Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN VỐN TÀI LIỆU TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN VỐN TÀI LIỆU TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Tải bản đầy đủ - 0trang

mại Hà Nội rất phong phú, đa dạng cả về số lượng và chất lượng. Số

lượng các sách hiện có trong thư viện được thống kê như sau:

ST

T

Loại tài liệu

Tên sách

Số cuốn

1

TLTK tiếng việt

20.840

101.200

2

Giáo trình Trường

215

3.100

3

Văn học

850

1.500

4

TLTK ngoại văn

4.100

6.200

Bảng: các loại sách có trong Thư viện Trường đại học Thương mại

- Sách:

Mỗi loại sách có vai trò khác nhau trong việc đáp ứng ở mức

cao nhất của nhu cầu của bạn đọc, đồng thời góp phần làm phong

phú vốn tài liệu trong thư viện. Điều này cho thấy sự đầu tư của

nhà trường đối với các tài liệu nước ngoài vì thơng thường tại

các trường đại học khác sách nước ngoài chiếm số lượng rất nhỏ.

Trong các loại sách tiếng việt thì tài liệu tiếng việt chiếm số

lượng lớn nhất 101200 cuốn tương đương với 20840 tên sách vì

nó phục vụ hầu hết độc giả. Các sách giáo trình tiếng việt cũng

chiếm số lượng đáng kể 3100 cuốn tương đương với 215 tên

sách. Đối với các lại sách nước ngoài cũng chiếm số lượng lớn

với 6200 cuốn tương đương 4100 tên sách. Chiếm số lượng

khiêm tốn nhất là sách văn học với 1500 cuốn tương đương với

850 tên sách. Tuy nhiên không phải các loại sách này đều được

đông đảo các bạn đọc quan tâm đồng đều.

- Báo, tạp chí:

Báo, tạp chí là hai loại hình tài liệu rất quan trọng vì khả năng

cập nhật thơng tin nhanh chóng của nó. Tại Thư viện Trường đại

học Thương mại Hà Nội báo, tạp chí ln được phục vụ đơng

34



đảo bạn đọc với 200 tên báo, tạp chí từ năm 2000 đến nay. Kho

báo, tạp chí được coi là kho tài liệu ổn định phản ánh đầy đủ nhu

cầu tin của bạn đọc trên mọi lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, thị

trường, thương mại, văn hóa, xã hội.

Do chuyên ngành đào tạo của nhà trường nên tài liệu thuộc

các lĩnh vực kinh tế, kế tốn, tài chính – ngân hàng... ln được

chú trọng hơn. Ngồi ra, Thư viện còn có các loại báo, tạp chí

cung cấp kiến thức phục vụ cho đời sống hằng ngày như tạp chí

Mua và bán, báo Đời sống, An ninh thủ đơ, Hạnh phúc gia đình...

- Luận án, luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học:

Ngoài sách, báo, tạp chí hàng năm Thư viện Trường đại học

Thương mại Hà Nội còn nhận một số lượng tài liệu khá lớn góp

phần làm phong phú thêm nguồn tài liệu. Đó là các bản luận án,

luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học do cán bộ và sinh viên

trong trường viết. Đây được coi là nguồn tài liệu quý hiếm chỉ có

ở trong Thư viện Trường. Cho đến hiện nay, Thư viện đang lưu

giữ 10188 cuốn khóa luận tốt nghiệp, 750 cuốn đề tài nghiên cứu

khoa học, 4000 cuốn luận án Tiến sĩ, luận văn Thạc sĩ.

Với số lượng đáng kể, các bản khóa luận tốt nghiệp, luận án,

luận văn đang đóng vai trò quan trọng và phục vụ đắc lực trước

nhu cầu học tập, nghiên cứu của thầy và trò trong Trường đại học

Thương mại Hà Nội.

2.1.2. Quy định lựa chọn loại hình tài liệu bổ sung bổ sung

Bổ sung tài liệu là công đoạn đầu tiên và quan trọng trong quy trình

nghiệp vụ thư viện. Để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bạn

đọc, Thư viện Trường đại học Thương mại đã ko ngừng bổ sung và phát

triển vốn tài liệu của mình ngày càng đa dạng, phong phú và phù hợp

hơn với nhu cầu của bạn đọc.

35



Sách và tài liệu nghe nhìn:

- Trường hợp 1: Thư viện nhận danh mục tài liệu mới từ nhà xuất

bản, công ty phát hành sách.

 Bước 1: Thư viện gửi các danh mục này đến các Khoa. Các

Khoa, Bộ mơn có trách nhiệm chính trong việc hỗ trợ Thư viện

lựa chọn và ký tên vào bản danh mục này.

