Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
III. TRUYỆN CỔ VIỆT NAM QUA CÁC THỜI ĐẠI

III. TRUYỆN CỔ VIỆT NAM QUA CÁC THỜI ĐẠI

Tải bản đầy đủ - 0trang

thầnthoại.VànhữngtruyệnthầnthoạiViệt-namtuyđơngiảnnhưngkháý

nhị,lýthú.Đâylàtruyềnthốngvănhọcdântộc,làtàiliệuvềtrạngtháisinh

hoạtthờikỳxưanhấtcủangườiViệt.Nólànguồngốccủasửvàtruyệncủa

chúng ta sau này. Tiếp theo thần thoại, người Việt vẫn khơng ngừng sáng

tác.Từnhữngtruyệnhoangđườngđầymàusắcthầnlinhchủnghĩa,tiếnlên

xâydựngnhữngtruyệnanhhùnglựcsĩ,nhữngsựtíchvềconngườinhưng

đãđượcthầnthánhhóa.ĐiềuđặcbiệtlàởViệt-nam,tínngưỡngđathầncó

từthờicổvẫncònlưutàntíchmãichođếnsaunày.Nhờđấy,chúngtacó

thểdễdàngtìmhiểunguồngốcmộtsốcổtíchvàtruyềnthuyết.Hiệnnay,

trongthầntíchcủamộtsốlàngởBắc-bộcóghisựtíchmộtsốthầnnhưPhù

Đổng thiên vương, Sóc thiên vương, Cao Sơn đại vương, Q Minh đại

vương,baanhemLinh,MinhvàCung,bachaconHầu,ĐơngvàVực,v.v...

Đây có lẽ là những anh hùng lực sĩ thời khuyết sử có cơng với nhân dân,

hoặctậphợpdânchúngchốngxâmlăngnhưThánhGióng(PhùĐổngthiên

vươnghaySócthiênvương),hoặcbàyvẽchomọingườiphươngphápsản

xuất mới như Cao Sơn và Quý Minh, nên sau khi chết, họ được nhân dân

thần thánh hóa sự tích và tơn thờ. Những huyền tích đã mang dạng truyền

thuyếtđóđượclưutruyềnbằngmiệng.Chođếnlúcnhândânđịaphươngghi

lạiđượcbằngchữviếtthìcâuchuyệnđãtrảiquakhơngphảichỉmộtlầnsửa

chữa; trái lại, chúng đã được đắp thêm rất nhiều lớp, rất có thể đã bị biến

tướnghầuhếtbởiýthứcvàtâmlýxãhộiđờisau.Mặtkhác,vìkhơngcòn

nhớđíchxácthờigianxuấthiệncủatừngnhânvậtnênđốivớinhânvậtnào

ngườitacũngcókhuynhhướngđẩylênthờikỳxaxămnhấtcủalịchsử,cụ

thểlàthờiHùngVươngvàThụcAnDươngVương.

Đồng thời, vơ số những yêu ma quỷ quái được tôn thờ từ trước do tín

ngưỡngđathầncũngtrởthànhnhữngmơhìnhđặcthùđểnhândântừngđịa

phương dựa vào mà xây dựng nên hàng loạt mẩu truyện. Thơi thì những

truyệnthầnRồng(ChàngCả,ChàngHai,ChàngBa),thầnRắn(Hổmangđại

tướngqn),thầnLợn(ơngỶ),thầnCọp(ơngBaMươi),truyệnQuỷXương



Cuồng, truyện Ma cà-rồng, v.v... khơng sao tính xuể. Nhiều truyện yếu tố

tưởngtượngđượcsửdụngkhádồiđàovàtinhtế.Nhântốkỳảolàmchocâu

chuyện có những kết cấu biến hóa thú vị. Người, vật, ma, quỷ đều được

chuyểnhóathànhthần.



