Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ CỦA PHIM TÀI LIỆU TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM VỀ VĂN HÓA SÔNG NƯỚC MIỀN TÂY NAM BỘ

THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ CỦA PHIM TÀI LIỆU TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM VỀ VĂN HÓA SÔNG NƯỚC MIỀN TÂY NAM BỘ

Tải bản đầy đủ - 0trang

25

nghệ thuật bên trong phản ánh đặc trưng tính cách người Nam Bộ như tính năng động,

phóng khống, trọng nghĩa, thiết thực…

Đặc biệt, Uống chung dòng nước là bộ phim tài liệu đầu tiên có sự phối hợp

của các nước có con sơng chảy qua, đó là dòng Mekong, được xem là một trong

những con sông lớn nhất thế giới. Kết quả của bộ phim là sự hợp tác của 6 nước thuộc

tiểu vùng gồm Trung Quốc, Myanma, Lào, Thái Lan, Camphuchia và Việt Nam.

Trong 20 tập của phim tài liệu Uống chung dòng nước, có tập 3 khắc họa rõ nét vai trò

của sơng nước Nam Bộ.

4.2. Hạn chế của phim tài liệu truyền hình Việt Nam trong phản ánh văn

hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ.

4.2.1. Về những thách thức mới đối với văn hóa sơng nước miền Tây Nam

Bộ ngày nay

Hiện nay, cấu trúc văn minh sông nước sông Cửu Long đang bị đe dọa

nghiêm trọng:

- Sự biến đổi cực đoan của khí hậu tồn cầu gây nên tình trạng nước biển

dâng, mở rộng vùng đất ngập mặn.Theo dự báo trong 30 đến 50 năm tới, 45% châu

thổ sơng Cửu Long ngập mặn, diện tích trồng lúa nước bị thu hẹp, đe dọa nền an ninh

lương thực quốc giav à khu vực. Với kịch bản nước biển dâng 100cm thì tồn bộ nền

văn minh lúa nước ở đây sẽ biến mất.

Việc chặn dòng do các quốc gia ở thượng nguồn Mê Công xây dựng tràn lan

các công trình thủy điện đã làm giảm thủy lực của hạ lưu sơng Mê Cơng làm cho q

trình ngập mặn càng nhanh hơn. Nguồn thủy sản nước ngọt và lượng phù sa phù du

giảm mạnh làm mất nguồn lợi tự nhiện của cư dân nơi đây sẽ thay đổi.

Nhà sử học Arnold Toynbee đã nhận định: Khi một nền văn minh đáp ứng

những thách thức, thì nó tăng trưởng và ngược lại, khi một nền văn minh không đáp

ứng những thách thức, thì nó suy giảm. Ơng nhìn thấy sự tăng trưởng và suy giảm của

các nền văn minh như một quá trình tinh thần. Con người đạt được nền văn minh,

không phải là kết quả của các khoản hiến tặng sinh học cao hoặc môi trường địa lý.

Ngày nay, quan điểm về sự phát triển của các nền văn minh, mà Arnold

Toynbee đã đúc kết phương thức ứng xử: thiên nhiên đối với con người như một khó

khăn cần phải vượt qua và thành công của con người thường là kết quả đáp ứng với

sự thách thức. Với phương thức ứng xử đó, cư dân miền Tây Nam Bộ làm nên những

giá trị và đặc trưng văn hóa của miền Tây Nam Bộ hơn 300 năm qua và vượt lên

những thách thức của sự biến đổi khí hậu tồn cầu. Đây cũng là tiêu chí xem xét và

đánh giá của nghiên cứu sinh đối với nội dung và chất lượng phim tài liệu truyền hình

về đề tài Yếu tố sơng nước trong văn hóa miền Tây Nam Bộ.

