Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
CÔ GÁI CON THẦN NƯỚC MÊ CHÀNG ĐÁNH CÁ

CÔ GÁI CON THẦN NƯỚC MÊ CHÀNG ĐÁNH CÁ

Tải bản đầy đủ - 0trang

Mộthơm,chàngtraibắtcálênngắmnghía,chẳngmaybuộttayđánhrơicá

xuốngsơng.Vắngnhàlâungàymớiđượcthảra,nàngcơngchúađộilốtcá

lậptứcquaytrởvềthủyphủ.



Cuộcchialygâynênniềmthươngnỗinhớgiữahaibên.Chàngtrẻtuổirất

ânhậnlàđãđánhrơicáđẹpxuốngsơng.Chàngrấtnhớcá,hàngngàychàng

cứnhìnxuốngmặtnướchyvọngtìmlạiconcáquenthuộc.Vềphầncáthì

khơngqnđượcsựâncầnchămsóccủachàngtrẻtuổicũngnhưgiọnghát

mêlycủachàng.Nhưngtừngàybịsalướitrởvề,nàngcơngchúabịbốmẹ

canh giữ ráo riết. Khơng được nghe tiếng hát quen thuộc, dần dần nàng

nhuốmbệnh.Thấybệnhconngàymộtnặng,bốmẹnàngtrahỏi.Nàngđành

thúthật:khơngnhữngmêtiếnghátcủachàngtraitrẻtrêntrầnmàcònaoước

đượckếtdunvớichàng.Nghenóithế:vuaThủyđùngđùngnổigiận.Vua

hạlệnhphảicanhgiữcongáimìnhnghiêmngặthơnnữa.Nhưngsauđó,nhờ

hồnghậuthươngconơntồnkhuncannêncơngiậncủavuacũngdầndần

ngi.Khithấycơngchúangàymộthéohon,cuốicùng,vuacũngđànhđể

chonàngtoạinguyện.





*

**





Banămtrơiqua...



Lúcnàychàngđánhcátrẻtuổivẫnlàmnghềcũgiọnghátcủachàngvăng

vẳngtrênsơngvẫntrongtrẻodudương.Nhưngngườibốcủachàngthìđã

vắngbóng.BâygiờchàngdựngmộttúplềubêncạnhhònNon-nướcnổilên

giữadòngsơngmênhmơngnhưmộthònđảo.

Mộthơmngồitrênthuyềncâu,chàngđangcấtchogiọnghát,thìbỗngmột

concávảyđỏlónglánhnhảylênmạnthuyền.Bắtcálêntay,chàngthấycá

nhìnmìnhđầytrìumến.Bỗngchốccábiếnthànhmộtcơgáixinhđẹplàm

chochàngkinhngạc.

-Nànglàai?Chàngđánhcáhỏi.

-Thiếplàconcánhỏnămxưatừngđượcchàngâncầnchămsóc.

Nóirồicơgáikểlạichochàngtraibiếtmọiviệcxảyrasaukhitrởvềthủy

phủ.

Đoạnnóitiếp:

- Bây giờ hãy làm ơn cho thiếp sống bên chàng để được ngày ngày nghe

chànghát.

Chàngđánhcátừđấycóvợ.Chànghátnhiềuhơntrước.Haivợchồngsống

vớinhauêmđềmsungsướng.

Câuháttrongdângian:



Xungquanhnhữngchịemngồi,

GiữahònNon-nướcmìnhtơivớichàng.

lànóilêncuộctìnhdunêmđẹpđó[1].





