Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
SỰ TÍCH ĐÌNH LÀNG ĐA HÒA

SỰ TÍCH ĐÌNH LÀNG ĐA HÒA

Tải bản đầy đủ - 0trang

maumaudựngmộtcáiđình.

-Dựngđìnhtốnkémlắmsaocóthểlàmnổi.

-Nhàgiàubỏcủa,nhànghèobỏcơng,mỗingườivunđắpmộttýthìviệclớn

khơngmấychốcmàthành.Nếuđượcnhưvậy,tơituybấttàicũngxinđứng

rađốccơng.

Bọn nhà giàu nghe lời ơng. Chúng bèn họp làng quyết định dựng đình:

nhữngngườicócủathìquntiền,cònngườinghèothìgánhđấtgánhcát.

ƠngDọngthânhànhthugóptiềnnongvàlàmngườiđơnđốc.Ơngbảobọn

trọcphú:

-Thầnthánhđềucóconmắt,"sởilởitrờigởicủacho,quăncotrờigòcủa

lại".Hằngtâmhằngsảnaibỏnhiềuthìđượcphúcnhiều.

Chúngnghenóiđềuthinhauqunnhữngmóntiềnlớnvàgóplạitraocho

ơng.Nhưngthuđượcbaonhiêuơngphânphátchodânđóibấynhiêu.Ơng

bảohọgánhđấtđắpthànhnềnđình,xungquanhtrồngbờgiậuchokín,ởsân

đình trồng các thứ cây cối kể cả các loại cây dây như cây bìm hìm, v.v...

Đoạn,ơnghẹnvớibọntrọcphúbathángnữađìnhsẽhồnthành.Bọntrọc

phúthấyơngphânpháthếttiềnthìsinhnghi,nhưngthấyơngnóicứng,thì

lại nửa tin, nửa ngờ. Vả xưa nay ông chưa từng thất hẹn với ai, nên cũng

khơngdámhỏi.

Thờigiantrơiqua,nềnđìnhđãđắpxong,tiềnqungópđãnhiều,hạncũng

sắphếtmàchưathấyđộngtĩnhgìcả.Thấygỗlạtkhơngcómộtque,gạch

ngóichẳngcónửamảnh,bọnnhàgiàuđếnthúcơngDọng.Ơngchỉđápgọn

lỏn:-"Đìnhkhắccóđình!Aisinhsinhsựsẽsựsựsinh!".



Một số phú thương ở làng bên cạnh là làng Vạn-phước trước đây cũng bỏ

những số tiền lớn qun vào cơng việc làm đình ở Đa-hòa để mong được

thánhbanlộc,nayđợimãikhơngthấyđình,chúnglấylàmnóngruột,liền

đếnvặnơngDọng:

-Chúngtaoquađâybnbánthấyviệcphúcđức,nêncũngvóntayvàođể

votrònquảphúc.Khơngngờmày"nhũnglạm"đimấtcảrồi,chỉngồitrơ

thổđịanóiphét.

Nóirồichúngxúmlạithượngcẳngchânhạcẳngtay,đánhơngsưngcảmặt

mũi.ƠngDọngđáp:

-Đìnhkhắccóđình!Nhưngđánhngườilàcótội,đánhbậc"caoniên"tộilại

càngnặng.Kẻnàođánhtathìphảiđềntội.Takhơngnóichơiđâu!

Đoạn ơng mang gậy nón đi sang làng Vạn-phước để bắt đền. Tới nơi, ơng

vàođìnhVạn-phước,ngảgậynónngayởgiangiữamàngồi.

RồiơngcởiáogiởchỗbịđánhphânvuavớinhữngngườidânVạn-phướccó

mặt:

-Cácơngcácbàxem.Đánhngườikhơngphảilàchuyệnchơi.Bọnnhững

tênGiáptênẤtởlàngnàyvơcớgâysựđánhta.Kẻnàosinhsinhsựthìsự

sựsinh!Sẽphảiđềnđình!

Nóithếrồiơngcứngồiởgiữagianvótđũavàxechỉ.Cóaihỏilàmthếđể

làmgìthìơngtrảlời"đínhnèo"(tứcnóiláilànéođình).

