Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Cấu trúc của luận án

Cấu trúc của luận án

Tải bản đầy đủ - 0trang

Chương 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Ý thức pháp luật và giáo dục ý thức pháp luật là một trong những vấn đề cấp

thiết ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Đây là vấn đề đã và đang được các nhà

nghiên cứu khoa học đặc biệt quan tâm dưới nhiều góc độ và ở những mức độ khác

nhau, tùy thuộc vào mục đích, phương pháp tìm hiểu cụ thể. Nhiều cơng trình

nghiên cứu về vấn đề này đã được cơng bố có liên quan gián tiếp hoặc trực tiếp đến

đề tài, bao gồm:

1.1. Các cơng trình nghiên cứu về ý thức pháp luật và giáo dục ý thức

pháp luật

Nghiên cứu khái quát những vấn đề lý luận về ý thức pháp luật và giáo dục ý

thức pháp luật có cơng trình của các tác giả đã được công bố như:

“Ý thức pháp luật” của Lê Đức Tiết (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà

Nội, 1994). Tác giả đã nghiên cứu ý thức pháp luật xem như là hình thức của hình

thái ý thức xã hội. Từ đó chỉ ra, cấu trúc của ý thức pháp luật gồm: nhận thức, tri

thức, trường phái và pháp luật; tình cảm, thái độ, quan điểm, lập trường; ý chí, thói

quen về pháp luật. Đồng thời chỉ ra, ý thức pháp luật của các giai cấp trong trong

mỗi chế độ xã hội: ý thức pháp luật phong kiến, ý thức pháp luật tư sản, ý thức pháp

luật tiểu tư sản, ý thức pháp luật của nông dân, ý thức pháp luật của giai cấp công

nhân. Trên cở sở đó, tác giả đã làm sâu sắc hơn vai trò của ý thức pháp luật đối với

sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay. Qua đó, tác giả khẳng định ý thức pháp luật

nếu không được quan tâm giáo dục, bồi dưỡng sẽ gây ra nhiều tác hại, cản trở, ảnh

hưởng đến công cuộc đổi mới đất nước trong giai đoạn hiện nay. Tuy đối tượng

hướng tới của cuốn sách là đối tượng quân nhân đang công tác trong lực lượng quân

đội nhân dân, nhưng cuốn sách là tài liệu tham khảo có giá trị cho tác giả trong việc

bổ sung làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận của YTPL.

“Xây dựng lối sống theo pháp luật nhìn từ góc độ lịch sử truyền thống, xây

dựng ý thức và lối sống theo pháp luật” (Chương trình Khoa học cơng nghệ cấp

Nhà nước KX 07 - 17 của Vũ Minh Giang, trường Đại học Luật Hà Nội, 1995). Tác

giả đã nghiên cứu sâu sắc quá trình hình thành pháp luật cũng như nhu cầu pháp



luật trong đời sống, đồng thời đã cho thấy sự cần thiết xây dựng lối sống theo pháp

luật trong giai đoạn hiện nay. Tác giả cho rằng, sự phát triển của kinh tế thị trường

và mặt trái của nó đã tạo ra những hạn chế ảnh hưởng đến những giá trị truyền

thống tốt đẹp trong lịch sử dân tộc. Từ đó cần thiết phải xây dựng ý thức và lối sống

theo pháp luật trong thời kỳ đổi mới. Đồng thời, tác giả đã đánh giá thực trạng ý

thức pháp luật của nhân dân ta và khẳng định bên cạnh mặt tích cực, nhìn chung

vẫn còn những hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất phương hướng và

một số giải pháp xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật: cần nhận thức rõ sự

cần thiết phải xây dựng nền tảng vật chất, tinh thần, hiện thực hóa pháp luật trong

hoạt động của toàn xã hội.

