Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
b. Hiện tượng “chảy máu chất xám”

b. Hiện tượng “chảy máu chất xám”

Tải bản đầy đủ - 0trang

các chuyên gia, trong đó một quốc gia đã đầu tư một số lượng đáng kể tài nguyên vào

việc đào tạo họ, nhưng họ đã rời khỏi quê hương của mình và tìm kiếm cơ hội việc

làm ở quốc gia khác. Nó sẽ chuyển giao bí quyết từ một nghề này sang một nghề khác

vì con người có thể áp dụng giáo dục và kỹ năng để thay đổi nghề nghiệp. Trung Quốc

có truyền thống học tập và nghiên cứu trong các khoa học cơ bản và toán. Nhưng đổi

mới kinh tế đã cuốn hút các giáo sư đang làm việc tại các trường đại học có thu nhập

thấp chuyển sang làm việc cho các công ty tư nhân hoặc thậm chí bắt đầu tự kinh

doanh. Một báo cáo gần đây cho thấy hơn 50% trong số những người rời bỏ các vị trí

ở trường đại học tiêu chuẩn Bắc Kinh là có địa vị cao trong xã hội. Điều đó thật dễ

hiểu vì trong khi các giáo sư ở Trung Quốc chỉ kiếm được mức 400 tệ (50 USD)/tháng

thì các công ty đa quốc gia trong lĩnh vực tư nhân đã trả cho thư ký 3.000 tệ (375

USD)/tháng, trợ lý quản trị biết song ngữ 16.000 tệ (2.000 USD)/tháng.

Đây là hiện tượng đáng lo ngại với những nước nghèo và đang phát triển, Việt

Nam cũng là một trong số đó, hiện tượng chảy máu chất xám làm cho đất nước bị

mất đi khá nhiều nhân tài.

Nói nhiều hơn về việc đầu tư vào giáo dục và “chảy máu chất xám” là sự di cư

của các cá nhân được đào tạo và có tài năng (được gọi là vốn nhân lực) đến các quốc

gia hoặc khu vực khác, do chưa phù hợp với môi trường, do thiếu cơ hội phát triển

bản thân và sự nghiệp, do mơi trường cũ có mối đe dọa nguy hiểm cho sức khỏe hoặc

các lý do khác.

Đầu tư vào giáo dục bị mất khi một cá nhân được đào tạo trở thành nhân tài

lại rời đi và khơng trở lại q hương. Ngồi ra, xã hội cũng mất mát nhiều khi những

chuyên gia rời đi, các nhà khoa học, kỹ sư, học giả và bác sĩ, những người đã được

đào tạo với nguồn tài nguyên có sẵn và nguồn vốn về giáo dục và tài chính ở nước nhà

của họ lại rời đi làm cho các lĩnh vực phục vụ xã hội bị hụt mất nguồn nhân lực chất

lượng cao.



5



Tuy nhiên điều này chỉ đơn giản là thể hiện sự bất lực cho các tổ chức và quốc

gia có liên quan đã mất hàng ngàn cơng nhân có học vấn cao vì lợi ích của các nước

giàu và công ty đa quốc gia. Hiện tượng này có thể xảy ra khi các cá nhân học ở nước

ngồi và sau khi hồn thành chương trình giáo dục, họ không trở về quê hương mà ở

lại nước ngoài để làm việc, hoặc khi các cá nhân được giáo dục ở chính q hương

của mình nhưng lại di cư sang nước khác để tìm kiếm mức lương cao hơn hoặc cơ hội

tốt hơn.

Thứ hai, “chảy máu chất xám” có thể được định nghĩa là sự di cư của "vốn

nhân lực" không qua biên giới quốc tế như những người di cư. Những người này

không di cư đến các quốc gia khác, nhưng họ không dùng chất xám để phục vụ cho

nhà nước mà phục vụ cho quốc gia khác, thông qua các công ty đa quốc gia, tức là

hình thức làm việc cho cơng ty nước ngồi đầu tư vào nước mình.

Tuy nhiên, hiện tượng “chảy máu chất xám” bằng hình thức di cư ra nước

ngồi vẫn có những rào cản về địa lý, cũng như quốc tịch, thích nghi với sự thay đổi

mơi trường sống… nên vẫn khơng thể diễn ra ồ ạt như hình thức làm việc cho các

cơng ty đa quốc gia.

Do vậy, hình thức thứ hai được cho là tồi tệ hơn, bởi vì nó làm mất nhiều tài

nguyên hơn từ nước nhà. Hiện tượng này có lẽ là vấn đề khó khăn nhất đối với các

nước nghèo và đang phát triển, vì ở những nước này, chất xám được “chảy” sang các

công ty nước ngoài là khá phổ biến.

Ở những nước này, nền giáo dục cao và các chứng chỉ chuyên môn thường

được coi là con đường chắc chắn nhất để thoát khỏi một nền kinh tế gặp khó khăn

hoặc tình hình chính trị khó khăn.