4.2.2. Chất lượng phim tài liệu truyền hình về văn hóa sơng nước miền

Tây Nam Bộ

Hình ảnh sơng nước Tây Nam Bộ xuất hiện trong các phim tài liệu được phản

ánh chân thực, rõ nét và tương đối đầy đủ về môi trường và con người của vùng đất

này. Phim tài liệu truyền hình đề tài sơng nước trong văn hóa miền Tây Nam Bộ là

cơng cụ hiệu quả, góp phần tích cực vào việc bảo tồn, truyền bá và phát huy các giá trị

văn hóa Tây Nam Bộ trong điều kiện đất nước bước vào giai đoạn hội nhập thế giới.

Phim tài liệu truyền hình thể hiện khả năng vượt trội khi nó chuyển tài chủ đề



26

sơng nước trong văn hóa miền Tây Nam Bộ. Thành công của phim Mekong ký sự đã

minh chứng khả năng vượt trội đó vì nó đạt được cả chất khoa học, chất văn hóa, chất

nghệ thuật của tài liệu, mà tài liệu quý giá nhất là yếu tố sơng nước trong văn hóa

miền Tây Nam Bộ.

Tuy nhiên hạn chế lớn nhất của các Phim tài liệu truyền hình Việt Nam là

việc sản xuất hậu kỳ các phiên bản thuyết minh tiếng Anh hay phụ đề tiếng Anh để

quảng bá giới thiệu hình ảnh, các giá trị văn hóa Tây Nam Bộ đến khách quốc tế, đến

các quốc gia khác. Hiện nay hầu hết các phim tài liệu truyền hình về đề tài sơng nước

Tây Nam Bộ chỉ có phiên bản Tiếng Việt phát sóng phục vụ người dân trong nước.

Một hạn chế khác của các Phim tài liệu truyện hình là tùy thuộc vào đội ngũ

những người làm nghề có đủ kinh nghiệm và trải nghiệm để có thể khám phá hết

những cái hay trong văn hóa sơng nước miền Tây hay khơng. Chất lượng các phim

không tương đồng phụ thuộc rất nhiều vào ekip làm phim, những nhà làm phim hiểu

và cảm nhận sâu sắc về vùng đất Tây Nam Bộ sẽ có tác phẩm ấn tượng sâu sắc hơn.

Phim Mekong ký sự đã minh chứng cho việc khắc phục các hạn chế này vì tập thể đạo

diễn, biên tập quay phim là những người đã gắn bó nhiều năm với Tây Nam Bộ hiểu

sâu sắc về nó, cảm được nó.

Trong phim ảnh nói chung và phim tài liệu truyền hình nói riêng, xét từ góc

độ Ký hiệu học thì thơng điệp và giá trị của bộ phim chủ yếu nằm ở phần hình ảnh.

Phải nói rằng, các thước phim tài liệu truyền hình đã đưa người xem chu du một vùng

sông nước miền Tây như chúng ta đang chiêm ngưỡng thật, đang trải nghiệm,đang

khám phá đề tài sơng nước, có thể kể một số phim tiêu biểu như: Mekong ký sự, Dư

địa chí, Đất chín rờng, Uống chung dòng nước.

Trong thể loại phim tài liệu truyền hình về đề tài yếu tố sống nước trong văn

hóa miền Tây Nam Bộ phần lớn do HTV, VTV Cần Thơ sản xuất. Chất lượng cho

phim tài liệu về mảng này ở mức khá trong khâu thể hiện và lượng khán giả đón xem.