“Cơ sở khoa học cho việc xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật” Đề tài

Khoa học cấp Nhà nước KX 07 - 17, Viện Nghiên cứu Nhà nước và pháp luật,

1995). Đề tài đã làm rõ thực trạng yếu kém của ý thức pháp luật và đời sống pháp

luật trước thời kỳ đổi mới. Qua đó, chỉ rõ những nhân tố cơ bản quy định ý thức

pháp luật là do tồn tại xã hội và đời sống pháp luật. Đồng thời, các tác giả cũng

kiến nghị một số giải pháp tích cực trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật

xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ đổi mới: phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng pháp

luật phải tôn trọng nguyên tắc khách quan...Đồng thời phải đưa phương châm:

“sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” đi vào đời sống nhằm xây dựng

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực sự của dân, do dân, vì dân.

“Những đặc điểm của quá trình hình thành ý thức pháp luật ở Việt Nam hiện

nay” (Luận án tiến sĩ triết học của Đào Duy Tấn, 2000). Luận án đã phân tích cơ sở

lý luận của ý thức pháp luật như khái niệm, cấu trúc, tính độc lập tương đối của ý

thức xã hội và mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với các hình thái ý thức xã hội

khác dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về ý thức xã hội. Trên cơ

sở đó, tác giả đã khẳng định ý thức pháp luật là một hình thái ý thức xã hội mang

tính giai cấp sâu sắc, phản ánh đời sống pháp luật. Tác giả đã phân tính những nhân

tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến quá trình hình thành ý thức pháp luật của

người dân Việt Nam cũng như những hạn chế trong nhận thức và thực thi pháp luật

của nhân dân trước những tác động của nền kinh tế thị trường thời kỳ đầu đổi mới.



Do đó, việc nâng cao YTPL cho người dân là nhiệm vụ cấp thiết trong lúc này góp

phần xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương đáp ứng những yêu cầu cho sự phát

triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện được mục đích trên, tác giả đã đề xuất một số

nhóm giải pháp hết sức cụ thể, thiết thực như nhóm giải pháp về kinh tế, chính trị,

xã hội; nhóm giải pháp về xây dựng, giáo dục và bảo vệ pháp luật. Những giải pháp

trên sẽ góp phần tích cực trong việc nâng cao ý thức tơn trọng pháp luật cho người

dân, góp phần tích cực vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam trong

giai đoạn hiện nay. Đây cũng là cơ sở lý luận cho các cơng trình nghiên cứu liên

quan đến ý thức pháp luật sau này.

“Một số đặc điểm của ý thức pháp luật Việt Nam” của Nguyễn Thúy Vân

(Tạp chí Triết học, số 4, 2000). Tác giả cho rằng ý thức pháp luật được hình thành

trên cơ sở các điều kiện kinh tế - xã hội của từng giai đoạn lịch sử nhất định. Từ đó,

đã chỉ ra những đặc điểm của ý thức pháp luật Việt Nam nhữ tâm lý coi thường

pháp luật của một bộ phận người dân. Vì vây, cần phải có chính sách tăng cường

cơng tác giáo dục và phổ biến pháp luật trong nhân dân.

“Lơgíc khách quan của q trình hình thành và phát triển ý thức pháp luật ở

Việt Nam” (Luận án tiến sĩ triết học của Nguyễn Thị Thúy Vân, 2001)

Luận án đã phân tích một cách có hệ thống về cơ sở lý luận của ý thức pháp

luật, về vai trò của ý thức pháp luật với đời sống cũng như đi sâu phân tích những

đặc điểm cơ bản của ý thức pháp luật nước ta trong những giai đoạn lịch sử cụ thể.

