Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
II. Phân tích các tính chất của dư luận xã hội:

II. Phân tích các tính chất của dư luận xã hội:

Tải bản đầy đủ - 0trang

Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



hậu... Ở mỗi khuynh hướng, thái độ tán thành hoặc phản đối lại có thể phân chia

theo các mức độ cụ thể như rất tán thành, tán thành, lưỡng lữ, phản đối, rất phản

đối.

Tính khuynh hướng cũng biểu thị sự thống nhất hay xung đột của dư luận xã

hội. Xét theo mức độ tán thành hoặc phản đối được nêu ở trên, nếu đồ thị phân bố

dư luận xã hội có dạng hình chư U thì biểu hiện sự xung đột, còn nếu đồ thị phân

bố dư luận xã hội có dạng hình chữ J thì biểu thị sự thống nhất. Đồ thị phân bố dư

luận xã hội có dạng hình chữ U khi trong xã hội có hai loại quan điểm mâu thuẫn,

đối lập nhau về cùng sự kiện, hiện tượng, q trình xã hội nào đó đều có tỉ lệ số

người ủng hộ cao. Trong xã hội nhất định, nếu thái độ dư luân xã hội đối với phần

lớn các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội có dạng phân bố hình chữ U thì điều đó có

nghĩa là xã hội đó đang đứng bên bờ vực của cuộc nội chiến. Khi đồ thì phân bố dư

luận xã hội có dạng hình chữ J thì chỉ có một loại quan điểm ( tán thành hoặc phản

đối) có tỉ lệ số người ủng hộ cao mà thơi, điều đó biểu thị sự thống nhất cao trong

dư luận xã hội.

Ví dụ: Khi vụ án của Lê Văn Luyện khi được đưa lên các thơng tin truyền

thơng thì ngay lập tức được sự chú ý của rất nhiều người và vụ việc bị dư luận xã

hội lên án gay gắt đây là khuynh hướng rất phản đối đối với hành động của tên

Luyện. Khi có thơng tin là Lê Văn Luyện bị tuyên án 18 năm tù giam thì thái độ

chung của dư luận xã hội đối với vụ việc này là phản đối, hoặc là rất phản đối bởi

họ cho rằng hình phạt khơng xứng đáng với tội ác mà Luyện gây ra.

2. Tính lợi ích:

Bất cứ một sự kiện xã hội nào cũng liên quan đến lợi ích của các nhóm người

trong xã hội. Nhưng điều quan trọng là các nhóm người đó có nhận thức được vấn

đề hay khơng. Qua trao đổi thảo luận cơng khai những nhóm lớn, những nhóm có

lợi ích phù hợp với lợi ích chung và những nhóm biết tổ chức thơng tin, tun

truyền, vận động khôn khéo thường tạo được dư luận xã hội ủng hộ việc bảo vệ lợi

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 5



Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



ích của họ. Như vậy, khi xét tính chất lợi ích của dư luận xã hội ta xét ở 2 phương

diện là lợi ích về vật chất và lợi ích về tinh thần.

Lợi ích về vật chất được nhận thức rõ nét khi các hiện tượng diễn ra trong xã

hội có liên quan chặt chẽ đến hoạt động kinh tế và sự ổn định cuộc sống của đơng

đảo người dân.

Ví dụ như: khi có thơng tin bắt đầu từ ngày mồng 1/6/2012 các phương tiện

ôtô, xe máy, xe gắn máy khi tham gia giao thơng phải đóng tiền phí bảo dưỡng

đường bộ thì ngay lập tức thu hút được sự quan tâm của rất nhiều người và được

thể hiện qua các ý kiện, thái độ nhận xét về sự việc này. Có rất nhiều người khơng

đồng tình và phản đối với việc thu thuế, phí bảo trì đường bộ này.

