Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
V. THỬ TÌM NGUỒN GỐC TRUYỆN CỐ TÍCH VIỆT - NAM

V. THỬ TÌM NGUỒN GỐC TRUYỆN CỐ TÍCH VIỆT - NAM

Tải bản đầy đủ - 0trang

trường phái nói trên đã tổng hợp được. Nó cho phép gạn lọc để đi dẫn tới

một phương pháp thực sự đúng đắn, qua đó có thể nhìn nhận truyện tự sự

dângiancủamọidântộcnhưlàmộtdisảntinhthầnthốngnhất,vớinhững

đặctrưngthốngnhấtvềtưtưởngcũngnhưloạihình.



Việc vạch ra một nguồn gốc chung của truyện cổ dân gian một số nước

ĐơngTây,chẳnghạnnguồngốcA-ri-an(Aryens)[5]trongtrườngpháithần

thoạihọc,haynguồngốcẤn-độtrongtrườngpháiẤn-độhọc,tuyrằngchứa

đựngkhơngítsailầmvềmặtquanđiểm,vànếucứnhắmmắttintheothìvơ

tìnhsẽảnhhưởngđếnviệcnhậnthứcđúngđắntiếntrìnhvậnđộngcủaloại

hình tự sự dân gian trong quá khứ; nhưng ít ra về một mặt nào đó, những

nhậnđịnhcựcđoankiểunàycũngbaohàmtrongnómộthạtnhânhợplý:

mốiquanhệmậtthiếtvàsựgiaolưuthườngxuntrongđờisốngvănhóa,

tinhthầncủacácdântộcthờicổđạivàtrungcổlàmộthiệntượngcóthực,

đãdiễnratheonhữngconđườngtraođổihànghóavàtruyềnbátơngiáophổ

biếntừÂusangÁ,từÁsangÂu.Vàtrongnhữngmốiquanhệqualạikhơng

baogiờthụđộngvàmộtchiềuđó,thìảnhhưởngtíchcựccủanhững"bếp

lửa"vănhóanhânloạithờicổ,nhưẤn-độ,Ai-cập(Égypte),Hy-lạp(Grèce),

Trung-hoa...đốivớicácnềnvănhóakháclàđiềuítaicóthểnghingờ.



Cũngnhưvậy,việcphânloạitỷmỷtruyệncổtíchthànhhàngtrămhayhàng

nghìnmơ-típphổbiến,vàviệcphântíchsựkếthợpcácmơ-típấythànhvơ

sốtíphaymẫuđềtrongkhotàngcổtíchthếgiớicủatrườngpháiPhần-lan

(Finlande), tuy tựu trung vẫn chưa thốt khỏi hình thức chủ nghĩa, và ít

nhiềucólàmchotínhchấthữucơtrongkếtcấutruyệncổdângianbịcắtrời

thành từng mảnh, nhưng dù sao, đây vẫn là những phát hiện bước đầu hết



sứcquantrọngmànhờđókhoaphântíchtruyệncổtíchmớithốtkhỏisự

suyđốntùytiệnđểđivàomộtthờikỳmớivớihyvọngtìmrađượccáikết

cấuđíchthựcbêntrong,cáiquyluậtvậnđộngchungnhấtvàcáilơ-gíchcủa

tưduynghệthuậtdângian.



