Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
2 Tiêu chảy trên heo con

2 Tiêu chảy trên heo con

Tải bản đầy đủ - 0trang

2.2.3.1 Do heo mẹ

Trong thời gian heo mẹ mang thai, do dinh dưỡng không đầy đủ như thiếu

protein, thiếu vitamin A, thiếu Cu, Fe, Zn… làm rối loạn quá trình trao đổi chất ở

bào thai nên heo con mới sinh ra yếu, sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh, nhất là bệnh

đường tiêu hóa.

Trên heo mẹ cơng tác tiêm phòng không được tiến hành nghiêm ngặt và đúng

định kỳ, đặc biệt là các loại vắc-xin như: vắc-xin phó thương hàn, TGE

(Transmissible Gastroenteritis), E.coli,… Heo con của những heo mẹ này có nguy

cơ nhiễm vi sinh vật và bệnh tiêu chảy cao hơn vì khơng được nhận kháng thể thụ

động truyền qua sữa đầu.

Theo Nguyễn Như Pho (2001), heo mẹ mắc hội chứng M.M.A (Metritis

Mastitis Agalactia), nhiễm trùng vú hoặc tử cung sau khi sinh sẽ gây vấy nhiễm vi

trùng vào đường tiêu hóa heo con khi heo con bú sữa viêm, liếm các sản vật viêm

rơi vãi trên nền chuồng gây viêm ruột, tiêu chảy.

2.2.3.2 Do heo con

Heo con mới sinh bộ máy tiêu hóa phát triển chưa hồn chỉnh, sự phân tiết

enzyme tiêu hóa chưa đầy đủ nên khả năng tiêu hóa kém dễ dẫn đến tiêu chảy.

Lượng HCl tự do ít, khơng đủ để làm tăng độ toan của dạ dày, do vậy vi khuẩn bất

lợi theo đường miệng vào có điều kiện sống sót ở dạ dày, vào ruột non phát triển

mạnh gây nên tiêu chảy.

Ở heo con hấp thu tốt kháng thể trong sữa đầu sẽ giúp cho đường ruột của heo

sơ sinh giới hạn hấp thu những chất gây bệnh. Nếu heo con bú đủ sữa và hấp thu tốt

kháng thể thì hiệu giá kháng thể trong máu heo con sơ sinh gần bằng hiệu giá kháng

thể của heo mẹ ở 24 giờ sau khi sinh (Trần Thị Dân, 2003). Do vậy nếu heo con

không bú sữa đầu sẽ không nhận được kháng thể mẹ truyền dẫn đến sức đề kháng

kém nên rất dễ bị nhiễm mầm bệnh qua đường ruột và gây ra tiêu chảy.

Theo Võ Văn Ninh (2008), thời kỳ heo con mọc răng cũng dễ mắc bệnh tiêu

chảy. Thời điểm mà heo con sốt và tiêu chảy với tỉ lệ cao nhất là lúc 10 -17 ngày

tuổi và 23 – 29 ngày tuổi, ứng với thời gian mọc răng sữa tiền hàm số 3 ở hàm dưới

và răng sữa tiền hàm số 4 ở hàm trên.



6



2.2.3.3 Do thức ăn, nước uống

Sự mất cân đối giữa các thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần, thức ăn có

nhiều chất béo, nhiều đạm hoặc nhiều xơ, thức ăn không đảm bảo chất lượng vệ

sinh, không phù hợp với từng giai đoạn phát triển của heo con… làm cho bộ máy

tiêu hóa khơng phân giải được hết thức ăn, thức ăn dư thừa đi ra ngoài nhanh dưới

dạng phân lỏng hoặc tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh phát triển sinh độc tố

gây rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy. Theo Tsolis và ctv (1999), thức ăn thiếu một số

nguyên tố đa lượng, vi lượng như sắt, đồng, kẽm… cũng có thể gây ra những rối

loạn tiêu hóa. Thức ăn bị lẫn các chất độc hóa học như chì, thủy ngân, các muối

nitrat… thường gây ra những rối loạn tiêu hóa kết hợp với các triệu chứng về thần

kinh (dẫn liệu Trần Đức Hạnh, 2012).

Thức ăn khi chế biến hoặc bảo quản không đúng phương pháp dễ bị nhiễm

nấm mốc. Một số loài nấm mốc như Aspergillus, Penicillium… phân bố rộng rãi

trong tự nhiên, có khả năng xâm nhập và phát triển mạnh trong thức ăn và sản sinh

nhiều loại độc tố rất nguy hại cho cơ thể động vật, là nguyên nhân của nhiều căn

bệnh nguy hiểm.

Ở các vùng đông dân cư, những nơi tập trung nhiều cơ sở công nghiệp chế

biến, trang trại chăn nuôi… nguồn nước dễ bị ô nhiễm bởi các loại chất thải, làm

thay đổi tính chất cũng như chất lượng nguồn nước. Nguồn nước bị ô nhiễm là môi

trường thuận lợi cho các vi sinh vật tồn tại và phát triển, trong đó có các vi sinh vật

gây bệnh (Trần Thị Hạnh và Đặng Xuân Bình, 2002).

