Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
PHÂN XỬ TÀI TÌNH

PHÂN XỬ TÀI TÌNH

Tải bản đầy đủ - 0trang

cửinhưnhau,khổvảibằngnhauvàchínhsángsớmngàyxảyracâuchuyện

bênnàocũngmangmộttấmvảiđichợbán.Thậtrắcrốilàmsao!Quancố

nhìnvàothầnsắctừngngườiđểdòýtứ.Nhưngquanchỉthấyvẻđauđớnvì

mấtcủahiệntrênnétmặtcủacảhaingười,khơngcógìkháchơn.Suynghĩ

mộtchốc,quanơntồnbảohọ:

-Cảhaimụđềucólýdocả.Biếtlàmsaobâygiờ.Thơitaphânxửchothế

này:giờđemcắttấmvảiralàmđơi,chiachomỗingườimộtnửa.Thếlàổn.

Hãyđivềnhàmàlàmăn!

Nóixong,quansailínhđovảixéngaygiaochomỗingườimộtnửa.Thấy

thế,mộtngườiđànbàbỗngơmmặtkhócthútthít.Lậptứcquansaitrảcả

tấmchongườiđànbàấyrồithétlínhtróingườikialạivìchỉcóchủnhân

thựcsựcủatấmvảimớiđauxótbậtratiếngkhóckia.Quảnhiên,saumột

hồitrakhảo,ngườiđànbàkiađànhcúiđầunhậntội.

Mộthơmkhác,quanđihànhhạtquamộtcáichợ.Bỗngnghetiếngchửirủa

hunnáo,vộitiếnlạixemcóviệcgì.Đếnnơi,thấymộtngườiđànbàđang

gâncổlớntiếngchửikẻbắttrộmcongàcủamình.Hỏingườixungquanhthì

họchobiếtlàmụtachửinhưthếđãđượchaingày,aicũnglấylàmkhóchịu.

Quanvộisaingườihầubướctớidùnglờikhuncan:

-Nàymụkia,saolắmlờithế?

-Củatơi,tơixót-ngườiđànbàđáp-cangìđếnchú.

Nóixonglạitiếptụcchửi.Quanbènchochứcdịchđòingườiđànbàlạihỏi:

-Saomụáckhẩuthế!Mộtcongàphỏngcóbaonhiêumàmụchửirủanặng

lời?



Ngườiđànbànói:

-Bẩmquan,conchămchútbấylâumớiđượcmộtổgà.Naynólấymấtcả

gàlẫntrứng,khơngcămtứcsaođược!Quanhấthàmbảobọnchứcdịch:

-Taghétconmụnàyngoangoắt,độcmồmđộcmiệnglàmchoxómgiềng

điếctainhứcócđãhaingày,khơngthểkhơngtrịtộiđược.Vậychođirao

trongxómđòitấtcảmọingườilạiđây.Chomỗingườitátchomụmộtcái

vàomá,chorõđauđểtrảnợviệcmụxúcphạmđếnsựntĩnhcủahàng

xóm.

Lệnhquanbanra,mọingườikhơngthểkhơngtntheo.Mặcdầuaicũng

ghét mụ ngoa ngoắt, người ta vẫn thấy thương con người đã mất gà lại bị

đánh,chonênaicũngsẽtayvànhẹmỗingườimộtcáivàomáchoxong.Chỉ

cótêntrộmcămmụđãgàođếntamđạinhàmìnhnênhắncứtheođúnglệnh

quan,vảmụmộtcáithậtđauchobõtức.

Nhưng khi hắn vừa bước ra khỏi đám đơng thì quan đã gọi giật lại, vạch

đúng tội trạng và tâm lý của hắn. Hắn không thể chối cãi được, đành thú

nhận.

Một hôm khác, quan đi qua một ngôi chùa lớn, ghé vào vãn cảnh. Sư cụ

trongchùathấyquan,liềnrađóntiếpkínhcẩn,mờivàophươngtrượngngồi

uốngtrà.Sưthanthởvớiquanrằngmìnhcógiữchochùamộtsốtiềnlớn

khơngmaybịkẻtrộmtrộmmấtcả.Nhưngsưkhơngbiếtngờchomộtai.Lại

cũngkhơngmuốntrìnhquan,sợlàmkhổlâyđồđệ.Naysưcóýnhờquan

kínđáoxéthộmìnhmộttý.