Dĩnhiên,bướctiếnnàocũngkèmtheomộtbướclùitươngđối.Khingườita

phát hiện ra cái "chung" của truyện cổ tích, thì một câu hỏi tự nhiên cũng

nảysinhlàmcácnhàcổtíchhọcbănkhoănlúngtúng:vậythìtruyệncổtích

có còn hay khơng cái phần "riêng", tức là cái bản sắc dân tộc của mỗi địa

phương đã sáng tạo ra nó, hoặc tiếp nhận và lưu hành nó như di sản của

chính mình? Phải chăng đúng như ý kiến của Cô-xcanh (E.Cosquin), đại

diện trường phái Ấn-độ học, rằng đi tìm cái "nhãn hiệu" Ấn-độ trong kho

tàngtruyệncổdângiancácdântộcmớilàviệcthựcsựcóýnghĩa,cònnhư

ngược lại, đi tìm yếu tố độc đáo dân tộc ở những kho tàng phong phú đa

dạngđóchỉlàđiềudốitrámàthơi?Hoặclà"khơngbaogiờcóthểcăncứ

vàocáctruyệndunhậptừnướcngồiđểtìmcátínhcủacácdântộcđãthu

hútcáctruyệnđó"[6]"vìtrongcácdịbảntuyệtnhiênkhơngcóyếutốtưởng

tượngđộcđáocủangườikểtruyện"[7],vânvânvàvânvân...



Quảlàtrongcơngtácnghiêncứutruyệncổdângian,việcpháthiệnracái

"chung" của loại hình này vẫn chưa phải là đã tới đích cuối cùng của nhà

nghiêncứu.Rốtcuộcđấycũngchỉmớilàmộtcáimốcvàdầulàmộtcáimốc

rấtđángkểđinữa,nếunhưnhànghiêncứuthỏamãnvàdừnglạiởđấy,rồi

tuyệtđốihóanó,coinólàyếutốchiphốitấtcả,chắchẳnkếtluậncủahọsẽ

phạmphảikhơngítsailầm.



Đành rằng trong những thời kỳ lịch sử xa xăm, trên con đường phấn đấu

giannancủacácdântộcnhằmchốnglạinhữnglựclượngtrởngạitrongtự

nhiêncũngnhưtrongxãhộiđểtồntạivàpháttriển,dântộcnàomàchẳng

trảiquanhữngbướctiếnhóalịchsửgầnnhưnhau,vớinhữngtìnhcảm,tư

tưởng,quanniệmnhânsinh,đạolýứngxử...cótínhnhânloại;nhưngnếu

xét về hình thức biểu hiện của những nhân tố rất gần nhau ấy, thì rõ ràng

chúng lại hiện ra dưới những đường nét sắc màu hết sức phong phú và đa

dạng.Vàđứngởgócđộđómàxét,códântộcnàolạigiốnghệtvớidântộc

nào?



Hơnthếnữa,làmgìlạicómộtdântộc"thượngđẳng"nàođấy,đượcthượng

đếbanchomộtchứcnăngcaoqlàchunsángtácravơvàntruyệnkểkỳ

thúđểbanphátchocảlồingườicùngthưởngthức,trongkhiđóthìcácdân

tộckhác,trítuệ,tàinăngcũngchẳngphảilàkémcỏi,màlạicứphảiđóng

vai người "thính giả", hay người "kể chuyện" trung thành? Nói cách khác,

tưởng tượng và mơ ước, suy nghĩ và sáng tạo vốn là những khả năng hầu

nhưvơtậncủatríócconngườinhằmdựngnênmộtthếgiớibằngngơnngữ

vàbằngâmthanhđểtơđiểmchocáithếgiớimàmìnhđangsống,đểbổsung

nhữngchỗkhiếmkhuyếtcủaconngườibằngướcmơ,phảiđâulàđộcquyền

riêngcủamộtvàidântộc!Vàngaychodùcómộtdântộcnàođólàcónhiều

khả năng hơn những dân tộc khác trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật thì

trongquátrìnhsinhhoạt,tiếpxúcvàgiaolưuvớicácdântộckhác,phảiđâu

họ chỉ làm người "chủ động ban phát" mà không hề tiếp nhận những ảnh

hưởngngượctrởlại?Cũngvậy,đốivớidântộc"tiếpnhận"cũngphảiđâu

trongkhichuyểnhóanhữngvốnliếngcủanướcngồivàođiềukiệnlịchsửxãhộicủanướcmình,dântộcđócứmộtmựcthụđộng"saoybảnchính",



mà khơng hề cải tạo, gạn lọc, nghĩa là khơng dám nghĩ đến cái cơng việc

sángtạolạimộtlầnthứhai?