BọnlýhàolàngVạn-phướcđượcbọnphúthươngxúigiục,rađìnhđuổiơng

Dọngđi.Ơngkhơngđi,nói:



-Cácơngphảitrảlờichotơicáichuyệnngườilàngnày,nhữngtênGiáptên

Ất,tựdưngvơcớđánhtơi.Tơiđượcrửanhụcrồithìsẽđingay!

Chúnghỏi:

-Ơngmuốnrửanhụcthếnào?

-Kẻnàođánhtơithìphảilàmđìnhđểđền.

-Khơnglàmđìnhthìsao?

-Khơnglàmđìnhthìvaytạmđìnhnàyrồisẽđềnsau.

Chođòihỏicủaơnglàvơlýnênchúngkhơngchịuxử.Cuốicùngchúnglấy

thếđơngđếnđuổiơngđi.Ơngđợichohọtậphợpđơngđủ,rồimớithủng

thỉnhnói:

-Bâygiờtơisẽcắmcáigậynàyxuốngtrướcsânđình.Nếulàngtanhổđược

gậylênthìtơixinđingay.

-Nếukhơngnhổđượcthìsao?

-Thìmấtđình.

Họbảo"được".Haibênlàmgiấykýkết.

Rồi đó, ơng Dọng ung dung bước ra sân cầm cây gậy trúc của mình cắm

phậpxuốngsânđình,vànói:-"Nhổđi!Chocácngườinhổđi!".



Vừathấythế,mộttênhàocườngtrẻtuổixắptayáolênhùnghổ:

-Cầngìphảinhiềungườimấtcơng.Xinmờicácquanviênhãyngồinghỉ,

chỉmộtmìnhtơinhổcũngđủ.Nàynày,lãogiàhãytrơngđây,rồicóđường

cónẻocútngay!

Và hắn chạy tới, dùng một bàn tay nắm lấy cây gậy để nhổ, nhưng khơng

được.Sauđó,hắnlơibằngcảhaitay,nhưngcũngkhơngnổi.Sau,hắnơmcả

người vào rán sức lắc mà cũng không chuyển. Mồ hôi nhể nhại, hắn gọi

nhữngngườixungquanhvàogiúpsức.ƠngDọngnói:

-Tatháchtấtcảbọnbấtnhânchúngmày!

Mọingườiliềnxúmxítlạiquanhtênhàocường,mộtngười,haingườitới

hàngchụcngười;nhưnglạthaydùcóđếnhàngchụcbàntay,chiếcgậyvẫn

khơngnhúcnhích.Bọnlýhàomệtnhồi.Chúngđánhmõchotrailàngđổra

buộc thừng mà kéo, song cũng chẳng ăn thua. Cuối cùng, chúng bàn buộc

thừngvàocổtrâu,raroichotrâukéo,tuyvậychúngchỉlàmmộtcơngviệc

vơích:mọidâythừngđềuđứt,còngậycủaơngvẫnvữngnhưtrờitrồng.

ƠngDọngphálêncười:

-Thếlàthuacuộcrồinhé!

Rồingoảnhmặtvềphíadân,ơngnói:

-Xinđồngdânnhớcho,nếulàngtacómấtđình,chẳngphảitạitơi.Đólàdo

bọntênGiáptênẤtnósinhsựsựsinh.Bắtchúngnólàmlạiđìnhkhácđể

đền!



Nửađêmhơmấy,trờibồngnổiphongba,sẩmchớpđùngđùng,gióríttừng

cơn rất dữ. Giữa lúc ấy người ta nghe xen vào những tiếng như tiếng kèn

trống cùng những tiếng truyền lệnh của ông Dọng: - "Nâng lên!... Hạ

xuống...Xích về bên trái...". Đình làng Vạn-phước thốt nhiên bay bổng lên

khơngtrungcùngvớicảnhữnghònđátảngkêchâncột;đìnhvượtquacác

lũytrerồitiếnđếnbờsơnglốisanglàngĐa-hòa.

