Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
* Tiểu kết chương 3

* Tiểu kết chương 3

Tải bản đầy đủ - 0trang

96



ngồi những điểm đặc thù riêng còn mang những đặc điểm

chung của quan hệ quốc tế thế kỉ XIX.

Trong suốt một thế kỉ xâm chiếm thuộc địa ở Đông Nam Á,

quan hệ Anh – Pháp luôn chi phối lẫn nhau, cạnh tranh nhau

đầy căng thẳng vì những mục tiêu quyền lợi mà hai đế quốc cho

là bất di, bất dịch. Nhưng đến cuối cùng giải pháp được cả hai

nước thực dân Anh, Pháp lựa chọn là chia sẻ quyền lợi trong hòa

bình. Đó là kết quả tất yếu của nhu cầu hợp tác hai nước giữa bối

cảnh quốc tế đầy biến động, bởi sự vươn lên mạnh mẽ của các

cường quốc tư bản trẻ, bởi những dấu hiệu của sự suy thoái

tương đối trong bản thân mỗi nước do tác động từ mối quan hệ

này mang lại.



97



KẾT LUẬN

Có thể nói từ khi bắt đầu xuất hiện cho đến đầu thế kỷ XX,

thuộc địa vẫn được coi là thước đo sức mạnh, giá trị của chủ

nghĩa thực dân, chủ nghĩa tư bản. Nhờ có thuộc địa mà một số

nước tư bản đã trở thành những cường quốc tư bản hàng đầu và

chi phối tình hình thế giới trong suốt một khoảng thời gian dài.

Tuy nhiên, nó cũng là một vấn đề chính gây nên những rắc rối,

bất ổn trong quan hệ quốc tế, quan hệ song phương giữa các

nước lớn, kéo dài hàng thế kỉ, điển hình là quan hệ Anh – Pháp

về vấn đề thuộc địa ở Đông Nam Á thế kỉ XIX.

Sau khi nghiên cứu vấn đề này, chúng tôi rút ra được một

số kết luận cơ bản sau:

1. Về nguồn gốc hình thành, cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ

XIX, do nhu cầu thị trường và thuộc địa đặt ra ngày càng lớn,

các chủ nghĩa tư bản quốc gia đã đi tìm khơng gian bành trướng

của họ, cạnh tranh nhau và đụng đầu nhau ngày càng kịch liệt.

Thực dân châu Âu, đi đầu là Anh, Pháp là hai nước tích cực nhất

trong q trình bành trướng này. Việc cả hai nước đế quốc

không ngừng mở rộng các vùng thống trị của mình – điều mà

dưới sự hỗ trợ của tham vọng bá quyền và lòng ích kỷ - đã góp

phần làm tăng lên những đối kháng kinh tế thành mâu thuẫn,

đối đầu giữa hai quốc gia này. Quan hệ Anh – Pháp về vấn đề

thuộc địa ở Đông Nam Á thế kỉ XIX đã phát sinh trong hồn

cảnh lịch sử đó.

2. Về đặc điểm, mâu thuẫn Anh – Pháp về vấn đề thuộc địa

ở Đông Nam Á không đơn giản là mâu thuẫn giữa hai nước đế

quốc về vấn đề quyền lợi mà nó còn là biểu hiện tiêu biểu cho



98



quan hệ quốc tế thế kỉ XIX – giai đoạn giao thời của các nước tư

bản đang trong quá trình chuyển mình lên thời kì đế quốc chủ

nghĩa. Trong đó, xâm chiếm thuộc địa chính là trọng tâm, là

chiến lược hàng đầu. Vì thế, khi phân tích quá trình xâm chiếm

thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc, phân tích vai trò và vị trí của

thuộc địa đối với các nước tư bản, V.I Lênin đã đưa ra một trong

năm đặc trưng của chủ nghĩa đế quốc ở giai đoạn cuối thế kỷ

XIX – đầu thế kỷ XX, đó là vấn đề thuộc địa. Theo đó, thuộc địa

là nơi mà “tất cả sinh lực của chủ nghĩa tư bản quốc tế đều lấy

ở đó [3; 12]”. Đồng thời, q trình giải quyết mâu thuẫn giữa

hai nước còn cho thấy những đặc điểm riêng về thời gian, cũng

như tính phức tạp trong nó, có tác động sâu sắc đến quan hệ

quốc tế. Đặc biệt, mâu thuẫn Anh – Pháp lại là một trong ít

những mâu thuẫn có thể giải quyết bằng biện pháp hòa bình.

Tuy nhiên, để đi đến kết quả đó, cả Anh và Pháp đều phải chấp

nhận những hi sinh, nhún nhường, sự kiềm chế cao độ. Mà mục

đích chính là để tránh bùng nổ một cuộc chiến tranh với những

tổn thất to lớn khi khả năng hợp tác vẫn còn tồn tại.

