Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Phần II. Làm văn (7 điểm)

Phần II. Làm văn (7 điểm)

Tải bản đầy đủ - 0trang

++ Chỉ khi biết yêu thương, trân trọng nơi mình xuất phát, nguồn cội của mình, con người

mới có đủ tự tin để đứng trước người khác.

++ Những người biết yêu Tổ quốc cũng là những con Người có đạo đức tốt, có những

phẩm chất tốt đẹp. Và chỉ có những con người như thế mới có thể sử dụng tri thức một cách

có ích lợi nhất, đúng đắn nhất, hiệu quả nhất.

- Bình luận, liên hệ bàn thân

Câu nói đã đưa ra một bài học ý nghĩa, đặc biệt trong bối cảnh đất nước ta đang hội nhập.

Những người có học vấn, được tiếp xúc với văn minh nhân loại càng cần phải biết trân trọng

cội nguồn, đem tri thức xây dựng cho quê hương đất nước. Tuy nhiên, những cơ quan, những

cơ sở có thẩm quyền cũng cần phải có những chính sách, chế độ xứng đáng cho những người

tài.

Câu 2 (5 điểm);

1. Mở bài:

- Nghệ thuật chân chính từ mn đời này ln là khát khao rực rỡ của những nghệ sĩ chân

chính. Bằng cách của riêng mình, những người nghệ sĩ chân chính ln muốn làm mới và

cách tân nghệ thuật, tránh cho nghệ thuật bước đi già cỗi của thời gian. Nhưng nghệ thuật vốn

là đến đài dành cho thiểu số, những cách tân có thể trở nên lẻ loi và những số phận phải gánh

chịu nhiều bi kịch. Tiêu biểu cho điều đó là hình ảnh Lorca (Dàn ghita của Lorca — Thanh

Thảo) và Vũ Như Tô (Vĩnh biệt Cừu Trùng Đài - Nguyễn Huy Tưởng). Qua tấn bi kịch của

người nghệ sĩ , các tác giả đặt ra những vấn đề sâu sắc, có ý nghĩa mn thuở về mối quan hệ

giữa nghệ thuật với cuộc sống, giữa lí tưởng nghệ thuật cao siêu, thuần túy của mn đời với

lợi ích thiết thân và trực tiếp của nhân dân và đặc biệt hơn là tiếng nói ngợi ca những khát

khao cách tân nghệ thuật chân chính.

2. Thân bài:

- Khái quát chung

+ Đàn ghita của Lorca — Thanh Thảo

++ Thanh Thảo: trưởng thành trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mĩ. Sau

năm 1975, Thanh Thảo dành nhiều tâm huyết cho việc đổi mới thơ ca Việt Nam. Ông được

biết đến bởi những bài thơ và trường ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời

hậu chiến. Thơ ông là sự lên tiếng của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã

hội và thời đại. Tuy nhiên, ông muốn cuộc sống phải được cảm nhận và thể hiện ở bề sâu nên

luôn khước từ lối biểu đạt dễ dãi mà tìm kiếm những cách biểu đạt mới mang tính hiện đại.

Thơ ơng ln dành mối quan tâm đặc biệt với những con người có nghĩa khí như Cao Bá

Qt, Nguyễn Đình Chiểu, A-ra-gơng, Ê-xi-nhin, Lor-ca, và viết nên những vần thơ chân

thành đồng cảm. Trong số đó, bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca được xem là tiêu biểu nhất.

++ Đàn ghita của Lorca lấy cảm hứng trực tiếp từ những giây phút đầy bi phẫn trong cuộc

đời của Lorca, Thanh Thảo viết bài thơ này. Bài thơ in trong tập thơ Khối vuông ru-bich

(1985). Viết về nhà thơ hiện đại Tây Ban Nha là Lor-ca tiêu biểu cho kiểu tư duy của thơ

Thanh Thảo và được viết bằng bút pháp tượng trưng, siêu thực mà ơng học tập ở chính Lorca.

++ Người nghệ sĩ Lorca : Lorca là một hiện tượng xuất chúng có sức ảnh hưởng to lớn tới



nghệ thuật và chính trị của Tây Ban Nha lúc bấy giờ. Lorca sinh 1898 - mất 1936, ở tinh Grana-đa, miền Nam Tây Ban Nha, được xem là nhà thơ lớn của TBN thế kỉ XX.

+++ Một thiên tài: nhà thơ, nhạc sĩ, nhà viết kịch, nhà hoạt động sân khấu người Tây Ban

Nha - đại diện cho tinh thần tự do và khát vọng cách tân nghệ thuật của thế kỷ XX.

+++ Một nhân cách cao đẹp: nhà thơ hiện đại yêu nhạc dân gian, dùng tiếng đàn ghi ta để

giãi bày nỗi đau buồn và khát vọng yêu thương của nhân dân, dám dũng cảm đấu tranh với

một nền chính trị độc tài, nền nghệ thuật già nua, bảo thủ.

+++ Một số phận đầy oan khuất: kẻ thù tàn nhẫn lén thủ tiêu ông, ném xác xuống giếng để

phi tang, nhiều người không hiểu hết sự hy sinh cao cả của ông.

+ Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài — Nguyễn Huy Tưởng:

+ Tác giả Nguyễn Huy Tưởng (1912 - 1960) xuất thân trong một gia đình nhà nho của đất

Bắc Ninh xưa, nay thuộc huyện Đơng Anh, Hà Nội. Từng gắn bó với phong trào cách mạng

trong các tổ chức văn hoá văn nghệ do Đảng lãnh đạo từ rất sớm. Nguyễn Huy Tưởng có

thiên hướng khai thác đề tài lịch sử để xây dựng tác phẩm có quy mơ lớn, dựng lên những bức

tranh, những hình tượng hồnh tráng về lịch sử bi hùng của dân tộc. Ông là một nhà viết kịch

tài ba. Văn phong của ông vừa giản dị, trong sáng, vừa thâm trầm sâu sắc khi đặt ra những

vấn đề có tầm triết lý.

+ Vũ Như Tơ là vở kịch lịch sử có qui mơ hồnh tráng xuất sắc của Nguyễn Huy Tưởng và

của nền kịch Việt Nam hiện đại. Tác phẩm được sáng tác vào năm 1941, dựa trên một sự kiện

lịch sử xảy ra ở kinh thành Thăng Long vào thời hậu Lê. Tác phẩm gồm 5 hồi. Đoạn trích

Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài là hồi 5, hồi cuối của vở kịch. Trong đoạn trích được học gây ấn

tượng sâu sắc nhất là nhân vật Vũ Như Tơ.

- Hình tượng nghệ sĩ Vũ Như Tơ:

+ Một người nghệ sĩ có tài - một kiến trúc sư tài hoa.

++ Trong vở kịch, Vũ Như Tô hiện lên là một kiến trúc sư thiên tài. Điều đó thể hiện trực

tiếp qua lời van nài của Đan Thiềm Tài kia khơng nên để uổng. Ơng mà có mệnh hệ nào thì

nước ta khơng còn ai tơ điểm nữa. Thậm chí Đan Thiềm còn cho rằng: Đừng để phi tài trời và

giết Vũ Như Tô là tội ác mang hận muôn đời: Nước ta còn cần nhiều thợ tài giỏiđểtơ điểm.

Cái tài của Vũ Như Tô lên tới tột đỉnh khiến Đan Thiềm sẵn sàng chết thay cho ơng.

++ Điều đó còn thể hiện qua chính lời than vãn của Vũ Như Tơ: Trời ơi! Phú cho ta cái tài

làm gì?. Đó là người nghệ sĩ ngàn năm chưa để có một, có thể sai khiến gạch đá như viên

tướng cầm quân, có thể xây lâu đài cao cả, nóc vờn mây mà khơng hề tính sai một viên gạch

nhỏ, chỉ vẩy bút là chim hoa đã hiện trên mảnh lụa thần tình biến hóa như cảnh hóa cơng.

+ Một người có nhân cách lớn, hồi bão lớn, có lí tưởng nghệ thuật cao cả

++ Là một nghệ sĩ chân chính, gắn bó với nhân dân nên Vũ Như Tơ đã ngang nhiên chửi

mắng bạo chúa Lê Tương Dực và kiên quyết chối từ việc xây dựng Cửu Trùng Đài. Kể cả khi

bị hôn quân đe dọa, bị gông cùm, Vũ Như Tô vẫn kiên định: “Tiện nhân không sợ chết”. Khi

được vua ban cho vàng bạc lụa là, ông không hề hám lợi mà chia cho đám thợ thuyền. Bởi

vậy mà lúc đầu khi khởi công xây dựng Cửu Trùng Đài ông được nhân dân ủng hộ.

++ Nhưng cao cả hơn, Vũ Như Tơ là người nghệ sĩ có khát vọng nghệ thuật chân chính. Qua



lời giới thiệu của tác giả ta thấy Vũ Như Tô là người nghệ sĩ lớn mang trong mình nhân cách

cao đẹp, một nghệ sĩ có hồi bão lớn lao, có lý tưởng nghệ thuật cao cả. Khát vọng nghệ thuật

của ông lớn hơn bao giờ hết, ơng muốn xây dựng một tòa lâu đài vĩ đại bền như trăng sao để

cho dân ta nghìn thu còn hãnh diện. Đó là một cơng trình kiến trúc vĩ đại, tuyệt mĩ, tô điểm

cho non sông, đất nước: để ta xây dựng một Cửu Trùng Đài, dựng một kì cơng mn thuở,

vài năm nữa Cửu Trùng Đài hoàn thành, cao cả huy hoàng, giữa cõi trần lao lực có một cảnh

Bồng Lai. Đời ta khơng q bằng Cửu Trùng Đài. Tâm hồn và mọi khát khao nghệ thuật, Vũ

Như Tô đểu gùi gắm hết vào Cừu Trùng đài”.

++ Cửu Trùng Đài - như cái tên của nó - là một cơng trình kiến trúc mà tầm vóc khơng thể

chỉ tính đếm bằng số lượng gỗ cây, đá khối, cho dù đó là những con số nghe qua đã đủ kinh

hoàng hai trăm vạn cây gỗ chất đống cao như núi, tồn những cây go q vơ ngần, hai mươi

vạn phiến đá lớn, bốn mươi vạn phiến đá nhỏ, tử Chân Lạp tái ra. Tầm vóc của nó, phải hình

dung bằng chính tầm vóc ý tưởng, khát vọng đầy ngạo nghễ của người khai sinh ra nó: một

cơng trình độc nhất vơ nhị, vượt xa tất cả các kì quân của Trung Quốc, Ấn Độ, Chiêm

Thành,., và những cơng trình người đời từng biết đến, từng truyền tụng. Lại là một kì quan

bền vững, bất diệt. Xây cơng trình đó, họ Vũ khơng cần tranh tinh xảo với các giá trị tầm

thường mà muốn tranh tinh xảo với Hóa cơng. Đó là hiện thân của cái đẹp, khơng phải những

cái đẹp nói chung mà là cái đẹp tuyệt đỉnh. Tạo nên cái đẹp hồn mĩ chính là thiên mệnh,

động cơ sáng tạo của người nghệ sĩ chân chính.