ƠngDọngđãđợiởđấytừlâu.Ơngngồilênchiếcnóntulờbơisangsơng

theođìnhđểđiềukhiển.Đìnhvượtquasơnglàlàmặtnước.Sauđóđìnhbay

bổngvềĐa-hòarồihạxuốngmộtcáchêmthấmtrêncáinềnmớiđắp.Lạicó

nhữngtiếnghơcủaơngDọngvàtiếngồnàodộilênởđây,đượcmộtchốc

thì vắng lặng như tờ. Sốt lại mọi chỗ, ơng Dọng chỉ thấy có một viên đá

tảngbịrơilúcvượtsơng,cònmọithứđềukhơnghềsuysuyển.Cuộcchuyển

đìnhhồnthànhmộtcáchchuđáo.

Sánghơmsau,dânlàngVạn-phướcnhìnđếnđìnhthìthấychỉcònmộtcái

nềntrơtrọi.Họđếnnhàcủamấytênphúthươngđòiđình.

Mấy tên này lo lắng, bèn họp bọn hào lý bắt đệ đơn lên quan tố cáo ơng

Dọngăntrộmđình.QuanhuyệnđòiơngDọnglênhỏi:

-Saomàydùngphépmathuậtquỷăntrộmđìnhcủangười?

ƠngDọnglàmbộngơngác.Quanlạinói:

-LàngVạn-phướctốcáomàyăntrộmđìnhvềcholàngĐa-hòa.Cóthếnào

cứthựctườngkhaiđểkhỏiphảitrakhảo.

-Bẩmquan,ơngDọngnói,chuyệnbênngunđưara"thậmưvơlý".Vậy

xinphéphỏi,đìnhmấttừbaolâu?



-Mớihơmkiachứđâu?

ƠngDọngcườihahả:

-Quanlớnnhândanh"dânchiphụmẫu"phụhọavớibọnkhơngđặtlàmcó,

màcũngngheđược.

Quanhuyệnđậpbànqtlên:

-Línhđâu,hãyđónggơngtênnàylạichota.

ƠngDọngthongthảđáp:

- Xin quan lớn bớt cơn thịnh nộ cho kẻ hạ dân hỏi bên nguyên: Nền đình

làngVạn-phướccódấutíchgìđểbiếtđìnhmấtđãbaolâu?

BọnlýhàoVạn-phướcnói:

-Cảiđãlênlá.

ƠngDọngcười:

-Bẩmquan,mộtbênmấtđìnhchỉnóicảivừatrổlá,cònđìnhlàngtơithì

bìmbìmđãmọclêntậnnóc.Xinmờiquanvềkhámhưthực.

QuanvềkhámđìnhlàngĐa-hòathìquảthấyxungquanhđình,bờgiậuđã

mọcxanhkín,ởsânđìnhcâycốiumtùm:đặcbiệtlàdâybìmbìmđãleolên

tớinóc.Thấyvậy,quanđànhxửchoơngthắngcuộc.



Bọn hào lý làng Vạn-phước chịu thua kiện, cắm cổ ra về. Sau đó, do dân

làngbuộctội,mấytênphúthươngđãđánhơngDọngngàyxưatứclàbọn

tênGiáptênẤtphảingửacổđềncholàngVạn-phướcmộtcáiđìnhkhác.

NgườitanóiđìnhlàngĐa-hòachođếnnayvẫncòn,mộtcộtcáicủanóvẫn

đểlơlửngvìthiếumấtmộthònđátảnglúcvượtsơng.





KHẢODỊ





ỞmộtsốlàngBắc-bộcòncónhiềutruyệnnóivềtrộmđìnhhoặcmượnđình

bằngphépthuật.Chúngtơikểradướidâyhaitruyện:

1.Mượnđình

Làngn-mỹthuộchuyệnThanh-trìcómộtthầyphùthủycaotay.Mộthơm

nghedânlàngphànnànsắpmởđámhộimùaxnmàtiếcrằnglàngnghèo

khơng có đình để vào đám cho trọng thể, ông bảo họ: - "Tôi sẽ vì làng đi

mượn một cái đình, rước xách xong lại trả cho người ta". Dân làng hỏi: "Mượnởđâu?"."LàngTrung-quanởbênkiasơngcóngơiđìnhđẹp,mượn

