Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Tải bản đầy đủ - 0trang

thành cơ cấu kinh tế.

Theo Các Mác, năm 1973: “Cơ cấu kinh tế của xã hội là toàn bộ những

quan hệ sản xuất phù hợp với quá trình phát triên nhất định của các lực lượng

sản xuất vật chất”.

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, năm 2005: “Cơ cấu kinh tế là tổng thể

các ngành, các lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, tỷ trọng tương ứng của chúng

và mối quan hệ hữu cơ tương đối ổn định giữa chúng hợp thành trong một

khoảng thời gian nhất định”.

Cơ cấu kinh tế mang tính khách quan phản ánh trình độ phát triển của xã

hội và các điều kiện phát triển của một quốc gia. Sự tác động từ chiến lược phát

triển kinh tế, hay sự quản lý của Nhà nước có tác dụng thúc đẩy hoặc kìm hãm sự

chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong một thời gian nhất định chứ khơng thể thay đổi

hồn tồn nó.

Mặt khác, cơ cấu kinh tế lại mang tính lịch sử xã hội nhất định. Cơ cấu kinh

tế được hình thành khi quan hệ giữa các lĩnh vực, ngành, bộ phận kinh tế được

thiết lập một cách cân đối và sự phân công lao động diễn ra một cách hợp lý.

Sự vận động và phát triển của lực lượng sản xuất là xu hướng phổ biến ở

các quốc gia. Song mối quan hệ giữa con người với con người, con người với tự

nhiên trong quá trình tái sản xuất mở rộng ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia

sẽ có sự khác nhau.

Cơ cấu kinh tế được hình thành một cách hợp lý khi chủ thể quản lý Nhà

nước có khả năng nắm bắt các quy luật khách quan, đánh giá đúng nguồn lực

trong nước và ngoài nước để tác động trực tiếp hoặc gián tiếp vào quá trình hình

thành cơ cấu kinh tế. Nhưng sự tác động này khơng mang tính áp đặt mà là sự tác

động mang tính định hướng.

* Cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp được hiểu là một tổng thể kinh tế bao gồm các

mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố của lực lượng sản xuất thuộc lĩnh vực

nông nghiệp trong khoảng thời gian và điều kiện kinh tế xã hội nhất định. Cơ cấu

kinh tế nông nghiệp là một bộ phận cấu thành quan trọng trong nền kinh tế quốc

dân, có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội.

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là cấu trúc bên trong của ngành nông nghiệp, bao

gồm các bộ phận hợp thành ngành nông nghiệp và các mối quan hệ gắn bó hữu cơ



6



lẫn nhau theo từng tỷ lệ nhất định về mặt lượng và liên quan chặt chẽ về mặt chất

giữa các bộ phận hợp thành đó trong điều kiện thời gian và khơng gian nhất định.

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp nếu hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cơ cấu kinh tế

giữa các ngành nông-lâm-thủy sản và cơ cấu kinh tế nội bộ của các ngành. Nếu hiểu

theo nghĩa hẹp chỉ gồm cơ cấu giữa các ngành trồng trọt, chăn nuôi và cơ cấu kinh

tế trong nội bộ ngành đó (Nguyễn Thế Nhã - Vũ Đình Thắng, 2006).

* Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nơng nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là quá trình làm thay đổi cấu trúc

và mối quan hệ của hệ thống nơng nghiệp theo một chủ đích và định hướng nhất

định nghĩa là đưa hệ thống kinh tế nông nghiệp đến trạng thái phát triển tối ưu

đạt hiệu quả như mong muốn thơng qua tác động điều khiển có ý thức, định

hướng của con người trên cơ sở nhận thức và vận đúng các quy luật khách quan.

Hay nói cách khác, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là quá trình chuyển

từ trạng thái cơ cấu kinh tế cũ sang trạng thái cơ cấu kinh tế mới sao cho phù hợp

với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội; phù hợp với sự phát triển khoa học công

nghệ và nhu cầu thị trường nhằm sử dụng hợp lý mọi yếu tố nguồn lực sản xuất

ra nhiều hàng hóa đảm bảo cho nền nông nghiệp phát triển nhanh, bền vững

(Nguyễn Thế Nhã - Vũ Đình Thắng, 2006).

* Nơng thơn mới

Đã có một số phân tích và khái niệm thế nào là nông thôn mới. Nông thôn

mới trước tiên phải là nơng thơn chứ khơng phải là thị tứ; đó là nông thôn mới chứ

không phải là nông thôn truyền thống. Nếu so sánh giữa nông thôn mới và nông

thôn truyền thống, thì nơng thơn mới phải bao hàm cơ cấu và chức năng mới.