KHẢODỊ



MộttruyệnDuntiênkểcóhơikhácnhưsau:



Có hai cha con một người dân chài ở hòn Non-nước. Con là Lý Lâm một

hơmtátthuyềnnhặtđượcmộtconcánhỏsótlại,cóvâyđỏóngánhđẹpmắt,

bènthảvàochậunước,đặcbiệtsănsóc.Cálớnlêntrơngthấyvàdướidạng

mộtcơgáiđẹpthườngtròchuyệnvớiLýLâmtronggiấcmộng.Mộthơmcó

tên hào cường thấy cá đẹp toan bắt, nhưng Lý Lâm cố giữ, hai bên giằng

nhau.Chậuvỡ,cátuộtxuốngnướcđimất.ĐólàcongáivuaThủybịsavào

lướinaymớitrởvề.NhưngnhữngngàyởcõitrầnđượcthấyLýLâm,nàng

đâmratươngtư.Lâudầnsinhbệnh,nhưngnàngkhơngdámnóithậtvớibố.

KhivuaThủybiếtsựthật,ơngralệnhchocáctướngcanhgiữnghiêmngặt.

Nhờcóngườinữtỳdùngkếphụcrượuchocáctướngsaymềm,cơgáivua

ThủylạitìmđườngđếnhònNon-nướchóathànhngười,gặplạiLýLâm.Hai



ngườitrởthànhvợchồngrấttươngđắc.



Truyệncònthêmmộtđoạnkếtcóchấtkhơihàilà:mộthơmnữtỳlênbáo

chovợLýLâmbiếtvuachagọinàngvềgấp,cócáctướngsắptớibắt.Mưu

kếcũlạibàyra.VợLýLâmdọntiệcchothuồngluồng,babalàmchohai

tướngmềmmơi,nhưngtrongrượucóthuốcđộcnêncảhaiđềuchếtcả.Sau

đómưatogiólớnnổilên,cáctướngkháccủavuaThủykéotớiđịnhbắtcơ

gái bướng bỉnh, nhưng họ lại bị dân làng hết sức che chở chống cự, nên

khơnglàmgìđược.Từđấyhaivợchồngsốngnổn[2].



DântộcCorcótruyệnNàngtiêncácũnglàmộtdịbảncủacáctruyệntrên:

Mộtanhchàngđánhcácómộttúplềubênbờhồ.Hàngngàyquănglưới,anh

hátgiọnghátdudương,cólúclạiđánhnhạcchiêng.Mộthơmkéolướithấy

nặngtay,bỗngcómộtbàntayngườigiơlênvẫyvẫy,vàcótiếngnói:-"Xin

chàngthảemra!"Kéolênthìlàmộtcơgáiđẹpdatrắng,tócđennằmgọn

trong lưới. Chàng đánh cá ngắm khơng chán mắt, đoạn bng thả. Về đến

thủycung,cơgáithầmcảmơnchàngtrai.Vềphíachàngtraicũngđâmra

nhớcơgái,lạirachỗcũkéolưới.Cơgáicũngtìmđếnchỗcũđểđượcnhìn

mặt và nghe giọng hát của anh chàng người trần. Một hôm, nàng bỏ thủy

cung lên bờ, hai người đẹp duyên. Nàng tiên cá sau đó đẻ được hai người

contraiđềugiốngbố.Lớnlênchúnglấyvợngườilàng,cũngsinhcon.Một

hơm, có một trận bão dữ dội thổi nàng tiên cá ra hồ, rồi biến mất. Khơng

thấyvợtrởvề,chồngkhócthươngvơhạn.Hàngngày,chàngthườngrachỗ

gặp gỡ cũ ca hát, nhưng giọng khơng còn trong trẻo nữa. Đau buồn, thất

vọng,chàngchết,ngườitachônbêncạnhlều.Thếrồimộthômnàngtiêncá



lại xuất hiện, đến lều tìm chồng. Đêm nào nàng cũng ngồi cạnh mộ khóc

than,nhưngkhơngthểlàmchochồngsốnglạiđượcnữa[3].