2.2.3.4 Do ngoại cảnh và chăm sóc ni dưỡng

Mơi trường là một trong những yếu tố thường xuyên tác động lên cơ thể động

vật. Khi thời tiết thay đổi đột ngột sẽ gây rối loạn hệ thống điều hòa nhiệt của cơ

thể, dẫn đến rối loạn quá trình trao đổi chất, làm giảm sức đề kháng của cơ thể, từ

đó các mầm bệnh trong đường tiêu hóa có cơ hội tăng cường độc lực và gây bệnh.

Sự thay đổi môi trường sống như: chuyển chuồng, nhập đàn, tách mẹ,… làm

heo con bị stress dẫn đến cơ thể suy yếu, nhu động ruột giảm đột ngột nên thức ăn



7



nằm một chỗ, tạo điều kiện cho một số vi khuẩn cơ hội như E.coli phát triển nhanh,

gia tăng số lượng, trở nên có sức gây bệnh và sinh độc tố.

Không úm heo con hoặc úm không đúng cách dẫn đến heo con nhiễm lạnh,

gây tiêu chảy. Ngoài ra, theo Võ Văn Ninh (2001), 80% tiêu chảy ở heo con do

viêm rốn, làm giảm sức đề kháng. Theo Nguyễn Như Pho (1995), do bấm răng

không kỹ, khi bú heo con làm trầy vú mẹ và heo con bú sữa của vú bị viêm cũng

gây tiêu chảy.

Chuồng trại không đúng quy cách, các yếu tố thời tiết bất lợi như: nóng, lạnh,

mưa gió thất thường, độ ẩm cao dễ tác động trực tiếp lên heo con, đồng thời đây

cũng là điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật có hại phát triển gây bệnh.

2.2.3.5 Do vi sinh vật

Vi sinh vật là nguyên nhân luôn hiện diện trong mọi trường hợp của bệnh tiêu

chảy ở heo con, có thể nói đây là tác nhân chủ yếu của bệnh tiêu chảy trên heo con.

Sự nhiễm trùng đường ruột thường xảy ra với các loại mầm bệnh có sẵn, mầm bệnh

truyền từ heo mẹ sang hoặc mầm bệnh có trong thức ăn, nước uống. Theo Đào

Trọng Đạt và ctv (1995), sự mất cân bằng của quần thể vi sinh vật trong đường tiêu

hóa ảnh hưởng lớn đến sức khỏe động vật chủ. Khi cơ thể gặp những tác động ảnh

hưởng khác nhau như sai sót về chế độ dinh dưỡng, sai sót trong việc dùng thuốc

điều trị nhất là dùng kháng sinh hoặc trong một số trường hợp bệnh mà các đáp ứng

miễn dịch bị thay đổi, đều có thể làm cho quẩn thể vi sinh vật mất cân đối dẫn đến

rối loạn đường tiêu hóa. Vi khuẩn Lactic có ngay khi heo con vừa sinh, chúng phát

triển và trấn áp các vi sinh vật đường ruột khác gây hại. Nếu vi khuẩn Lactic phát

triển kém hoặc giảm số lượng tạo điều kiện cho các vi khuẩn khác tăng sinh hoặc

gây xáo trộn hệ vi sinh vật đường ruột gây bệnh tiêu chảy trên heo con.

Do vi khuẩn

Trong đường tiêu hóa, ngồi các vi khuẩn có lợi tác động phân giải các chất

trong đường tiêu hóa, giúp sinh lý tiêu hóa của gia súc diễn ra bình thường còn một

số vi khuẩn như E.coli, Salmonella, Clostridium perfringens, Klebsiella,… là những



8



vi khuẩn thường gây rối loạn tiêu hóa, viêm ruột, tiêu chảy khi có điều kiện thuận

lợi. Nhiều tác giả khi nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy đã chứng minh rằng khi

gặp điều kiện thuận lợi, những vi khuẩn ở đường tiêu hoá sẽ tăng độc lực, phát triển

với số lượng lớn và gây bệnh (Phạm Thị Hải Yến, 2012). Theo Phạm Sỹ Lăng và

ctv (2004), tiêu chảy ở heo do vi khuẩn chủ yếu do một số vi khuẩn như E.coli,

Salmonella, Clostridium perfringens, Treponema hyodysenteriae, Campylobacter...

Theo Đào Trọng Đạt (1996), nghiên cứu xác định E.coli là tác nhân gây bệnh quan

trọng so với các loại vi sinh vật gây bệnh tiêu chảy khác. Nguyễn Quế Hoàng

(2006) cho rằng bình thường E.coli là loại vi khuẩn thường xuyên cư trú trong ống

tiêu hóa. Nếu điều kiện ngoại cảnh khơng thuận lợi, E.coli sẽ thừa cơ hội trổi dậy

sinh sản rất nhanh và gây nên sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột và gây

bệnh.