Chonên,đểcómộtnhậnthứcđầyđủvềtruyệncổdângian,thìsaukhiđã

pháthiệnracái"chung",lạirấtcầntrởlạivớicái"riêng".Đólàhaiphương

diệnkhácnhaucùnglàmnêngiátrịcủaloạihìnhcổtích,làhaiyếutốnảy

sinhtừnhữngnguồngốckhácnhau,trongqtrìnhhìnhthành,vậnđộng,

lưuchuyểncủathểloạitựsựđótrongphạmvimộtnướccũngnhưrộngra

cảmộtvùngbaogồmnhiềunước,nhiềudântộc.



Vàtuynguồngốccókhác,tuyvaitròcũngkhơngđồngnhất,nhưnghaiyếu

tốnàylạigắnvớinhautrongloạihìnhcổtíchnhưmộtchỉnhthểvàthường

đượcbiểuhiệnthànhmốiquanhệthẩmmỹgiữanộidungvàhìnhthức,giữa

cốttruyệnvàmơ-típ,giữachủđềtưtưởngvàsựcụthểhóachủđềấybằng

nhânvật,bằngsựtiếntriểncủacâuchuyện.Xácđịnhchođượcgiátrịthẩm

mỹcủamốiquanhệbiệnchứngnóitrêntrongcácloạihìnhtruyệntựsựdân

gian,đóchínhlàucầulýtưởngđốivớiphươngphápnhậnthứcvàđánh

giácủakhoacổtíchhọchiệnnay.



Mấychụcnămqua,dotíchlũyđượcnhiềutàiliệumới,nhiềuquansátmới

liênquanđếnbảnthânphơn-clo(folklore)nóichung,cổtíchnóiriêng,dokế

thừa đúng đắn thành tựu của ngành phơn-clo học, của khoảng một thế kỷ

rưỡipháttriển,nêncácnhàcổtíchhọcnhiềunướctrênthếgiớiđãđạtđược

những thành tựu lớn lao chưa từng thấy. Qua sự tiếp cận với những cốt

truyện cổ tích cũng như những thần thoại (hoặc huyền thoại) anh hùng ca

(hoặcsửthi)v.v...củanhiềudântộc,bằngphươngphápsosánh,đốichiếu,



cáccơngtrìnhnghiêncứuhiệnđạiđãhướngvàoviệcgiảithíchtínhquyluật

củasựrađờitruyệncổtích-chủyếulàtiểuloạicổtíchthầnkỳ,cáchuyền

thoại,cácsửthi-vàđềxuấtđượcnhiềuluậnđiểmcógiátrịnhằmlýgiải

mộtcáchtồndiệnvàxácđánghơnhẳntrước,chântướngcũngnhưnguồn

gốc,qtrìnhdichuyểncủanhữngtruyệncổtích.Sựgiốngnhaucủacáccốt

truyện-mộtđặcđiểmcủabảnthânđốitượng-trongnhiềutrườnghợpcó

thểxemnhưlàquốctếvềmặtloạihình,nhưnglạilàdântộcvềmặtlịchsửxã hội, bởi vì truyện dân gian của một dân tộc vốn gắn bó với hệ thống

những quan hệ sinh hoạt xã hội cũng như với trình độ nhất định trong sự

pháttriểncủamộthìnhtháikinhtếvàvănhóanàođấy,vàvớinhữngbiểu

tượngcủanhândânnảysinhhợpvớiquyluậtcủahệthốngấy.Mộttácphẩm

phơn-clo (folklore) - theo Prơp (V.Ia. Propp)[8] - "ra đời hoặc biến đổi là

hồn toàn hợp với quy luật và độc lập với ý muốn của con người ở tất cả

nhữngnơihìnhthànhnhữngđiềukiệntươngứngchođiềuđótrongsựphát

triểnlịchsử.Hiệntượngvềsựgiốngnhaucótínhchấttồnthếgiớiđốivới

chúngtơikhơngphảilàvấnđề.Đốivớichúngtơi,hiệntượngvắngmặtcủa

một sự giống nhau như vậy mới là điều dường như không thế giải thích

được.Sựgiốngnhaunóilêntínhquyluật,cụthểlàsựgiốngnhaucủacác

tácphẩmphơn-clo(folklore)chẳngquachỉlàtrườnghợpmộtbộphậncủa

tínhquyluậtcótínhchấtlịchsựxuấtpháttừnhữnghìnhthứcnhưnhaucủa

sự sản xuất văn hóa vật chất dẫn tới những thể chế xã hội như nhau hay

giốngnhau,và tronglĩnh vựcýthức hệ,dẫn tớisựgiống nhaucủa những

hìnhthứcvànhữngphạmtrùcủatưduy,củanhữngbiểutượngtơngiáo,của

đờisốngnghilễ,củangơnngữvàcủaphơn-clo(folklore)"[9].



