Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Trần Tích Cửu (Trần Tích Cửu)

Trần Tích Cửu (Trần Tích Cửu)

Tải bản đầy đủ - 0trang

cha dịu ngọt an ủi, Tích Cửu vừa khóc vừa kể chuyện nhạc gia hối hơn. Cha nói "Đừng lo, nay vợ con

đang ở chỗ mẹ, mẹ nhớ con lắm, cứ tạm tới đó một lúc đã". Bèn bảo lên xe cùng ngồi đi như mưa bay

gió cuốn, khoảnh khắc tới một nơi công thự, xuống xe vào mấy lần cửa thì thấy mẹ ở đó. Tích Cửu sụt

sùi khóc nghe dạy, thấy vợ đứng gần mẹ bèn hỏi "Vợ con ở đây thì cũng đã chết rồi sao?". Mẹ đáp

"Khơng phải, đây là cha con đón tới, chờ con về rồi sẽ đưa đi ngay". Tích Cửu nói “Con xin ở lại hầu

hạ cha mẹ chứ không muốn về”. Mẹ nói "Con cay đắng lặn lội tới đây chỉ vì tìm hài cốt của cha, nay

nếu khơng về thì chí trước thế nào? Vả lại con hiếu hạnh đã thấu tới Thiên đế, người đã cho con giàu

có mn lượng vàng, vợ chồng còn được hưởng nhiều lắm, sao lại nói khơng về?".

Tích Cửu sa nước mắt, cha hối thúc mấy lần, Tích Cửu khóc lạc cả tiếng, cha tức giận hỏi "Ngươi

khơng đi phải khơng?”. Tích Cửu sợ hãi nín khóc, mới hỏi mộ cha ở đâu, cha kéo đi nói “Ngươi đi thì

ta sẽ nói cho, cứ ra khỏi đám mả hoang hơn trăm thước, có hai cây bạch du một lớn một nhỏ là đúng",

rồi kéo đi rất gấp, cũng khơng kịp từ biệt mẹ. Ngồi cửa có người đầy tớ khỏe mạnh dắt ngựa đứng

chờ, Cửu lên ngựa rồi cha dặn thêm "Chỗ con nằm ngủ mọi khi có chút ít tiền đi đường, phải mau mau

thu xếp về ngay, tới chỗ ơng nhạc đòi vợ lại, chưa đòi được thì đừng thơi". Tích Cửu vâng dạ lên

đường, ngựa đi rất mau, lúc gà gáy thì tới Tây An, người đầy tớ đỡ xuống ngựa, Tích Cửu còn đang

vái chào nhờ cám ơn cha mẹ thì người ngựa đã biến mất. Bèn lần về chỗ ngủ mọi hôm, dựa vào vách

ngồi nghỉ chờ sáng, thấy chỗ ngồi có hòn đá to bằng nắm tay cấn vào đùi, trời sáng nhìn lại thì là một

nén bạc. Liền mua quan tài thuê xe tới chỗ hai cây bạch du tìm được hài cốt cha, bốc mộ quay về.

Hợp táng với mẹ xong thì nhà khơng còn gì, may mà người làng thương là có hiếu đều cho ăn

uống. Định đi đòi vợ nhưng tự liệu là khơng đủ sức đánh nhau, bèn rủ người anh họ là Thập Cửu cùng

đi. Tới nhà Chu người giữ cổng chặn lại đuổi đi, Thập Cửu vốn là kẻ vô lại bèn chửi mắng ầm ĩ. Chu

sai người ra khuyên Tích Cửu về, hứa sẽ đưa con gái tới ngay, Tích Cửu bèn trở về. Lúc trước cô gái

về nhà, Chu trước mặt nàng cứ chửi bới con rể và bà thơng gia, cơ gái khơng nói gì chỉ quay vào vách

sa nước mắt. Bà Trần chết Chu cũng không cho nàng biết, khi được tờ tình nguyện ly hơn còn ném

trước mặt nàng nói “Nhà họ Trần đuổi ngươi rồi đây!". Cơ gái nói "Con chưa từng hung dữ ngỗ

ngược, sao họ lại đuổi con?", rồi muốn trở về hỏi cho ra lẽ, nhưng Chu cấm cản không cho đi. Sau đó

Tích Cửu đi Tây An, Chu lại phao tin Tích Cửu đã chết để con gái hết trơng đợi nữa. Chuyện ấy vừa

đồn ra, có quan Trung hàn họ Đỗ tới hỏi cưới Chu ưng thuận, sắp tới ngày cưới cơ gái mới biết, khóc

lóc bỏ ăn, lấy khăn phủ lên mặt, hơi thở chỉ còn như sợi tơ.

