Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
1 Văn hóa ứng xử

1 Văn hóa ứng xử

Tải bản đầy đủ - 0trang

Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



Cuối cùng , “Thái độ ứng xử chính là nền tảng có tính định hướng cơ bản và xuyên suốt

của văn hóa ứng xử”

Trong 4 yếu tố đó thì khn mẫu ứng xử gồm 4 tiêu chí:

-



Sự lặp đi lặp lại các ứng xử thông thường

Ứng xử được đa số người trong cộng đồng cùng thực hiện thống nhất theo một



-



cách

Chuẩn mực xã hội hay quy tắc ứng xử

Ý nghĩa xã hội của ứng xử



Tổng hợp lại, tác giả đã xác định văn hóa ứng xử là hệ thống thái độ ứng xử, khuôn mẫu,

kỹ năng ứng xử của cá nhân và cộng đồng người trong mối quan hệ với môi trường thiên

nhiên, xã hội và bản thân, dựa trên những chuẩn mực xã hội nhằm bảo tồn, phát triển

cuộc sống của cá nhân và cộng đồng người hướng đến cái đúng cái đẹp.

Trong bản thảo kinh tế triết học 1844, Các Mác đã viết : “Bất cứ quan hệ nào của con

người đối với bản thân mình đều chỉ được thực hiện, thể hiện trong quan hệ của con

người đối với người khác”. Trong trường hợp này, nói về bản chất xã hội, người ta dùng

từ “xử” như “đối nhân xử thế”, “phép cư xử”…

Trong quá trình nghiên cứu cũng đã có nhiều tác giả đưa ra khái niệm về ứng xử. Tiếp

cận vói khái niệm ứng xử, không thể không nhắc đến nhà sư phạm người Nga Usinxki.

Ông khẳng định:” Sự khéo léo ứng xử về sư phạm mà nếu khơng có nó thì các nhà giáo

dục dù học giỏi đến mức nào cũng không bao giờ trở thành nhà thực hành giáo dục tốt, về

bản chất, khơng phải cái gì khác ngồi sự ứng xử. Tác giả Lê Thị Bừng trong cuốn Tâm

lý học ứng xử đã nêu lên khái niệm về ứng xử như sau: “Ứng xử là sự phản ứng của con

người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất

định. Nó thể hiện ở chỗ con người không chủ động giao tiếp mà chủ động trong sự phản

ứng có lựa chọn, có tính toán, thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng tùy

thuộc vào tri thức, kinh nghiệm của mỗi người nhằm đạt được kết quả giao tiếp cao nhất.

” 5. Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Thúy Anh cũng đã từng đưa ra nhận định về văn hóa

ứng xử : “Ứng xử là triết lý sống của cả một cộng đồng, là quan niệm sống, quan niệm lý

5 Lê Thị Bừng, (2001), Tâm lý học ứng xử, Nhà xuất bản Giáo dục



17



Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



giải cuộc đời. Nó cũng trở thành lối sống, nếp sống, lối hành động của cộng đồng. Bởi

vậy nó quy định các mối quan hệ giữa con người với con người” 6.

Như vậy, ứng xử là cách biểu hiện của giao tiếp thông qua thái độ, hành vi, cử chỉ và

ngơn ngữ lời nói trong mối quan hệ với mọi người, với môi trường xung quanh. Mỗi một

cá nhân sẽ có cách ứng xử khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm tính cách, quan điểm và

nguyên tắc của mỗi người. Trong môi trường học đường này, nhóm nghiên cứu chỉ tập

trung vào văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ của sinh viên.

2.1.2 Vai trò của văn hóa ứng xử

Văn hóa ứng xử đóng vai trò rất quan trọng trong mọi mối quan hệ của con người. Nó thể

hiện hành vi, cử chỉ, thái độ, ngôn ngữ, nhân cách, đạo đức của cá nhân trong xã hội. Với

mỗi một mối quan hệ hay một mơi trường, văn hóa ứng xử lại đóng vai trò khác nhau

nhưng ln tn theo những quan niệm, những giá trị chung phù hợp với hành vi, lối

sống chuẩn mực của người việt.