++ Khi mạng sống bị đe dọa thì niềm say mê của Vũ Như Tô càng được đẩy lên đến tuyệt

đỉnh: Tôi sống với Cửu Trùng đài, chết cũng với Cừu Trùng Đài. Tôi không thể xa Cừu Trùng

Đài nửa bước. Hồn tơi để cả đây thì tơi chạy đi đâu. Thậm chí Vũ Như Tơ phải thốt lên: Đời

ta khơng quý bằng Cửu Trùng Đài. Sự tâm huyết của ông với cơng trình nghệ thuật thật đáng

trân trọng và ngưỡng mộ.

+ Một số phận đầy bi kịch

++ Bi kịch của Vũ Như Tô xuất phát từ nhận thức và hành động mù qng, lầm lạc, khơng

hiểu được hồn cảnh cụ thể. Khát vọng nghệ thuật của Vũ Như Tô lớn lao nhưng tác rời khỏi

hiện thực cuộc sống, đi ngược lại quyền lợi thiết thực của nhân dân. Cửu Trùng Đài cao bao

nhiêu thì cuộc sống của nhân dân lầm than, cơ cực bấy nhiêu. Cửu Trùng đài có 100 nóc, cao

10 trượng, dài 500 trượng với các điện vàng điện ngọc. Để xây được cơng trình này cần khối

lượng vật liệu không tưởng (xem ở trên) và huy động hàng trăm nghìn đám thợ thuyền. Đây là

cơng trình kì vĩ, tốn nhiều cồng sức, tiền của, mồ hôi, xương máu của nhân dân, nó là hiện

thân cho cái đẹp xa hoa. Xây lên kì quan ấy, tốn kém vơ cùng, khơng chỉ là tiền của mà còn

tính bằng mơ hôi, nước mắt và máu của nhân dân mà chỉ xây cho hơn qn Lê Tương Dực.

Còn nhớ đời Tây Chu bên Trung Hoa, u vương vì Bao Tự mà bắt dân xây Giao Đài để ăn chơi

hường lạc khiến cho lòng dân ốn hận rồi đời Tây Chu cũng diệt vong. Vì quá đam mê thi thố

tài năng, Vũ Như Tơ đâu có hiểu sâu xa trên thực tế, Cửu Trùng Đài cũng xây dựng bằng mồ

hôi xương máu của nhân dân và chi để phục vụ thói ăn chơi sa đọa của hôn quân. Như vậy,

người nghệ sĩ đã sai lầm khi lợi dụng quyền lực của bạo chúa để thực hiện khát vọng của

mình. Đứng trên lập trường của nghệ thuật thuần túy, người nghệ sĩ đã vơ tình đối nghịch và



gây đau khổ cho nhân dân. Để xây dựng Cửu Trùng Đài, triều đình đã lệnh tăng sưu thuế, bắt

thêm thợ giỏi, tróc nã, hành hạ những người chóng đối. Vũ Như Tơ khơng nhận ra giấc mơ

nghệ thuật của mình đi ngược lại lợi ích của nhân dân. Cũng chính từ sự trớ trêu đó dẫn đến bi

kịch của người nghệ sĩ.

++ Khi nghe Đan Thiềm khuyên phải trốn, Vũ Như Tô hết sức ngạc nhiên, khơng hiểu lí

do làm sao: Làm sao tơi cần phải bỏ tron? Bà nói rõ là vì sao?, Nguy hiểm làm sao?. Một loạt

các câu hỏi đưa ra cho thấy Vũ Như Tô hết sức ngạc nhiên, chưa hiểu được tình hình diễn ra.

Và nguy hại thay, Vũ Như Tơ vẫn nghĩ mình vơ tội: “Mờ tơi khơng làm gì nên tội. Họ hiểu

nhầm”. Câu nói thể hiện sự bảo thủ, có phần mê muội. Dơi vào tình cảnh này nhưng ơng vẫn

nghĩ việc làm của mình là quang minh chính đại: “Người qn tử khơng bao giờ sợ chết, mà

vạn nhất có chết, thì cũng phải chết cho mọi người biết rằng cơng việc của mình là chính đại

quang minh”. Câu nói này một mặt thể hiện tấm lòng trong sáng, nghĩa khí của ơng nhưng

đây là một nhận thức hết sức sai lầm và nguy hại.

++ Nghe tin Cửu Trùng Đài bị phá đốt, Vũ Như Tô vẫn khăng khăng là vơ lí, rằng mình

khơng gây tội với ai. Sự bảo thủ, bướng bỉnh khiến cho ông trở nên mù qng. Họ Vũ còn

chìm đắm trong mơ mộng ngay cả khi đài lớn tan tành: Đời ta chưa tận, mệnh ta chưa cùng.