cũngtiện".-"Phítổnthếnào?"-"Khơngtốnkémgìmấy.Chỉxinchọnđất

đắpchomộtcáinềnđình,vàkhinàochuyểnvậnthìmỗinhànấuchomột

nồicháođưarabàyởnềnđểkhaoâmbinh".Mọingườiưngthuận.Khinền

nắpxong,ơngdặn:-"Hễđêmnaynghetiếngchócắnxinmọingườiainấy

cứngủkỹ,chớcótòmòranhìnngógìmàhỏngviệc".Nửađêmhơmấy,

ngườilàngnghetiếngchócắnrâmrankhắpnơi,quađónghenhưcóhàng



ngànqnđangtậphợpởsânđình.Sauđólạitảnđiđâumấtcả.Đượcmột

chốclạingheràoràonhưgióbão,rồitiếpđếnthấyimlặngnhưtờ.

Sángdậy,dânlàngraxemquảthấycómộtngơiđìnhđồsộđặttrênnềncùng

với cả hoành phi, câu đối và đá tảng. Dân làng Trung-quan thấy mất đình

chianhauđitìm.Cuốicùnghọbiếtđìnhcủamìnhđãsangbênlàngn-mỹ,

nhưngkhơngbiếtlấycớgìđểđòi.Dânn-mỹmởhộibảyđêmngày,mời

cáclànglâncận,trongđócóTrung-quanvềdựrấtvuivẻ,nhưngkhơngmột

aihérăngnóiđếnngơiđìnhmớicủamình.Saukhiđámhộikếtthúc,thầy

phù thủy lại dùng phép trả đình lại cho làng Trung-quan. Người của làng

Yên-mỹ mang một con lợn và mấy cỗ xôi sang tạ lỗi: - "Làng chúng tơi

khơngcóđình,nếunóithậtlàmượnđình,thìqthơnchắccũngchảcho

mượn.Vậyđànhphảimượntrộmtrongmươihơm.Nayxintrảlạiđầyđủchỉ

giữlạimườihònđátảngđểlàmkỷvật,hếtbaonhiêutiềnchúngtơixinbồi

thường".

Vềsau,khilàngn-mỹcótiềndựngđình,vìđìnhquymơnhỏnênhọphải

xénbớtnhữnghònđátảnggiữlạinóitrênchovừacỡcủacột[1].

2.Giấuđìnhdướigiếng

LàngMễ-trì,huyệnHồi-đức,mộtlànghaithơnchungnhaumộtcáiđình.

Mộthơmdânhaithơncãinhauvềviệccúngthần.Sángra,họthấyđìnhđã

mất,chỉcòntrơlạicáinền.Thầnngựđồnglênbảochobiết,vìhaithơnganh

tỵnhau,nênđêmquathầnbốcđìnhbỏxuốnggiấuởmộtgiếnggầnđấy.Nay

việcđãđịnhrồikhơngchođưavềnữa.Ngườitaragiếngnhìnquảthấylờ

mờ có nóc đình ở dưới nước. Khơng thấy một ai bàn chuyện di chuyển.

Nhưngsauđómỗilầncầuviệcgìkhơngđược(nhưtrờihạncầumưachẳng

hạn) dân làng lại ra sức tát giếng làm như cách đưa đình lên để dọa thần.

Thầnsợnênhễnướccạnhơilộcộtra,thầnphảilậtđậtlàmmưachohọthơi



tát.Cólầntátlộcảbốncộtrồimàvẫnchưathấymưa,mộtngườihọNgơlội

xuốnggiếngvàocungđánhchngvangrền,nhưnghắnbịthầnphạt.Vìthế

từđấymỗikhitátđểcầuđảo,làngkhơngchonhữngngườihọNgơxuống

giếng.



Vềsauhaithơnphảilàmđìnhriêng,chỗcũgọilàbãinềnđình[2].



Người Quảng-nam có truyện Thầy Thím, là một dị bản của truyện Sự tích

đìnhlàngĐa-hòakếthợpvớimộtvàihìnhtượngtrongtruyệnLẩybẩynhư

CaoBiềndậynon(số39,tậpI).



Ở làng Trà-lng, huyện Thăng-bình, có hai vợ chồng một đạo sĩ tên là

Lánh. Họ dần dần nổi tiếng về những phù phép màu nhiệm, nên dân gọi

chunglàThày,vợlàThímgọichunglàThàyThím.Thấyđìnhlànghưnát,

mộthơmThàyThímtớigặpcácơnghươngchứctựnguyệncấtchomộtđình

khác đẹp hơn. Làng tưởng họ nói chơi, cũng vui miệng trả lời ưng thuận.