Chonêncốttruyệncủatruyệncổtíchcũngnhưnhữnghìnhtượngcủatruyện

tựsựnóichúngthườngđượctạonênbằngconđườnglýgiảilại,hốncảilại

mộtcáchthẩmmỹdựatheonhữngyếutốtruyềnthốngtrongsinhhoạtcủa



dân tộc. Điều đó chắc chắn sẽ bác bỏ hoặc điều chỉnh lại những lý thuyết

phiếndiệnlệchlạccủacáctrườngpháitrướcđâymàởphầntrênđãđềcập.



Theochúngtơi,truyệncổtíchcũngnhưmọisảnphẩmvănhóakhác,nhấtlà

nhữngsảnphẩmkhơngtêntácgiả,nghĩalànhữngsảnphẩmcóxuthếhồn

chỉnhgiátrịtrênqtrìnhlưuchuyển,saukhixuấthiệntạimộtvùngnào

đấysẽdễdàngđượcnhiềungườikhácgọtgiũa,hồnchỉnhtrởthànhtàisản

chungcủacảxãhội(cáibấtbiến),vàtừđónósẵnsàngvượtbiêngiớixứsở

đểgianhậpvàotàisảntinhthầnmộtdântộckhácdùxahaygần.Chonên

hiệntượnglặpđilặplại,hiệntượngdịbản(cáibấtbiếnkếthợpvớicáikhả

biến)trongcổtíchnóichunglàviệcbìnhthường.Cóđiềulàvấnđềkhơng

phảilàởchỗcứđổchothuyếtdichuyển,haygiảithíchbằngsựvaymượn

mộtcáchvơtộivạ,tứclànhìnnhậnhiệntượngbấtchấpquyluật.Trongđiều

kiệncóthểcũngcầnphảibiếtmộttácphẩmcổtích,cốttruyệnnảysinhtừ

đâu,vàolúcnào?Vàbằngconđườngnào,ởđâuvàlúcnàonóđãchuyểntừ

nơinàysangnơikhác,từthếhệnàysangthếhệkhác?Mộttruyệnkểcóhình

thứcđầutiênlàgìvàsựthayđổikếtiếplàgì?Vìsao?v.v....Tấtcảnhững

vấnđềtrêncũngtứclàviệctiếnhànhgiảithíchbằngcáchđitìmcộinguồn

tronglịchsử,vàchỉcóthểđạtđượckhơngphảichỉbằngcáchsosánhđơn

thuần mà bằng cách nghiên cứu rộng rãi theo phương pháp lịch sử - loại

hình, một phương pháp trong thời gian gần đây đã cho phép các học giả

khámphárađượcnhiềuđiềulýthú.

Mặcdùtàiliệuvềtruyệncổtíchquốctếhiệnnaycủachúngtathiếuthốn

nghiêmtrọng,chúngtơicũngmạomuộinhìnsâumộtchútvàocái"chung"

vàcái"riêng"trongkhotàngtruyệncổtíchViệt-nam,đúnghơnlàthửđitìm

nguồngốcngoạilaicũngnhưnguồngốcbảnđịacủamộtsốtruyệncổtích

củachúngta.





2.NGUỒNGỐCNGOẠILAICỦATRUYỆNCỔTÍCHVIỆT-NAM.