 Bước 2: Sau thời hạn 07 ngày (kể từ ngày gửi danh mục) cán bộ

bổ sung của Thư viện sẽ đến tận các Khoa để nhận lại danh

mục. Sau đó Thư viện tiến hành tra trùng (nhằm đảm bảo tài

liệu định bổ sung sẽ không trùng với những tài liệu đã có sẵn)

trên phần mềm quản lý thư viện.

 Bước 3: Danh mục tài liệu được chọn bổ sung sẽ được gửi lên

phó Hiệu trưởng phụ trách Thư viện và Hiệu Trưởng để chờ xét

duyệt.

 Bước 4: Thư viện nhận lại danh mục đề nghị đã được Hiệu

trưởng duyệt và tiến hành thủ tục mua.

- Trường hợp 2: Thư viện lựa chọn tài liệu dựa trên chương trình

giảng dạy của Bộ môn Đầu năm học, theo Biểu mẫu danh mục

Tài liệu tham khảo từ Đề cương môn học của giảng viên. Dựa

trên Đề cương này, Thư viện sẽ tiến hành các bước 3 và 4 ở

trường hợp 1.

- Trường hợp 3: Cán bộ giảng dạy đề xuất tài liệu để bổ sung cho

Thư viện trong trường hợp cán bộ giảng dạy ở các Khoa có nhu

cầu đề xuất một tài liệu để bổ sung vào Thư viện Trường.

Ấn phẩm định kỳ:

Các ấn phẩm định kỳ (báo và tạp chí), đặc biệt là các tạp chí khoa

học là nguồn tài nguyên rất quan trọng đối với một thư viện đại học. Do

đó, Thư viện có chính sách đặt mua dài hạn : 6 tháng/đặt.

Luận văn – Luận án (TL nội sinh):

36



- Đối với luận án tiến sĩ đều phải nộp lại một bản luận án cho Thư

viện. Tiêu chuẩn tiếp nhận: 01 bản luận án hoàn chỉnh in trên

giấy A4, đóng bìa cứng, có ghi tên đề tài, tên tác giả và năm hồn

thành luận án trên bìa và 01 tệp điện tử (.DOC hoặc .PDF và tệp

minh họa).

- Đối với luận văn thạc sĩ:

 Thư viện tiếp nhận và lưu chiểu toàn bộ luận văn thạc sĩ của

học viên tại Trường.

 Quy trình tiếp nhận: Sau khi có kết quả báo cáo, mỗi học viên

phải tự nộp luận văn cho Thư viện. Học viên này sẽ được nhận

Bản xác nhận đã nộp đề tài về Thư viện.

 Tiêu chuẩn tiếp nhận:

 Bản in trình bày theo đúng quy định của Phòng Sau đại học,

có chữ ký xác nhận của hội đồng khoa học chấm luận văn.

 Tệp điện tử: trình bày trên 01 tệp .DOC hay .PDF và tệp

minh họa kèm theo ( Tệp điện tử phải trình bày thống nhất

với bản in về hình thức và nội dung).

- Đối với luận văn tốt nghiệp đại học của sinh viên:

 Thư viện tiếp nhận toàn bộ những lưu chiểu có chọn lọc loại

luận văn này.

 Quy trình tiếp nhận: Thư viện nhận luận văn tốt nghiệp tập

trung theo Khoa.

 Tiêu chuẩn tiếp nhận:

 Bản in được trình bày theo đúng quy định củaKhoa / Bộ

mơn và có chữ ký xác nhận của Hội đồng chấm luận văn.

 Bản in nộp lên Thư viện phải được đóng bìa kiếng.

 Tiêu chuẩn chọn lọc lưu chiểu: Thư viện có quyền chọn lọc lưu

chiểu luận văn tốt nghiệp của sinh viên để đảm bảo kho luận

văn có chất lượng khoa học, không bị quá tải và để làm gọn nhẹ

cơ sở dữ liệu toàn văn của Thư viện (bản toàn văn của các luận

văn, luận án luôn được lưu trữ trên kho thư viện số và có thể

37



truy cập được). Do đó, Thư viện sẽ lựa chọn dựa trên các tiêu

chí sau:

 Điểm của luận văn

 Mảng đề tài sinh viên thực hiện (nhằm đa dạng hóa nội

dung và phạm vi kho tài liệu) IV/Số lượng tài liệu bổ sung:

Tùy theo loại tài liệu và mục đích sử dụng. Thư Viện đề

nghị số lượng bổ sung như sau:

1. Phương thức bổ sung Sách điện tử thường được các nhà

cung cấp giới thiệu đến các thư viện như sau: Đặt mua

quyền truy cập từng cuốn sách điện tử, một bộ sưu tập

sách điện tử hoặc cơ sở dữ liệu toàn văn trực tuyến về

một hoặc nhiều lĩnh vực nhất định. Do tính rộng lớn về

phạm vi nội dung của tài liệu, Thư viện cần đề xuất trực

tiếp với Hiệu trưởng để tiến hành đặt mua quyền truy

cập các bộ sưu tập này. Cách thức bổ sung tài liệu này

tương tự như cách đặt mua tài liệu giấy, do đó Thư viện

sẽ gửi danh mục sách đến các Khoa, Viện, Trung tâm

giống như quy trình bổ sung sách thơng thường. Tuy

nhiên, Thư viện cũng cần xin ý kiến của Hiệu trưởng về

kế hoạch phát triển dài hạn của nguồn tài liệu này.

2. Tiêu chuẩn lựa chọn Việc lựa chọn tài liệu điện tử cần

chú ý những vấn đề sau:

 Giấy phép, điều khoản và điều kiện sử dụng.

 Giá cả của bản điện tử so với bản in (nếu có).

 Sở hữu trí tuệ.

 Tốc độ truy cập.

 Hỗ trợ kỹ thuật và tập huấn sử dụng.

 Việc đặt mua thông qua các consortium (sự liên kết

của các tổ chức nghề nghiệp).

Tài liệu nhận tặng từ các cá nhân, tổ chức bên ngoài Thư viện:

38



Hoan nghênh các cá nhân và tổ chức trong và ngoài nước tặng tài

liệu cho Thư viện. Tuy nhiên, Thư viện có quyền loại bỏ các tài liệu

khơng còn giá trị đối với nhu cầu của bạn đọc.

2.2.



Ứng đụng tin học trong công tác bổ sung

Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão ngày nay các

là cuộc cách mạng công nghệ. Nét nổi bật cúa nó là khoa học đã trở thành

lực lượng sản xuất trực tiếp. Lực lượng những con người làm khoa học

tăng lên theo cấp số cộng kéo theo các tài liệu khoa học, sản phẩm nghiên

cứu tăng lên theo cấp số nhân. Tất cả tạo lên một khối lượng thông tin

khổng lồ và dẫn đến sự bùng nổ thông tin. Cùng với sự gia tăng của thông

tin là xu hướng phát triển tin học hóa trong hoạt động thơng tin thư viện.

Các hoạt động dịch vụ thông tin ngày nay đều dựa trên sự hỗ trợ của máy

tính điện tử.

Việc ứng dụng máy tính điện tử trong q trình xử lý thông tin tư liệu

đã đem lại hiệu quả to lớn: tập trung thông tin trong các bộ nhớ lớn; những

cơ sở dữ liệu và ngân hàng dữ liệu; tăng nhanh tốc độ ở tất cả các công

đoạn xử lý thông tin. Sự phát triển của nhũng bộ nhớ lớn tạo cho khả năng

tra cứu ngay tại thời điểm yêu cầu. Sự tiến bộ về chất lượng quan hệ giữa

người và máy giúp cho việc sử dụng máy tính trong cơng tác thông tin thư

viện ngày càng trở lên phổ cập.

Trước sự phát triển cúa khoa học công nghệ trong lĩnh vực thông tin

thư viện, năm 2002 Thư viện Trường đại học Thương mại Hà Nội đã tiến

hành áp dụng Hệ quản trị thư viện tích hợp Ilib phiên bản 3.6 để phục vụ

cho hoạt động thơng tin thư viện nói chung và cơng tác bổ sung nói riêng.

Với các module chức năng: bổ sung, biên mục, quản lý kho, lưu thơng,

thống kê, tra cứu, các sản phẩm thư mục, phích tra cứu, quản lý bạn đọc,

quản lý lưu thông bằng mã vạch. Tra cứu OPAC (Mục lục công cộng trực

tuyến qua cổng thông tin).

39



Ứng dụng tin học trong hoạt đọng thơng tin thư viện nói chung và cơng

tác bổ sung nói riêng là xu hướng phát triển tất yếu của các cơ quan thông

tin thư viện hiện nay. Tự động hóa trong hoạt động thơng tin thư viện đã

góp phần tiết kiệm thời gian, công sức của cán bộ Thư viện Trường cũng

như độc giả. Việc áp dụng phần mềm Ilib đã làm thay đổi hình ảnh Thư

viện Trường đại học Thương mại, từ một thư viện truyền thống đến nay

Thư viện đang tiến dần lên thư viện điện tử. Điều này đã tạo tiền đề cho

việc phát triển phân ngành tin học tư liệu trong thư viện ở những giai đoạn

tiếp theo.

