Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
II. BÁO VÀ TẠP CHÍ

II. BÁO VÀ TẠP CHÍ

Tải bản đầy đủ - 0trang

Hà-nộibáo

Hữuthanhtạpchí

InstitutindochinoisdelÉtudedelhomme(IIEH)

JournalAsiatique(JA)

LeMuséum

Namphongtạpchí(NP)

Nghiêncứulịchsử(NCLS)

Nghiêncứuvănhọc(NCVH)

NghiêncứuVănSửĐịa

Nơngcơngthương

Notrerevue

Nướcnontuầnbáo

OrientandOccident

(Les)pagesdel’Indochine

Phổthơng(PT)



Phụnữtânvăn

PhươngĐơng

RevuedEthnographieetdesTraditionspopulaires(RETP)

RevuedEthnographieetdeSociologie(RES)

RevuedesTraditionspopulaires(RTP)

Revuedestroupesco1oniales

Revuefranco-annamite

Sud-Est

Tạpchívănhọc(TCVH)

Tânthanhtạpchí

Tânvăn

ThanhNghệTĩnhtânvăn

Thựcnghiệpdânbáo

Tiểuthuyếtchủnhật

Tiểuthuyếtthứbảy



Tràngan

Trítântạpchí

TrungBắcchủnhật

TrungBắctânvăn

Tứdânvănuyển

VănhóaÁchâu

Vănhóanguyệtsan(VHNS)

Vănhóatậpsan

Vănnghệ

Vănnghệdângian



III-TÀILIỆUCHÉPTAY

Cổtíchvàtiểudẫn(MạnhSàoQuan).

Nghệ-antỉnhkhaisách,tàiliệuchữnơmchéptaycủaThưviệnKhoahọcxã

hội, Hà-nội, ký hiệu từ VNv. 19 đến VNv. 55 và từ VNv. 1826 đến VNv.

1830.



Chủyếulàcácbản:

BảnkhaicủathơnAn-trạchxãGiang-triều

BảnkhaicủathơnBùi-ngọa

BảnkhaicủathơnCát-ngạn

BảnkhaicủathơnChính-đíchxãMỹ-lợi

BảnkhaicủathơnĐiển-lễ

BảnkhaicủaxãĐức-mỹ

BảnkhaicủaxãHồng-nghĩa

BảnkhaicủaxãHồng-tràng

BảnkhaicủathơnHướng-dương

BảnkhaicủasáchHữu-lập,sáchVĩnh-lại,sáchNhiêu-hợp

BảnkhaicủathơnNgọc-sơn,xãXn-lâm

BảnkhaicủathơnQuang-lãng

BảnkhaicủatổngQuỳ-dương



BảnkhaicủatổngQuỳnh-lâm

BảnkhaicủathơnThanh-đồi

BảnkhaicủaxãThanh-tân

BảnkhaicủatổngThanh-xun

BảnkhaicủathơnVĩnh-an

BảnkhaicủaxãVõ-liệt

BảnkhaicủaxãXn-thịnh

Bảnnhữngtruyệndângian:câycỏ,chimmng,uma

SựtíchNùngTríCao(HồngQuyết)

TàiliệuthamkhảovănhọcViệt-nam(nhiềungườikể)

[Tàiliệutruyệnkể](nhiềungườikể)

Thầntích神跡(điềutraphongtụccủaHộiFolkloreĐơng-dương),tàiliệu

chữhánchéptaycủaThưviệnKhoahọcxãhội,Hà-nội.KýhiệuQ.418từ1

đến37vàAE

ThầntíchxãBạch-ngọc

ThầntíchxãĐa-mỗi



ThầntíchxãĐại-quan

ThầntíchxãĐại-trạch

ThầntíchxãLại-thâm

ThầntíchxãLý-trai

ThầntíchxãMễ-trì

ThầntíchxãPhương-viên

ThầntíchxãThế-lộc

ThầntíchxãXn-cảo

Tiên-hươngthầntích

[TruyệncổHà-tĩnh](ThanhMinh)