Trên cơ sở đó, luận án đã chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng tới quá trình hình thành và

phát triển của ý thức pháp luật Việt Nam xuất phát từ trình độ phát triển điều kiện

kinh tế - xã hội, từ phương thức sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ đã quy định mối quan

hệ xã hội không phức tạp dẫn đến người dân khơng có nhu cầu sử dụng pháp luật

điều chỉnh các quan hệ trong đời sống. Do đó, làm cho hệ thống pháp luật ở nước ta

thiếu động bộ và tính hiệu quả khơng cao. Ngoài ra, do ảnh hưởng của tư tưởng

Nho giáo, coi trọng đạo đức hơn các quy phạm pháp luật nên trong thời kỳ rất dài

nước ta đã sử dụng các quy tắc đạo đức trong việc quản lý, điều hành xã hội dẫn

đến pháp luật bị coi nhẹ. Luận án cũng phân tích một cách sâu sắc, cụ thể quá trình

hình thành ý thức pháp luật ở Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử từ thời kỳ dựng



nước cho đến ngày nay. Luận án cũng đã khẳng định: khi đất nước chuyển sang giai

đoạn phát triển mới thì sớm hay muộn thì các hình thái ý thức xã hội như ý thức

pháp luật, ý thức đạo đức, ý thức chính trị…cũng phải thay đổi theo cho phù hợp

với tồn tại xã hội. Tác giả cũng cho rằng, quá trình hình thành và phát triển ý thức

pháp luật cũng tuân theo con đường chung của q trình nhận thức. Đó là, đi từ

nhận thức cảm tính, gồm những cảm xúc, thái độ, tình cảm đối với pháp luật đến

quá trình nhận thức lý tính, với khái niệm, quan điểm về pháp luật. Luận án đã

mang đến cái nhìn sâu sắc hơn về quá trình hình thành và phát triển của ý thức pháp

luật cũng như những yếu tố tác động đến q trình đó. Trên cơ sở đó, luận án đã đề

ra một số giải pháp để khắc phục những bất cập, nhằm tạo điều kiện cho ý thức

pháp luật phát triển theo quy luật vốn có của nó, góp phần nâng cao ý thức pháp luật

cho người dân đáp ứng yêu cầu mới của xã hội như: phải cải biến tồn tại xã hội để

tạo cơ sở vật chất cho ý thức pháp luật mới ra đời và phát triển; nâng cao vai trò

lãnh đạo của Đảng, hiệu quả quản lý của Nhà nước trong quá trình xây dựng và

hồn thiện hệ thống pháp luật; tăng cường cơng tác giáo dục pháp luật nhằm nâng

cao văn hóa pháp luật cho các chủ thể đang hoạt động thực tiễn…Luận án đã có

những đóng góp lớn khi phân tích một cách sâu sắc một khía cạnh về ý thức pháp

luật đó là quá trình hình thành và phát triển của ý thức pháp luật ở Việt Nam. Đây là

cơ sở lý luận cho các cơng trình nghiên cứu liên quan đến ý thức pháp luật. Tuy

nhiên, luận án chưa đề cập đến mặt trái của sự phát triển xã hội đối với thế hệ trẻ,

đặc biệt là lứa tuổi học sinh, sinh viên. Cho nên các giải pháp mà tác giả đưa ra

chưa hướng đến nhóm đối tượng là học sinh, sinh viên - nguồn nhân lực chất lượng

cao của xã hội, là tương lai của đất nước.

“Bàn về ý thức pháp luật” của Hồng Thị Kim Quế (Tạp chí Luật học, số 1,

2003). Thông qua bài viết, tác giả đã phân tích về nội hàm ý thức pháp luật. Dưới

góc độ pháp lý, tác giả cho rằng ý thức pháp luật được hiểu là tổng thể những học

thuyết, tư tưởng, tình cảm, quan điểm của con người thể hiện thái độ, sự đánh giá về

tính cơng bằng hay khơng cơng bằng, đúng đắn hay không đúng đắn của pháp luật

hiện hành, pháp luật trong quá khứ, pháp luật cần phải có, về tính hợp pháp hay

khơng hợp pháp trong cách xử sự của con người, trong hoạt động của các cơ quan,



tổ chức xã hội. Cũng theo tác giả, những yếu tố về bản chất nhà nước, cơ sở kinh tế,