Chu đang lúc khơng biết làm sao thì thấy Tích Cửu tới cổng chửi bới khơng nể nang gì, nghĩ rằng

con gái ắt sẽ chết bèn đưa nàng tới nhà Tích Cửu, định là con gái chết rồi sẽ ra tay cho hả giận. Tích

Cửu về tới nhà thì bọn người đưa cơ gái cũng tới, còn sợ Tích Cửu thấy nàng bệnh nặng không chịu

nhận vào, bèn khiêng vào cửa đặt xuống đó rồi ra về ngay. Láng giềng lo lắng thay, đều bàn táng trả lại

cho Chu nhưng Tích Cửu khơng chịu, đỡ nàng lên giường thì đã tắt hơi, mới cả sợ. Đang lính qnh thì

con Chu dắt mấy người vác khí giới xơng vào đập phá hết nhà cửa Tích Cửu chạy trốn, bọn kia lùng

sục khắp nơi. Láng giềng ai cũng bất bình, Thập Cửu bèn họp hơn mười người xông vào đánh cứu, anh

em con họ Chu đều bị đánh sứt đầu mẻ trán phải bỏ chạy. Chu càng tức giận, kiện lên quan, quan sai



bắt bọn Tích Cửu Thập Cửu. Tích Cửu lúc sắp lên quan, nhờ láng giềng trông nom giúp xác vợ, chợt

nghe trên giường như có tiếng thở tới gần xem thì nàng đã mở mắt ra, giây lát thì đã xoay người lại

được. Tích Cửu mừng quá, lên quan phân trần, quan huyên giận Chu vu cáo, Chu sợ, phải đút lót rất

hậu mới khỏi tội.

Tích Cửu trở về, vợ chồng nhìn nhau vừa mừng vừa tủi. Trước là lúc cô gái bỏ ăn nằm yên, đã

định bụng quyết chết, chợt có người vào kéo dậy nói "Ta là gia nhân họ Trần đây, mau mau đi theo ta

thì vợ chồng được gặp nhau, nếu khơng thì khơng kịp đâu”. Nàng bất giác thấy mình đã ra ngồi cổng,

có hai người đỡ lên kiệu, khoảnh khắc đã tới một nơi cơng thự, thấy cha mẹ chồng đều ở đó. Nàng hỏi

đây là nơi nào, mẹ chồng đáp “Không cần hỏi, rồi sẽ đưa con về”. Một hơm thấy Tích Cửu tới đã

mừng thầm, nhưng vừa gặp đã chia tay, trong lòng lạ lùng ngờ vực. Cha chồng thì khơng rõ làm việc gì

mà mấy ngày khơng về nhà, đêm sau chợt về nói "Ta ở núi Vũ Di (thuộc huyện Sùng An tỉnh Phúc

Kiến) về muộn mất hai hơm, khó lòng giữ gìn cho con trai, phải đưa con dâu về ngay". Rồi lấy xe kiệu

đưa cô gái về, nàng chợt thấy nhà cửa, bàng hoàng như vừa tỉnh mộng. Cơ gái và Tích Cửu cùng kể lại

việc đã qua, đều ngạc nhiên mừng rỡ, từ đó vợ chồng lại được sum họp, nhưng sớm tối khơng biết lấy

gì mà ăn.