Nói đến cái "chung", chúng ta hãy hướng về một mảng gồm khá nhiều

truyệncónhữngdấuhiệuchobiếtchúngcónguồngốcngoạilaivìvẫncòn

nhữngdịbảnhoặcgầnhoặcxathuộckhotruyệncủacácdântộclớnnhỏtrên

cáclụcđịavàđảoquốc.Trongđóđángnêulênđầutiên-vàcũngchỉnêu

như thế trong tình hình tài liệu hiện nay - là một số những dị bản có liên

quanđếnnhữngtruyệncổtíchvànhữnghuyềnthoạiTrung-quốcvàẤn-độ,

conđẻcủahainềnvănminhvĩđạivàcổkínhtrênthếgiới,lạigầngũivề

khơnggianvớiViệt-nam.



1.Trướchết,Trung-quốclàmộtnướctiếpliềnbiêngiớivớinướcta,vànhư

đãnói,lànướcđãtừngđóngvai"kẻxâmlượcvàđơhộ"đấtnướcchúngta

trongngótmườithếkỷ;khơngnhữngthế,mãiđếnthờikỳđộclậpsaunày

chaơngtavẫntiếpthuvănhóaTrung-hoa,sửdụngvăntựcủahọ,nêngiữa

haidântộcdễcónhữngảnhhưởnglẫnnhautrongphươngthứctưduynghệ

thuật. Văn học Trung-quốc lại là một trong những nền văn học vừa phong

phú, vừa đa dạng về nội dung cũng như hình thức. Văn học truyền miệng

hayvănhọcviếtđềuxuấthiệntừrấtlâuđời,vàquyệnvớinhau.Khotàng

truyệntựsựdângiannóichungvàtruyệncổtíchnóiriêngcủahọthậtđồsộ,

đượcghilạicũngkhásớm.



Từ thế kỷ thứ III trong kỷ ngun chúng ta, thư tịch về truyện của người

Trung-quốctíchlũyđượcđãnhiềukhơngkểxiết[10].Chỉkểnhữngtênsách

chun tập hợp loại truyện cổ tích thần kỳ và truyền thuyết, thần thoại,

huyền thoại cũng đủ bề bộn. Nào là Liệt tiên truyện 列 仙 傳 của Lưu

Hướng劉向Caosĩtruyện⾼⼠傳củaHồngPhủMật皇甫謐,Bácvật

chí博物志củaTrươngHoa張華(thếkỷIII),Thầntiêntruyện神仙傳

củaCátHồng葛洪,Sưuthầnký搜神記củaCanBảo⼲寶(thếkỷIV).

NàolàThầndịkinh神異經,Sưuthầnhậuký搜神後記,Linhứnglục靈

應錄,Uminhlục幽明錄,Minhtườngký冥祥記,Dịuyển異苑(thếkỷ

V),Thuậtdịký述異記(thếkỷVI),Chíqilục志怪錄,Linhqilục靈

怪錄(thếkỷVII),Vănkiếnký聞⾒記(thếkỷVIII),Tậpdịký集異記,

Lụcdịký錄異記,Vănkỳlục聞奇錄,Dậudươngtạptrở⾣陽雜俎(thế

kỷIX),Thái-bìnhquảngký太平廣記(thếkỷX),Vănkiếntiềnlục聞⾒

前錄,Vănkiếnhậulục聞⾒後錄,Tụcbácvậtchí續博物志(thếkỷ

XIII),Baocơngkỳán包公奇案,Tâydươngký西洋記(thếkỷXVI),

Liêu trai chí dị 聊 齋 志 異 (thế kỷ XVII), Tân tề hài 新 薺 諧 (thế kỷ

XVIII)[11]. Và còn vơ số thư tịch khác khơng thuộc loại sưu tập, nhưng

trongđóchứađựngrấtnhiềutruyệncổhoặcnhữngyếutốtruyệncổ,nhưsử

kýcóSửký史記,Tảtruyện左傳...,địalýcóThủykinhchú⽔經注,

Sơn hải kinh ⼭ 海 經, tiểu thuyết có Tam quốc diễn nghĩa 三 國 演 義,

Thủyhử⽔許,Kimcổkỳquan今古奇觀,Cổkimtiểuthuyết古今⼩說

...,giáohuấncóNhịthậptứhiếu⼆⼗四孝,Ámthấtđăng暗室燈...vân

vânvàvânvân.