Ta sẽ xây một đài vĩ đại để tạ ơn tri kỉ. Khi bị quân sĩ vả vào miệng, ơng vẫn khơng ngừng nói

về đứa con của mình:... Vài năm nữa Đài Cửu Trùng sẽ hoàn thành, cao cả, huy hoàng giữa

cõi trần lao lực, có một cánh Bồng Lai”. Đến chết vẫn hi vọng thuyết phục được An Hòa

Hầu, một kẻ cầm đầu phe nổi loạn, song sự thực đã diễn ra một cách tàn nhẫn và phũ phàng,

không như Vũ Như Tô mộng tưởng. An Hòa Hầu đã cho quân đốt phá thành, đốt phá Cửu

Trùng Đài. Đài Cửu Trùng tan thành tro bụi, Vũ Như Tô đau đớn, tuyệt vọng đên khôn cùng

vì mọi khát vọng nghệ thuật sánh với Hóa cơng đã chìm trong biển lửa, tan thành mây khói.

++ Tất cả chỉ là ảo vọng, Đan Thiềm bị bắt và đài Cửu Trùng bị thiêu hủy thì Vũ Như Tơ

mới tỉnh ngộ, ngửa mặt lên trời mà cất tiếng than ai ốn tuyệt vọng: Đốt thực rồi! ơi đáng ác!

Trời ơi phú cho ta cái tàiđểlàm gì? ơi mộng lớn! ôi Đan Thiềm! ôi Cửu Trùng đài! Thôi thế là

hết! Dân ta đến pháp trường. Trong tiếng kêu than ấy, tiếng Đan Thiềm, mộng lớn Cừu Trùng

Đài dồn dập vang lên hòa nhập vào nhau thành khúc ca bi tráng, ai ốn, đầy tiếc thương.

- Hình tượng nghệ sĩ Lorca:

+ Cuộc đời, hình ảnh nghệ sĩ Lorca (Khổ 1).

Mở đầu bài thơ, tác giả vẽ lên hình tượng một người nghệ sĩ với cây đàn mà tiếng đàn tan

ra và long lanh như bọt nước.

Những tiếng đàn bọt nước

Tây Ban Nha áo chồng đỏ gắt.

++ Câu thơ vẽ ra hình ảnh rất đẹp mang đậm giá trị biểu tượng về Lorca. Đặt lên biểu

tượng ấy là sự chồng chéo của nhiều hình ảnh và quan điểm thơ tượng trưng. Những tiếng

đàn bọt nước có vẻ như hơi lạc điệu bởi các hình ảnh này khá khập khiễng trong trường liên

tưởng. Tiếng đàn là biểu tượng của âm thanh, bọt nước lại mang dáng hình, khi xâu chuỗi

chúng với nhau người đọc sẽ tìm ra cảm xúc thơ của Thanh Thảo trong nghệ thuật ẩn dụ

chuyển đổi cảm giác. Còn những tiếng đàn lại gọi tên cho những sáng tạo nghệ thuật gắn liền



với số phận người nghệ sĩ, đồng thời đó còn là hốn dụ cho chính cuộc đời của Lorca. Xuất

hiện cùng với hai hình ảnh trên, “bọt nước” lại gợi liên tưởng đến vẻ đẹp lung linh, huyền

diệu của hình ảnh song lại mỏng manh, dễ vỡ nhưng gắn với khơng gian biển khơi trong thơ

Lorca thì nó còn là sự vơ biên, bất tận. Khi chúng ta liên kết hai trường liên tưởng với nhau,

dòng thơ này gọi tên cho hình ảnh Lorca là một người nghệ sĩ mà những sản phẩm nghệ thuật

của ông đẹp đến độ mê hồn. Những lung linh của bọt nước nhưng cũng chính hình ảnh ấy lại

vẽ ra số phận của một con người tài ba nhưng yểu mệnh. Lorca bị ám sát khi ông mới 36 tuổi,

khi những dự định lớn lao của cuộc đời còn dang dở. Gắn với cuộc đời người nghệ sĩ này,

những tiếng đàn bọt nước còn là khúc ca bất tử về một con người vĩ đại vì Lorca sáng tạo và

tranh đấu cho nhân dân, đất nước nên những tiếng đàn đó trở thành vơ biên, bất tận.

++ Song hành với những hình ảnh đó, câu thơ thứ hai là những trường cảm xúc được bắt

đầu từ biểu tượng áo choàng đỏ của nền văn hóa Tây Ban Nha. Đó là hình ảnh đẹp gắn liền

với những đấu sĩ bò tót nên khi nhắc đến miền đất này người ta vẫn tự hào về nền truyền

thống lâu đời được dựng xây từ hình ảnh áo chồng. Nó khơng chỉ mang theo hình ảnh người

đấu sĩ mà còn vẽ ra những cuộc chiến, những trận đấu kiêu hùng để con người tìm được sức

mạnh của mình trước thế giới tự nhiên. Màu đỏ gắt của áo chồng vẽ ra trận đấu rất khốc liệt

nên hình ảnh người đấu sĩ kia càng đẹp đẽ, hiên ngang. Đằng sau những giá trị ấy câu thơ này

còn đưa chúng ta liên tưởng đến hiện thực đất nước Tây Ban Nha đương thời, nó như một đấu

trường đỏ lửa mà tất cả những ánh mắt đều dõi theo hình ảnh người đấu sĩ Lor-ca

Như vậy, hai câu thơ đầu tiên thể hiện những cảm xúc bề bộn chồng chất của Thanh Thảo

trong tư duy mãnh liệt khi nói về người nghệ sĩ Lor-ca. Đó là niềm ngưỡng mộ, say mê với

người nghệ sĩ cũng là cảm giác xót thương vì số phận kia quá mỏng manh, nhỏ bé nhưng sâu

sắc hơn vẫn là niềm biết ơn, trân trọng với bức tượng đài đã đấu tranh và hi sinh cho nghệ

thuật.