Tích Cửu bèn mở trường dạy trẻ trong thơn, lại ra sức học hành, thường tự nhủ "Cha nói trời cho

nhiều tiền lắm, nay thì nhà trơ bốn bức vách, chẳng lẽ dạy trẻ con mà phát tích được sao?". Một hơm

từ trường về, gặp hai người hỏi "Ơng là Trần Mỗ phải khơng?". Tích Cửu đáp phải, hai người lập tức

rút xích sắt ra xiềng lại, Tích Cửu khơng hiểu vì sao. Giây lát người làng xúm lại hỏi han, mới biết là

bị bọn cướp trên quận khai gian. Mọi người thương là oan, giúp tiền đút lót cho hai người cơng sai,

nhờ thế dọc đường Tích Cửu cũng không bị hành hạ. Tới quận ra mắt Thái thú, Tích Cửu kể lại gia

thế, Thái thú ngạc nhiên nói "Đây là con bậc danh sĩ, dáng vẻ nho nhã như thế đời nào lại làm giặc",

rồi sai tháo xiềng cho Tích Cửu giải bọn cướp lên tra tấn thật tàn nhẫn, chúng mới cùng khai là do

Chu cho tiền dặn làm thế. Tích Cửu thuật lại đầu đi chuyện cha vợ chàng rể trở mặt vói nhau, Thái

thú càng giận dữ, lập tức ra lệnh bắt Chu rồi bày tiệc mời Tích Cửu, nói chuyện thân thuộc, té ra Thái

thú là con Tri huyện cũ đất Phì là Hàn cơng, từng là học trò của Tử Ngơn.

Kế tặng Tích Cửu một trăm lượng vàng làm tiền nghiên bút, lại đưa hai con ngựa đỡ chân, rồi vì

Tích Cửu bất chợt lên quận nên hỏi lấy văn bài gởi tới các quan trên, tán tụng lòng hiếu của Tích Cửu,

từ chức Tổng chế trở xuống ai cũng có quà tặng. Tích Cửu từ quận rủng rỉnh tiền bạc trở về, vợ chồng

đều được an ủi rất nhiều. Một hôm vợ Chu khóc lóc tới, gặp con gái quỳ rạp xuống không đứng lên, cô

gái hốt hoảng hỏi han mới biết là Chu đã bị đóng gơng giam vào ngục. Cơ gái khóc than tự quy tội về

mình, chỉ muốn tìm cái chết. Tích Cửu bất đắc dĩ phải lên quận nài nỉ xin tha cho Chu, Thái thú bèn ra

lệnh cho tự chuộc tội, phạt thêm một trăm thạch gạo, phê "Thưởng cho người con hiếu Trần Tích

Cửu”. Chu về tới nhà, mở kho xúc gạo lẫn cả trấu chở qua, Tích Cửu nói với cơ gái “Cha nàng thật là

lấy bụng tiểu nhân đo lòng quân tử, chẳng lẽ cho rằng ta sẽ nhận nên trộn trấu vào gạo à?" rồi cười từ

chối khơng lấy.

Tích Cửu nhà tuy hơi dư dật nhưng tường cũ rào thưa, một đêm có bọn trộm vào nhà, người đầy tớ



chợt tỉnh giấc la lớn nên chỉ bị mất hai con ngựa. Hơn nửa năm sau, Tích Cửu đang đêm ngồi đọc sách

nghe có tiếng đập cửa, hỏi thì khơng thấy ai đáp, bèn gọi đầy tớ dậy cùng ra xem, vừa mở cửa thì có

hai con ngựa phóng vào, chính là hai con ngựa bị mất trước đó. Hai con ngựa chạy thẳng vào tàu thở

phì phì, mồ hơi ròng ròng, đốt đuốc vào soi thấy mỗi con chở một cái túi da, mở ra xem thì tồn là

bạc nén trắng xóa, vơ cùng kinh ngạc không biết ở đâu ra. Về sau nghe nói đêm ấy có bọn cướp lớn

đến cướp nhà Chu, vơ vét đầy túi trở ra thì gặp quan quân đuổi theo rất gấp nên nhảy lên những con

ngựa chở nhẹ bỏ chạy, hai con ngựa này thì nhớ nhà chủ cũ nên phóng về.