Miền Tây là vùng sơng nước vì vậy các tác giả làm phim cũng khơng khó tìm

ra các đề tài để thể hiện. Có thể kể tên các phim như: Sông Trẹm giữa U Minh, Dòng

sơng hướng theo đường mặt trời (nói về sơng Ơng Đốc – Cà Mau), Ngược dòng sơng

Măng (sơng Măng Thít – Vĩnh Long). Nhìn chung chất lượng phim phù hợp với người

xem trong khu vực và kể cả toàn quốc. Qua nghiên cứu các phim tài liệu truyền hình

về mảng đề tài nghiên cứu chúng tôi nhận thấy việc xây dựng hình tượng nghệ thuật

chưa thực sự thành cơng các nhân vật, sự kiện đưa lên chưa tạo dấu ấn rõ ràng cho

người xem. Các phim tài liệu Mekong ký sự, Dư địa chí, Đất chín rồng, Uống chung

dòng nước .... dù được đánh giá là thành công nhưng các hình tượng nghệ thuật tạo

dựng chưa rõ ràng. Hạn chế này có thể do mức độ thể hiện nghệ thuật của thể loại

phim tài liệu truyền hình khó có thể như phim truyện.



TIỂU KẾT CHƯƠNG 4



27



Luận án đã đi sâu nghiên cứu, phân tích những thành cơng cũng như hạn chế

của phim tài liệu truyền hình trong đề tài văn hóa sơng nước của Tây Nam Bộ, trong

đó nhấn mạnh các yếu tố khó khăn chủ quan và khách quan mà vùng đất này phải đối

mặt trong hiện nay cũng như mai sau, khi biến đổi khí hậu ngày càng trở thành khốc

liệt; nhằm thích ứng hoặc khắc phục các biến cố để có thể duy trì, phát huy các đặc

điểm đặc sắc của văn hóa, văn minh Tây Nam Bộ.

Thành tựu đáng kể nhất của phim tài liệu về sông nước Tây Nam Bộ là sự

phản ánh khá đa diện, từ thiên nhiên sông nước, định cư và phân bố dân cư, cư trú,

phương thức sản xuất đến giao thơng, trang phục, ẩm thực. Đã có nhiều cơng trình

nghiên cứu văn hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ nhưng nhũng cơng trình nghiên cứu

qua phim tài liệu truyền hình Việt Nam theo hướng nhân học hình ảnh thì chưa có

nhiều.

Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều bất cập mới nẩy sinh đòi hỏi chúng tơi phải

nghiên cứu tìm hiểu để giải đáp như sau:

- Tính chân thực của các bộ phim tài liệu truyền hình về những tác động của

văn hóa sơng nước đến đời sống vật chất và tinh thần của người dân Tây Nam Bộ.

- Là phương tiện lưu trữ hiện đại, với ưu thế về loại hình thể hiện của mình,

phim tài liệu truyền hình chưa ghi nhận và phản ánh một cách sáng tạo các giá trị vật

chất và tinh thần của cộng đồng cư dân Nam Bộ trên góc độ văn hóa sơng nước.



28

KẾT LUẬN



Phim tài liệu truyền hình là những tác phẩm báo chí truyền hình có cấu trúc

chặt chẽ nhằm khám phá sự kiện, hiện tượng, con người trong đời sống hiện thực một

cách chi tiết với bối cảnh lịch sử, xã hội đã tạo ra chúng và chứa đựng trong nội dung

của chúng những thông tin chân thực về thế giới bên ngồi. Qua đó, phim tài liệu

truyền hình nói lên tư tưởng chủ đề, giáo dục thẩm mỹ và định hướng nhận thức cho

công chúng.Trong giai đoạn hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học và công

nghệ, phim tài liệu truyền hình đã trở thành món ăn tinh thần hàng ngày khơng thể

thiếu được của đại chúng, đóng góp đắc lực vào sự nghiệp nâng cao dân trí.

Phim tài liệu là thể loại ra đời sớm nhất trong hệ thống thể loại của điện ảnh

và sau đó là của truyền hình. Phim tài liệu ra đời do nhu cầu ghi nhận hiện thực cuộc

sống xung quanh mình bằng những hình ảnh về con người, sự việc, sự kiện có thực

trong quá trình phát triển, phim tài liệu ngày càng chứng tỏ được sức mạnh của nó và

trở thành một thể loại không thể thiếu trong đời sống điện ảnh và truyền hình hiện đại.