Lịch sử của sự “chảy máu chất xám” quy mô lớn diễn ra ở Mỹ, trong những năm

1960, khi Liên Xơ phóng tên Sputnik (1957). Trước sự kiện Sputnik, người Mỹ tin rằng

Hoa Kỳ là vượt trội trong mọi lĩnh vực kĩ thuật. Để đáp lại Sputnik, Hoa Kỳ đã bắt đầu

một cố gắng vượt bậc để lấy lại thế thượng phong về khoa học kĩ thuật, kể cả việc cải

6



cách chương trình giáo dục. Chỉ trong một năm, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật

giáo dục quốc phòng (National Defense Education Act), một chương trình giáo dục

liên bang có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử của quốc gia này. Đạo luật này

đã cho phép chi ra hơn một tỷ đô la cho các cải cách giáo dục khác nhau, bao gồm

việc xây dựng thêm nhiều trường mới, các học bổng và các khoản tiền cho mượn để

các học sinh giỏi có thể học lên cao hơn, những cố gắng mới trong giáo dục ngành

nghề để đáp ứng những nhu cầu về nhân lực của ngành cơng nghiệp quốc phòng, và

nhiều chương trình khác. Sự kiện này đã thu hút rất nhiều nhà khoa học và các

chuyên gia di cư từ các nước đang phát triển đến Mỹ để có được mơi trường làm

việc, đào tạo, và mức lương tốt hơn. Việc này làm ảnh hưởng rất nhiều đến sự nghiêp

cơng nghiệp hóa của các nước đang phát triển.

2. Nguyên nhân của hiện tượng “chảy máu chất xám”

Khoảng cách giàu nghèo giữa Việt Nam và các nước phát triển ( Mỹ, Đức, Úc,

Canada…) quá lớn. Chúng ta đang sống trong một thế giới mà 20% dân số giàu nhất

tiêu thụ 80% tổng năng lượng tạo ra. Chúng ta đang sống trong một thế giới mà xung

đột vũ trang vẫn tiếp tục bùng phát ở đây đó và như khơng bao giờ chấm dứt. Những

hậu quả do chúng gây ra có ảnh hưởng khác nhau đối với các quốc gia trên thế giới

phụ thuộc vào sự thịnh vượng , vị trí địa lí, tình trạng phát triển của quốc gia đó…

Các ngun nhân chính gây ra sự “chảy máu chất xám” có thể được xem là các yếu tố

kéo và đẩy.

a. Yếu tố thúc đẩy

Là những khía cạnh mà buộc mọi người phải suy nghĩ về việc rời khỏi nơi ở bình

thường của mình hoặc di chuyển từ quê hương của mình đến các nước láng giềng

hoặc cho những nơi xa xôi hơn như Vương quốc Anh hoặc Hoa Kỳ.

Trong khi các yếu tố kéo là những điểm thu hút những người có năng lực tốt đến các

điểm đến cụ thể, thu hút những người nhập cư đến quốc gia khác. Hiện tượng này có

thể xảy ra ở các quốc gia mà nền giáo dục khơng tương xứng với nhu cầu của quốc gia

7



đó và nơi mà tài năng và khả năng làm việc không được tối ưu hóa hoặc khơng được

cơng nhân.

Các yếu tố được xem là yếu tốc thúc đẩy của hiện tượng chảy máu chất xám:

-



Môi trường phát triển và giáo dục:

Ngày nay giới trẻ hay bị phàn nàn là khơng có lí tưởng, khơng có đam mê hoặc



thậm chí khơng coi trọng những gía trị mà ơng cha ta đã gian khổ mới có được. Có

một điều phải thừa nhận rằng do bị chi phối bởi nền kinh tế thị trường bất kể là chủ

nghĩa tư bản hay chủ nghĩa xã hội, giới trẻ Việt Nam bị lôi cuốn mạnh bởi đồng tiền.

Một đất nước mà con người phải chịu đựng nghèo khó trong một thời gian dài, điều

này khơng có gì là ngạc nhiên. Họ càng bị đồng tiền lơi cuốn thêm khi các phương tiện

thông tin đại chúng đem đến cho họ những hình tượng thành cơng hồn tồn dựa

vào đồng tiền. Người ta không do dự đưa lên báo chí danh sách một trăm người giàu

nhất Việt Nam như những tấm gương điển hình. Họ dễ dàng so sánh và nhận ra rằng

một kế toán trẻ của một cơng ty liên doanh có thể kiếm được nhiều tiền hơn một vị

giáo sư đại học. Vì thế khi lựa chọn nghề nghiệp tương lai, họ sẽ lựa chọn tương ứng

với năng lực và cơng sức bỏ ra.

Ngồi ra, ấn đề này cũng có thể là do những yếu kém của hệ thống giáo dục

trong nước trong việc đào tạo nhân lực cho các ngành khoa học và toán học. Và sự

phát triển vượt trội của hệ thống giáo dục bậc trung học và các bậc cao hơn theo

chương trình giảng dạy ở nước ngoài khiến cho những học sinh, sinh viên trong nước

lựa chọn ra nước ngoài học để có điều kiện học tập và thực hành tốt hơn, phù hợp

hơn với nhu cầu học tập của bản thân. Ví dụ, cho đến một vài năm trước đây, Gambia

khơng có một trường đại học nào và quốc gia này đã phải chi một phần đáng kể các

quỹ tài chính của nhà nước để đào tạo và giáo dục các chun gia của mình ở nước

ngồi . Nhưng những người đã trở thành giáo sư không thể trở lại Gambia, bởi vì họ

khơng có mơi trường để áp dụng nghiên cứu cũng như để phát triển nghề nghiệp.



8



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

b. Hiện tượng “chảy máu chất xám”

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×