Chu từ lúc trong ngục trở về, những vết đòn tra tấn ngày càng nặng thêm, lại bị đánh cướp nên

bệnh nặng rồi chết. Cô gái đêm nằm mơ thấy cha mang xiềng xích tới nói "Những việc ta làm lúc bình

sinh nay hối khơng kịp nữa, nay bị hình phạt dưới âm ty, khơng phải cha chồng con thì khơng ai cứu

được, con hãy vì ta mà xin chồng con gởi một lá thư”. Nàng tỉnh dậy kêu khóc, Tích Cửu hỏi han mới

biết chuyện, nhưng từ lâu cũng định tới Thái Hàng một chuyến nên ngay hôm ấy lập tức lên đường. Tới

nơi sắm sửa đủ lễ vật tam sinh cúng cha, lập tức có mua sương rơi xuống chỗ ấy, chờ xem còn thấy gì

nữa khơng thì suốt đêm n ắng, bèn trở về. Chu chết, vợ con càng nghèo thêm, toàn nhờ con rể út chu

cấp, nhưng Hiếu liêm họ Vương gặp đợt khảo xét quan huyện mắc tội tham nhũng, cả nhà bị đày đi

Thẩm Dương (tỉnh Liêu Ninh) nên càng khơng biết nhờ cậy ai, Tích Cửu vẫn thường chu cấp cho.

Dị Sử thị nói: Điều thiện khơng gì lớn bằng hiếu, có thể thấu tới cả quỷ thần, lý đương nhiên

là phải thế. Chứ dù kẻ đạt nhân có đức tốt mà có khi cũng nghèo khổ trọn đời, huống chi kẻ còn

kém họ thì làm sao nói ráng nhất định sẽ khá được? Cũng có kẻ đem con gái cưng gả cho ông già

đầu bạc mà vênh váo nói "Ơng quan lớn ấy là rể ta đấy". Than ôi, trông vẫn xinh xẻo nõn nà mà

khi ông chồng quan lớn chết đi cũng đã thê thảm lắm rồi, huống hồ là đàn bà trẻ theo chồng đi

sung quân sao!



195. Vu Khử Ác (Vu Khử Ác)

Đào Thánh Dụ ở huyện Bắc Bình (tỉnh Hà Bắc) là kẻ sĩ có tài Trong niên hiệu Thuận Trị (16441661) lên kinh ứng thí, ở trọ ngồi thành. Tình cờ ra ngồi thấy một người mang tráp sách cứ quanh

quẩn như chưa tìm được chỗ ở, hỏi han thì cũng là học trò, trò chuyện thấy có phong thái danh sĩ. Đào

thích lắm mời về ở cùng. Khách cả mừng, mang túi vào nhà, từ đó ở chung. Khách tự nói là người phủ

Thuận Thiên, họ Vu tên Khử ác, vì Đào lớn hơn nên coi như anh. Tính Vu ưa nhàn nhã, thường ở một

mình trong phòng, trên bàn khơng có quyển sách nào, Đào mà khơng trò chuyện thì chỉ nằm im lặng mà

thôi. Đào ngờ vực, lục lọi rương tráp thấy ngồi nghiên bút ra chẳng có gì đáng giá lấy làm lạ bèn hỏi.

Vu cười đáp "Chúng ta là người đọc sách, chẳng lẽ đến lúc khát nước mới lo đào giếng sao!". Một

hôm hỏi mượn sách của Đào, về phòng đóng cửa chép rất nhanh, hết ngày được năm mươi tờ. Đào

rình xem thấy cứ chép xong bài nào là đốt bỏ bài ấy, càng lấy làm kỳ quái. Hỏi nguyên cớ thì Vu đáp

"Ta làm thế để khỏi đọc thôi mà", bảo đọc lại nhũng sách đã sao thì đọc vanh vách một lúc vài thiên,

khơng sai một chữ. Đào thích lắm, muốn học thuật ấy, Vu nói khơng được, Đào ngờ là bủn xỉn, giận

dỗi trách móc.

