểcủng

cốquyếttâmtrởthànhnhữngnhàlãnhđạotàigiỏi.

Cácnhàquảnlýcoicácnhómhọctậpcủahọlànơiđểchiasẻthơngtin,ănmừngchiếnthắng,và

giảiquyếtkhókhăn.Họcùngnhaulênkếhoạch,thiếtkế,đánhgiánhữngthànhquảmàmìnhđạtđược

trongqtrìnhpháttriểnphươngpháplàmviệcnhóm.Họđếnthămnơilàmviệccủanhauvàđưaraý



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chuong 2. TIM HIEU VE TAM LY HOC

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×