địa lý tự nhiên, phong tục tập quán, lối sống…đều ảnh hưởng nhất định đến ý thức

pháp luật. Do vậy, ý thức pháp luật vừa chịu sự quy định của tồn tại xã hội vừa có

tính lạc hậu, tính tiên phong đối với tồn tại xã hội. Trên cơ sở đó, tác giả cho rằng ý

thức pháp luật trong thời kỳ đẩy mạnh xây dựng nền kinh tế thị trường, bên cạnh

những mặt tích cựu thì ý thức pháp luật cũng tồn tại nhiều hạn chế như: nhiều nhận

thức pháp luật mới được du nhập chưa được kiểm nghiệm, có sự đan xen tính tích

cực sử dụng đúng pháp luật với sự ngại ngùng, sự lạm dụng pháp luật để làm điều

sai trái…Từ đó, tác giả khẳng định việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa không thể khơng có hệ thống pháp luật cũng như ý thức tuân thủ pháp luật

trong mọi tầng lớp dân cư... Muốn vậy, phải xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ

cũng như những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao ý thức pháp luật, xây dựng lối

sống và thái độ tôn trọng pháp luật của nhân dân đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp đổi

mới đất nước.

“Yếu tố tâm lý pháp luật trong quá trình nâng cao ý thức pháp luật ở nước ta

hiện nay” của Nguyễn Minh Đoan (Tạp chí Khoa học pháp luật, số 4, 2004). Bài viết

đã làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về ý thức pháp luật khi khẳng định ý thức pháp

luật là một hình thái ý thức xã hội và được tạo nên bởi tư tưởng pháp luật và tâm lý

pháp luật. Trong đó, tâm lý pháp luật thể hiện tình cảm, u mến, ác cảm, mang tính

tương đối ổn định và bền vững…Do đó, tác giả khẳng định tâm lý pháp luật có ảnh

hưởng rất lớn đối với hành vi hợp pháp của con người góp phần nâng cao trách

nhiệm của bản thân đối với xã hội. Từ những luận bàn trên, tác giả cho rằng tâm

lý pháp luật hiện nay ở nước ta vẫn chưa được quan tâm đúng mức nên tâm lý ác

cảm với pháp luật, với người đại diện của pháp luật vẫn tồn tại. Bên cạnh đó là tâm

lý tùy tiện, tiểu nơng vẫn còn tồn tại trong một bộ phận nhân dân, điều đó ảnh

hưởng khơng nhỏ đến tác phong cơng nghiệp thời kỳ cơng nghiệp hóa - hiện đại

hóa đất nước. Từ đó, tác giả khẳng định những trạng thái tâm lý dù nhỏ nhưng lại

ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của xã hội. Trên cơ sở đó, tác giả cũng đưa ra

một số biện pháp cơ bản nhằm khắc phục, đổi mới tâm lý pháp luật trong đời sống

xã hội như: hoàn thiện cơ chế; xóa bỏ những chính sách khơng còn phù hợp; khắc

phục tư tưởng cửa quyền,



hách dịch; xây dựng một nền hành chính trong sạch… nhằm từng bước xây dựng

nên những con người có trí tuệ, trình độ, có thói quen sống và làm việc theo pháp

luật vì một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

Bài viết “Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật” của Ngọ

Văn Nhân (Tạp chí Triết học, số 4, 2004) tiếp tục khẳng định, ý thức pháp luật là

hiện tượng xã hội mang tính giai cấp, các giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau có sự

thể hiện ý thức pháp luật cũng khác nhau. Trong đó, ý thức pháp luật của giai cấp

thống trị ln giữ vai trò chủ đạo. Tác giả cho rằng, trong các yếu tố tham gia điều

chỉnh hành vi xã hội của con người như đạo đức, phong tục tập quán, truyền thống..

thì dư luận xã hội có vị trị quan trọng. Từ đó, bài viết đã luận giải sự tác động của

dư luận xã hội đến hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật.