TruyệnChàngTaLngcủangườiDaocóđoạnđầucũngcùngmộtmơ-típ

với hai truyện trên, duy đoạn sau thì gắn với hình ảnh một số truyện như:

Nàngtiêntrongvỏốc(Khảodịtruyệnsố118)vàAimuahànhtôi?(số135),

đềuởtậpIII,nhưsau:

Ta Luông khỏe mạnh, đẹp trai, nhưng mồ cơi, nhà nghèo, sống bằng nghề

đốncủivàcâucá,cógiọnghátrấthaylàmchocáccơgáitrongvùngmênhư

điếuđổ,nhưnganhchưađểýmộtai.Gầnvùngcómộtvựcsâuănthơngvới

cácsơnghồgọilàVũng-sâu.TaLngngàyngàycâuởđây.Tiếnghátcủa

anhvangđếntậnthủyphủlàmchovuaởđâylàLongvươngnghemêmẩn,

ngàynàocũngbiếnthànhmộtconcánhỏđếnnghe.Khơngngờmộthơmcó

mộtơnglãokéovógầnđócấtđược"cánhỏ".Thấycáđẹp,TaLngxinvề

chơinhưngkhơngbiếtbỏvàođâu,cuốicùnglạithảxuốngvũng.Đượcgiải

phóng,Longvươngcảmơnanhbằngcáchchongườilênmờiânnhânxuống

chơithủyphủ,đãianhrấthậu,vàkhianhvềtặnganhmộtbìnhnướcthầncó

thếlàmmưalụt.Nhưcáctruyệntrên,cơngchúacongáiLongvươngsaukhi

gặp Ta Lng mê anh đến tương tư thành bệnh. Long vương can không

được, cuối cùng cho lên trần lấy Ta Luông nhưng bắt thu hết phép mầu.

CơngchúahóathànhconcávàngtheotrậnmưarơixuốngởnhàTaLng,

đượcanhnitrongmộtvạinước.TừđấynhàTaLngngàyngàycócơm

canh dọn khi anh vắng mặt. Anh để tâm rình, và cuối cùng biết cá vàng

chínhlànàngcơngchúamàanhgặpởthủycungvàanhcũngthầmutrộm

nhớtừngàyởthủyphủvề.Từđấyhọthànhvợchồng.



NhưngcơngchúarấtđẹpkhiếnTaLngkhơngmuốnxavợgiâyphútnào.



Vợbèntựvẽchândungcủamìnhchoanhngắmnghíatronglúcđilàm.Bức

tranh ấy một hôm không phải bị quạ tha mà bị một cơ láng giềng của Ta

Lngvìghenunêntrộmlấyđemdângmộttênvuahiếusắc.Thếlàtrong

khiTaLngvắngnhà,vuacholínhbắtvợchàngvềkinh.Nhậnradấuhạt

cảidovợrắc.TaLngtìmđếnkinhđơ.Trongkhiđóthìtênvuavẫnchưa

chinhphụcđược cơgái thủyphủ,vì từlúc vàocungnàng vẫnkhơng chịu

nóicười.Vànàngchỉcườikhinghetiếnghátcủachồngtừngồicổngthành.

Thấy vậy, vua sai đưa Ta Lng vào. Cũng như truyện Ai mua hành tơi,

nhưngởđâykhơngcógánhhành,vuabuộcchàngđổiáoquầnhyvọngcó

giọngháthaynhưanhta.VừađổixongthìTaLngđãhơlínhchémchết

vuavàkhibọnlínhnhậnraTaLngkhơngphảilàvuathìchàngđãgiội

bìnhnướcthần,thànhmộttrậnlụt,nhậnchìmhếtchúng.TaLngtừđólên

ngơivua[4].



Loạitruyệncùngmộtsơđồnhưcáctruyệntrêncókhánhiềuởcácdântộc

anhemcũngnhưởĐơngnamÁ,nhưngmỗitruyệncóítnhiềutiếntriểnvà

sắc thái khác nhau. Ví dụ truyện Nàng Long Nữ và chàng Tam Lan của

Trung-quốccũngnóiđếnmộtchàngtrẻtuổicótiếngđàn(haysáo)tuyệtvời

làmchocongáiLongvươngnghemàmêmệtvàthầmyêutrộmnhớ,nhưng

cũng bị bố giam giữ không cho liên lạc với người yêu như truyện của ta.