3. Sau khi trải qua một chặng đường dài với nhiều biến cố

và căng thẳng, cuối thế kỉ XIX, với bản hiệp định tháng 1 –

1896, mâu thuẫn Anh – Pháp về vấn đề thuộc địa ở Đông Nam Á

cũng đã căn bản được giải quyết. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh

đầy cam go, quyết liệt giữa Anh và Pháp trong suốt một thế kỉ

cũng đã gây cho cả hai nước khơng ít tổn thất, tác động trực

tiếp đến vị thế của hai quốc gia này. Bởi lẽ dĩ nhiên, các mối

quan hệ tổng hòa của quan hệ quốc tế luôn được bắt đầu từ

những lợi ích quốc gia, nên việc nó ln có sự tác động trước

hết lên chính các chủ thể ấy là điều dễ hiểu.



99



Bên cạnh đó, mâu thuẫn trong quan hệ Anh – Pháp còn có

tác động to lớn đến các quốc gia trong khu vực Đơng Nam Á.

Theo đó, mâu thuẫn Anh – Pháp về vấn đề thuộc địa vừa là áp

lực đe dọa độc lập chủ quyền của các quốc gia, nhưng cũng vừa

là cơ hội để các quốc gia đó có thể lợi dụng triệt để mâu thuẫn

này gìn giữ nền hòa bình trước cơn bão táp của chủ nghĩa thực

dân.

4. Trong bối cảnh hiện nay, Đông Nam Á với vị trí địa chính trị đặc biệt, là điểm xoáy chiến lược, giao thoa quyền lợi

của nhiều cường quốc lớn trên thế giới như: Mỹ, Trung Quốc,

Nhật Bản và Ấn Độ… Mỗi quốc gia có những mục tiêu chiến

lược, sách lược và lợi ích riêng đối với khu vực này. Do đó,

nghiên cứu, tìm hiểu quan hệ Anh – Pháp về vấn đề thuộc địa ở

Đông Nam Á thế kỉ XIX còn mang một ý nghĩa ơn cố tri tân,

chẳng những góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng

của Đông Nam Á, mà là cơ sở để mỗi chúng ta có cái nhìn tồn

cảnh hơn về cục diện chính trị, tham vọng chiến lược và sách

lược của các cường quốc trong quá trình cạnh tranh ảnh hưởng

ở khu vực này.



TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Thế Anh (1972), Lịch sử các quốc gia Đông Nam Á,

Nhà xuất bản Lửa Thiêng, Sài Gòn.

2. Michel Beaud (Người dịch: Huyền Giang) (2009), Lịch sử chủ

nghĩa tư bản từ 1500 đến 2000, Nhà xuất bản Thế giới.

3. Đỗ Thanh Bình (2010), Lịch sử phong trào giải phóng dân tộc

thế kỉ XX – Một cách tiếp cận, Nhà xuất bản Đại học Sư Phạm.



100



4. Đặng Văn Chương (2017), Chính sách “đóng cửa” và “mở

cửa” ở một số quốc gia Đông Nam Á từ cuối thế kỉ XVIII đến cuối

thế kỉ XIX, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

5. Phạm Đức Dương (2013), Lịch sử văn hóa Đơng Nam Á, Nhà

xuất bản Văn hóa – Thơng tin.

6. Phạm Gia Hải (1980), Lịch sử thế giới cận đại (1640 – 1870),

Nhà xuất bản Giáo dục.

7. D.G.E.Hall (1997), Lịch sử Đông Nam Á (Sách tham khảo),

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia.

8. Marry Somers Heidhues (Người dịch: Huỳnh Kim Oanh, Phạm

Viêm Phương) (2007), Lịch sử phát triển Đông Nam Á, Nhà xuất

bản Văn hóa Thơng tin.

9. Trần Khánh (2012), Lịch sử Đơng Nam Á (tập IV): Đơng Nam Á

trong thời kì thuộc địa và phong trào đấu tranh giành độc lập

(từ thế kỉ XVI đến năm 1945), Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.

10. Trương Cơng Huỳnh Kỳ (chủ biên), (2013), Giáo trình Lịch sử

Việt Nam cận đại, Nhà xuất bản Đại học Huế.

11. V.I. Lênin, J. Sta-lin (1971), Chủ nghĩa đế quốc, NXB Sự Thật,

Hà Nội.

12. David S. Landes (Người dịch: Diệu Bình) (2001), Sự giàu và

nghèo của các dân tộc, vì sao một số giàu đến thế mà một số

lại nghèo đến thế, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội.

13. Phan Ngọc Liên (chủ biên) (2011), Lịch sử thế giới cận đại,

Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.

14. Phan Ngọc Liên (chủ biên), (1998), Lược sử Đông Nam Á,

Nhà xuất bản Giáo Dục.

15. Lương Ninh (chủ biên), (2016), Đông Nam Á lịch sử từ

nguyên thủy đến ngày nay, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia –

Sự thật, Hà Nội.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

* Tiểu kết chương 3

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×