“Vai trò của ý thức pháp luật đối với việc xây dựng và thực hiện pháp luật”

của Trần Thị Nguyệt (Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 8, 2005). Theo tác giả, thì

ý thức pháp luật ln là tiền đề cho việc xây dựng, ban hành và thực hiện pháp luật.

Khi ý thức pháp luật ở trình độ cao sẽ đảm bảo cho hoạt động soạn thảo, ban hành

pháp luật có tính đúng đắn và chất lượng cao nhất. Tác giả cũng khẳng định, trong

quá trình thực hiện pháp luật thì ý thức pháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng, ý

thức pháp luật tốt sẽ là cơ sở, tiền đề để thực hiện pháp luật. Do đó, phải coi cơng

tác giáo dục ý thức pháp luật cho toàn thể xã hội là nhiệm vụ liên tục, thường xun

đòi hỏi phải có hệ thống các giải pháp trong đó đặc biệt chú trọng đến cơng tác

giám sát, kiểm tra việc ban hành, xây dựng và tuân thủ pháp luật trong tồn thể xã

hội. Từ đó, sẽ góp phần hình thành nên lối sống tn thủ pháp luật ở nước ta trong

điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay.

Cơng trình “Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” do

Đào Trí Úc chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005). Các tác giả

đã đi phân tích những quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật,

chỉ ra tiền đề tư tưởng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ đó

làm rõ được những giải pháp, những điều kiện đảm bảo bản chất Nhà nước của dân,

do dân, vì dân. Thơng qua việc nghiên cứu thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, cơng trình đã đề cấp đến vai trò của cơng



dân với việc xây dựng ý thức công dân trong thời kỳ xây dựng nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.

Bài viết “Ý thức pháp luật với đời sống xã hội” của Nguyễn Minh Đoan

(Tạp chí Luật học, số 1, 2006). Bài viết đã bàn luận về vai trò của ý thức pháp luật

trong trong việc điều chỉnh hành vi của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội. Bài viết

khẳng định, một xã hội ổn định, kỷ cương là một xã hội mà trong đó mọi tầng lớp

nhân dân phải có thái độ tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm minh.

Tác giả cho rằng, trình độ ý thức pháp luật cao hay thấp có liên quan chặt chẽ đến

việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và thực tiễn quá trình áp dụng pháp luật. Bởi vì,

nếu ý thức pháp luật ở trình độ thấp sẽ khó có thể xây dựng được một hệ thống pháp

luật hoàn chỉnh, khoa học. Đồng thời cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự nhận thức

và điều chỉnh hành vi theo đúng quy định pháp luật của người dân. Do đó, muốn

quy định pháp luật đi sâu vào đời sống xã hội thì cơng tác giáo dục phổ biến pháp

luật là nhiệm vụ hết sức quan trọng nhằm hình thành tư tưởng sống và làm việc theo

hiến pháp của mọi tầng lớp dân cư.

“Mấy suy nghĩ về việc đổi mới ý thức pháp luật ở nước ta hiện nay” của

Nguyễn Thúy Vân (Tạp chí Triết học, số 10, 2006), đã chỉ ra những thời cơ và

thách thức đối với Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt là xu

hướng toàn cầu hóa. Từ đó, tác giả khẳng định việc đổi mới và nâng cao ý thức

pháp luật trong nhân dân là vấn đề hết sức quan trọng. Trên cơ sở đó, tác giả đã luận

giải tính tất yếu của đổi mới ý thức pháp luật, những nội dung cần phải đổi mới và

những xu hướng đổi mới ý thức pháp luật trong giai đoạn hiện nay.