KhotàngtruyệncổTrung-quốccònđặcbiệtởchỗ,từrấtxưanóđãthuhút



truyệncổcủarấtnhiềudântộc.Trongqtrìnhpháttriểnvàbànhtrướnglâu

dàiđểtrởthànhmộtđếquốcrộnglớn,truyệncổtíchcủacácdântộcngồi

Hántộc,hoặccóbiêncươngbịgồmthâuvàobảnđồTrung-quốc,hoặctrở

thànhnhữngdântộcphiênthuộctriềucống,mặcnhiênlớpnàylớpkháclần

lượtnhậpvàokhochung.Lấymộtvídụ:truyệnNàngDiệpHạn-mộtdịbản

của truyện Tấm Cám, tức là nàng Tro Bếp phương Tây - được chép trong

sáchDậudươngtạptrở⾣陽雜俎củaĐồnThànhThức段成式vớilời

ghi chú của chính tác giả cho biết là sưu tầm được tại một địa điểm thuộc

"phươngNam"Trung-quốc,hẳnnằmvàotrườnghợpnày,vìchủyếunóchỉ

xuấthiệnvàlưutruyềnởphươngNammàdườngnhưchưatìmthấymộtdị

bảnnàoởphươngTâyvàphươngBắcTrung-quốc[12].



Ngồi ra, trong những thế kỷ đầu cơng ngun, đạo Phật từ Ấn-độ cũng

đượcdunhậpvàoTrung-quốc,dođónướcnàylạicòntiếpthurộngrãicác

phậtthoạithơngquaviệctruyềnbágiáolý.Nhữngbíchhọamiêutảmộtloạt

tríchđoạnrútởsựtíchđứcPhậtcònđượcgiữlạitronghangđáĐơn-hồng

敦皇,chứngtỏchúngkhơngphảichỉđượckểbằngmiệng,màtừkhálâu

cònđượcviết,đượcvẽđểchotínđồdễthuộc,dễhiểu.Doảnhhưởngcủatư

tưởngPhậtgiáonênkhơngchỉcóphậtthoại,màcònhệthốngtruyệncổtích

vàhuyềnthoạisửthicủaẤn-độ,Ba-tư(Iran)v.v...cũngđượclantruyềnvào

Trung-quốckhásớm.