Dođấy,cũngcóthểdễdàngphânbiệtthầnthoạivớinhữngtruyệncổnóivề

thầnlinh.Nếuthầntrongthầnthoạidotưởngtượngcủaconngườingun

thủymuốncắtnghĩabảnthânvàngoạigiớimàcó;thìthầntrongthầntíchlại

dosựthờcúngvàtínngưỡngphứctạptạonên.Sựphânbiệtnàygiúptaxác

địnhtínhloạibiệtvềsắctháivàtâmlýcủahailoạithần.Loạithầnsauhiển

nhiênsẽcóhìnhdạngvàtâmlýnhưngườichứkhơngcònchấtphácvàvơtư

nhưthầncủathầnthoại.



ChođếnsuốtcảthờiBắcthuộc,trênđàtiếntriển,xâmnhậplẫnnhaucủacác

thứ tơn giáo, tín ngưỡng phức tạp khác, càng ngày càng xuất hiện nhiều

những truyện thần thánh hoang đường. Các truyện Man Nương, Cao Biền

dậynon,ThầnTơ-lịch,v.v...phảnánhhiệntượngđạoPhật,đạoLãobấygiờ

đãănsâuvàotâmlýdântộcvàdunghòavớitínngưỡnggốccủadângian.



Ngồiloạitruyệnhoangđườngnóitrên,ngườiViệtlúcấycòncóloạitruyện

cổnóivềlịchsử,vềsựtíchnhữnganhhùnglựcsĩnhưLýƠngTrọng,Hai

bàTrưng,BàTriệu,BốCáiđạivương,v.v...Loạitruyệnấyphầnlớncònlại

dướidạngnhữngkếtcấumộcmạc,phânđoạn,cóthểliệtnhậplàmmộtvới

truyềnthuyếtlịchsử.Nhưtrênđãnói,truyềnthuyếtcủataxuấthiệnnhiều



nhấtvàothờikỳBắcthuộc.Truyềnthuyếtphảnánhcuộcđấutranhtíchcực

của nhân dân nhằm giải phóng khỏi ách áp bức dị tộc. Nó là bài ca biểu

dương sự nghiệp chống xâm lăng. Nó cũng là lời than vãn, là tiếng vọng

buồnrầu,phẫuuấtcủacảbộtộcViệttrongđiềukiệnsốngcùngcựcdưới

nanhvuốtkẻthù.



Mặc dầu ngày nay, trong quần chúng nhân dân chỉ còn truyền từng mẩu

chuyện rời rạc nhưng có thể ngờ rằng đây là những truyện vốn có đầu có

đicóhệthốngvàchắcđượcđặtbằngvănvầnnhưmộtsốtruyềnthuyết

của đồng bào thiểu số. Nếu cố gắng khơi phục cho thật đầy đủ theo đúng

phươngphápvănbảnhọcdângianthìtruyệnHaibàTrưngchắccóthểdồi

dàotìnhtiếthơnnhiều.Đósẽlàmộttruyệncóđủcácnhânvật,từhaibàcho

đếnmộtđồnnữtướngđơngđảovàgandạnhưcácbàBátNàn,LêChân,

ThiềuHoa,ThánhThiên,v.v...trongđó,diễnrabiếtbaonhiêutrậnácchiến

giữacácbàvàtướngđịchmàchỉcóthầntíchlàcòncóghilại.BàTriệuhiện

lênquamộtvàighichépnhưlàmộtcơgáikỳlạ:cưỡiđầuvoi,chânđiguốc

vàng(cókhivúbuộcrasaulưng),khảngkháihiênngang,còntàiđánhtrận

thìthậtlàvơđịchđếnnỗikẻthùkhơngdám"đốimặt".BốCáiđạivương

trongtruyềnthuyếtcònđượcgắnliềnvớihìnhảnhmộtconvoicónghĩamà

các bộ lịch sử khơng hề nói đến, và cũng khơng nhất thiết phải nhắc đến,

v.v...



Nóichung,tấtcảnhữngtruyềnthuyếtsángtáctrongthờiBắcthuộcđềucó

gửigắmmộttinhthầnbấtkhuất,mộtýnghĩathươngunòigiống,cămthù

qngiặcxâmlănggiàyxéođấtnước.