Truyệnbểdâu(MạnhSàoQuan)

TruyệncổtíchTày(ThânVănLư)

TruyệncổtíchThái-lan(lượcdịchcủaDươngXnCương)

[Truyệncổ,truyềnthuyếtTàyNùng](HồngQuyết)

Truyệndângianngàyxưa(NguyễnPhiTạo)



[VănhọcdângianNghệ-Tĩnh](NinhViếtGiao)

VănhọcdângiansưutầmởÍch-hậu(NguyễnĐổngChivàĐồn

ThịTịnh)



NguyễnđổngChi

KhoTàngTruyệnCổTích

KHOTÀNGTRUYỆNCỔTÍCHVIỆT-NAM

TỪBÌNHDIỆNMỘTCƠNGTRÌNHNGHIÊNCỨU



Kho tàng truyện cổ tích Việt-nam gồm 5 tập, được cơng bố lần lượt trong

vòng 25 năm, từ năm 1958 đến 1982[1]. Ngay khi hai tập đầu tiên vừa ra

mắt, bộ sách đã được bạn đọc ngoài Bắc trong Nam chú ý, và lập tức có

tiếngvangởnướcngồi[2].Tập3tiếptụcramắtvàonăm1960,đãkhẳng

địnhvịtríhiểnnhiêncủatácgiảtrongngànhcổtíchhọc.Từđấychođếnkhi

tậpIVxuấthiện(1975),theoucầucủabạnđọc,cáctậpI,II,IIIđềukế

tiếpbabốnlầnđượcinlại.Cóthểnói,chỉvớibaphươngdiệnsưutầm,khảo

dị và kể chuyện cổ tích, Nguyễn Đổng Chi đã sớm nổi bật lên như một

chungiađầuđàn.LêVănHảovàTạPhongChâutừhaiphươngtrờicách

biệt(Paris-HàNội),từngcónhữnglờiđánhgiánhấtqnvềơng[3].Tuy

vậy,phảiđếnngàybộsáchxuấtbảntrọnvẹn(1982),tưcáchnhàcổtíchhọc

NguyễnĐổngChimớihiệndiệnđầyđủnhất,ởchứcnăngngườitổngkết

loạihìnhtruyệncổdângianViệt-nam.



VớiPhầnthứnhấtcủatậpI,NguyễnĐổngChiđãtrìnhchobạnđọcýkiến

củamìnhvề"Bảnchấttruyệncổtích","Lailịchtruyệncổtích"và"Truyện

cổViệt-namquacácthờiđại".VớiphầnIIIvàV,ơnglạicódịpbàntrởlại

cácvấnđề"ĐặcđiểmtruyệncổtíchViệt-nam".Việctáibảncùnglúccả5

tập vào năm 1993[4] càng giúp ta có điều kiện xem xét cả hai phần trong

một cái nhìn chỉnh thể. Nếu gộp hơn 80 trang phần đầu và gần 250 trang

phầncuối,quảthựcngườiđọcđãđượctiếpxúcvớimộtchunđềlíluậnvề



truyệncổtíchViệt-namkhánghiêmtúcvàhồnchỉnh.Dướiđây,sẽchỉxin

điểmquamộtsốvấnđềmàchúngtơithấycóthểlàmrõhơnquanđiểmvà

phươngphápnghiêncứucủatácgiả,nhữngvấnđềrútracóphầnngẫunhiên

và chưa hẳn đã là trọng điểm trong hệ thống các vấn đề cổ tích học được

NguyễnĐổngChilựachọnvàtrìnhbày.



*

**



1.Cóvấnđềđãtừnglànộidungtraođổicủamộtsốngười.Chẳnghạn,để

nhậndạngthếnàolàmộttruyệncổtích,NguyễnĐổngChinêulên3tiêuchí

sauđây:1.Phảicóphongcáchcổ;2.Phảigầngũivớibảnsắcdântộc;3.