Quanhỏirõsựtìnhvụtrộmtrướcsaurồichỉlêntượngphậtbảovớisưcụ:



-ĐứcPhậtngàithiênglắm,saohòathượngkhơngcầungườitìmgiúp,chả

hơnnhờtơiư?ĐứcPhậtcóphéplàmchokẻgiancầmhạtthócnảymầm.

Nếuhòathượngmuốn,tơisẽxinvìnhàchùathửmộtphen.

NóirồibảosưcụbiệnlễcúngPhật.Trongkhihòathượnglàmlễ,quancho

gọitấtcảsưvãivànhữngkẻănngườiởtrongchùarađểchayđàn.Quan

bảo mỗi người một tay cầm cành phan và tay kia cầm một nắm thóc, đã

ngấmnước,rồinói:

-Sưcụcóchobiếtchùatatrướcđâycómấtmộtsốtiềnmàkhơngbiếtrõai

làngườilấytrộm.Tachắcchỉcóngườitrongchùalấymàthơi.Tangheđức

Phậtngàirấtthiêng.Bâygiờ,mỗingườicầmmộtnắmthócđãngâmnước

rồivừachạyvừaniệmPhật.Nếuđúnglàkẻgian,đứcPhậtsẽlàmchothóc

trongtaynảymầm.Nhưvậygianngaytỏrõ,khỏiphảitrakhảophiềnphức.

Cả đồn người mới chạy được vài vòng thì quan đã thấy có một chú tiểu

thỉnhthoảnglạihétaycầmthócraxem.Liềnđấy,quansaimọingườidừng

lại,bắtlấychútiểu,vìchỉkẻcótậtmớigiậtmình,nênthỉnhthoảnglạinhìn

trộmnhưthế.

Chútiểuthấyvạchđúnglý,nhậntội[1].





KHẢODỊ







MộtsốsửsáchchépnhữngtruyệntrêncholàcủaNguyễnMạithờiLêvà

choơnglàviênquanxửkiệntàitình.

Trong chuyện này, tình tiết hai người đàn bà kiện giành nhau tấm vải gần

giốngvớimộtsốtruyệncổtíchĐơngTây.

ỞphươngTâyphổbiếnnhấtlàtruyệnVuaXa-lơ-mơngxửkiện:

Cóhaingườiđànbàmanghaiđứatrẻ:mộtsốngmộtchết,đếnnhờvuaXalơ-mơng phân xử; người này đổ cho người kia là mẹ của đứa con đã chết,

tranhđứaconsốnglàconcủamình.Vuacấttiếngtruyềncholínhchặtđơi

đứatrẻcònsốngchiachomỗingườimộtnửa.Tứcthời,mộttronghaingười

đànbàbỗngbậttiếngkhóc.Thấythế,vuaxửchongườiấyđúnglàmẹcủa

đứatrẻcònsống,saitrảconlạivàphạttộingườikia.

NgườiKhơ-me(Khmer)cóhaitruyện:

TruyệnthứnhấttươngtựtruyệnVuaXa-lơ-mơngxửkiện,nhưngkếtcụccó

khác. Một người đàn bà bế con đi tắm ở sông về. Dọc đường, gặp một bà

khácmangxácmộtđứatrẻcùngtrạctuổivớiconmình.Bàkianói:"Conbà

giốngcontơiq.Bàlàmơnchotơiơmhơncháumộttý".Thếrồisaukhi

đượcbế,bàtanhấtđịnhkhơngchịutrảnữa.Việcđưalênvua.Vuasaiđặt

đứa bé sống nằm ngửa ở giữa, hai bà ngồi hai bên, rồi ra lệnh cho ai giật

đượcthìđứabévềngườiấy.Haibàvộivànggiànhnhau,cốcướpchođược

đứabé.Nhưngtrongđócómộtbàgiằngxédữdội,khơngkểdathịtnonnớt

củanó.Tráilại,bàkiathìgượngnhẹhơn.Vuađủchứngcớđểthấyrõailà

mẹthậtcủađứabésống.