Cuối cùng được một nhân vật khác giúp, chàng trẻ tuổi dọa đun sôi nước

biển khiến cho Long vương hoảng sợ, buộc phải để cho đôi bên lấy nhau,

v.v...XemthêmcáctruyệnChàngthổikhèn(Khảodịsố135,tậpIII),Tiếng

khèn Tồng Páo (Khảo dị số 149) của người Mèo, Anh Ba và quan thổ ty

(Khảodịsố148)củangườiChoang(Trung-quốc),đềuởtậpIV,v.v...



NgườiNùngcótruyệnTàiXìPhng[5]gầnnhưlàmộtvớitruyệnNgười

congáicácủangườiXạPhang(xemKhảodịtruyệnCủaThiêntrảĐịa,số

42,tậpII)đềucómộtsốhìnhảnhcóphầntươngtựvớicáctruyệntrên.





(HẾTTẬPIV)







[1]TheoĐinhGiaThuyết.NonnướcNinh-bình,trongThựcnghiệpdânbáo

vàtheolờikểcủangườiNinh-bình.

[2]TheoTruyệncổdângiancủacácdântộcViệt-nam,tậpIII.

[3]TheoĐỗThiện,NgọcAnh,ĐinhVănThành.TruyệncổTây-ngun,đã

dẫn.

[4]TheoHồngQuyết,HồngThao,MaiSơn,...sáchđãdẫn.

[5]XemHồngQuyết.TruyệncổTàyNùng.







KHOTÀNGTRUYỆNCỔTÍCHVIỆTNAMĐƠIĐIỀUSUYNGHĨ



TínhtừngàytậpIcủabộsáchđượcxuấtbản(1957),chođếnkhitậpVra

đời(1982),tớinay(1993),đãgầnbốnchụcnămqua,giátrịcủabộsáchvà

cơng lao của soạn giả đã hoàn toàn được khẳng định. Sách được tái bản

nhiềulần,nhưngvẫnchưađápứngđượcucầucủabạnđọc,tơimuốnnói

đếncácthếhệbạnđọc.Lớpnàynốitiếplớpkhác.Cảngườinghiêncứuvà

độcgiảbìnhthường,đềuthấycầncósách,màlàcócảbộ,chứkhơngphải

từngquyểnriênglẻ.Cócảbộtrọnvẹn-cảphầnNghiêncứuvàphầnKhảo

dị-chứkhơngphảichỉcóriêngphầnTruyệnđểđọcchovui.Khơngđợiđến

các nhà chun mơn phân tích đánh giá, khuynh hướng bạn đọc như vậy

chứngminhmộtsựthựccầnđượcnhắclại:đâylàmộtcơngtrìnhkhoahọc,

chứkhơngphảichỉlàmộtsáchsưutầmbìnhthường.Tơimuốnnhấnmạnh

điềunày,đểlưuýnhữngbạnuthíchtruyệncổvàđãthíchthúsưutầm,

nênrútkinhnghiệmcủangườiđitrướcnhằmnângcaothêmchấtlượngcác

loạisáchtươngtựsẽrađời.Vìphảinóithựcrằng,từsau1982,khơnghiếm

gìnhữngbộsưutầmcổtíchmới,songchưacóbộnàođuổikịpbộKhotàng.

ĐólàchưanóiđếnkhơngítnhữngtruyệnvaymượnKhotàng,vaynhiềukhi

vụng,màmượnnhiềukhisót[1].



Sựcơngnhậngiátrịbộsáchđãlànhấttrí.Điềuhầunhưaicũngthấyrõlà

mộtcơngphutíchlũylâudài,đặcbiệtlàtrìnhđộunbáccủangườisoạn.