2.3.



Thanh lý tài liệu

Thanh lý tài liệu là một phần của công tác phát triển vốn tài liệu.

Những tài cũ, nát, khơng có giá trị sẽ bị loại bỏ để tạo không gian cho tài

liệu mới. Thanh lý tài liệu tiết kiệm kinh phí bảo quản và cải tiến việc truy

cập thông tin. Bổ sung và thanh lý là một quá trình hai mặt tưởng chừng

như đối lập nhau nhưng lại thống nhất với nhau nhằm tăng cường về số

lượng và chất lượng thư viện.

Công tác thanh lý tại Thư viện Trường đại học Thương mại được tiến

hành khoảng hai đến 3 năm một lần. Những tài liệu thanh lý thường là

sách, báo, tạp chí lỗi thời rách, nát khơng còn giá trị sử dụng và khơng thể

phục hồi và thay vào đó là những loại tài liệu mới với nhu cầu tin cao, phù

hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật trên thế giới. Chủ động và tích

cực thanh lọc những tài liệu lỗi thời là phương thức giúp Thư viện Trường

đại học Thương mại đẩy mạnh công tác phát triển nguồn tin trong thời kỳ



2.4.



cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Mặt đạt được và hạn chế trong tác phát triển vốn tài liệu tại Thư viện



Trường đại học Thương mại

2.4.1. Mặt đạt được

Cùng sự phát triển của hệ thống thư viện trong nước, Thư viện

Trường đại học Thương mại đang ngày càng khẳng định được vị trí của

40



mình - là một trong những thư viện phát triển trong hệ thống thư viện

Việt Nam. Từ lúc thành lập trường đến nay, trải qua bao thằng trầm Thư

viện đã phát triển không ngừng, bằng việc ứng dụng tin học hóa vào

hoạt động thơng tin thư viện đã đem lại nhiều thành tích đáng kể:

- Nhà trường đã chú trọng đến việc đầu tư các hạng mục, nâng cấp

cơ sở vật chất, Thiết bị mấy móc hiện đại phục vụ cho hoạt động

thông tin thư viện. Các phòng, ban được bố trí hợp lý, thuận tiện

cho công tác bổ sung, thống kê và phục vụ bạn đọc.

- Kho tài liệu không chỉ phong phú, đa dạng với nhiều thể loại mà

còn đảm bảo được giá tri thơng tin, đảm bảo được tính chính xác,

phạm vi bao quát nội dụng, tần số sử dụng. Các tài liệu ở đây hầu

hết được bổ sung thường xuyên theo kinh phí của nhà Trường và

một số nguồn biếu tặng nên đảm bảo tính hiện đại của thơng tin

trong hệ thống Thư viện.

- Hàng năm Thư viện một nguồn lưu chiểu khác đó là các bản luận

văn, luận án, đề tài nghiên cứu khoa học, tạp chí do cán bộ và

sinh viên trong Trường viết. Nguồn tài liệu này có giá trị khoa

học rất mới và phù hợp với các chuyên ngành khoa học mà

Trường đào tạo.

- Hệ thống quản trị thư viện tích hợp Ilib đã phát huy nhiều tính

năng như: tra cứu tìm tin trực tuyến OPAC, lưu thơng, biên mục,

quản lý kho, quản lý người dùng tin và tham số hệ thống, quản lý

tin tức và bổ sung tài liệu.

- Bằng việc ứng dụng tin học hóa trong hoạt động thông tin thư

viện đã tạo điều kiện cho Thư viện Trường giao lưu, hợp tác với

các cơ quan thông tin thư viện khác để thực hiện chiến lược phát

triển nguồn tin hiệu quả hơn.

- Với đội ngũ cán bộ có trình độ chun mơn cao cùng với lòng

u nghề sâu sắc đã đưa Thư viện phát triển phát triển theo chiều

41



hướng tích cực, đáp ứng nhu cầu tin ngày càng cao của người sử

dụng.

2.4.2. Mặt hạn chế

Mặc dù đã đạt được những thành công đáng kể song trên thực tế Thư

viện vẫn còn một số hạn chế:

- Vốn tài liệu của Trường phong phú, đa dạng tuy nhiên các sách

mang tính chất giải trí như sách văn học còn rất hạn chế.

- Trong cơng tác bổ sung vốn tài liệu, số lượng sách bổ sung hàng

năm không được thực hiện theo định kỳ.

- Kinh phí phục vụ cơng tác bổ sung tài liệu còn co hẹp khi

Trường mở thêm một số ngành đào tạo nhưng kinh phí lại không

tăng.