Ngày 16 tháng 4 năm 2009 Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định

số 491/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia về nơng thơn mới gồm 19 tiêu chí là:

tiêu chí về quy hoạch và thực hiện quy hoạch; tiêu chí về giao thơng; tiêu chí về

thủy lợi; tiêu chí về điện; tiêu chí trường học; tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa; tiêu

chí chợ nơng thơn; tiêu chí về bưu điện; tiêu chí nhà ở dân cư; tiêu chí y tế; tiêu

chí văn hóa; tiêu chí mơi trường; tiêu chí về hệ thống tổ chức chính trị và xã hội

vững mạnh; tiêu chí về an ninh – trật tự xã hội.

Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc

gia về nơng thơn mới quy định tại điều 3: Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố

trực thuộc Trung ương có thể bổ sung thêm tiêu chí hoặc quy định mức đạt của

các tiêu chí cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương nhưng khơng được



7



thấp hơn mức quy định trong Bộ tiêu chí quốc gia.

Ngày 04 tháng 6 năm 2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số

800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn

mới giai đoạn 2010 – 2020. Tại Quyết định này, mục tiêu chung của Chương

trình được xác định là: “xây dựng nơng thơn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã

hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý,

gắn nơng nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông

thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc

văn hóa dân tộc, mơi trường sinh thái đươc bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững,

đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định

hướng xã hội chủ nghĩa”.

Có thể quan niệm: NTM là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành

một kiểu tổ chức nơng thơn theo tiêu chí mới, đáp ứng các yêu cầu mới đặt ra

cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn so với mơ hình nơng

thơn cũ (truyền thống) ở tính tiên tiến về mọi mặt.

Tính tiên tiến về mọi mặt của nông thôn mới được thể hiện ở 5 nội dung

cơ bản là:

- Nơng thơn có làng, xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại;

- Sản xuất bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa;

- Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao;

- Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển;

- Xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ.

* Chương trình xây dựng nơng thơn mới

Là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nơng

thơn đồng lòng xây dựng thơn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát

triển sản xuất tồn diện (nơng nghiệp, cơng nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn

hố, mơi trường và an ninh nơng thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất,

tinh thần của người dân được nâng cao.

Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn

dân, của cả hệ thống chính trị. Nơng thơn mới khơng chỉ là vấn đề kinh tế - xã

hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp.

XD NTM giúp cho nơng dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đồn

kết giúp đỡ nhau xây dựng nơng thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.



8



2.1.2 Sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo Chương

trình xây dựng nơng thơn mới

Sau hơn 30 năm đổi mới cơ cấu kinh tế nông nghiệp nước ta có sự chuyển

biến tích cực, nhưng nơng nghiệp vẫn chưa thốt khỏi tình trạng sản xuất nhỏ,

CCNN và kinh tế nơng thơn ở nhiều nơi chưa thốt khỏi độc canh, thuần nông.

Nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong kinh tế nơng thơn, các ngành nghề

ngồi nơng nghiệp vẫn chưa phát triển mạnh. Nhìn chung cơ cấu nơng thơn nước

ta bất hợp lý, hiệu quả thấp chưa khai thác được tiềm năng, lợi thế từng vùng cho

sự tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội ở nông thơn. Do đó, CDCCKTNN là

tất yếu khách quan, cần thiết phải phát triển nơng nghiệp, nơng thơn tồn diện

đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường và giải quyết các vấn đề bức xúc ở

nông thôn (Lê Quốc Sử, 2011).

Chuyên dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đáp ứng sự phát triên của nền kinh

tế thị trường, tạo điều kiện đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội về

nông sản.

Là phương thức để nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu của nước ta,

tăng thu nhập quốc dân. Trong nền kinh tế thị trường thì thị trường luôn là yếu

tố quyết định cho sự phát triển kinh tế và đặc biệt nó ảnh hưởng quyết định

đến việc hình thành và biến đổi cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế

nơng nghiệp nói riêng. Nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng không chỉ dừng

lại ở việc tiêu thụ những sản phẩm thô mà hướng vào tiêu dùng những sản

phẩm có hàm lượng chất lượng cao và chỉ có CDCCKTNN theo hướng sản

xuất hàng hố mới đáp ứng nhu cầu đó. Mặt khác với nhu cầu ngày càng cao

của nhân dân hiện nay về nơng sản thì CDCCKTNN phải cải thiện đời sống

nhân dân và ổn định chính trị xã hội. Để sản xuất nông nghiệp đáp ứng được

yêu cầu của thị trường và nhu cầu người tiêu dùng nhà sản xuất phải thực hiện

đa dạng hố sản phẩm và dịch vụ. Vì thế không dừng lại ở cơ cấu kinh tế nông

nghiệp truyền thống mà đòi hỏi phải thực hiện đa dạng hố sản phẩm và dịch

vụ nơng nghiệp (Lê Quốc Sử, 2011).

Chuyên dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đảm bảo cho việc khai thác hợp lí

mọi tiềm năng lợi thế đê sản xuất hàng hóa và hàng hóa xuất khẩu.

Đối với các hoạt động sản xuất diễn ra trong nông nghiệp thì các yếu tố

nguồn lực đó là đất đai, lao động, vốn, khoa học kĩ thuật…để duy trì các hoạt



9



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×