2.Nhưđãnói,Ấn-độlànơiđượcnhiềuhọcgiảphươngTâycoilàcáinơi

củahuyềnthoạivàcổtíchthầnkỳ.Hơnbấtkỳkhotàngtruyệncổcủadân

tộcnào,khotàngtruyệncổtíchnướcnàykhơngnhữngrấtgiàuvềsốlượng

màcòncóniênđạirấtsớmvìchúngsớmđượccốđịnhhóanhờghilêngiấy



mực.BộkinhVê-đa(Véda:Trithức)xuấthiệnvàhồnchỉnhvàokhoảngtừ

2.500 đến 500 năm trước công nguyên, bộ A-va-đa-na Ja-ta-ka (Avadana

Jataka:LịchsửcáctiềnkiếpcủađứcPhật)thếkỷIIItrướccôngnguyên;bộ

Ma-ha-bha-ra-ta(Mahâbhârata:CuộcđạichiếnBha-ra-ta)khoảngthếkỷII

trước công nguyên; qua nhiều lần hồn chỉnh cho đến thế kỷ IV sau cơng

ngun,Ra-ma-ya-na(Râmayana:AnhhùngcaRa-ma)thếkỷIItrướccơng

ngun; Ka-tha-xa-rit-xa-ga-ra (Kathâsaritsâgara: Đại dương của dòng

truyện,nóigọnlàBiểntruyện)vốncótừthếkỷIIhoặcIIInhưngđượcbiên

soạnlạinửasauthếkỷXI;Pan-cha-tan-tơ-ra(Panchatantra:Nămsáchdạy

[trẻ])thếkỷIIđếnV;Bri-hat-ca-tha(Brihatcathâ:Truyệndài)thếkỷIIhoặc

IIIchođếnthếkỷV;Bri-hat-ca-thaman-ja-ri(Brihatcathâmanjari:Bóhoa

của truyện dài) thế kỷ VI; Vê-ta-la-pan-ca-vi-mê-a-ti-ca

(Vêtalapancavimeatika:25truyệnquỷVê-ta-la)thếkỷXII[13]...Vàcònvơ

sốnhữngsưutậpkhác,chẳnghạnnhữngtruyệngiáolýPuy-ra-na(Purâna),

hayBha-ga-vatGi-ta(BhagavadGitâ:Thánhcathượngđế),v.v...Chínhvì

đượcghichéprấtsớm,truyệncổtíchthầnkỳẤn-độphầnlớncòngiữđược

sắctháiqidịhoangđườngngunthủycủachúng.Cáisiêunhiênthầnbí

trởthànhmộtđặcđiểmcơbảnvàkhotruyệncổẤn-độtrongkhilantruyền

quanhiềudântộc,vẫnbảovệđượckháđầyđủyếutốsiêunhiênthầnbí,nên

rấtdễpháthiện.CóphầnchắcgiảthuyếtcủamộtsốhọcgiảphươngTâycoi

truyệncổtíchẤn-độlàcộinguồnduynhấtcủacổtíchthầnkỳthếgiới,bắt

nguồntừđó.



Truyện cổ tích Ấn-độ du nhập vào Trung-quốc ít nhiều dưới dạng bị hốn

cải trên cơ sở ngơn ngữ văn tự và nghệ thuật Hán, tức là Hán hóa. Ví dụ

quanniệmlnhồi,quanniệmquảbáođãmangnhiềusắctháiTrung-quốc.

Từ cái tên "Yama" (tiếng Phạn), hình tượng nhân vật làm chủ thế giới âm

phủđãcómộtcáitênHánmớiđốivớinướctacũngrấtquenthuộclà"Diêm



vương".Cáchìnhảnhâmphủ,địangục,dạsoa...ítnhiềuđềubắtnguồntừ

đạoPhật.TruyệnvuaTháiTơngnhàĐườngdulịchxuốngcõiâmtrongmột

giấc mơ xem ra cũng ảnh hưởng của mơ-típ Đại Mục Kiên Liên thăm mẹ

dướiđịangụccủaphậtthoại[14].



3.TruyệncổtíchTrung-quốclưutruyềnvàokhotàngtruyệncổtíchViệtnambằng3conđường:

1)Conđườnggiaolưutựphátcủaquầnchúngnhândânhaibênquatraođổi

thươngphẩmcũngnhưtraođổivănhóa;trongđócònphảikểcảsựtiếpthu

giántiếpthơngquacácdântộcthiểusốởvùnggiápranhhainướcnhưTày,

Nùng,Dao,Mèo,Lơ-lơ,v.v...

2)Conđườnghọcthuật,chủyếudonhosĩtruyềnbá.

3) Con đường tơn giáo tín ngưỡng, do các tu sĩ, đạo sĩ, các pháp sư, phù

thủy,bóitốn,phongthủy...truyềnbá.



Mặc dầu Ấn-độ cách đất nước ta rất xa so với Trung-quốc, truyện cổ tích

Ấn-độ lại ảnh hưởng đến kho tàng cổ tích Việt-nam khá sâu đậm. Truyện

Ấn-độchỉcóthểtruyềnvàonướctabằnghaiconđường:

1)Conđườngtơngiáo.ĐạoPhậttruyềnbávàotacóbộphậnlàtừphíaNam

lên(Tiểuthừa),nhưngcóbộphậnvàbộphậnnàymớilàchủyếu,lạitừBắc

xuốngsaukhiđãHánhóa(Đạithừa).NhữngkinhsáchnhàPhậtđượcdịch

rachữHántừsớm,vídụĐạitạngkinh⼤藏經(dịchtừthếkỷIII),Tạpbảo



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

V. THỬ TÌM NGUỒN GỐC TRUYỆN CỐ TÍCH VIỆT - NAM

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×