Vu nói "Ơng thật khơng thể tất cho ta chút nào cả! Nếu khơng nói ra thì khơng hả lòng, mà nói ra e

ơng ngờ sợ, làm sao bây giờ”. Đào bảo cứ nói khơng hề gì, Vu nói "Ta không phải là người mà chỉ là

ma thôi. Nay dưới âm ty cũng theo khoa mục mà trao chức quan, ngày mười bốn tháng bảy vâng chiếu

khảo xét quan trường, ngày mười lăm sĩ tử vào trường, cuối tháng ra bảng!'. Đào hỏi khảo xét quan

trường để làm gì, Vu đáp "Đó là ý thận trọng của Thượng đế, bất kể là quan lại tốt xấu đều phải khảo

xét tất, người có văn học thì cho chấm thi, người khơng hiểu văn chương thì khơng cho dự vào. Đại

khái các thần dưới âm cũng như các quan trên trần, các vị đắc chí có người khơng đọc kinh sử, chẳng

qua chỉ là lúc còn trẻ mượn văn học để cầu cơng danh, trộm được chút cơng danh rồi thì bỏ bê việc

học, giữ chức mười mấy năm thì những kẻ sĩ văn học còn chữ nghĩa gì trong bụng nữa? Cho nên trên

trần gian những kẻ ít học thừa thế hãnh tiến mà kẻ anh hùng lại thất chí, chỉ vì thiếu một lần khảo xét

như vậy đấy”.

Đào cho là rất đúng, vì vậy càng kính sợ Vu. Một hơm Vu từ ngồi vào, có vẻ lo lắng, than rằng

"Ta sinh ra nghèo hèn, tự nghĩ sau khi chết sẽ khá hơn, khơng ngờ xuống suối vàng vẫn còn lận đận”.

[237]



Đào hỏi nguyên do, Vu đáp "Nay Văn Xương

đã được phong làm Đô La quốc vương, việc khảo

xét quan lại cũng bỏ luôn, thần linh trôi nổi, ma quỷ xiêu dạt mấy mươi năm đều được chấm văn, bọn

ta còn trơng mong gì được nữa?”. Đào hỏi đám ấy là những ai, Vu đáp "Có nói ra thì ơng cũng khơng

biết, nhưng nêu qua một hai người thì cũng rõ được đại khái, như quan coi nhạc Sư Khoáng, quan giữ

[238]



kho Hòa Kiểu

vậy. Ta tự nghĩ rằng mình số không thể dựa, tài không thể cậy, chẳng bằng bỏ qch

khơng thi cho xong". Nói xong có vẻ ấm ức, định thu xếp hành lý lên đường, Đào kéo lại an ủi bèn

thơi.

Đến đêm rằm tháng bảy Vu nói với Đào "Ta sắp vào trường thi, phiền ông lúc sáng tinh mơ ra



thắp hương ngồi cửa phía đơng thành, gọi Khứ ác ba lần, ta sẽ tới", rồi ra cửa đi. Đào mua rượu nấu

thức ăn chờ, khi trời vừa sáng làm theo lời dặn. Không bao lâu Vu dắt một thiếu niên tới, Đào hỏi tên

họ, Vu đáp "Đây là Phương Tử Tấn, là bạn thân của ta, tình cờ gặp nhau trong trường thi, y nghe tiếng

ông rất muốn làm quen". Bèn cùng nhau về chỗ Đào trọ, thắp đèn chào hỏi, thiếu niên phong thái như

cây ngọc, thái độ lại rất nhu mì khiêm tốn, Đào rất u thích, nhân nói "Bài thi của Tử Tấn chắc rất

đắc ý". Vu nói "Nói ra thì buồn cười, chứ trong trường ra bảy đề y đã làm được quá nửa, nhưng khi

hỏi tới tên quan Chủ khảo bèn vứt hết bỏ ra, thật là kỳ nhân". Đào quạt lò hâm rượu bày lên, nhân hỏi

"Đề thi trong trường ra sao? Khử Ác chắc đỗ đầu chứ?". Vu đáp "Thư nghệ, kinh luận mỗi thứ một đề,

ai có khả năng thì làm thêm bài sách vấn”. Từ xưa rất nhiều người ngăn lấp đường tà mà phong tục