Trong doanh nghiệp, văn hóa ứng xử là một trong những nhân tố góp phần tạo nên hình

ảnh doanh nghiệp, được thể hiện thơng qua cách ứng xử giữa cấp trên và cấp dưới, giữa

đồng nghiệp với nhau, có ảnh hưởng lớn tới hiệu quả cơng việc và thành cơng của doanh

nghiệp. Do đó, văn hóa ứng xử là một phần của văn hóa doanh nghiệp, có vai trò xây

dựng, củng cố các mối quan hệ trong doanh nghiệp, phát triển văn hóa doanh nghiệp 7.

trong gia đình, ứng xử văn hóa chính là nét đẹp lâu đời, một nét đẹp truyền thống của

dân tộc Việt Nam: sự hồ thuận, chung thuỷ, tình nghĩa, lòng u thương và hy sinh cho

con cái, tôn trọng và hiếu đễ với cha mẹ, anh em. Nhiều gia đình ln biết cách tạo dựng,

giữ gìn những nét văn hóa ứng xử ấy tạo nên nề nếp gia phong.

Mối quan hệ ứng xử giữa anh chị em ruột trong nhà cũng luôn được đề cao: “anh em như

chân, như tay. Như chim liền cánh, như cây liền cành”, “em thuận, anh hòa là nhà có

phúc”... Mối quan hệ máu mủ ấy khơng gì có thể sánh bằng, khơng gì có thể chia cắt:

6 Trần Thúy Anh, (2004), Ứng xử văn hóa trong du lịch, Nhà xuất bản Giáo dục

7 Báo của tập đồn Petrolimex Việt Nam, (2014), Văn hóa Petrolimex, pvtex-dv.vn, truy cập lần cuối ngày

22/2/2015



18



Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



“cắt dây bầu dây bí/ chẳng ai cắt dây chị dây em”. Cũng vì lẽ đó, cha ơng ta ln lên án

những người khơng giữ được tình cảm anh chị em hòa thuận trong gia đình.

Với mối quan hệ vợ chồng, vợ chồng là duyên số nhưng về ở với nhau trong một mái nhà

thì còn là trách nhiệm, là tình nghĩa mặn nồng lúc gian khổ hay sướng vui: “thuận vợ

thuận chồng tát bể đông cũng cạn”, “đốn cây ai nỡ dứt chồi/ đạo chồng nghĩa vợ giận rồi

lại thương”…

Có thể nói, văn hóa ứng xử góp phần khơng nhỏ trong sự thành đạt của mỗi người. Để trở

thành người lao động có trình độ chun mơn nhất định, có khả năng ứng xử trong cơng

việc nói riêng và trong cuộc sống nói chung, mỗi sinh viên khơng chỉ bồi dưỡng cho

mình về kiến thức chuyên môn mà cả về khả năng giao tiếp, ứng xử. Dù như thế nào thì

sinh viên vẫn phải thực hiện tốt bổn phận của mình trong giao tiếp, ứng xử với thầy, cô

giáo và mọi người.

Tại buổi giao lưu nói chuyện cùng với nhà trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (Dầu

Tiếng, Thủ Đức) (14/4/2014) về chủ đề "nét đẹp học đường"; giáo sư – tiến sĩ Trần Văn

Khê, một trái tim lớn của âm nhạc dân tộc nước nhà, một nhà văn hóa lớn của dân tộc

nhưng ln quan tâm rất sát sao về văn hóa ứng xử của giới trẻ ngày nay, ơng nói: ngày

xưa, khơng bao giờ có cảnh trò vơ lễ với thầy. Đối với trò, “một chữ cũng là thầy mà nửa

chữ cũng là thầy”. “Khơng bao giờ trò dám cãi tay đơi với thầy chứ nói gì đến chuyện

đánh thầy và ngược lại, những người thầy ln có ý thức mình phải làm gương cho học

trò, giữ khoảng cách thầy trò đúng đạo”.8

Ứng xử của sinh viên với bạn bè cũng là một nội dung quan trọng trong văn hóa học

đường. Sinh viên thường có tinh thần nghĩa hiệp. Khi bạn bè gặp khó khăn sẵn sàng chia

sẻ, động viên. Một lời cảm ơn, xin lỗi nhẹ nhàng chân thành có thể để lại ấn tượng tốt, có

thể giải tỏa được những vướng mắc tạo nên mâu thuẫn khơng đáng có. Nhưng một số

sinh viên thường có thái độ q khích, thiếu bình tĩnh khi bạn bè làm mình khơng hài

lòng. Vì vậy, chỉ một cái nhìn “khơng bình thường”, chỉ một va chạm nhẹ, một mâu thuẫn

nhỏ là có thể có những lời nói thơ tục, khiếm nhã, thậm chí gây gổ, đánh nhau.