“Dư luận xã hội và sự tác động của nó đối với ý thức pháp luật của đội ngũ

cán bộ cấp cơ sở ở nước ta hiện nay” (Luận án tiến sĩ Triết học của Ngọ Văn Nhân,

2008), đã đưa ra khái niệm ý thức pháp luật, đồng thời làm rõ cấu trúc ý thức pháp

luật: căn cứ vào nội dung và tính chất của các bộ phận hợp thành ý thức pháp luật

bao gồm: hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật; căn cứ vào cấp độ và giới hạn

nhận thức ý thức pháp luật được chia thành: ý thức pháp luật thông thường và ý

thức pháp luật lý luận; căn cứ vào chủ thể ý thức pháp luật gồm: ý thức pháp luật cá

nhân, ý thức pháp luật nhóm, ý thức pháp luật xã hội. Từ đó, luận án cho rằng, ý



thức pháp luật của cán bộ cơ sở là ý thức pháp luật của nhóm xã hội phản ánh thực

tiễn đời sống pháp luật trên địa bàn cơ sở thể hiện năng lực nhận thức các quy phạm

pháp luật; trình độ tri thức hiểu biết pháp luật, tình cảm, thái độ đối với pháp luật

của họ. Luận án đã phân tích sâu sắc ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở

và tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật của cán bộ cấp cơ sở ở nước

ta hiện nay. Qua đó, luận án cũng chỉ ra thực trạng, nguyên nhân của những tác

động đó, từ đó tác giả đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy tác động tích cực của

dư luận xã hội trong việc nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở

nước ta hiện nay. Luận án là cơng trình khoa học cơng phu, nghiêm túc, là nguồn tài

liệu tham khảo có giá trị cho bản thân trong việc nghiên cứu những nhân tố tác động

đến ý thức pháp luật của sinh viên.

“Một số vấn đề lý luận và thực tiễn giáo dục pháp luật trong công cuộc đổi

mới” (Đề tài khoa học cấp Bộ, Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý, Bộ tư pháp,

2009). Các tác giả đã đưa ra những vấn đề lý luận cơ bản về công tác giáo dục pháp

luật ở nước ta trong thời kỳ đổi mới. Từ đó, đề tài đã tiến hành khảo sát phân tích

thực trạng giáo dục pháp luật một số địa phương và khẳng định, công tác giáo dục

pháp luật nước ta trong thời kỳ đổi mới còn nhiều hạn chế. Nội dung, phương thức

giáo dục pháp luật chậm đổi mới, còn nặng về hình thức, hiệu quả chưa cao. Do đó,

các cơ quan pháp luật, xây dựng pháp luật, cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,

có chính sách đầu tư phù hợp cho công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong xã

hội. Đặc biệt, phải quan tâm hơn nữa tới vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng dân tộc

ít người.

“Giáo dục ý thức pháp luật cho cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay”

(Luận án tiến sĩ Quản lý Hành chính cơng của Trần Cơng Lý, 2009). Luận án đã xây

dựng được những khái niệm cơ bản về giáo dục ý thức pháp luật, về chủ thể, khách

thể, hình thức, phương pháp cũng như những điều kiện đảm bảo cho công tác giáo

dục ý thức pháp luật cho cán bộ, cơng chức. Trên cơ sở đó, tác giả đã làm sáng tỏ sự

cần thiết phải giáo dục ý thức pháp luật cho cán bộ, công chức trong thời kỳ hiện

nay, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch. Luận án đã khẳng

định, hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới với việc chuyển đổi từ nền kinh tế



kế hoạch hóa tập trung quan liên bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn. Tuy nhiên, sự phát triển

kinh tế cũng có những tác động khơng nhỏ đến đời sống nhân dân trong đó có bộ

phận khơng nhỏ cán bộ, cơng chức như: tham ơ, hối lộ, lãng phí của cơng… Do

vậy, cần phải có các biện pháp để nâng cao ý thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ,

cơng chức hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả cho rằng, công tác giáo dục ý thức pháp

luật cho đội ngũ cán bộ, công chức trong giai đoạn hiện nay đã đạt được những

thành tựu nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những yếu kém, hạn

chế về nội dung chương trình còn cứng nhắc, khơ khan, nặng về lý thuyết, phương

pháp và hình thức giáo dục pháp luật chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới đất nước.