đến nay đã thành xấu xa tệ hại không thể gọi tên được, không phải chỉ mười tám tầng địa ngục mà đủ

trừng trị, mà mười tám tầng địa ngục không đủ để trừng trị thì còn có cách nào để trừng trị? Có kẻ nói

nên đặt thêm một hai ngục nữa, nhưng như thế rất trái với ý hiếu sinh của Thượng đế, vậy thì nên thêm

hay khơng? Hay có cách nào khác để làm trong sạch ngay từ cội nguồn không? Kẻ sĩ các ngươi cứ nói

hết đừng giấu diếm", bài ta làm tuy khơng hay nhưng được một phen khối ý. Bài biểu thì theo đề Tạ

ơn nhân dịp diệt sạch Thiên ma, ban cho các bầy tôi long mã và thiên y khác nhau. Kế là bài thơ theo

đề Dao Đài ứng chế, bài phú Hoa đào ở Tây trì, ba đề ấy thì ta cho rằng trong cả trường khơng có bài

thứ hai".

Nói xong vỗ tay, Phương cười nói "Bây giờ thì cứ để ơng tha hồ khối trá, vài hơm nữa mà khơng

khóc ròng thì mới thật là đàn ông đấy". Trời sáng Phương muốn chào đi, Đào giữ lại ở cùng, Phương

không chịu, hẹn tối sẽ tới nhưng ba ngày không thấy đâu. Đào bảo Vu đi tìm, Vu nói "Khơng cần, Tử

Tấn là người đường đường chứ không phải là kẻ vô tâm". Mặt trời vừa xế, quả nhiên Phương tới, đưa

cho Đào một quyển sách, nói "Thất hứa ba ngày là để sao lại các bài làm cũ của ta, tất cả hơn trăm

bài kính nhờ ơng phẩm bình". Đào mở ra đọc thích lắm, đọc một câu là khen một câu, được một hai

bài thì cất vào tráp. Trò chuyện cùng nhau đến khuya, Phương bèn ở lại, ngủ cùng giường với Vu. Từ

đó thành lệ, đêm nào Phương cũng tới, Đào cũng khơng có Phương thì khơng vui. Một đêm Phương hớt

hải bước vào nói với Đào "Bảng đã ra, Vu Ngữ huynh trượt rồi". Vu đang nằm nghe thế hoảng sợ vùng

dậy, nước mắt giàn giụa, hai người hết sức an ủi mới thơi khóc nhưng chỉ nhìn nhau im lặng, khơng khí

[239]



nặng nề khơng sao chịu nổi. Phương nói "Nghe nói Đại Tuần hồn Trương Hồn hầu

sắp tới tuần

sát, e những kẻ thi rớt sẽ đặt vè này nọ, nếu khơng thì văn trường sẽ có chuyện thay đổi".

Vu nghe có vẻ mừng rỡ, Đào hỏi nguyên cớ, Vu đáp "Hoàn hầu Dục Đức cứ ba mươi năm một lần

đi tuần sát âm ty, ba mươi lăm năm một lần đi tuần sát dương thế, hai nơi ấy có điều gì bất bình cứ đợi

ơng ta tới là xong hết". Rồi đứng lên kéo Phương cùng đi, qua hai đêm mới trở về. Phương nói với

Đào rằng "Ơng khơng chúc mừng Vu Ngữ huynh sao? Đêm rồi Hoàn hầu tới xé nát bảng cũ, những

người có tên trên bảng ba phần chỉ còn có một, lại duyệt cả lại những quyển bị chấm rớt, tìm được Vu

Ngũ huynh mừng lắm, tiến cử làm Tuần hải sứ Giao Nam, chỉ sớm tối là có xe ngựa tới đón thơi”. Đào

mừng rỡ đặt tiệc chúc mừng, uống được vài chén, Vu hỏi Đào “Nhà ơng có chỗ trống khơng?”. Đào

hỏi để làm gì, Vu đáp "Tử Tấn cơ đơn khơng nhà cửa, lại không nỡ rời ông nên tiểu đệ muốn mượn



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Trần Tích Cửu (Trần Tích Cửu)

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×