Do vi-rút

Theo Phạm Sỹ Lăng (1997), đã có nhiều nghiên cứu chứng tỏ rằng vi-rút là

nguyên nhân quan trọng gây tiêu chảy trên heo. Nhiều tác giả đã nghiên cứu và kết

luận một số vi-rút như: Enterovirus, Rotavirus, Corconavirus, vi-rút dịch tả heo ...

có vai trò nhất định gây hội chứng tiêu chảy trên heo đặc biệt là heo con. Sự xuất

hiện của vi-rút sẽ làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hoá, sự hấp thu dưỡng chất

giảm, suy giảm sức đề kháng và gây tiêu chảy ở thể cấp tính.

Theo Bergenland H.U (1992), trong số những mầm bệnh gây tiêu chảy

thường gặp trên heo trước và sau cai sữa có rất nhiều loại vi–rút trong những mẫu

phân phân lập được. Trong đó, Rotavirus chiếm 29%, vi–rút TGE (Transmissible

Gastroenteritis virus) là 11,2%, Enterovirus 0,7% và Parvovirus là 0,7%.

Do kí sinh trùng

Kí sinh trùng trong đường tiêu hóa cũng là một trong các nguyên nhân phổ

biến gây hội chứng tiêu chảy ở gia súc. Kí sinh trùng tác động thông qua việc tranh

chấp dinh dưỡng với ký chủ, tiết nội hoặc ngoại độc tố làm giảm sức đề kháng và

làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, tạo điều kiện cho các tác nhân khác tấn



9



cơng gây rối loạn q trình tiêu hố (Trần Đức Hạnh, 2012). Trong đó, cầu trùng là

nguyên nhân quan trọng gây tiêu chảy.

Theo Nguyễn Như Pho (2003), Isospora suis, Crytosporidium thường gây tiêu

chảy cấp hoặc mãn tính chủ yếu ở gia súc non đặc biệt từ sơ sinh đến 4 tuần tuổi,

còn ở heo trên 2 tháng tuổi do đã tạo được miễn dịch nên chỉ mang mầm bệnh, ít

khi xuất hiện triệu chứng tiêu chảy.

Bảng 2.3 Một số nguyên nhân gây tiêu chảy trên đường tiêu hóa

Loại mầm bệnh



Vi-rút



Vi trùng



Nguyên sinh động

vật



Tên mầm bệnh



Tên bệnh



Coronavirus



Viêm dạ dày ruột truyền nhiễm



Coronavirus



Dịch tiêu chảy trên heo con



Rotavirus



Tiêu chảy do Rotavirus



Clostridium perfringens type A



Tràn độc huyết



Clostridium perfringens type C



Viêm ruột hoại tử



E.coli



Tiêu chảy do E.coli



Salmonella



Phó thương hàn



Tryponema hypdysenteriae



Hồng lỵ



Campylobacter coli



Tiêu chảy do Campylobacter



Issospora suis



Cầu trùng



Cryptosporidium spp



Cẩu trùng



Eimeria



Cầu trùng

(Nguyễn Như Pho, 2001)



10



2.3.3 Cơ chế sinh bệnh

Theo Nguyễn Như Pho (1995), cơ chế sinh bệnh tiêu chảy được trình bày như sau:

Ngun nhân khơng

do vi sinh vật



Stress, giảm sức

đề kháng



Nhiễm trùng

đường tiêu hóa



Độc tố vi

sinh vật

tấn cơng

niêm mạc



Kích thích nhu

động ruột



Ức chế thần kinh

phó giao cảm

Mất nước và

chất điện giải



Giảm nhu động ruột



Thức ăn ứ lại khơng

tiêu hóa được



Viêm ruột



Vi sinh vật phát triển



Tiêu chảy



Thiếu chất dinh

dưỡng

Nhiễm độc



Sơ đồ 2.2 Cơ chế sinh bệnh tiêu chảy



Chết



2.3.4 Hậu quả sinh lý của tiêu chảy

Theo Trần Thị Dân (2003), có 3 hậu quả sinh lý do tiêu chảy gây ra:

Ảnh hưởng rõ rệt nhất là mất dịch ngoại bào (dịch nằm giữa các tế bào, nước

của mạch máu). Khi mất một lượng dịch ngoại bào đáng kể khoảng 15% thì cơ thể

sẽ xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như giảm huyết áp, tim đập nhanh, thú tím tái

và có thể gây chết thú nếu mất quá nhiều dịch ngoại bào. Do đó, cung cấp dịch

ngoại bào là biện pháp ưu tiên trong điều trị bệnh tiêu chảy. Sự thành công của giải

pháp truyền dịch qua đường miệng thay đổi tùy theo loại tiêu chảy. Trong tiêu chảy

do thú nhiễm nội độc tố vi khuẩn, vận chuyển đồng hướng Na/glucose ở ruột không



11



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

2 Tiêu chảy trên heo con

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×