++ li-la li-la li-la tạo ra những ấn tượng mới lạ và mạnh mẽ với người đọc từ cấu trúc câu

thơ cho đến ngơn từ trong giai điệu vì nó gợi ra rất nhiều giá trị khác nhau. Nó có thể âm

thanh quen thuộc của tiếng đàn ghita vang lên một khúc ca về sự vô biên, bất tận. Tiếng đàn

cứ vang mãi vang mãi với những truông cỏ, những thảo nguyên trên khắp đất nước Tây Ban

Nha rộng lớn nơi đâu cũng in dấu vó ngựa của người nghệ sĩ lãng du - Lor-ca. Mặt khác, li-la

còn là tên một loài hoa gắn với đời sống tinh thần, với nền văn hóa của người dân Tây Ban

Nha - hoa tử đinh hương. Và khi dòng thơ này cất lên, người ta lại thấy những tràng hoa tử

đinh hương xuất hiện, nó bình dị nhưng đẹp, thanh khiết nó giống như hình ảnh Lor-ca trong

tâm hồn người dân Tây Ban Nha. Âm vang của tiếng thơ với nhịp bất tận cứ réo rắt không

nguôi, mỗi tiếng đàn ngân lên là khoảnh khắc nghệ sĩ Lor-ca trở về để người đọc càng đâm

sâu cảm xúc về một Người nghệ sĩ tài hoa, bạc mệnh.

++ đi lang thang về miền đơn độc

với vầng trăng chếnh chống

trên lưng ngựa mòi mòn.

Ba dòng thơ cuối nhịp thơ nhanh, mạnh với hình ảnh được liệt kê với mật độ dày đặc. Nó

trở thành khúc cao trào trong cuộc đời của Lor-ca. Đó là cuộc đời một Người nghệ sĩ hát rong,



đam mê sáng tạo tự do trên n ngựa mỏi mòn trong cuộc hành trình lang thang về miền đơn

độc. Nhưng trên không gian rộng lớn ấy chi một mình Lor-ca với tiếng đàn, điệu nhạc. Sự đơn

độc, lẻ loi cũng là hình ảnh của cuộc đời nghệ sĩ này. Song hành với những gót ngựa hiên

ngang là hình ảnh vầng trăng chếnh chống ở mãi bầu trời xa nhưng vẫn luôn soi dấu cho

bước đường mà Lor-ca đã đi qua. vầng trăng đó còn là biểu tượng đẹp đẽ cho những đam mê

và khát vọng nghệ thuật vì vậy cuộc hành trình của Lor-ca hướng đến hai lí tưởng: sự tự do và

đam mê sáng tạo nghệ thuật.

+ Giây phút bi phẫn của cuộc đời Lor-ca (Khổ 2, 3).

Với cuộc đời và số phận của mỗi con người thì cái chết vẫn là hành trình cuối cùng và

cũng là giây phút đớn đau nhất vì mọi điểu kì diệu trên cuộc đời khơng còn nữa nhưng với

Lor-ca thì khoảnh khắc ấy còn là giây phút bi phẫn cho số phận. Bởi người nghệ sĩ tài hoa

nhưng yểu mệnh, ông tận hiến cuộc đời cho nhân dân, cho nghệ thuật nhưng lại chết oan

khuất. Giây phút này ập đến khi những niềm đam mê và những cuộc hành trình vẫn còn dang

dỡ vì vậy cảm xúc chủ đạo là xót thương và bi tráng.

++ Tổ khúc thứ nhất: Khi Lorca bị ám sát

+++ Trong cách định danh quen thuộc về người nghệ sĩ thì thơ ca thường tìm điểm tựa về

cuộc đời, sự nghiệp và những nét tiêu biểu về phong cách nghệ thuật. Có thể coi Dàn ghi-ta

của Lor-ca của Thanh Thảo là một bản tiểu sử bằng thơ về cuộc đời của nghệ sĩ vĩ đại Tây

Ban Nha. Nhưng ở đày, cảm xúc thơ của Thanh Thảo lại trào dâng mãnh liệt khi nói về giây

phút bi phẫn mà Lor-ca phải từ giã cõi đời, bởi vì đó là giây phút thiêng liêng và huy hoàng

nhất của mỗi người nghệ sĩ và đặc biệt với Lor-ca. Khoảnh khắc ấy vẫn là một điều bí ẩn nên

những cảm xúc thành thơ của Thanh Thảo đã chạm vào phần nhạy cảm nhất trong trái tim

mỗi con người chúng ta khỉ hướng về Lor-ca và mãi mãi hình ảnh Lor-ca lúc từ giã cuộc đời

vẫn để lại những ám ảnh khôn nguôi với nhân loại.