Từ đó, luận án đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ý thức

pháp luật cho cán bộ, công chức ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đây là cơng

trình nghiên cứu rất cơng phu, nghiêm túc, có đóng góp quan trọng trong bổ sung

hoàn thiện lý luận về giáo dục ý thức pháp luật nói chung, giáo dục ý thức pháp luật

cho cán bộ, cơng chức nói riêng. Là tài liệu tham khảo về cơ sở lý luận về nội dung,

mục đính và chủ thể giáo dục ý thức pháp luật.

“Ý thức pháp luật với việc thực hiện dân chủ ở nông thôn Việt Nam hiện

nay” (Luận án tiến sĩ Triết học của Lê Xuân Huy, 2010). Dưới góc độ triết học,

luận án đã làm sáng tỏ quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về ý thức pháp luật và

thực hiện dân chủ. Tác giả đã đưa ra những luận cứ khoa học về sự cần thiết nâng

cao vai trò của ý thức pháp luật nhằm thực hiện dân chủ ở nơng thơn Việt Nam hiện

nay. Từ đó, luận án đã chỉ ra thực trạng phát huy vai trò ý thức pháp luật trong thực

hiện dân chủ ở nông thôn Việt Nam trong việc thực hiện chủ trương, chính sách

mới về nơng nghiệp, nơng dân, nơng thơn; về thực trạng trình độ văn hóa pháp lý

của cán bộ và nhân dân ở nông thôn; thái độ và hành vi chấp hành pháp luật của

người dân ở nông thôn. Đồng thời, luận án đã phân tích những nguyên nhân chủ yếu

về cơ chế, chính sách, pháp luật ở nơng thơn còn nhiều hạn chế; hệ thống pháp luật

thiếu đồng bộ; trình độ am hiểu pháp luật của cán bộ còn hạn chế cũng như công tác

tuyên truyền pháp luật thiếu hiệu quả…đã ảnh hưởng khơng nhỏ đến việc pháp huy

vai trò ý thức pháp luật trong thực hiện dân chủ ở nông thơn Việt Nam hiện nay.



“Về cấu trúc, vai trò và chức năng của văn hóa pháp luật” của Ngọ Văn

Nhân (Tạp chí Triết học, số 7, 2010). Trong bài viết này, tác giả đã đi sâu phân tích

cấu trúc của văn hoá pháp luật, bao gồm ý thức pháp luật, hệ thống pháp luật và các

thiết chế pháp luật, hành vi và lối sống theo pháp luật. Tác giả đã làm rõ vai trò của

văn hố pháp luật trong việc tạo dựng môi trường pháp lý lành mạnh cũng như định

hướng hành vi của con người trong xã hội phù hợp quy định của pháp luật. Theo tác

giả, văn hoá pháp luật có những chức năng quan trọng, đó là chức năng nhận thức,

chức năng giáo dục và chức năng thực tiễn. Do đó, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu

văn hóa nói chung và văn hố pháp luật nói riêng là vấn đề có ý nghĩa thời sự cấp

bách. “Ý thức pháp luật” (Tác giả Nguyễn Minh Đoan, Nhà xuất bản Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, 2011). Tác giả đã làm sâu sắc hơn nội hàm ý thức pháp luật, đặc

điểm, thành phần ý thức pháp luật và phân loại ý thức pháp luật, mối quan hệ giữa ý

thức pháp luật với các hình thái ý thức xã hội khác. Tác giả phân tích rất chi tiết vai

trò của ý thức pháp luật trong đời sống xã hội: ý thức với việc phản ánh, nhận thức

đời sống xã hội; ý thức pháp luật góp phần điều chỉnh hành vi con người; ý thức

pháp luật với việc thực hiện pháp luật…Trên cơ sở đó, tác giả đã chỉ ra mặt tích cực

và những tồn tại, hạn chế của ý thức pháp luật ở Việt Nam hiện nay. Từ đó, tác giả

đã đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao ý thức pháp luật ở nước ta hiện nay:

khơng ngừng hồn thiện hệ thống pháp luật; tăng cường công tác phổ biến, giáo dục

pháp luật hình thành tri thức pháp luật, tâm lý pháp luật cho cán bộ và nhân dân;

nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước… Từ đó, tác giả

khẳng định cơng tác phổ biến, giáo dục pháp luật là một biện pháp quan trọng nhất

để nâng cao ý thức pháp luật và lối sống theo pháp luật hiện nay ở Việt Nam. Đây là

hoạt động không thể thiếu, cần được quan tâm một cách thường xuyên của mọi cá

nhân, tổ chức trong toàn xã hội.