2. TRUYỆN CỔ TÍCH THỜI PHONG

KIẾNTỰCHỦ

Truyệncổtíchxuấthiệntrongthờiđạitựchủcóphầnđộtxuấthơntrướcvề

chất cũng như về lượng. Hầu hết đều thể hiện rõ đặc điểm tính cách của

ngườinơngdânViệt-nam,nóilênquanđiểmcủahọvềsốphậnvàcuộcđời,

vềcảnhnghèotúng,nỗiđaukhổ,nhữngướcmơvàhyvọng.Bêncạnhđólà

nhữngtruyệnphảnánhlnlý,trítuệvàsứcmạnhcủangườiViệt.Ngồira,

ngườitacònsángtácnhữngtruyệncổtíchlịchsử,trongđóhoặcnóivềmột

ơng vua (Đinh Tiên Hồng), một võ sĩ (Lê Phụng Hiểu), một tăng lữ (Từ

ĐạoHạnh),hoặclàmộtthổhàođịaphương(PhạmBạchHổtứcvuaMây),

v.v...SovớitruyềnthuyếtthờiBắcthuộcthìnộidungcủatruyệnbâygiờđã

khác trước. Bóng dáng những con người phóng khống, hiên ngang, trung

thực, vơ tư của thần thoại, truyền thuyết đến đây đã quá phai nhạt. Những

nhân vật giữ được tầm vóc của quá khứ như ơng Khổng Lồ trong truyện

KhổngLồđúcchnghaySựtíchtrâuvànghồTây[1]thậtlàhiếmhoi.Tất

nhiên,đâykhơngphảiđơnthuầnlàmộtbướclùi.Lịchsửcàngđilên,càng

mởrộngtầmthước,thìconngườixâydựngnênlịchsửcàngphảixuấthiện

đúngvớivócdángcủahiệnthực,mangsứcmạnhcủahiệnthực.

Nóivềnghệthuậtkểchuyệnthìthờikỳnàyđượcnânglêntươngđốicao.Ở

nhiềutruyện,cáchmiêutảtuycònđơnsơnhưngbốcụcđãkháchặtchẽ;có

nhiềutìnhtiếtcótínhkịch,nhiềutìnhtiếtéolé,lykỳ,khéoléođancàitrong

các truyện, có khả năng hấp dẫn người nghe ở mức cao. Truyện Từ Đạo

HạnhhaySựtíchThánhLánglàbằngchứngchothấytácgiảtruyệncổtích

lúcnàykhơngchỉgiàutượngtượngmàcònsànhvềthủphápbiểuhiện.





Cóthểkhẳngđịnhnhữngloạitruyệnđóđãkếthừatốtđẹptruyềnthốngcủa

nghệ thuật thần thoại, truyền thuyết, và ngồi ra còn chịu ảnh hưởng của

truyện cổ tích và phật thoại nước ngồi bấy giờ chắc đã tràn vào đất Việt

khơnghiếmgì.Tuycómộtsốtruyệndonhữngphầntửtríthứcphongkiến

sángtácvớidụngýđềcao"đấngbềtrên",nhưnglạicũngvìđượcsảnsinh

trongthờikỳtựchủ,chúngvẫnlàtiếngvangtrungthựccủatinhthầnđộc

lập, phong cách cứng cỏi, hiên ngang của cả thời đại (Tô Hiến Thành,

NguyễnThịBíchChâu).



ĐờiTrầncũngnhưđờiLý,đạoPhậttrởthànhđộctơn.Cókhánhiềutruyện

đềcaotănglữ,thườngthườnglànhữngnhàsưcóđạođứchaycóphépthần

thơng biến hóa (sư Giác Hải, sư Huyền Quang, cuộc đi tu của Trần Nhân

Tơng, v.v...).Cũng vào thời này còn xuất hiện cả một số tiên thoại, phật

thoại,haycổtíchnhưnhữngluậnđềnhằmchứngminhchocứucánhcủatơn

giáo(truyệncongáiSởTrangVương,truyệnTừThức,v.v...),gópthêmvào

khosựtíchcácbàTiênơngPhậtvốnđãcótrongcácbộkinhtơngiáotừrất

lâuđời.