+++ Những dòng thơ đầu tiên chứa chan cảm xúc, vừa xót thương vừa tự hào và cũng là

tận cùng của tiếng nói ngợi ca mà Thanh Thảo đã tái hiện về phút giây bi phẫn của cuộc đời

của Lorca. Toàn bộ khoảnh khắc ấy đưa đến cảm giác kinh hồng, đó là sự bất ngờ, sợ hãi xen

lẫn đớn đau. Đó là nỗi lòng của đất nước Tây Ban Nha, của nhân loại hay chính của Lor-ca.

Chúng ta vẫn biết rằng, người nghệ sĩ hát rong ấy đã tận hiến cả cuộc đời mình cho nghệ

thuật, cho tự do nhưng khơng ai ngờ rằng giây phút bi phẫn, đớn đau lại xuất hiện quá đột

ngột, vẫn biết cái chết là quy luật tất yếu của cuộc đời mỗi con người nhưng nó lại xảy ra với

một nghệ sĩ tài ba nên những giọt nước mắt tiếc thương khó lòng ngi ngoai. Ẩn chứa trong

mỗi dòng thơ của Thanh Thảo biết bao suy ngẫm: khi đất nước Tây Ban Nha kinh hoàng cũng

là lúc tượng đài về người nghệ sĩ được dựng lên vì cả một dân tộc đớn đau, họ thương tiếc cho

hành trình cách tân nghệ thuật của Lor-ca còn dang dở. Nếu nỗi kinh hoàng kia là của nhân

loại thì nó gợi ra những ám ảnh xa xơi về chân lí ngàn đời tài hoa bạc mệnh, đó là Lor-ca, là

Puskin. Đến với thơ ca Việt chúng ta lại nhớ về Hàn Mặc Tử, mà những trăn trở này đã từng

được Nguyễn Du gọi tên bằng chân lí:

Có tài mà cậy chi tài

Chữ tài gần với chữ tai một vần.



Lắng lại những cảm xúc ấy còn là nỗi lòng thổn thức của chính người nghệ sĩ yểu mệnh

kia. Lor-ca không thể ngờ cái chét đến với ông ở giây phút bi phẫn ấy cho dù trên hành trình

tranh đấu, người nghệ sĩ thiên tài vẫn luôn sẵn sàng tư thế đón nhận những chơng gai về phía

mình:

Con ngựa đen, vầng trăng đỏ

Có cái chết đớn đauầu anh nơi đó

Cóc- đơ- ba xa thẳm cô liêu.

+++ Phút giây bi phẫn: Trong cảm xúc thơ của thi sĩ, giây phút kinh hồng đó khơng đơn

thuần là cái chết hay lời từ giã cõi đời mà nó còn là niềm phẫn uất, bi ai của một con người,

một nghệ sĩ, một dân tộc bởi số phận đã q đường đột, dòng sơng cuộc đời đã gãy khúc giữa

đường. Lor-ca đối diện với giây phút bi phẫn khi bao giấc mộng còn dang dở và nơi hiện thực

phũ phàng kia người ta vẫn gọi nó là số phận, là điều khơng thể giải thích được ở cuộc đời.

Một con người lớn với những đam mê về sự sáng tạo nghệ thuật và khao khát tự do lại phải

chết trên chính con đường mình đã lựa chọn.

++ Tổ khúc thứ hai:

+++ Gắn với những Người nghệ sĩ là những đứa con tinh thần và niềm đam mê sáng tạo

nghệ thuật của mình mà tất nhiên khi nhắc đến Lor-ca chúng ta không thể không gọi tên về

những tiếng đàn ghi-ta. Bởi âm thanh này là điệu hồn truyền thống của dân tộc Tây Ban Nha

và cũng là niềm đam mê cuộc đời của nghệ sĩ Lor-ca cho nên khi số phận đã chấm dứt với

người nghệ sĩ ấy thì mỗi tiếng đàn lại ngậm ngùi bao nhiêu nỗi đớn đau. Âm thanh của nó

cũng như đứt đoạn khi mới cất lên những giai điệu đầu tiên vì thế phút giây bi phẫn kia còn là

niềm đau đớn của nghệ thuật.

+++ Thanh Thảo đã rất linh hoạt và tinh tế khi chọn thơ tượng trưng để nói về một nhà thơ

tượng trưng. Trong những dòng thơ đó bút pháp liệt kê, ẩn dụ, chuyển đổi cảm giác đã mở ra

không gian mênh mang của tiếng đàn. Nó khơng chỉ có âm thanh mà còn lung linh như bọt

nước rồi chuyển màu liên tục để cuối cùng nó vẽ ra hình ảnh của những tiếng đàn nhỏ máu.

Trước khi nói đến cảm xúc của những dòng thơ này, người đọc được chìm vào thế giới huyền

diệu của nghệ thuật với tiếng đàn đa sắc, đa chiều trong không gian cảm xúc bất tận nhưng

lắng lại những nỗi niềm ấy, hình ảnh cây đàn lại hiện lên, mà mỗi sợi dây đàn như đang tan

nát, vụn tan. Có khi nó là bọt nước vỡ òa trong khoảnh khắc lại có lúc in hình lên chiếc áo

chồng để nhỏ máu ròng ròng. Hơn nữa, đàn ghi-ta ấy lại song hành với cuộc đời và số phận

của Lor- ca nên tiếng đàn thở than lại càng thêm đau xót.

