Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Vai trò của tín ngưỡng tổ tiên trong bối cảnh hiện nay

Vai trò của tín ngưỡng tổ tiên trong bối cảnh hiện nay

Tải bản đầy đủ - 0trang

duy trì mối quan hệ vơ hình nhưng bền chặt giữa quá khứ với hiện

tại, giữa những người đang tồn tại ở dương gian vói những ngừơi

đã “khuất núi”. Khi vui, khi buồn con cháu thường thắp nén nhang

với chén nước trắng đạm bạc, mời ông bà tổ tiên về để giãi bày

gia sự, để chứng giám, nhằm chia vui, cộng khổ. Đơi khi đó chỉ là

đĩa xơi, miếng thịt, trước cúng sau ăn, nhưng điều đó giúp người ta

vẫn cảm thấy yên tâm, thanh thản hơn khi cầu mong có sự phù hộ

độ trì của tổ tiên. Có thể nói thờ cúng tổ tiên là nét đẹp của văn

hố. Điều này đã được thủ tướng Phạm Văn Đồng ghi nhận: “Từ xa

xưa dân tộc Việt Nam ta khơng có tơn giáo theo nghĩa thơng

thường của nhiều nước khác. Còn nói tơn giáo là thờ cúng thì mọi

người đều thờ cũng ông bà, mọi họ đều Thờ cúng tổ tiên... Từ góc

độ văn hố, tơi thấy đây là một đặc trưng đáng trọng của người

Việt Nam, ở chỗ nó là sự tưởng nhớ những người có cơng trong

việc tạo lập cuộc sống ngày nay trong mỗi gia đình và làng xóm”.

Tưởng nhớ đến tổ tiên khơng chỉ là hồi niệm về quá khứ, mà chủ

yếu là noi gương cha ông để sống đẹp đẽ sao cho không phải hổ

thẹn với tổ tiên.

Trong quá hình thành, tồn tại và phát triển của mình tín

ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã góp phần tạo dựng những giá trị

truyền thống, như: lòng hiếu thảo, đức nhân ái, tính cần cù, ý thức

cộng đồng, ham học tập, yêu quê hương, đất nước... tín ngưỡng

thờ cúng tổ tiên như đã khái quát trên có thể nói là vĩnh hằng

cùng với sự tồn tại và phát triển của dân tộc. Trong đó yêu nước là

giá trị đạo đức hàng đầu trong hệ thống đạo đức truyền thống của

dân tộc Việt Nam. Đó là những giá trị hết sức quý báu cần được

bảo lưu, kế thừa, nghiên cứu, khai thác và phát huy để phục vụ

25



cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới. Hiếu với tổ tiên, ông, bà, cha,

mẹ còn được nâng lên cao hơn, đẹp hơn, đó là "hiếu với dân, với

nước". Tất cả, đó là những giá trị hết sức quý giá cần bảo lưu và

kế thừa. Nhưng cũng cần thấy rằng, những giá trị đạo đức có trong

tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên cũng có những hạn chế của lịch sử, bởi

lẽ nó là sản phẩm tinh thần của một nền văn minh nông nghiệp,

làng xã khép kín. Vì vậy, việc kế thừa giá trị đạo đức truyền thống

cần được bổ sung thêm những giá trị mới để phù hợp với xã hội

công nghiệp hiện đại.

Thờ cúng tổ tiên thể hiện được tính nhân căn của dân tôc Việt,

những người đã khuất không bao giờ bị lãng quên trong tâm

tưởng, càng khẳng định được : dân tộc Việt là một dân tộc đặc

biệt, mang trong mình một thứ tình cảm khơng thể tìm thấy ở các

dân khác.Có thể nói: trong các hệ thống tín ngưỡng tơn giáo bản

địa của nước ta thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được coi là quan

trọng bậc nhất. Qua đó ta thấy được niềm tin của con người vào

một thế giới bên kia. Thông qua các nghi lễ thờ cúng con người

mong muốn có được sự che trở, giúp đỡ của tổ tiên, lúc nào trong

tâm tưởng họ tổ tiên cũng ln theo sát. Chính niềm tin đó đã giúp

họ sống tốt hơn, có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống,

đồng thời cũng giúp mọi người xích lại gần nhau hơn. Tín ngưỡng

thờ cúng tổ tiên có vai trò và ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặc biệt

trong bối cảnh tồn cầu hóa, hội nhập văn hóa của Việt Nam hiện

nay.

Khơng chỉ có thế, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên còn là sợi dây

liên kết, kết nối những người trong một gia đình với nhau, một xã

hội, dân tộc với nhau. Con cháu sum họp, quây quần bên nhau

26



bên những mâm cơm cúng, cùng nhau thực hiện lễ cúng tổ tiên,

dù ngược dù xi, dù có đi xa đến đâu đi chăng nữa, đến dịp cúng

giỗ của gia đinh hay những dịp lễ tết quan trọng tất cả đều trở về

gặp mặt nhau. Thế hệ sau đồn kế, tơn trọng, thành kính và tưởng

nhớ thế hệ trước, sợi dây liên kết ấy không chỉ nối hiện tại với hiện

tại, con người với con người mà còn nối nữa những gì là quá khứ

với hiện tại, con người đang sống với những người đã "đi xa", nối

dài nối dai để rồi quay về vòng trong của sự đồn kết, của tình

thân trong một gia đình, cộng đồng. Điều này càng khẳng định

hơn lòng nhân đạo, vị tha giàu tình cảm của những con dân đất

Việt chất phác, thật thà mà mến yêu này.