Nhận thấy những khả năng to lớn của phim tài liệu trong việc định hướng dư luận xã

hội, truyền hình đã tiếp nhận thể loại này vào hệ thống thể loại của mình.

Sự xuất hiện của phim tài liệu truyền hình là sự hợp tác hai chiều. Những nhà

làm phim tài liệu tìm thấy ở truyền hình những điều kiện đảm bảo cho phim tài liệu

phát huy được khả năng của mình. Phim tài liệu truyền hình đã phát huy cao độ khả

năng giáo dục thẩm mỹ, khả năng định hướng các giá trị thẩm mỹ và những giá trị văn

hóa cho cơng chúng.

Các bộ phim tài liệu truyền hình được khảo sát trong luận án đã phản ánh khá

chân thực những tác động của sông nước đến đời sống vật chất và tinh thần của người

Tây Nam Bộ.Văn hóa sơng nước Tây Nam Bộ xuất hiện trong các phim tài liệu được

phản ánh chân thực, rõ nét và tương đối đầy đủ về môi trường và con người của vùng

đất này.

Phim tài liệu truyền hình đề tài văn hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ là cơng

cụ hiệu quả, góp phần tích cực vào việc bảo tồn, truyền bá và phát huy các giá trị văn

hóa Tây Nam Bộ trong điều kiện đất nước bước vào giai đoạn hội nhập với thế giới.

Nó đóng góp vào việc giới thiệu những giá trị văn hóa đặc thù của sông nước Tây

Nam Bộ đến với khán giả rộng rãi trong và ngồi nước.

Phim tài liệu truyền hình đã thể hiện khả năng vượt trội khi nó chuyển tài chủ

đề văn hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ. Thành công của phim Me kong ký sự minh

chứng khả năng vượt trội đó vì nó đạt được cả chất khoa học, chất văn hóa, chất nghệ

thuật của tài liệu. Mà tài liệu q giá nhất là văn hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ.

Đánh giá về phim tài liệu truyền hình (ký sự) trong khoảng 20 năm trở lại

đây, chúng tơi có một số nhận định sau:

- Chất lượng: Tùy thuộc vào đội ngũ những người làm nghề có đủ kinh

nghiệm và trải nghiệm để có thể khám phá hết những cái hay trong văn hóa sơng nước

miền Tây hay không. Điều quan trọng là chất lượng này liên quan đến kinh phí đầu tư.

- Đánh giá khách quan: Nhiều đài đã sản xuất và phát triển xêri tài liệu ký sự:

“Miền Tây mùa nước nổi” rất tốt.



29

-Tính phát hiện, cách thể hiện làm cho người xem có một sức cuốn hút, khán

giả thấy hết nét đẹp của người miền Tây từ bao đời với sơng nước.

Khó khăn lớn nhất khi sản xuất phim tài liệu ký sự truyền hình là:

Tài chính, đầu tư cho chi phí cho mảng này rất thấp, do Đài truyền hình Việt

Nam chưa kêu gọi được tài trợ hoặc chưa có, chưa tìm được đơn vị truyền thơng hợp

tác với mình.

Khó khăn khác là tình trạng ăn cắp bản quyền hiện nay khá phổ biến, khơng

đuợc kiểm sốt, quản lý. Các hệ thống nhà mạng, đài thu xuống khi phát sóng, sau đó

sử dụng một cách bừa bãi.

Xác định để làm được 1 bộ phim tài liệu ký sự thì cần phải có đội ngũ hàng

đầu tâm huyết, chịu khó và phải có kiến thức văn hóa vùng miền và vấn đề mình sắp

thể hiện. Ngồi ra tài chính và trang thiết bị hiện đại và những tư liệu quí là chất sẽ

làm nên bộ phim hay.

* Định hướng cho thời gian tới trong việc khai thác sản xuất phim tài liệu

truyền hình về văn hóa sơng nước miền Tây Nam Bộ.