Trong thời kỳ chiến tranh chống ngoại xâm, dân gian còn lưu lại những

truyệncổđầykhíthếunướcdiệtthù.NàotruyệnYếtKiêu,truyệnNgườiả

đào với giặc Minh, truyện Hai nàng cơng chúa nhà Trần, truyện Phạm

Nhan,v.v...Ngồira,lạithêmvơsốnhữngtruyệnvềgiặcTàuƠ,Kháchđể

của,nóilênthóigianácquỷquyệtcủabọncướpbiển,bọnđơhộ,vàbọnlái



bn,v.v...



ĐờiLêtiếptheođờiLý,Trầncóthểtạmcoilàthờikỳtồnthịnhcủatruyện

cổtích.Hồiấy,tuồngchèotuyđãxuấthiệnnhưngchưaphảilàmóngiảitrí

phổbiếncủamọiđịaphương.NhữngtiểuthuyếtdàingắncủaTrungquốc

các đời Tống, Ngun, Minh tuy đã tràn sang Việt-nam, nhưng hẳn cũng

chưagâychovănhọcbáchọccủagiaicấpphongkiếnmộttràolưusángtác

vàthưởngthứcvănchươngtiểuthuyết.Chỉcótruyệntruyềnmiệngsángtác

theotruyềnthốngnghệthuậtdântộclàđượcnhândânưathích.Nhucầugiải

trí, nhu cầu khun răn, cảnh tỉnh, giáo dục của dân chúng ngày một lên

mạnh,đòihỏiphảicónhiềusángtácvềloạinày.Sinhhoạtcủanhândânlà

nguồnđềtàirấtphongphúcủacổtích.Chonên,trongkhotàngtruyệncổ

tíchchúngta,ngồiloạicổtíchhoangđườngcòncórấtnhiềucổtíchthếsự

phảnánhsâusắcđờisốnghiệnthực.

ĐờiLêvàcảđờiNguyễnnữa,làthờikỳNhohọcgầnnhưđộctơn.Ngườita

đãbớtđềcaovuachúa,tănglữmàquaysangđềcaonhosĩvàtầnglớpquan

liêuxuấtthânnhohọc.NhiềutruyệnđềcaođạoNho,tándươngviệcthicử

đỗđạt,catụngtàinăng,đạođứccủacánhânnhànho.Mộtsốsựtíchcủacác

nho sĩ được truyền thuyết hóa như Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi, Bùi Cầm

Hổ, Lê Như Hổ, Giáp Hải, anh em Lê Nại, Lê Đỉnh, Trạng Me đè trạng

Ngọt,TrầnMiênkhốchuối,BàNghèsáutiền,v.v...nhiều lắm, khó mà kể

hết.Tácgiả,hoặcdựatrêncátínhcósẵncủanhânvậtmàphóngđạilên,như

truyệnLêNhưHổvớicáitàiănhếtmườitámcỗcơmcủavuaTrung-quốc.

Hoặcdựavàohồncảnhcụthểcủanhânvậtmàảohóa,nhưtruyệnGiápHải

đi du lịch xuống thủy phủ. Cố nhiên, ln lý đạo đức của Nho giáo chính

thống thường được dùng làm chuẩn mực để phân định thiện và ác. Phan

Đình Tá trước làm tôi nhà Lê, sau làm tể tướng nhà Mạc được coi là bất



trung, và vì thế, đã dẫn đến một hậu kiếp bi đát là làm nghề hành khất.

Nhữngtruyệnđềnơntrảốntrongtrườngthihaytronggiớiquanlạicùng

kiểunhưthếrấtnhiều.



Đồngthời,lúcnàycũngxuấthiệnnhiềutruyệncổtíchcótínhchấtphảnđề

bộclộnhữngmặttráicủatầnglớpnhosĩ:cátínhươnhèn,lốisốngvơdụng

và cái tài "mọt sách" khơng làm lợi bao nhiêu cho dân giàu nước mạnh.

Những truyện Chưa đỗ ông Nghè đã đe hàng tổng, Của Thiên trảĐịa, là

nhữngtruyệnchâmbiếmtầnglớpsĩphuchuacayvàsinhđộng.