ThầyThímbảongườidỡcáiđìnhcũvàđắpđấtđổlạinềnsẵnsàng.

Mộtđêmnọtựnhiêngiơngbãonổilênầmầm.Dânlàngnghexaxacótiếng

ThầyThímhòhétthúcgiục,rồitiếngđụcđẽo,tiếngbúagõìnhình.

Sángrađãthấymộtcáiđìnhrấtđẹp.Làngbêncạnhmấtđình,chongườiđi

dòlathấyđìnhlàngTrà-lnggiốngvớiđìnhmình,bènđikiện.ThầyThím

lấytrộmkhơnggọn.Chứngcớkhơngthểchốicãiđượclàtrênváchtường



ngơiđìnhnàycòncóvếtdâytrầuleomàlạikhơngcógốc.Bọnhươngchức

Trà-lngđổvạchoThầyThím.Haivợchồngliềnbịhắtvàcuốicùngbịkết

ántửhình.

Trướckhibịchém,ThàyThímxinphépquanchomìnhtruyềnlạimộtvật

báu.Bènsaingườimangđếnmộttấmlụavàbútmực.Họvẽlênlụamộtcon

rồng. Khi vẽ xong, họ thắp hương, điểm nhãn, rồng vụt bay lên trời mang

theocảhaivợchồngtrướcconmắtngơngáccủaquanvàlính.

ĐếnNha-trang,họxuốngởnhờmộtbàgiàlênlàXổi.MộthơmThầyThím

gửichobàmộtbọcvảiđựnghạtđậu,treolênxànhà,vàdặnbàđừngchoai

biết.KhơngngờsauđóđứacháubàXổinghetrongbọccótiếngxìxàothìtò

mòmởraxem.Tựnhiêntrongbọccónhiềubinhlínhhiệnracầmkhígiới

baovâylấynó,làmnóhoảnghốtkêucứuomsòm(giốngvớitìnhtiếtrấm

lúathànhbinhởtruyệnsố39,tậpI).MayThầyThímkịpthờichạyđếnhơ

thầnchúchobinhlínhrútvàobọcnênkhơngviệcgì.

VềsauThầyThímchết,quantrênkhơngtrịđượchọlúcsống,nênbáothù

lúcchếtbằngcáchdùngxiềngsắtxiềngmồlại.Nhưngđêmđếncóvoirừng

vềphátanxiềng.VềsauvuaphảiphongchochồnglàChíĐứcĐạivương,

vợlàChíĐứcnươngnương[3].



[1]TheolờikểcủangườiHà-đơng.

[2]TheolờikểcủangườilàngMễ-trì.

[3]TheoSơnNam.Chuyệnxưatíchcũ,tậpI,vàtheoXa-lê(Sallet)trongtạp

chíViễnÁsố5(1925).LêThanhTháikểđoạncưỡirồngcóhơikhác,như

sau:

ThầyThímtừmiềnngồivàoởlàngTam-tân(Phan-thiết)làmnghềthợ

rừngkiêmthầythuốc.Dochữađượcnhiềubệnhhiểmnghèonêntiếngđồn

khắpnơi,đếntaimộtlãoTâycoiđènởđây.Linhcảmlàkhơngn,Thầy

saiThímmuamộttấmvảiđiềuvềvẽmộtconrồngnhưngchưađiểmnhãn

đãcuốnlạicấtđi.

Ítlâusau,lãoTâyđènvàlínhtớibắt.Thầyxinphépvẽnốtmắtrồngđểtreo

bànthờtổđã.ĐoạnThầytrảivảirasânđiểmmắtbêntảxong,bảovợbước

vàomàithêmmực.Điểmvừaxongmắtbênhữu,thìrồngtựdưngquẫyđi

baylêntrời,mangtheocảhaivợchồng,làmcholãoTâyđènvàlínhđứng

ngây(Báchkhoa,số385).



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

SỰ TÍCH ĐÌNH LÀNG ĐA HÒA

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×