8 Giáo sư-Tiến sĩ Trần Văn Khê,Chương trình giao lưu “Nét đẹp học đường”, 14/04/2014, Trường THCS Nguyễn

Bỉnh Khiêm, Dầu Tiếng, Thủ Đức



19



Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



Ứng xử của sinh viên trong các cuộc họp, hội nghị, trong lớp học, trong các buổi mít tinh

cũng là một vấn đề cần bàn. Trong lớp học, một số sinh viên nói chuyện riêng, gây ồn ào

ảnh hưởng đến việc tiếp thu bài của cả lớp và giảng bài của thầy cô giáo. Một số sinh

viên sử dụng điện thoại di động để truy cập mạng hoặc chơi trò chơi trong giờ học. Có

những sinh viên ngủ trong lớp, khi giảng viên hỏi về bài học mới đứng dậy ngơ ngác

hoặc bỏ giờ ra quán ngồi. Trong buổi họp, mít tinh người nào lên phát biểu cứ phát biểu

còn sinh viên cứ nói chuyện rào rào, khi diễn giải phát biểu xong cũng không vỗ tay tán

thưởng. Xem biểu diễn văn nghệ khi kết thúc tiết mục cũng chỉ vỗ tay lẹt đẹt để cổ vũ.

Trong buổi lễ tổng kết, đến chương trình khen thưởng, nhìn lại chỉ còn một nửa sinh viên

trong hội trường.

Cũng tại buổi tọa đàm này, giáo sư Khê và các giảng viên đã đồng loạt đưa ra quan điểm

chung là văn hóa ứng xử của con trẻ phải được bắt nguồn từ giáo dục là như thế nào! Một

nhà trường với một người thầy hiệu trưởng luôn ứng xử một cách nhân văn, văn hóa thì

tất yếu nhà trường đó sẽ có được một đội ngũ thầy cơ giáo và học trò biết ứng xử có văn

hóa, có phép tắc và nề nếp.

Tóm lại, văn hóa ứng xử đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên hành vi, thái

độ của sinh viên trong trường. Văn hóa ứng xử khơng phải điều gì dễ thấy ngay được

nhưng đó chính là sức mạnh của mọi chương trình giáo dục, mọi hệ thống giáo dục. Nó

bao hàm lên mọi hoạt động của sinh viên, là kim chỉ nam cho mọi vấn đề trong trường

liên quan đến hành vi, thái độ, cách ứng xử của sinh viên.

Những nghiên cứu trên đều chỉ ra rằng văn hóa ứng xử dựa trên mối quan hệ giữa con

người với môi trường xung quanh, gồm môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội.

Nhưng với không gian nghiên cứu là trường đại học KTQD và khách thể nghiên cứu là

các sinh viên của trường nên nghiên cứu sinh sẽ tập trung nghiên cứu vào văn hóa ứng xử

trong các mối quan hệ xung quanh khách thể. Đây là một cơ sở lý thuyết khá vững vàng

để nhóm có thể dựa vào đi sâu tìm hiểu về mối quan hệ giữa văn hóa ứng xử của sinh

viên với môi trường xung quanh, cụ thể hơn là khảo sát các yếu tố thật sự ảnh hưởng tới

văn hóa ứng xử của sinh viên trường đại học KTQD.



20



Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



2.2 Văn hóa ứng xử học đường

2.2.1 Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với sinh viên

Có thể nói, văn hóa ứng xử góp phần khơng nhỏ trong sự thành đạt của mỗi người. Hiện

nay, đa số sinh viên biết ứng xử trong quan hệ giao tiếp nhưng cũng khơng ít sinh viên

còn lúng túng, thiếu tinh tế về vấn đề này. Văn hóa ứng xử được thể hiện ở mọi khía cạnh

của học đường, thể hiện rõ nét đời sống học đường của sinh viên từ ngôn ngữ, cử chỉ, thái

độ, cách hành xử hàng ngày khi giao tiếp với mọi người. Ứng xử của sinh viên với bạn bè

cũng là một nội dung quan trọng trong văn hóa học đường. Sinh viên thường có tinh thần

nghĩa hiệp. Khi bạn bè gặp khó khăn sẵn sàng chia sẻ, động viên. Một lời cảm ơn, xin lỗi

nhẹ nhàng chân thành có thể để lại ấn tượng tốt, có thể giải tỏa được những vướng mắc

tạo nên mâu thuẫn khơng đáng có. Nhưng một số sinh viên thường có thái độ q khích,

thiếu bình tĩnh khi bạn bè làm mình khơng hài lòng. Vì vậy, chỉ một cái nhìn “khơng bình

thường”, chỉ một va chạm nhẹ, một mâu thuẫn nhỏ là có thể có những lời nói thơ tục,

khiếm nhã, thậm chí gây gổ, đánh nhau.