3.VIỆTĐIỆNULINHTẬP,LĨNH-NAM

CHÍCH QUÁI VÀ NHỮNG SÁCH SƯU

TẦMTRUYỆNCỔSAUĐĨ

VàothờiBắcthuộcđãcónhữngviênđơhộghichépmộtsốtruyệncổcủa

ngườiViệt,nhưsáchGiao-châukýcủaTriệuCơngvàTăngCổn,sáchLĩnh

biểulụcdịcủaLưuTnđềuởđờiĐường.Họghichépmộtsốíttruyện,do

tínhhiếukỳhơnlàdoýmuốnsưutầm.Nhưngnócũngchứngtỏrằngtruyện

cổcủachaơngchúngtaxưađãđượcngườinướcngồiđểýtrongkhitìm

hiểuvềđấtViệt,ngườiViệt.



ĐếnđờiLý,Trần,nhàvănphongkiếnbắtđầusưutầmthầnthoại,thầntích



và truyện cổ tích của dân tộc. Cần để ý là tất cả những loại truyện cổ nói

chung,dùtruyềnmiệnghayđãghichép,củadângianhaycủathốngtrị,đều

khơng được đa số tầng lớp phong kiến nho học liệt vào hàng văn chương.

Tuykhơngcoiđólànhảmnhí,nhưnghọcũngchẳngcóbiểuhiệngìthậtsự

xemtrọng.Tronggiáodụcvàtrongkhoacửngườitachỉnóiđếnthơphúmà

khơng thèm giảng dạy đến "truyện" dù là tiểu thuyết hay cổ tích. Nhà văn

báchọcsởdĩsưutầmtruyệncổtích,thầnthoạinướcnhàlàvìmụcđíchtìm

tàiliệubổsungchoquốcsửnhiềuhơnlànhằmbảotồnvănhọcdângian.

TrongsốnhữngloạisáchnàycóViệtđiệnulinhtậpcủa Lý Tế Xun và

Lĩnh-namchíchqicủaTrầnThếPháp.Quyểnsáchtrênchunghichép

nhữngsựtíchđãthầnthánhhóavềvuachúa,hậuphivàcácthiênthần,nhân

thầncóđềnthờởkhắpnơitrongnước,dựavàocácthầntíchcũ.Chẳnghạn

nhưcáctruyệnBốCáiđạivương,MịÊ,PhùĐổngthiênvương,LýThường

Kiệt,v.v...Quyểndướicũngthế.Quyểnnàytuycómộtsốtruyệnchéptrùng

vớiViếtđiệnulinhtập,nhưng-thậtlàmaymắnchohậuthế-nólạisưutầm

được một số truyện cổ tích và thần thoại đích thực và có giá trị như: Chử

ĐồngTử,Dưahấu,SơnTinhThủyTinh,LạcLongQn,v.v...Nóichungtất

cảcáctruyệnđềuđượcchépmộtcáchsơlược.Tuynhiên,ngàynay,đólà

nhữngtàiliệuvănhọcrấtqbáuđốivớichúngta.Quahaiquyểnsáchđó

ta có thể thấy được khái quát tình hình truyện truyền miệng trong thời kỳ

này.Cómấyđiểmđángchúý:

a)Nhữngtruyện thầnthoại cổtíchchứa chấttừ trướcchođến lúcbấy giờ

quảlàphongphú.NếuLýTếXunvàTrầnThếPhápsưutầmtruyệncổ

tíchvớiđầyđủýthứcbảotồnvănhọcdângianthìchắcchắnsáchkhơng

phảichỉcóbấynhiêutrang,vàchắcsẽcórấtnhiềutruyệnđãkhơnglâmphải

kiếpmaimột.