+++ Sự phóng túng trong cảm xúc thơ siêu thực đưa người dọc đến với thế giới của những

liên tưởng mà ở những dòng thơ này chúng ta được trở về với phút giây đớn đau của cuộc đời

người nghệ sĩ Lor-ca. Từ tiếng đàn với màu nâu, màu lá xanh với bầu trời cơ gái ấy, biết bao

khơng gian kì diệu được vẽ ra nhưng cuối cùng vẫn là tiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy. Đó là

hiện thực phũ phàng đối với nghệ thuật vì người nghệ sĩ đã khơng còn nên những dòng cảm

xúc càng chơi vơi, nghẹn ngào và từ đây, khi nói về Lor-ca, nhân loại khơng thể chối từ

những giọt nước mắt tiếc thương và tri ân với người nghệ sĩ.

+ Hình ảnh bất tử của Lor-ca và tiếng đàn ghita (Khổ 4)



++ Đó là hành trình bất tử của tiếng đàn ghita và những sáng tạo nghệ thuật mà Lorca để

lại cho đời. Đáp lại lời di chúc sớm và bài thơ Ghi nhớ của Lorca: “Khi tôi chết hãy chôn tôi

với tiếng đàn ”, cuộc đời và nhân dân Tây Ban Nha đã khẳng định sự đền đáp ấy bằng chân lí:

khơng ai chơn cất tiếng đàn hay nói đúng hơn những âm thanh diệu kì từ tiếng đàn của Lorca

sẽ khơng thể bi lãng qn hay chơn vùi, nó mãi là bài ca bất tử với niềm đam mê nghệ thuật

của con người. Mà thực tại “tiếng đàn như cỏ mọc hoang”, lại gợi nhớ đến Tây Ban Nha với

những thảo nguyên trải dài bất tận và trên dặm dài của cuộc hành trình đó những ngọn cỏ mọc

hoang trở thành hình ảnh quen thuộc, cũng như tiếng đàn của Lorca lúc này hóa thân vào trái

tim, vào tâm hồn của nhân dân Tây Ban Nha vì âm thanh của nó được tạo ra từ Tây Ban cầm.

Và hơn cả giá trị ấy, những cây cỏ mọc hoang tạo ra sức sống bền bỉ, mãnh liệt và bất diệt hay

nó là bài ca bất tử về tiếng đàn của Lorca nhưng cũng từ sau hình ảnh này, câu thơ lại vẽ ra

một thực tế rất phũ phàng và đau đớn nên nghệ thuật Tây Ban Nha như cỏ mọc hoang vì

người nghệ sĩ của họ đã khơng còn nữa.

++ Hai dòng thơ sau là những cảm xúc trào dâng mãnh liệt khi cuộc đời nhớ về nghệ thuật

và người nghệ sĩ tài ba. Thanh Thảo gợi ra những nỗi niềm ấy bằng hình ảnh giọt nước mắt

vầng trăng/ long lanh trong đáy giếng. Chúng ta biết rằng, sau khi ám sát Lorca để tránh

những dư luận không tốt nổ ra ở đất nước Tây Ban Nha lúc ấy thì bọn phát xít đã phi tang thi

thể Lor-ca xuống giếng cho nên từ đây hình ảnh của những cái giếng trở thành nỗi ám ảnh

khơn ngi với con Người Tây Ban Nha vì nơi đó ẩn chứa bí mật về cuộc đời nghệ sĩ thiên tài

Lor-ca.

++ Trường liên tưởng đa chiều đã tạo ra những dòng cảm xúc mênh mơng cho hai dòng

thơ này bởi nơi biên giới giữa giọt nước mắt với vầng trăng là những ẩn ức của cuộc đời: có

phải giọt nước mắt và vầng trăng cùng khóc thương cho người nghệ sĩ tài ba hay vì vầng trăng

nghệ thuật mà người đời khóc thương Lor-ca. Nhưng cũng có thể vì niềm tiếc thương sâu sắc

ấy mà nơi đáy giếng vẫn long lanh vầng trăng bất tử?

++ Khi liên kết hai dòng thơ rời rạc này, chúng ta tìm ra một hành trình thú vị từ vầng

trăng đến đáy giếng sâu. vẫn biết rằng, gửi gắm sau hình ảnh tròn trịa và sáng trong kia là

biểu tượng của nghệ thuật nhưng khi nó xuất hiện ở đáy giếng vơ cùng ta lại thấy nó hòa lẫn

cùng hình ảnh Lor-ca cho nên nơi đáy giếng đã chôn vùi một tượng đài nghệ thuật và Lorca

trở thành vầng trăng và niềm đam mê nghệ thuật của nhân loại để chúng ta khẳng định rằng

tiếng đàn ấy, người nghệ sĩ thiên tài ấy đã bất tử từ giây phút này.

++ Khổ 5 và 6: Ngồi sự độc đáo của hình ảnh, bài thơ này còn rất mới lạ trong tư duy

thẩm mĩ. Nó có sự đan xen, hòa trộn trong tư tưởng phương Đơng và phương Tây, giữa cảm

xúc về cuộc đời ngắn ngủi với niềm tin vào số phận.

đường chỉ tay đã đứt

dòng sông rộng vô cùng

Lorca bơi sang ngang

trên chiếc ghi-ta màu bạc.

Hình ảnh “dòng sơng, Lor-ca bơi sang ngang, đường chi tay đã đứt” một lần nữa miêu tả

hành trình đến cái chết của Lor-ca. Cuộc đời thì dài rộng nhưng khi số phận đã hết, Lor-ca bơi



sang thế giới bên kia cùng với “chiếc ghita màu bạc”. Cuộc đời Lor-ca tuy đơn độc, ngắn

ngủi nhưng mãi mãi gắn bó, thủy chung cùng nghệ thuật.