Lợi ích tinh thần được đề cập khi các vấn đề, các sự kiện đang diễn ra đụng

chạm đến hệ thống các giá trị, chuẩn mực văn hóa của cộng đồng xã hội hoặc của

cả dân tộc. Chẳng hạn như: sự kiện Hoa hậu Mai Phương Thúy chụp ảnh bộ áo dài

Việt Nam đã tạo nên một làn sóng dư luận phản đối Mai Phương Thúy mặc bộ áo

dài Việt Nam “Dân mạng đang chuyền tay nhau xem bộ ảnh Hoa hậu Mai Phương

Thúy mặc bộ áo dài trong suốt với cả lời khen tiếng chê, thậm chí có người cho

rằng bộ ảnh này làm xấu hình ảnh quốc phục áo dài Việt Nam.”. Hoa hậu Mai

Phương Thúy đụng chạm đến giá tri truyền thống tốt đẹp của dân tộc nên đã bị

đơng đảo mọi người phản đối.

Lợi ích mới chỉ là điều kiện cần để thúc đẩy việc tạo ra dư luận xã hội. Điều

kiện đủ ở đây chính là sự nhận thức của các nhóm xã hội về lợi ích của mình và

mối quan hệ giữa chúng với các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội đang diễn ra.

Có hai điểm sau cần lưu ý:

Một là bản thân nhận thức về lợi ích là một tiến trình biến đổi và phát triển

giữa tính cá nhân và tính xã hội, giữa tính vật chất và tính tinh thần, giữa tính trước

mắt và tính lâu dài.

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 6



Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



Hai là quá trình trao đổi, thảo luận ý kiến để dẫn đến dư luận xã hội là quá

trình giải quyết mâu thuẫn có lợi ích. Trong cơng việc này, nhóm xã hội đó sẽ thành

cơng hơn trong việc bảo vệ quan điểm, lợi ích của mình và ngược lại.

3. Tính lan truyền:

Dư luận xã hội được coi như là một biểu hiện của hành vi tập thể, một hiện

tượng được các nhà xã hội học rất quan tâm. Cơ sở của bất kì hành vi tập thể nào

cũng là hiệu ứng phản xạ xoay vòng, trong đó khởi điểm là một cá nhân hay một

nhóm xã hội nhỏ sẽ gây lên một chuỗi các kính thích của các nhóm cá nhan khác,

nhóm xã hội khác. Để duy trì chuỗi kích thích này ln cần có các nhân tố tác động

lên cơ chế hoạt động tâm lí của các nhân và nhóm xã hội. Đối với dư luận xã hội

các nhân tố tác động đó có thể được coi là các thơng tin bằng hình ảnh, âm thanh

sống động trực tiếp, có tính thời sư. Dưới sự tác động của các luồng thơng tin này,

các nhóm cơng chúng khác nhau sẽ cùng được lơi quốn vào q trình bày tỏ sự

quan tâm của mình thơng qua các hoạt động trao đổi, bàn bạc, tìm kiếm thơng tin,

cùng chia sẽ trạng thái tâm lý của mình với người xung quanh. Đặc biệt đối các sự

kiện lớn của đất nước như tình trạng chiến tranh, các cuộc bầu cử,... Chúng ta có

thể theo dõi và ghi nhận được ảnh hưởng của các luồng thông tin đến các hành

động quan tâm của công chúng. Khi đó, sự hình thành mạnh mẽ và lan truyền

nhanh chóng của dư luận xã hội được thể hiện rất rõ nét.

Ví dụ: khi có một vụ án nào đó nghiêm trọng xảy ra thì ngay lập tức nó trở

thành tâm điểm chú ý của rất nhiều người và không lâu sau đó vụ việc này được cả

nước biết tới và có rất nhiều những ý kiến, quan điểm thể hiện thái độ của mình đối

với vụ việc xảy ra. Chẳng hạn như: vụ án của Lê Văn Luyện khi bị phát hiện thì chỉ

trong vòng vài ba ngày là cả nước đều biết tới vụ việc này, mọi người luôn chú ý

theo dõi và chia sẻ với nhau những gì mà họ biết, sẵn sàng bộc lộ thái độ bất bình

của mình đối với việc làm của tên Luyện.

4. Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi:

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 7



Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



Dư luận xã hội vừa có tính bền vững tương đối lại vừa có tính dễ biến đổi.

Có những dư luận xã hội chỉ qua một đêm là thay đổi những cũng có những dư

luận xã hội qua hàng thập niên vẫn khơng thay đổi. Tính bền vững tương đối của

các dư luận xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Đối với những sự kiện, hiện tượng

hay các quá trình quen thuộc, dư luận xã hội thường rất bền vững. Ví dụ như: trên

thực tế có rất nhiều người đam mê bóng đá, và mỗi khi có một trận bóng trực tiếp

diễn ra là họ hồ hởi, nhiệt tình đi cổ vũ, với những lời cỗ vũ, hô hào, động viên rất

tốt đẹp và sôi nổi…nhưng sau 2 tiếng đồng hồ nếu như đội bóng đó thua thì cái

thái độ, hành vi của họ khác hẳn với cái tâm trạng trước khi trận bóng diễn ra.

Hay dư luận xã hội tồn tại trong một thời gian rất dài mà không thay đổi như: dư

luận xã hội về truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của nhân tộc ta từ xa

xưa nhưng cho tới giờ cái truyền thống đó vẫn được dư luận xã hội lan truyền

trong và ngồi nước.

Tính biến đổi của dư luận xã hội thường được xét ở hai phương diện:

Thứ nhất - biến đổi theo khơng gian và mơi trường văn hóa: đây là sự phán

xét, đánh giá của dư luận xã hội về bất kì sự kiện, hiện tượng, hay quá trình xã hội

nào cũng phụ thuộc vào hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội đang tồn tại trong

nền văn hóa của cộng đồng người. Với cùng sự việc, sự kiện xảy ra, dư luận xã hội

của các cộng đồng người khác nhau lại thể hiện sự phán xét đánh, đánh giá khác

nhau.

Thứ hai - biến đổi theo thời gian: Cùng với sự phát triển của xã hội, nhiều

giá trị văn hóa, chuẩn mực xã hội, phong tục tập quán có thể bị biến đổi ngay trong

cùng nền văn hóa – xã hội, dẫn đến sự thay đổi trong cách nhìn nhận, đánh giá của

dư luận xã hội.

Dư luận xã hội về những vấn đề của đời sống xã hội có thể ở trạng thái tiềm

ẩn, khơng bộc lộ bằng lời ( dư luận đa số im lặng). Trong những xã hội thiếu dân

chủ, dư luân xã hội đích thực thường tồn tại dưới dạng tiềm ẩn. Trong xã hội cũng

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 8



Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



thường có dư luận xã hội tiềm ẩn về những sự việc, sự kiện sắp tới, chưa xảy ra,

hiện thời chưa cấp bách.

5. Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội:

Sự phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội có thể đúng ( đúng nhiều hoặc

đúng ít), có thể sai ( sai nhiều hoặc sai ít). Dù có đúng đến mấy thì dư luận xã hội

vẫn có những hạn chế, do đó, khơng nên tuyệt đối hóa khả năng nhận thức từ dư

luận xã hội. Dù có sai đến mấy, trong dư luận xã hội cẫn có những hạt nhân hợp lí

khơng thể coi thường được. Chân lý của dư luận xã hội khơng phụ thuộc vào tính

chất phổ biến của nó. Khơng phải lúc nào dư luận của đa số cũng đúng hơn dư luận

của thiểu số. Cái mới lúc đầu thường chỉ có một số người nhận thấy, do đó, dễ bị đa

số phản đối. Đối với những vấn dề trừu tượng, phức tạp, dư luận của giới trí thức,

của những người có trình độ học vấn cao thường chín chăn hơn sơ với những người

có trình độ học vấn thấp.