b)Hầuhếtcáctruyệnđềuđượcdiễnđạtlạitheotinhthầntưtưởngcủaxã

hộiqnchủthờitựchủ,phatrộnvớicácthứquanniệmcủaphépthuậtphù



thủy,đồngbóng.Dođó,ngườisưutầmđãlàmgiảmmấtmộtphầnnàotính

chấtsinhđộngcủacâuchuyệnbanđầu.ĐâylàđoạntảthầnCaoLỗ:"...thân

dàichínthước,độimũđâumâusaovàng,mặcápgiápsắt,taycầmkhaisơn

đạiphủ,đigiàydavoimàuđen,thắtlưngđỉnhvàng,mặtmũingạonghễ,khí

thếhiênngang,vạmvỡkhỏemạnh,cưỡiconvoichínngà,dẫnbộchúngáo

xanhtheogiómàđến..."[2].MộtđoạnkháckểvềvuatơiHùngVươnggặp

LongQn:"VuaHùngnghebáocógiặcÂnbèntriệuquầnthầnđểhỏimẹo

cơngthủ.Cómộtphươngsĩtâu:-"ChibằngcầuvớiLongQnđểđượcám

trợ".Vuanghetheo.Bènlậpđàn,traigiới,đặtvàngbạc,lụalàlênđànđốt

hươngcúngtế.Đượcbangày,trờinổisấmmưa,bỗngthấymộtơnglãocao

sáuthước,râumàuđềubạc..."[3].Nhữngvídụnhưthếnhiềulắm.Đủbiết

khơng phải là hiếm những truyện cổ tích Việt-nam một khi phơ diễn trên

giấymựcthìphầnnàođãbịbiếndạng:nhiềuchitiếttrongđódễbịngười

chấpbútthayđổivìucầuchínhtrịcủathờiđại,vìtâmlý,quanđiểmvàtư

tưởng thẩm mỹ của người ghi đã khác xa so với thời điểm ra đời của câu

chuyện.

c)DochỗcóvàitruyệntrongsáchchịuảnhhưởngcủatruyệnTrung-quốc,

Ấn-độ,Cham-pa,hoặcmộtvàichitiết,hoặctồnphầnnhưViệttỉnh,Hồtơn

tỉnh,MịÊ,HậuTắc,v.v...tacóthểđốnrằngtrongnhữngtruyệncủanước

ngồi từ lâu du nhập vào Việt-nam, có những truyện đã dần dần nhập tịch

vào đời sống của truyện cổ dân tộc, phá phách hoặc chuyển hóa tồn bộ

thànhtruyệnViệt.



ThếkỷthứXVIcóNguyễnDữviếtbộTruyềnkỳmạnlụcgồm20truyện.

Nênphânbiệttrongđóhailoại:mộtloạitruyệnsưutầmtừtruyềnthuyếtvà

cổtíchlưuhànhtrongdânchúng,nhưtruyệnLiệtnữNam-xương,truyệnTừ

Thức,v.v...mộtloạitruyệndochínhNguyễnDữsángtácnhưtruyệnNàng



T Tiêu, truyện Kỳ ngộ ở trại Tây,v.v... Ở phần này tác giả có chịu ảnh

hưởngíthaynhiềucủatruyệntruyềnkỳTrung-quốc,nhấtlàsáchTiễnđăng

tânthoạicủa Cồ Tơng Cát. Những truyện cổ tích qua bàn tay tài hoa của

NguyễnDữtrởnênthúvị,phảngphấtnhưtruyệnmatrongLiêutrai,cókhả

năngthuhútngườiđọckhámạnh.



Mộtbộkhácgồmhaiquyển,tươngtruyềncủaLêThánhTơng,nhanđềlà

ThánhTơngdithảo.Đâylàtácphẩmchưamấyngườibiết,cóthểngờkhơng

phảicủavuaLêviết,nhưngcũngchưahẳnnhưthế.Chúngtơisẽcódịpnói

đếnbộsáchnày.Dầusaothìnộidungcủanóvẫnlànhữngtruyệncủangười

Việt.CũngnhưTruyềnkỳmạnlục,ThánhTơngdithảocóhailoạitruyện.

Trongsốnhữngtruyềnthuyếtcổtíchdângiancónhiềutruyệnrấthấpdẫn

nhưcáctruyệnLấychồngdê,Tinhconchuột,Hoaquốckỳdun,v.v...mà

chúngtơisẽlựachọnkểởphầnthứhai.