Thứhailàtruyệnphânxửmộtchiếcơ:mộtngườiđiđườngtaycầmmộtcái

ơchenắng. Điđược mộtqng,gặp mộtngười thứhaiđi khơng,hắn cho



chechungơ.Đượcmộtchốc,ngườikiaxincầmlấyơ.Đếnchỗrẽ,chủơđòi

lại, thì người kia làm bộ ngạc nhiên nói ơ này là của mình. Việc đưa lên

quan, quan khơng xử được. Đưa lên vua, vua sai chẻ đơi chiếc ơ cho mỗi

ngườimộtnửa.Sauđóvuabímậtsaihaingườihầuléntheomỗingườivề

nhàđểnghengóng.Ngườihầuthứnhấtđivềkẻlạirằng:"Lúcđếnnhà,vợ

hắnchạyrahỏi:-Saochỉcòncómộtnửaơthơi?Hắnkhóclóckểlạichuyện

bịcướpơchovợnghe".Cònngườihầuthứhaivề,kể:"Khivềđếnnhàvợ

hắnhỏi:-Kìasaolạinhặtđượcnửacáiơởđâuvềthế?Hắnđáp:-Taochơi

chohọmộtvốvàtaođãthắngđượcnửacáiơ..."

Vualậptứcchođòihaingườikiađến,kểtội,vàbắtngườithứhaiphảiđền

chongườithứnhấtcáiơmới[2].

Trong Bao Cơng kỳ án cũng có truyện Cướp ơ giống với truyện Khơ-me,

nhưngkếtcụcphânxửcónhữngnétđộcđáo:

SaukhiBaoCơnghỏidấuvếtchiếcơ,cảhaingườitranhgiànhơđềunói,vì

ơlàvậtnhỏmọnnênkhơngcódấuvết.BaoCơngcũngsaichẻđơichiếcơ

chomỗingườimộtnửa,rồicũngchosainhađitheođểdòla.Sainhavềbáo

lại:mộtngườirakhỏicơngđườngchửiquanlàhồđồ.BaoCơngsaigọicả

hai trở lại, kết cả hai vào tội chửi quan. Một người đáp: - "Con đâu dám,

chính nó chửi đại nhân, có dân phố chứng kiến". Bao Cơng cho người đi

điều tra, quả đúng như lời hắn nói. Lập tức ơng can vặn hắn như sau: "Tronghaingười,thếtấtcómộtngườioannênốntráchta,điềuđótatha

thứ.Cònmàylàđứachenhờơcủanórồicướpgiật,nayđượcnửachiếcơ

nênkhơngốnthángì".Tênkiacứnghọng.BaoCơngbắthắnđềngấpđơi

giátrịchiếcơ,vàsaiđánhbốnchụcgậyvàomơng.

Vềtìnhtiếttátvàomángườibịmấttrộm,mộttruyệnMẹchồngđổtộicho

nàngdâucólẽgốctừTrung-quốc,cũngcóđềtàitươngtự,tuykếtcấucó



khác.

ỞThái-ngun,cómẹchồngvànàngdâuởcùngmộtnhà,cảhaiđềugóa

chồng. Trong khi nàng dâu giữ tiết, thì mẹ chồng lại lén lút đi lại với một

người làng. Nàng dâu biết, tìm cách ngăn ngừa, bị mẹ chồng ghét, muốn

đuổikhỏinhà.Bènlênquanvucáorằngnàngdâuđóntraivềnhà.Quanhỏi

tên,mẹchồng bảophải tratấnmới biếtđược. Hỏinàngdâu, nàngdâu chỉ

đíchdanhngườitìnhcủamẹchồng.Hỏingườinàythìanhtachối,nóivìmẹ

chồngnàngdâukhơngưanhaunênkiếmđiềunóixấuchonhau.Đếnkhibị

tratấn,anhtalạikhairằngmìnhđilạivớinàngdâu.Quansaigơngnàngdâu

lại,nàngdâukêuoanvàkiệnlêntỉnh.Lâurồivụáncòntreolạiđó.

HồiấycóơngtiếnsĩhọTơnlàmtrihuyệnhuyệnLâmTấn.Quantỉnhgiao

vụkiệnchoquanhuyệnbảophânxử.Đếnlỵsở,quanlấykhẩucungrồisai

ngườiđikiếmgạchđá,daophayđểsẵnchỗtratấn.Hơmsauđòinguncáo

bịcáođếnđốichấtsơqua,rồiquanphánbảo:-"Khơngcầntrakhảocũng

biếtđượcaigian.Mẹconnhànàyvốnnhàtiếthạnh,chẳngquamắcmưutên

nàymớisinhchuyện.Naytachophépmẹconđượctrảthùđứagiannhân,

cógạchđávàdaođây,mẹconmuốnném,muốnđâm,muốnchémnhưthế

nào mặc ý, có ta đây chịu, đừng có lo gì cả!". Cả hai người đến chỗ đống

gạchđá.Trongkhinàngdâuvìcămthùchứachấtnênlấynhữnghònđálớn

màném,thìmẹchồnglạinhặtnhữnghònđánhỏquăngnhẹvàochân.Quan

bảomụcầmdaomàđâm,tộivạmìnhchịu,thìmụtừchối.