Ví dụ như: sự kiện Khốn 10 của ơng Kim Ngọc, khi ơng đưa ra ý kiến thực

hiên hình thức Khốn 10 này thì có rất nhiều người phản đối có người còn cho

rằng ơng đi ngược lại với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Và khi

Nhà nước nhìn nhận ra sự đúng đắn của chủ trương này thì Nhà nước đã phải

cơng nhận và đưa nó vào thành một trong những chính sách phát triển kinh tế

nơng thôn của nước ta.

III. Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật:

Ý thức pháp luật là tổng thể những học thuyết, quan niệm, quan điểm thinhhj

hành trong xã hội thể hiện mối quan hệ của con người đối với pháp luật và sự đánh

giá về tính hợp pháp hay khơng hợp pháp đối với hành vi pháp lí thực tiễn.

Dư luận xã hội đóng vài trò rất quan trọng đối với xã hội, đặc biệt là xây

dựng chính sách xã hội và điều chỉnh hành vi của cá nhân cho phù hợp với chuẩn

mực xã hội. Trên thực tế, những hiện tượng, sự kiện có liên quan đến pháp luật, có

tác động tới đời sống của cộng đồng, thì dư luận xã hội được nảy sinh và theo hai

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 9



Bài học kì – Mơn xã hội học đại cương



chiều hướng: một là đấu tranh, phê phán, lên án ngăn chặn hành vi vi phạm đó. Hai

là: tuyên dương, ủng hộ những hanh vi tích cực, những biểu hiện đấu tranh đối với

những hành vi vi phạm đó.

Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ tới nhận thức, thái độ, tình cảm đối với

pháp luật, góp phần định hướng cho sự hình thành ý thức pháp luật tích cực, đúng

đắn của mỗi người. Chẳng hạn như: khi có sự kiện vi phạm pháp luật nghiêm trong

xảy ra tạo nên một làn sóng dư luận trong cộng đồng dân cư. Và điều đó giúp cho

mọi người nhận thức được những hành vi đúng - sai, để từ đó lên án những hành vi

vi phạm pháp luật, khen ngợi, đồng tình với những hành vi đúng với pháp luật,

đồng thời điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, dư luận xã hội cong thể hiện ý chí chung của cộng đồng xã hội

giữ vai trò tư vấn, giám sát đưa ra những lời khuyên, hướng dẫn về cách ứng xử

trước những tình huống nhất định về cách ứng xử trước những tình huống nhất định

trong đời sống xã hội. sức mạnh của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật không

thể xem thường vì nó khiến cho mỗi cá nhân ln phải cân nhắc, tự đánh giá về

hành vi ứng xử của mình để phù hợp với chuẩn mực pháp luật, và hành vi đó có

được mọi người ủng hộ khi mình thực hiện hành vi đó hay khơng.

Với ý nghĩa đó, ta có thể coi dư luận xã hội là một công cụ quan trọng để

điều chỉnh ý thức pháp luật của người dân. Trong khi đó ý thức pháp luật là một

trong những hình thái ý thức xã hội, có mối quan hệ tác động qua lại với cá hình

thái ý thức xa hội khác như: ý thức đạo đức, ý thức tơn giáo… Ý thức pháp luật có

cấu trúc tương đối phức tạp, có thể được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau

nhưng nhìn chung, ý thức pháp luật là một thể thống nhất gồm 5 thành tố cơ bản là:

kiến thức pháp luật, quan niệm về pháp luật, thái độ đối với pháp luật hiện hành,

các yêu cầu đối với pháp luật, thái độ đối với việc chấp hành các quy định của pháp

luật. Ý thức pháp luật là một khái niệm rất rộng, trong đó bao gồm cả ý thức chấp

Kiều Mạnh Cường - 361361



Trang 10



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

II. Phân tích các tính chất của dư luận xã hội:

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×