Khơngthiếtthavớikhotàngcổtích,khơngtheodõivàthuthậptàiliệumột

cách cần mẫn bao qt, rộng rãi thì khơng thể tiến hành việc khảo dị một



cáchkháđầyđủởsaumỗicâuchuyệnchínhvănnhưvậyđược.Ngườiđọc

cảmthấynhưthế,vàcácbàiphêbìnhcũngxácnhậnnhưthế.Songnếuchỉ

dừnglạivớinhậnxétấythìquảlàchưathỏađángđốivớinhữngđónggóp

của soạn giả. Tôi rất hy vọng, nhất là trong giới nghiên cứu phơn-clo

(folklore)ởViệt-nam,nhấtlàcácnhàkhoahọcchunsâuvềloạihìnhtựsự

dângian,sẽcódịpbànsâuvềbộsáchnày.Bộsáchđãđặtranhữngvấnđề,

về mặt lịch sử là hồn tồn mới với phương pháp tiếp cận, về mặt chun

mơnthìcónhiềugợiýchoviệcđivàocácnhậnđịnhkhoahọc.Nhàhọcgiả

tuyđãkhuất,nhưngchắccũngnhưcácbạnđồngnghiệpvẫnchờđợitriâm.

Baogiờthìcó?



Xinthúthựcrằng,tuycũngsaymênghiêncứuphơn-clo,vàcũngđãcódịp

đượccáidunlàbạnvongniêncủatácgiảmàtơilnlnxemlàngười

Anh, người Thầy, nhưng lại khơng chọn địa bàn cổ tích làm miếng đất

chunsâu,nênởgócđộnày,tơichỉcóthểgópthêmmộtvàicảmtưởng.

Tơi nghĩ đến phương pháp tiếp cận của Nguyễn Đổng Chi trong bối cảnh

chungvềviệcsưulầmcổtích.KhơngnóiđếnnhữngViệtđiệnulinh,Lĩnh

namchíchqi,ThínhvăndịlụchayKiếnvănlục(vànhiềubộsáchkhác

nữa)lànhữngtácphẩmrađờitronghồncảnhxãhộitrước,nhữngcuốnsưu

tầmcổtích(haytruyệncổ)từkhichúngtatiếpxúcvớivănhóaphươngTây,

kể cả một số nhà trí thức nước ngồi có sống ở Việt-nam nữa, rõ ràng chỉ

thiênvềtạptrở(miscellanées)hoặcvềhợptuyển(chrestomathie).Việcsưu

tầmcủahọchứngminhđượcnhiệttìnhhoặcsựquantâm,nhiềuhơnlàởý

đồnghiêncứu.Tơinóivềmặtlịchsử,NguyễnĐổngChicócáimớilàởđó

(rất tiếc là ở nhiều cuốn sưu tầm cổ tích gần đây nhất, vẫn chưa thể hiện

đượccáimớinày).Tơinhớlạingàyđầutiên,đượcAnhtặngtậpIbộKho

tàng,tơihỏianhcóphảianhcóýđồlàmmộtbộsáchnhưcủaanhemGrim

(Grimm) hay khơng. Anh đã cười khơng nói. Anh khơng nói, nhưng ý đồ



khoahọcthìrấtrõràng.



Tấtnhiêncũngphảithừanhậnmộtthựctếlà,trongthờigiankhálâu,trước

vàsau1945,cólẽởnướctachưamấyainghĩrằngnghiêncứucổtíchlàmột

đềtàikhoahọc.