Quancóđủchứngcớđểkếtthúcvụán[3].

NgườiIt-xra-en(Israel)cótruyệnBaanhemvàthâyngườibố:

Mộtngườibốchếtđi,đểlạimộtconđẻvàhaiconni,trướckhichếttrối

trănglạigiatàichoconđẻ.Vìkhơngmộtainhậnrangườinàolàconđẻ,



ngườinàolàconni,chonênbaanhemtranhnhauđòikiệnlênquan,ai

cũng tự cho mình là con đẻ. Quan cho treo thây người bố lên và giao cho

mỗingườimộtmũitên,bảoaibắnđúngchỗphạmnhấtthìđược.Ngườithứ

nhấtbắnvàogiữatrán,ngườithứhaibắnvàogiữatim,chỉcóngườithứba

khóc,khơngbắn.Quancólýdođểnhậnrangườinàolàconđẻ[4].

Về tình tiết xem hạt thóc nảy mầm, cổ tích thế giới cũng có những dị bản

tươngtự:

1.Vua Xa-lô-mông và kẻ trộm ngỗng. Một người đến thưa với vua Xa-lơmơngrằngybịkẻtrộmbắtmấtngỗng,yđốnkẻđócũngchỉlàchỗxóm

giềng.

Vuachogọinhữngngườilánggiềngcủahắnđếnthánhđườngcầunguyện.

Giữa buổi lễ, vua nói: - "Một trong bọn chúng mày có đứa đã bắt trộm

ngỗng,vìnayvàođâytathấycòncócáilơngngỗngtrênđầu".Tựdưngcó

mộtngườisờtaylênđầu,vuanóito:"Bắttênkia,chínhnóăntrộmngỗng".

Têntrộmnhậntội.

2.TruyệnThổ-nhĩ-kỳ(Turquie):Mộtvụtrộmxảyraởmộtcửahàngnọ,tên

trộmchuiqualỗtườngcòncódấuvết.VuaÍt-ma-inhộidânlànglạibảo:"Tađếncầuởlỗtường,têntrộmkhơngthểthốt".Saubuổicầu,vuanói:"Rấtđơngiản,cáilỗtườngvừanóivớitatêntrộmcóbụiởkhăntrùmđầu".

Một người đứng trong góc bèn phủi bụi ở khăn. Vua chỉ mặt: - "Chính là

nó!".

3. Truyện Ba-tư (Iran): Có một tên kẻ trộm lấy trộm bơng trong một cửa

hàngnọvànótựvạchtộibằngcáchvuốtrâukhiquantrấnthủnói:-"Có

bơngdínhởrâutêntrộm"[5].



[1].TheoThựcnghiệpdânbáo(1929)

[2].TheoBSEI,đãdẫn.Truyệnnàycóngườikểhơikhác:Mộtngườicóơ,

nhânkhátnướcđặtơtrênbờ,xuốnghồuống.Trongkhiđócómộtngười

kháctrộmlấychiếcơ.Mấtơ,ngườikiachạyđitìm.Tìmthấy,haibêntranh

nhau,aicũngnhậnlàơcủamình.ViệcđưađếnBồ-tát.Bồ-tátcũngxửnhư

trênvàsaihaingườithơlạiđitheovềtậnnhà,ghilấynhữngđiềunghethấy.

Ngườimấtơvềđếnnhàthìđứaconhỏi:-“Bốơi,saochỉcòncónửachiếc

ơ?”.Cònngườithứhaivềđếnnhàthìđứaconhỏi:-“Bốơi,nửachếcơở

đâurathế?”.Bồ-tátđủchứngcớđểbắtngườisauđềnơchongườitrước

(TheoTruyệndângianCăm-pu-chia,đãdẫn).

[3].TheoPơ-ltCủa(PaulusCủa).Tiếptheochuyệngiảibuồn.

[4].TheoĐinhTú.Cơgáiđẹplấychồngrắn.

[5].ĐềutheoBát-xxe(Basset).Nghìnlẻmộttruyệncổtích,truyệnkểvà

truyềnthuyếtẢ-rập,quyểnIII.