Đối với các đài truyền hình, những nhà làm phim thấy được yếu tố sông nước

sẽ tập trung làm những bộ phim tài liệu, ký sự để phát sóng. So với tài liệu in, họ có

cái nhìn sống động ấn tượng đầy thuyết phục đối với khán giả và đối với chính nhà

sản xuất. Sau khi có một chút tác động hoặc hiệu ứng tích cực đến khán giả, chính bản

thân những nhà làm phim sẽ hào hứng và có động lực làm tiếp những tác phẩm khác.

Đối với kênh VTV - Đài truyền hình Việt Nam, nếu đài truyền hình nào phía

Nam biết điều này sẽ liên kết, tập trung khai thác phát sóng, người xem sẽ đón nhận

rất nhiều.

Cần có phong cách riêng của những người làm phim chuyên về chủ đề môi

trường và văn minh sông nước miền Tây Nam Bộ này bằng nhiều thủ pháp nghệ thuật

như qua lăng kính: Dư địa chí-ghi chép -khảo sát trầm tích–tự sự- dân gian…

Quan tâm tới những khía cạnh quan trọng nào phim chưa làm tới như về

ngoại giao, ngoại thương và hợp tác kinh tế cũng như có sự gợi mở các đài truyền

hình nên liên kết, mời các cố vấn, nhà khoa học mới có tầm để đạt được mục đích:

quảng bá du lịch, giới thiệu địa phương, làm tài liệu học tập trong nhà trường.

Tri thức bản địa về văn hóa sơng nước, hiểu qui luật lên xuống của dòng

nước.Tài liệu ký sự truyền hình chưa làm tốt về tri thức bản địa, ngay chính những

người dân địa phương họ cũng ít khi khám phá đầy đủ về văn hóa, địa danh...nơi họ ở

nên nếu phim khai thác lạ, sâu sắc họ sẽ rất thích xem.

Vì là đề tài sông nước nên cứ làm trên bờ cũng liên quan đến sơng, trên bờ thì

cũng có cầu đi qua sơng. Qua mỗi trải nghiệm, mỗi bộ phim, chính nhà làm phim sẽ tự

rút thêm cho mình những kinh nghiệm.

Trong xu thế cạnh tranh thơng tin, thì việc tiến hành sản xuất thêm những

chương trình mới và hấp dẫn, gần gũi với công chúng luôn là nhu cầu bức thiết đối

với báo chí nói chung và ngành truyền hình nói riêng. Tuy nhiên, truyền hình là một

dạng truyền thơng rất tốn kém nên cần có sự xã hội hóa, cụ thể hơn là xã hội hóa các

chương trình truyền hình, miễn làm sao có sự hài hòa vừa mang tính chính luận và

nghệ thuật.



30

Hiện nay các nhà làm phim tài liệu ký sự truyền hình đang cố gắng hướng

đến tính thiết thực của sông nước mang lại cho cộng đồng gắn với giai đoạn lịch sử,

hiện tại và dự báo cả một phần tương lai sắp tới. Khi chúng tôi chọn đề tài này làm

luận án cũng mong muốn nghiên cứu sâu nhằm sản xuất được những tác phẩm phim

tài liệu truyền hình có giá trị và mang nhiều tính khoa học. Đồng bằng sơng Cửu Long

hiện dang là điểm nóng của khu vực tiểu vực sông Mê Công cũng như rất quan trọng

trong chính sách đối nội, đối ngoại của Việt Nam trước những thách thức do biến đổi

khí hậu và thay đổi dòng chảy do tác động của con người. Khu vực Đồng bằng sông

Cửu Long là tài nguyên tự nhiên và tài sản văn hóa, nguồn lực phát triển của đất nước,

có tính thời sự cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người dân… là mảng đề tài cần

các Đài truyền hình đầu tư sản xuất hơn nữa.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ CỦA PHIM TÀI LIỆU TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM VỀ VĂN HÓA SÔNG NƯỚC MIỀN TÂY NAM BỘ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×