- Mặc dù đã triển khai hệ thống thư viện điện tử trong hoạt động

thông tin thư viện nhưng cho đến nay số lượng tài liệu điện tử

vẫn còn hạn chế.

Tiểu kết:

Trên cơ sở đánh giá những mặt đạt được và hạn chế công tác phát triển vốn

tài liệu tại Thư viện Trường đại học Thương mại, tôi xin đưa ra một số giải pháp

nâng cao hiệu quả công tác phát triển vốn tài liệu của Thư viện ở chương 3, hy

vọng sẽ đóng góp được nào trong việc khai thác, mở rộng vốn tài liệu của Thư

viện Trường.



42



Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VỐN TÀI LIỆU TẠI THƯ

VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI



3.1.



Hồn thiện chính sách phát triển vốn tài liệu

Chính sách phát triển vốn tài liệu của Thư viện phải bao quát

những nội dung sau:

- Chức năng, nhiệm vụ, định hướng phát triển của Thư viện; phạm

vi vốn tài liệu mà Thư viện định xây dựng.

- Hướng ưu tiên mức độ bổ sung đối với từng lĩnh vực cụ thể, sự

cân đối giữa các loại hình tài liệu.

- Các tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu cụ thể, các tiêu chí thanh lọc và

loại bỏ tài liệu.

- Đảm bảo tính nhất qn trong q trình phát triển vốn tài liệu.

- Về hình thức tài liệu: Cần tích cực bổ sung thêm các loại hình tài

liệu hiện đại như tài liệu điện tử, tài liệu số hóa và phương tiện



3.2.



nghe nhìn hiện đại.

Đảm bảo kinh phí cho phát triển vốn tài liệu

Kinh phí hoạt động chủ yếu của Thư viện là do Trường cấp, do

vậy phát triển vốn tài liệu phụ thuộc vào quyết định cân đối tài

chính của nhà trường. Vì vậy, hàng năm Nhà trường cần dành riệng

một khoản kinh phí nhát định cho hoạt động thơng tin thư viện nói

chung và cơng tác bổ sung tài liệu nói riêng. Với nguồn kinh phí cụ

thể, cán bộ thư viện có thể chủ động hơn trong cơng tác bổ sung vốn

tài liệu. Các loại hình tài liệu sẽ được bổ sung đồng đều hơn. Những



3.3.



loại tài liệu mới, nhu cầu bạn đọc sẽ được bổ sung nhanh chóng.

Tăng cường bổ sung tài liệu điện tử

Hiện nay, thơng tin trong xã hội vô cùng phong phú và đa dạng.

Bên cạnh loại hình tài liệu in ấn trên giấy còn có cả loại hình tài liệu

điện tử mà ở đó thơng tin đã được số hóa lưu trữ trên các vật mang

tin hiện đại: CD – ROM, CSDL, băng từ, đĩa từ, sách điện tử, thơng

43



tin trực tuyến,... Vì vậy, cần triệt để khai thác các phương pháp bổ

3.4.



sung tài liệu, số hóa, liên kết.

Tăng cường phối hợp bổ sung và chia sẻ nguồn lực thông tin

- Phối hợp bổ sung và chia sẻ nguồn lực thông tin là một biện

pháp cần thiết nhằm thỏa mãn nhu cầu tin ngày càng cao.

- Trước hết, Thư viện cần hợp tác với các thư viện khác để phối

hợp bổ sung thuận tiện hơn.

- Ngoài ra, Thư viện cần được liên kết với các nguồn thơng tin

khác ở bên ngồi như ngồi nước. Đó là các trung tâm thơng tin,

cơ sở dữ liệu, ngân hàng dữ liệu, các mạng thơng tin tồn cầu,



3.5.



khu vực cũng như nội địa.

Các giải pháp hỗ trợ khác

Thư viện cần phải thường xuyên lập kế hoạch điều tra xác định

cụ thể nhu cầu của bạn đọc, xây dựng chiến lược ngắn hạn và dài

hạn để thực hiện đúng chức năng thư viện là phục vụ nhu cầu tin

bạn đọc một cách đầy đủ và hiệu quả nhất.

Đối với các nguồn tài liệu xám như: luận án, luận văn, đề tài

nghiên cứu khoa học,... Thư viện Trường cần có biện pháp thích

hợp để quản lý chặt chẽ nguồn tài liệu quý hiếm này.

Những nguồn tài liệu tặng biếu có giá trị Thư viện nên có hình

thức sao chụp và có những biện pháp bảo quản thích hợp.



44



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN VỐN TÀI LIỆU TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×