Bài viết “Vai trò của ý thức pháp luật trong đời sống xã hội” của Đào Thu

Hiền (Tạp chí Khoa học Kỹ thuật thủy lợi và môi trường, số 43, 2013), đã luận bàn

cơ sở lý luận của ý thức pháp luật và làm phong phú thêm về khái niệm, tính độc

lập tương đối, tính giai cấp của ý thức pháp luật. Từ đó, tác giả đã khẳng định ý

thức pháp luật là nội dung quan trọng trong đời sống pháp luật của xã hội, giữ vai



trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi của con người. Bài viết đã phân tích và

làm sâu sắc hơn sự tác động rất lớn của ý thức pháp luật đến xã hội, đặc biệt đời

sống kinh tế, chính trị và đời sống văn hóa – tư tưởng. Trên cơ sở phân tích được

vai trò của ý thức pháp luật đối với xã hội, tác giả đã đề xuất một số định hướng

nhằm nâng cao ý thức pháp luật và phát huy vai trò pháp luật trong đời sống xã hội.

“Vai trò của ý thức pháp luật trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp ở

nước ta hiện nay” (Luận án tiến sĩ Triết học của Lê Hoàng Nam, 2014). Luận án

khẳng định, trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường đình hướng xã hội chủ

nghĩa hiện nay thì doanh nghiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc chăm

lo phát triển các doanh nghiệp là nhiệm vụ của tồn xã hội. Do đó, việc xây dựng và

hình thành văn hóa doanh nghiệp là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn hiện nay.

Tác giả cho rằng, có nhiều yếu tố dẫn đến hình thành văn hóa doanh nghiệp, trong

đó ý thức pháp luật giữ vai trò là nhân tố đặc biệt quan trọng. Nhằm làm rõ vai trò

của ý thức pháp luật, luận án đã phân tích cơ sở lý luận về ý thức pháp luật và vai

trò của ý thức pháp luật trong việc hình thành văn hóa doanh nghiệp ở nước ta hiện

nay. Trên cơ sở khảo sát tình hình văn hóa doanh nghiệp ở một số doanh nghiệp nhà

nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân… tác giả đã

làm nổi bật thực trạng vai trò ý thức pháp luật trong việc hình thành văn hóa doanh

nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Tác giả đã đề xuất một số quan điểm cũng như giải

pháp cụ thể nhằm nâng cao vai trò ý thức pháp luật trong việc hình thành văn hóa

doanh nghiệp nhằm xây dựng doanh nghiệp phát triển bền vững trong giai đoạn đẩy

mạnh sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Mặc dù đối tượng nghiên

cứu của luận án là vai trò của ý thức pháp luật với việc hình thành văn hóa doanh

nghiệp nhưng đây là tài liệu tham khảo có giá trị cho tác giả trong việc nghiên cứu

cơ sở lý luận của ý thức pháp luật cũng như thấy được vai trò to lớn của ý thức pháp

luật trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Tóm lại, tác giả các cơng trình nghiên cứu trên đã phân tích tương đối sâu

sắc và đầy đủ về cơ sở lý luận của ý thức pháp luật và giáo dục ý thức pháp luật;

đặc điểm, kết cấu, vai trò của ý thức pháp luật; tính độc lập tương đối của ý thức

pháp luật; mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với các hình thái ý thức xã hội



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Cấu trúc của luận án

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×