Theo nghiên cứu về Đánh giá nhu cầu của sinh viên các khoa kinh tế của trường đại học

Cần Thơ về các lớp kĩ năng giao tiếp, các sinh viên đều hiểu rõ cần phải giao tiếp với

nhau nhiều để có thể ứng xử phù hợp trong môi trường học đường nhưng do nhiều yếu tố

ảnh hưởng nên mối quan hệ của sinh viên với sinh viên cũng khơng chặt chẽ, ít có điều

kiện giao tiếp với nhau, có nhiều sinh viên cho rằng họ dành nhiều thời gian trên lớp để

vào các trang mạng xã hội hoặc trò chơi điện tử khác nên khơng có thời gian nói chuyện

nhiều với các sinh viên trên lớp. Tuy vậy, 37% số sinh viên khảo sát đã cố gắng tự rèn

luyện, giao tiếp với các sinh viên khác để có các cách ứng xử phù hợp trong các tình

huống nhất định. 8% số sinh viên tham gia các cuộc thi hùng biện, hội thảo, dự các buổi

tư vấn, …., tích cực tham gia các buổi thảo luận, làm việc nhóm …

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với sinh viên có thể được thể hiện rõ nét qua giao tiếp,

hành động và cử chỉ. Về giao tiếp, ngơn từ sử dụng đóng vai trò quan trọng khơng nhỏ.

Theo nhà nghiên cứu John (1954) thì giao tiếp là sự trao đổi với nhau tư duy hoặc ý

tưởng bằng lời. Martin (1950) cho rằng giao tiếp là một qua trình giúp chúng ta hiểu được

người khác và làm cho người khác hiểu được ta thông qua ngôn từ. Hiện nay, có thể dễ



21



Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân



dàng bắt gặp sinh viên sử dụng tiếng “lóng” nói chuyện với nhau hay một ví dụ điển hình

phổ biến hơn là sinh viên vừa nói chuyện bằng tiếng việt thỉnh thoảng lại chen một vài

tiếng nước ngoài vào cuộc đối thoại. Đây là những hiện tượng rất phổ biến và thường

xuyên xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng, làm ảnh hưởng khơng nhỏ tới

văn hóa ứng xử của sinh viên hiện nay.

Tình trạng kết bè, kết phái tạo thành băng, hội cũng là vấn đề nhức nhối, nó không những

làm ảnh hưởng đến môi trường giáo dục mà còn làm cho xã hội quan tâm lo lắng. Hiện

tượng gây xích mích chỉ từ một hành vi cho là nhìn đểu mà sẵn sang kéo bè kéo cánh dằn

mặt lẫn nhau làm gióng lên hồi chng cảnh tỉnh đối với các nhà làm cơng tác giáo dục

và quản lí giáo dục.

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với sinh viên từ lâu được xem là một trong những điểm

mấu chốt, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống học đường và sự phát triển của nhà trường.

Để nhận ra một trường đại học có tiếng tăm hay có giá trị thế nào, chính là nhìn vào cách

hành xử của sinh viên trong trường với nhau.

2.2.2 Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với giảng viên

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với giảng viên thực chất chính là văn hóa ứng xử giửa trò

với thầy. Từ xưa đến nay, người học trò Việt Nam đối với thầy ln có một sự kính trọng

to lớn. Có được điều này là do truyền thống tôn sư trọng đạo đã gắn liền với sự phát triển

của đất nước qua rất nhiều thời kỳ. Khổng Tử, bậc thầy vĩ đại, hơn 2500 năm trước sáng

lập ra học thuyết nho giáo chứa đựng tư tưởng giáo dục sâu sắc. Ơng nói: “tam nhân đồng

hành, tất hữu ngã sư yên” - tức “trong ba người cùng đi, ắt có người là thầy của ta ở

đó”. Suốt nghìn năm phong kiến, giáo dục Việt Nam trên đại thể được coi là nền giáo dục

nho giáo. Giá trị nhân bản tốt đẹp của nền giáo dục này thể hiện rất rõ ở “hằng số văn

hóa” thầy - trò. Xưa đến nay, nhân vật quan trọng nhất của trường học là người thầy.

Truyền thống ngàn đời trong thế ứng xử của người Việt được cô lại và đúc kết bằng bốn

chữ: “tơn sư trọng đạo”. Câu nói: “khơng thầy đố mày làm nên”, “nhất tự vi sư, bán tự vi

sư” là những lời cửa miệng của người việt nhắc nhở nhau mỗi khi đề cập tới vai trò của

người thầy. Ở dân tộc Việt Nam, “tôn sư trọng đạo” thấm sâu trong tâm thức mỗi người



22



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

1 Văn hóa ứng xử

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×