Cácnhàvăn phongkiến vẫntiếptục sưutầm truyềnthuyếtvà cổtích dân

gian.Saunày,haiquyểnLĩnh-namchíchqivàViệtđiệnulinhcònđược

nhiềunhànhođờiLênhuậnsắc,bổsungvàđínhchính;lạisưutầmnhững

truyện khác thêm vào cuối sách. Gần 200 năm sau Nguyễn Dữ, Đồn Thị

ĐiểmviếtTụctruyềnkỳ[4],nghĩalànốivàosáchTruyềnkỳmạnlục.Tácgiả

nhặtnhạnhđược6truyện,trongđócócảtruyệnngụngơn.Quyểnnàyvới

quyểncủaNguyễnDữvàquyểnThánhTơngdithảođềuchotathấyrõcái

sứcsống,cáikhảnăngchinhphụcmọiđốitượngcủavănhọctruyềnmiệng

dângian,biểuhiệnởxuhướngtìmvềtruyềnthuyếtdântộccủakhánhiều

nhosĩ,nótạonênsựphốihợpgiữathểtruyệndângianvàvănhọcchữHán,

mởđầumộtloạivăntiểuthuyếtmớitrênvănđàn.Tuynhiên,nóvẫnkhơng



đượcđẩylênthànhmộttưtràosángtáclớnmạnh.



Vào khoảng cuối Lê đầu Nguyễn có nhiều sách vở xuất hiện, trong đó có

loạitruyệnkýbằngHánvăn.Loạisáchnàycóghichépíthaynhiềunhững

truyềnthuyếtcổtíchlưuhànhtrongdângian.Cóthểđếmđượcnhữngquyển

nhưCơngdưtiệpkýcủaVũPhươngĐề,TuyềnvăntânlụccủaNguyễnDiễn

Trai,LanTrìkiếnvănlụccủaVũNgunHanh(tứcVũTrinh),Sơncưtạp

thuậtcủa Bùi Huy Bích (?), Tang thương ngẫu lục của Phạm Đình Hổ và

NguyễnÁn,TântruyềnkỳlụccủaPhạmQThích,Thốithựckývăncủa

Trương Quốc Dụng, Bản quốc dị văn lục, Thính văn dị lục, Đại Nam kỳ

truyện,Dãsử...đềukhôngbiếttênngườilàm,v.v...



Những truyện mà nhà nho sưu tầm trong các sách trên, hầu hết là những

truyềnthuyếthoangđườnghoặcnhữngtruyệncổlịchsử.Độngcơcủangười

ghichépgópnhặtthìvẫnthế,vẫnkhơngphảivớiýthứcsưutầmvănhọcmà

chỉ là tìm tòi tài liệu cho lịch sử, hay là lưu lại một sự việc chưa rõ căn

ngun.Trongtríóccủahọtrướcsauvẫnchorằngnhữngtruyệnđócóthể

xảyratrênthựctếnhưngcơhồnhưkhơngthểcắtnghĩađược.VũQuỳnhkhi

sửalạisáchLĩnh-namchíchqiđểxuấtbảncóviếttrongbàitựa:"... Các

việcấytuylạmàkhơngđếnnỗingoa,tuy"thần"màkhơngđếnnỗi"u",

tuyhoangđườngmàkhơngđếnnỗiqidị,tungtíchcòncóthểlàmbằng

cứ"[5].SơnNamThúclàtácgiảnhữnglờiphêphántrongThánhTơngdi

thảo cũng nói: "Đọc truyện Lấy chồng dê mới biết đầy trời đất hễ những

giốngvậtbay,lặn,chạy,núpđềulàvậtmàchưahẳnlàvật.Cókẻtiềndun

chưatrọn,cókẻốncũchưatiêu,cókẻthácgiốngvậtđểđónnhau,cókẻ

thốthìnhmà ảohóa, nhưchimxanh làsứ giảcủaTây vương[mẫu], như



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

III. TRUYỆN CỔ VIỆT NAM QUA CÁC THỜI ĐẠI

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×