Phảicótínhtưtưởngvàtínhnghệthuậtcao(TậpI,tr.65-72).Trêntậpsan

B.E.F.E.O năm 1964, M. Durand đã khơng thỏa mãn với cách lý giải quá

vắntắtcủatácgiảvềtiêuchíthứnhất,vàtỏýnghingờ:"Đâulàranhgiới

giữa cái "kim" và cái "cổ"? Những truyện có liên quan đến thời Tự Đức

(1848-1883)phảiđượcxemlà"cổ"hay"kim"?(Bảndịch,TậpI,tr.495)

[5]. Thật ra, Durand đã không hiểu đúng thực chất luận điểm của Nguyễn

ĐổngChi.Phảinóiđâylàmộtvấnđềlýthú,đượcơngnghiềnngẫmrấtsâu,

nhằm tiếp cận thật xác đáng đặc trưng của một thể loại. Chúng ta ai mà

chẳngtừnggặptìnhtrạngbốirốikhimuốnphânbiệttruyệncổtíchvớimột

vàithểloạitựsựdângiankhácrấtgầnvớinó,nhưtruyềnthuyết,ngụngơn,

truyệnthờisựchẳnghạn?Căncứthuyếtphụcnhấtlàmchỗdựatrongnhững

trườnghợpnàylàởđâu?Kinhnghiệmthựctếchothấykhơngthểphânbiệt

chúngởnộidunghayhìnhthứccâuchuyện,vìchúngkhágiốngnhau;cũng



khơngthểphânbiệtởchứcnăng,vìkhơngnhấtthiếtcứtruyềnthuyết,ngụ

ngơn,truyệnthờisựthìchứcnăngphảikhácvớicổtích.Cuốicùng,Nguyễn

ĐổngChiđãtìmrasựkhácnhaugiữachúnglàởcấpđộnghệthuật.Cả3

tiêuchímàtácgiảđềxuấtđềuthốngnhấtvớinhauởchỗ:muốnbiệnminh

rõ cổ tích là thể loại "đã đạt đến cấp độ cao trong nghệ thuật tự sự truyền

miệng"(tr.72),"làmộtloạihìnhtựsựhồnchỉnhnhấttrongcácloạihìnhtự

sựdângian"(tr.70-71)Đólàmấuchốtđểơngtriểnkhailậpluậnliênhồn

củamình.Vậndụngvàotiêuchíthứnhất:đặctrưng"cổ"củacổtích,ơng

khơnghiểuđơngiảnnhưDurandlàphảiđịnhchođượcmộtvạchmốclịch

sử để qua đó phân chia đâu là "kim" đâu là "cổ". Định một vạch mốc hẳn

không phải là chuyện khó, nhưng dựa vào nội dung thơng báo của từng

truyện cổ tích mà xếp vào trước hay sau vạch mốc thì khó vơ cùng. Bao

nhiêungườiđãtừngthấtbạikhimuốn"suyngun"niênđạiđốivớithơvà

truyện dân gian? Vì thế, chỉ có một cách duy nhất định vị cái "cổ" của cổ

tíchlàởphongcáchnghệthuật.NguyễnĐổngChigiảithíchrấtcặnkẽđiều

này: "Vấn đề xác định tính "cổ" của truyện cổ tích là căn cứ chủ yếu vào

phươngthứccấutạo,hìnhtượng,sựsắpxếp,xâuchuỗicốttruyệnvàmơ-típ,

màkhơngnhấtthiếtphảicăncứvàothờiđiểmlịchsửcủacâuchuyện"(tr.