Thờ cúng tổ tiên còn là hình thái tín ngưỡng có ý nghĩa lớn về

mặt tổ chức cộng đồng trong xã hội truyền thống. Con người Việt

Nam ngay từ khi sinh ra đã mang trong mình tính cộng đồng, tức

là khơng tách rời tập thể. Việc thờ cúng tổ tiên, gắn kết mỗi người

trong gia đình và gắn kết mỗi gia đình trong cộng đồng với nhau.

Thờ cúng tổ tiên là sự nối tiếp liên tục các thế hệ: ơng bà - cha mẹ

- chính mình. Thờ cúng tổ tiên đã gắn bó con người trong mối liên

kết dòng họ: họ cha, họ mẹ, họ vợ (hoặc chồng). Với tư cách một

tập thể - gồm cả người đang sống và người đã chết gắn bó với

nhau về huyết thống, dòng họ có sức mạnh đảm bảo giá trị tinh

thần cho mỗi thành viên của nó trong làng xã.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên còn gắn kết cả cộng đồng dân tộc

cả cộng đồng cư dân Việt Nam được củng cố bởi niềm tin chung

một cội nguồn “đồng bào”, đều là “con Lạc cháu Hồng”. Và đó

cũng chính là sức mạnh giúp cho dân tộc ta vững vàng trước mọi

sự đe dọa của giặc ngoại xâm.

27



Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trở thành một tập tục truyền

thống, có vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống tinh thần của dân

tộc Việt Nam, nó là yếu tố tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam.

Cùng với tiến trình lịch sử của dân tộc, đó là sự bồi lắng, kết tụ

những giá trị đạo đức quý báu của con người Việt Nam.

2. Những điểm còn tồn tại và giải pháp khắc phục

a. Tồn tại

Ngoài những yếu tố tích cực, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên hiện

nay, đang có dấu hiệu tiêu cực như: phơ trương về tiền tài, danh

vọng, địa vị, gây chia rẽ, bè phái, cục bộ trong cộng đồng... Hiện

tượng ấy, gây khơng ít lãng phí, phiền tối cho nhiều người, làm

biến dạng ý nghĩa nhân văn sâu sắc của nó. Hiện có những yếu tố

mê tín dị đoan cũng len lỏi vào hình thức tín ngưỡng này. Thờ cúng

tổ tiên, vì thế sẽ dễ mất dần ý nghĩa chân chính để nhường chỗ

cho tư tưởng cơ hội, trục lợi được một số kẻ tán dương vì mục đích

bn thần bán thánh. Chưa thể kết luận được trong thờ cúng tổ

tiên, gia đình, làng xã hay đất nước thì hình thức nào có trước.

Nhưng rõ ràng, thờ cúng tổ tiên ở ba cấp độ này đều có chung một

ý nghĩa thiêng liêng, lắng đọng trong mỗi con người Việt nam là

hướng về cội nguồn, tìm về tổ tơng. Điều đó, làm điểm tựa tinh

thần cho con cháu ln tâm niệm có sự phù hộ, độ trì của các bậc

tiền bối. Trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, tiến bộ kỹ

thuật, xu hướng khu vực hố, quốc tế hố... Thách thức đặt ra còn

là những nguy cơ về sự suy thoái đạo đức, lối sống, sự đảo lộn

những thang bậc giá trị. Thờ cúng tổ tiên nhằm giữ gìn đạo đức

truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc, hướng về cái thiện, trọng

đạo lý uống nước nhớ nguồn cần được khuyến khích.

28



Ngồi ra, việc thờ cúng tổ tiên một cách quá trán, chú trọng

vào hình thức, coi cúng tế tổ tiên như việc thể hiện đẳng cấp là

việc làm hết sức nguy ngại, gây tốn kém về tiền của vật chất, lãng

phí rất nhiều. Thờ cúng tổ tiên, trước hết phải có cái tâm, tâm phải

trong sạch thì khi ấy, mới thực sự được phù hộ. Vì vậy, cần gìn giữ

giá trị tốt đẹp của văn hóa truyền thống. Hiểu rõ và nắm chắc

những tục lệ truyền thống là việc mà giới trẻ ngày nay luôn chú

trọng, tránh những hiện tượng đáng buồn mà hiện nay đang diễn

ra.

Trong bối cảnh tồn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ việc giữ

gìn và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc là vấn đề vơ cùng cấp thiết

.Thực tế cho thấy rằng những tác động của mặt trái cơ chế thị

trường; sự xâm nhập của văn hóa phương Tây đã và đang làm

thay đổi giá trị truyền thống của gia gia đình, dòng họ, làng xã và

của cả dân tộc. Thờ cúng tổ tiên góp phần bảo lưu, giữ gìn những

truyền thống tốt đẹp của ơng cha trước sự xâm lăng của văn hóa

phương ngoại.

Đã bao thế kỷ trôi qua, cung cách và quan niệm thờ phụng tổ

tiên của người Việt Nam xét theo góc độ nào đó đã có nhiều thay

đổi nhưng ý nghĩa lớn nhất thì vẫn còn ngun vẹn. Đó thể hiện sự

hiếu thuận và lòng biết ơn của con cháu đối với các bậc sinh

thành.

b. Giải pháp khắc phục

Dựa vào thực tế tác động đa chiều của bối cảnh hội nhập hiện

nay lên tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Em xin được đề xuất một số

phương án giải quyết sau:

29



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Vai trò của tín ngưỡng tổ tiên trong bối cảnh hiện nay

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×