MộtsốngườiđượchọctrongcáctrườngđạihọcPháp(ởParischứkhơng

phảiởHà-nội)chọnđềtàikhác,chỉcóNguyễnVănHunmớiđivàoca

dao.Chonênvấnđềkhoahọcnhưviệcnghiêncứusosánhcổtíchlàđiềuta

chưaquenlắm. CuốnSơ bộtìmhiểu nhữngvấn đềcủatruyện cổtích qua

truyệnTấmCámcủaĐinhGiaKhánhmãiđến1968mớirađời.Trướcđó,

năm1963,khisoạncuốnTruyệnTừThức,tơiđãnêunhữngýkiếnkhácbiệt

giữa hai quan niệm của Cơ-xcanh (E. Cosquin) học giả Pháp và Lăng

(AndrewLang)họcgiảAnh,nhưngkhisáchđượcphêbình,khơngaihưởng

ứngđiềunày.NhữngtậpđầucủabộKhotàngtruyệncổtíchViệt-namcủa

NguyễnĐổngChi(từ1957)tuykhơngdấylêncuộctraođổigì,nhưngthực

sựđãcótácdụnggợiýchomộtcáchnhìncổtíchViệt-nambởiphầnphiến

diện,dântộc họchẹp hòi.Gầnđây nhất,chúng tamớilàm quenđược với

cácnhànghiêncứunướcngồi,đặcbiệtlàvớilýthuyếtvề"típ"và"mơ-típ"

củahọcgiảLiên-xơcũPrốp(IaPropp)mởramộthướngtìmtòixuấtsắc.Ở

phần Khảo dị trong bộ Kho tàng của Nguyễn Đổng Chi, tuy nhà học giả

chúngtakhơngtrựctiếpbànđếnvấnđề(bộsáchcủaAnhcómụcđíchvàcó

chủđềkhác),nhưngrõràngtacóthểkhẳngđịnhsựhơnhẳncủabộsáchso

vớiđươngthời(trongnướctavàcảnhiềunướcngồisưutậpcổtíchViệtnam.CáctruyệncổtíchViệt-namđềucóthểđemrasosánhsựtươngđồng

hoặckhácbiệtgiữacáctíphoặcmơ-típ.Xétđịadanhxuấtxứcủacáctruyện



ấy(dântộchayquốcgia),cóthểtiếnđếnvẽconđườngđicủacáctruyệnđể

thấyrõmốigiaolưuvănhóacổkim,ĐơngTây.Đólàcáchtiếpcậnkhoa

họcmàởta,trướcNguyễnĐổngChi(cảkhơngítngườisauAnhnữa)chưa

mấy ai nghĩ đến. Thêm một ý nhỏ trong việc lần theo sợi dây tương đồng

này,tơicòncảmthấycómộtsựlướtquaởnhiềungườiđọc.KhilàmKhảo

dị, Nguyễn Đổng Chi thường chú ý tìm những dị bản trong các tộc người

Việt-namvàởchâuÁ,nhấtlàĐơng-namÁ.Mộtthídụ:TruyệnThạchSanh

(tậpII)có10dịbản,thì2ởViệt-nam.1ởPháp,cònnữaởẤn-độvàTrung

Á.Tơikhơngtinrằngcáchkhảodịnhưthếlạikhơngẩnmộtkhuynhhướng

gì.



VấnđềphânloạicổtíchViệt-namcũnglàvấnđềkhoahọccóthểnghĩđến

khi đọc sách của Nguyễn Đổng Chi. Mặc dầu tác giả đã tự khiêm tốn nói

rằngchưalàmviệcnày,chỉmớigộplạithànhtừngmục(grouper)chứkhơng

phảilàchialoại(classifier).Tơiđồngýnhưvậy,nhưngvẫnnghĩđếntình

hìnhchungcủaviệcnghiêncứutruyệncổ.Vàonhữngnăm30,40củathếkỷ

này,cónhiềungườiđãnghĩđếnviệcphânloại.Chialoạilớnthìcónhữngcổ

tíchthầnkỳ,cổtíchthếsự.Chialoạinhỏthìphânracổtíchdiễmtình,cổ

tíchlịchsử,v.v...(cònnhiềunữa).Đãcónhữngýkiếnphêbìnhtínhcách

hìnhthức,hoặcsựngộnhận,sựxơbồtrongviệcphânloạinày.BộKhotàng

củaNguyễnĐổngChiđãkhơngrơivàosựlúngtúngđótrongkhixếpthành

cácmục.Mườimụctrongbộsáchnàyđượctrìnhbàytheocácthứtự:



1Nguồngốcsựvật

2.SựtíchđấtnướcViệt



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

CÔ GÁI CON THẦN NƯỚC MÊ CHÀNG ĐÁNH CÁ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×