67).Hoặc:"Dùchophạmvihaikháiniệm"cổ"và"kim"trongcổtíchkhơng

khỏicólúclẫnlộnnhưngmỗinhânvật,mỗitìnhtiết,mỗihìnhảnhcủacổ

tíchđềunhấtthiếtphảilàmộtnhânvật,mộttìnhtiết,mộthìnhảnhvốncó

truyềnthốngnghệthuậtxaxưacủavănhọcdângian,đượcnhândâncoilà

quenthuộc,đãthấmsâuvàotiềmthứcmỗingười"(tr.66).Chínhvìthếmới

cóhiệntượng"cổtíchtânbiên"-tứclàtruyệncổtíchmớisángtáchơmnay

-vàkhơngthểkhơngthừanhậnnếu"tânbiên"đúngtheonhữngquytắcnào

đấythìnócũngsẽhộinhậptrọnvẹnvàokhotàngcổtích;"Sởdĩcónhững

câuchuyệnmớisángtácgầnđâycóthểliệtvàotruyệncổtíchlàvìbốicảnh,

khíhậuxãhộivàtâmlýnhânvậtmàchúngđượcxâydựng,sovớibốicảnh,

khíhậu,phongcáchsinhhoạtvàtâmlýcủangườiđờixưatuyệtkhơngcógì

làtráingược"(tr.68).Tráilại,cũngcónhữngtruyệnnhưVợbaĐềThám



tuycáchtatrênnửathếkỷvàmangthểtàicổtíchkhárõnhưngtrongđócó

nhữngtêngiặcrâuxồmmũilõ,cósúngtrường,súnglục[thuộcloại"những

chất liệu dĩ vãng... chưa kịp lắng xuống và chưa được đại đa số nhân dân

cơngnhậnlàởbênkiabiêngiớicủacái"mới"]...nênvẫnchưathểthừanhận

làtruyệncổtíchđược"(tr.67).RõrànghướnggiảiquyếtvấnđềcủaNguyễn

ĐổngChilàđúngđắn,phùhợpvớicáquytắcmỹhọcfolklore,vàkhơnggò

bóvàolịchsửnhưucầucủaDurand.



2.Sauvấnđềxácđịnhđặctrừngđếnvấnđềphânloạitruyệncổtích.Điểm

lạirấttỷmỷýkiếnphânloạitrướcmình,NguyễnĐổngChiđãkhơngthỏa

mãnvớinhữngcáchchiaqvụnvặtvàphầnnàotâmđắcvớiTrươngTửu

khiơngchiatruyệntruyềnmiệngthànhhailoại:loạithầnkỳvàloạithếsự.

Ápdụngchocổtích,ơngđưaramộtbảngphânloạimớigồm3loạinhưsau:

1. Cổ tích thần kỳ (trong lần in thứ nhất, 1957, ơng gọi là cổ tích hoang

đường;lầninthứ5,1972,mớiđổilàcổtíchthầnkỳ);2.Cổtíchthếsự;3.

Cổ tích lịch sử. Từ bấy đến nay, ý kiến của ông cũng được bàn bạc khá

nhiều. Trong khi M. Durand cho rằng cách phân loại này "cũng hình thức

khơngkémgìnhữngngườitrướcơng"(bảndịchđãdẫn,tr.496),thìĐinh

GiaKhánhvàChuXnDiênlạicoi"NguyễnĐổngChi...đãđưaracách

phânloạitươngđốihợplý"[6],mặcdầuhaiơngvẫnđềnghịkhơngnêntách

riêngcổtíchthầnkỳthànhmộtloại,vì"truyệncổtíchlịchsửvàtruyệncổ

tíchthếsựnàocũngcóyếutốhoangđường(chínhNguyễnĐổngChicũng

nhận như vậy). Và lại khơng có truyện cổ tích hoang đường nào mà lại

khôngphảnánhlịchsửhoặcphảnánhđờisốngthếtục"[7].



Về ý kiến của Durand muốn quay trở lại cách phân loại dựa vào tư tưởng



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

II. BÁO VÀ TẠP CHÍ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×