Chàng nghệ sĩ ấy đã bỏ lại sau lưng mọi hệ lụy trần gian, ném lại tình u và số phận của

mình vào “xốy nước” của cuộc đời đầy máu và nước mắt để ra đi: chàng ném lá bùa cơ gái

Di-gan vào xốy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt li-la li-la li-la.

Ở đây động từ ném được lặp lại hai lần (ném lá bùa, ném trái tim) tượng trưng cho sự giã

từ và giải thoát, chia tay với những hệ lụy trần gian, song cũng đầy chất bi tráng của Lor-ca.

Qua đó, ta thấy được niềm tiếc thương hòa lẫn sự mến mộ, tôn vinh và cảm phục nhà thơ

Thanh Thảo về người nghệ sĩ tài ba Lor-ca. Cuối bài thơ chỉ còn âm thanh của tiếng đàn “li-la

li-la li-la Hình ảnh này cũng mang nghĩa tượng trưng cho niềm tin mãnh liệt vào sự bất tử của

cuộc đời và tên tuổi của Lor-ca. Tiếng đàn ấy cứ vọng mãi trong không gian, theo thời gian

năm tháng và trong tâm hồn con người để nhớ, để thương mãi mãi muôn đời.

- Đánh giá chung

+ Giống nhau:

++ Điểm gặp gỡ của Thanh Thảo và Nguyễn Huy Tưởng là việc cả hai nhà văn đều thể

hiện bi kịch của những người nghệ sĩ trong một xã hội nhiều khổ đau. Đó là bi kịch giữa khát

vọng, hồi bão lớn lao mâu thuẫn khơng lối thoát với thực tế đời sống.

++ Cả hai tác phẩm đều có chung cảm hứng từ những người nghệ sĩ tài năng, yêu mến sự

sáng tạo và khao khát mang đến những cái đẹp cho cuộc đời; cái chết của họ đều là cái chết bi

phẫn.

+++ Năm 1516, hôn quân Lê Tương Dực bị giết, Cửu Trùng Đài bị phá, người phụ trách

cơng trình đó là Vũ Như Tơ cũng bị giết. Từ sự kiện lịch sử có thật ấy, bằng tài năng tưởng

tượng, hư cấu Nguyễn Huy Tưởng đã sáng tác vở kịch dài Vũ Như Tô gồm 5 hồi. Từ một sự

kiện lịch sử có thật ở thế kỉ XVI, Nguyễn Huy Tưởng đã tạo nên một vở kịch hiện đại có yếu

tố bi kịch, đặt ra một vấn đề có tầm quan trọng. Đó là số phận của nghệ thuật và của người

nghệ sĩ trong hoàn cảnh đất nước chìm đắm trong thế độ phong kiến mục ruỗng, thối nát.

+++ Phê-đê-ri-cô Gar-xi Lor ca (1898 - 1936) là một trong những tài năng sáng chói của

văn học hiện đại Tây Ban Nha . Lor-ca vừa nồng nhiệt cổ vũ nhân dân đấu tranh cho tự do

vừa khởi xướng và thúc đẩy mạnh mẽ những cách tân trong các lĩnh vực nghệ thuật. Hoảng sợ

trước ảnh hưởng xã hội to lớn của tên tuổi Lor-ca, nhà cầm quyền phát xít Tây Ban Nha đã sát

hại ơng. Nhân cách cao đẹp cùng số phận oan khuất của người nghệ sĩ Tây Ban Nha tài hoa đã

khiến Thanh Thảo ngưỡng mộ và xúc động sâu sắc. Bài thơ lấy cảm hứng trực tiếp từ những

giây phút đầy bi phẫn trong cuộc đời của G. Lorca.

+ Khác nhau

++ Vũ Như Tơ là kiến trúc sư nhưng chưa lí giải được sâu sắc mối quan hệ giữa nghệ thuật

và đời sống nên rơi vào nghệ thuật vị nghệ thuật

++ Lor-ca là một nhà thơ, một nghệ sĩ, một chiến sĩ, anh ngã xuống khi hành trình sáng tạo

và nỗ lực tranh đấu đang vào độ chín muồi; Lor-ca ra đi trong sự giải thốt nhẹ nhàng khơng

vướng bận những hệ lụy trần gian.

++ Thơng điệp:



+++ Nghệ thuật cần gắn bó với nhân dân nghệ thuật vị nhân sinh, phải vì nhân dân mà

phục vụ và tận hiến thì nghệ thuật đó sẽ trở thành bất tử.

+++ Xã hội cần trân trọng và nâng bước cho những tài năng phát triển.

3. Kết bài:

- Từ cảm hứng sáng tạo riêng của từng nhà thơ đã đem đến cho người đọc những hình

dung cụ thể về số mệnh của người làm nghệ thuật - nghệ sĩ qua các không - thời gian khác

nhau. Từ đó, biết trân trọng, gìn giữ nỗ lực và khát khao cách tân nghệ thuật chân chính. Tóm

lại, nghệ thuật và những sóng gió, gian nan ln song hành với nhau trên con đường phát triển

và đôi khi nghệ thuật còn là sự trả giá trên sự mất mát, hi sinh.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Phần II. Làm văn (7 điểm)

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×