NguyễnđổngChi

KhoTàngTruyệnCổTích

114.NGƯỜIĐÀNBÀMẤTTÍCH



VàođờinhàLê,cómộtngườiđànbàtrẻtuổilấychồnghọMai.Mộthơm

nghetinngườichịruộtcủamìnhđaunặng,nàngbènnóivớichồngđểmình

đilạichămsócthuốcmenvìnhàchịrấtneongười.

Nhàngườichịởmộtlàngcáchđấychừngbadặmđường.Ngườiđànbàđi

vềkhơngchừng,cóhơmsángđitốivề,cóhơmngủlạiđósángmớivề.Như

thếđãđượcbalần.Lúcnày,mùamàngrỗirãinênngườichồngđểchovợđi

lạithămnomchịtùyý.

Bệnhtìnhngườichịngàymộtnguykịch.Ngườiđànbàlạiđithăm,nhưng

lần này người chồng thấy nàng có đi mà khơng có về. Cho rằng vợ mình

phảiởlạitrơngnomchị,nênkhơngngờvựcgìcả.Nhưngsuốtngàythứhai

chođếnngàythứbavẫnkhơngthấyvợtrởvề.Chồnglúcnàymớisốtruột,

vộinhờngườisangnhắnvợbảocốvềsớmđểthuxếpmộtmónnợ.

Nhưngngườiấyvềchobiếtrằngbênnhàngườichịkhơngthấyemsangvà

họ đang có ý trơng đợi. Nghe nói thế, cả nhà họ Mai hoảng hốt, vội chia

nhauđitìmkhắpmọinơi.Nhưngsuốtmộtthángtìmtòikhắpcảtừchợbúa,

bếnđò,đếnrừngrúmàchảthấytămhơiđâucả.Ngườichồngđauxótđến

cùngcực,cuốicùngđổvạchonhàchị,mộthơmđếngâysự,chửinhaumột

trận,rồiphátđơnkiệnlênquan.

Quannhậnđơn,đòibịcáođếnhỏicung.Ngườianhrểcứsựthựckhairằng

mìnhhồntồnkhơngbiếtgìvềviệcmấttíchcủangườiemvợ.Trahỏicả



đến thân thích xóm làng hai bên cũng khơng thấy hé ra một tia sáng nào.

Hơnmộtnăm,phủđườngmộtmặtchothámtửđidòla,mặtkhácsắcvềcác

xãthơntruytìm,vẫnkhơngthấymộtdấuvếtgìcóthểtheodõiđược.Thếrồi

sáubảylầnkhaiấntrơiqua,hồsơvụánđànhbỏxótrongphủđường.Hai

viênquanmớithaynhauđếntiếpchânquancũcũngkhơngsaotìmramanh

mối.

*

**

Vềsau,mộthơmcómộtơngquanhọNhữmớiđổiđến.Quantuyđãđỗtiến

sĩnhưngtrơngmặtcònnontrẻ,đếnnỗilúcđứnggiữađámnhalạitổnglý,

chảmộtaibiếtđólàngườicóchứcvịcao.Khixemlạinhữngtậphồsơcòn

đọng,ơngtỏvẻchúýđếnvụánngườiđànbàmấttíchnày.Nhalạibảoơng:

-Cácquantrướccũngđãdùngđếnbaonhiêungườiđểđiềutrakhơngphải

chỉtrongmộtphủ,mộttỉnhmàrộngsangcáctỉnhlâncận,nhưngcuốicùng

cũngđànhbótay.HọacóBaoCơngtáisinh,ánnàymớisángtỏđược.

Ơngnóivớihọ:

-Khơnghiểuhồiấyngườitacótraxéttừgầnđếnxakhơng,haylàchỉnhằm

vàoxamànhãngbỏgần?Tơi,tơiquyếtđịnhxétlạivụnàymộtchút!

Từđó,viênquantrẻtuổisuynghĩrấtnhiềuvềcáiánđó.Lầnlượtơngcho

đòingườianhrể,nhàchồngvàmộtvàingườilàmchứngđếnhỏitừnétmặt,

cách sống, lối ăn mặc của người mất tích. Người ta cho biết nàng đẹp và

đoanchính.Ơnglạibảohọvẽphácchomìnhmộtbảnđồvềconđườngđitừ

nhàemsangnhàchị;lốiđichính,lốitắtnhưthếnào,quanhữngnhàai,v.v...



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

PHÂN XỬ TÀI TÌNH

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×