Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

Tải bản đầy đủ - 0trang

Trung Quốc và đón sứ thần nhà Thanh sang Việt Nam; danh mục phẩm vật sứ bộ

mang đi mang về; danh tính các sứ thần và số lượng thành viên trong mỗi sứ bộ; lộ

trình và diễn tiến đi sứ…Trong khi đó, Châu bản triều Nguyễn khơng chỉ gồm các

bản tấu sớ đã được nhà vua xem và phê duyệt, mà còn bao gồm cả những sắc, dụ,

chiếu, chỉ, những cơng văn, tờ trình (thân), những bản kê khai (kê), những văn bản

ngoại giao… cho phép bổ sung nhiều điều chi tiết và cụ thể mà các cơng trình trên

chưa khai thác và sử dụng hết. Đặc biệt, chúng ta phải nhắc đến những bản tấu,

phúc tấu của đình thần các bộ như bộ Công, bộ Hộ, hay những chỉ dụ của các vua

Nguyễn về việc thực thi chủ quyền của Việt Nam trên quần đảo Hồng Sa thơng

qua việc vãng thám, đo đạc, cắm mốc, vẽ họa đồ…Thậm chí, có nội dung bản tấu

trong Châu bản còn cho biết những hoạt động hằng năm nêu trên trong một số

trường hợp bị hoãn tháng khởi hành, chẳng hạn như năm Minh Mệnh thứ 19 (1838)

[17] hay năm Thiệu Trị thứ 7 (1847) [18]… Có thể nói, xét về mặt sử liệu học thì

Châu bản là tư liệu gốc mang giá trị đặc biệt mà các cơng trình biên soạn khác

khơng thể sánh được.

- Các cơng trình nghiên cứu đã được cơng bố có liên quan đến đề tài luận án

như: Các bộ thơng sử, các sách giáo trình dùng trong các trường đại học, sách

chuyên khảo, sách tham khảo, các bài nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí

khoa học có uy tín ở Việt Nam, các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ ở Việt Nam và

Trung Quốc…

- Nguồn tư liệu lưu trữ, tài liệu chép tay tại các trung tâm lưu trữ, các viện

nghiên cứu. Trong đó, đáng chú ý là những văn kiện, điển lệ về việc giao thiệp giữa

các triều Nguyễn và triều Thanh bao gồm: dụ, chế, sắc phong, chiếu, biểu, tấu khải,

thư, thơ… được tập hợp trong 大大关 (Bang giao lục), 大大大大大 (Vũ Đông

Dương văn tập), 大 大 大 大 (Như Yên văn thảo), 大大 (Văn tập)…hiện đang được lưu

trữ tại Viện nghiên cứu Hán Nôm.

- Các nguồn tài liệu thu thập được qua quá trình điền dã tại Huế và tại quê

hương của một số nhà ngoại giao tiêu biểu thế kỷ XIX.

* Phương pháp nghiên cứu



7



Để hoàn thành luận án này, tác giả đã sử dụng những phương pháp nghiên

cứu khoa học cơ bản sau đây:

- Phương pháp lịch sử

Đề tài nghiên cứu của luận án là quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt –

Trung dưới hai triều đại: triều Nguyễn ở Việt Nam và triều Thanh ở Trung Quốc

trong thế kỷ XIX, cách chúng ta ngày nay hơn một thế kỷ, nên phương pháp nghiên

cứu trước hết phải là phương pháp lịch sử cụ thể. Để bổ trợ cho phương pháp này,

luận án đã vận dụng thêm những phương pháp nghiên cứu khác như: phương pháp

so sánh, phương pháp liên ngành, phương pháp thống kê định lượng…

- Phương pháp so sánh

Để giải quyết thấu đáo đề tài này, đặc biệt là để tìm ra sự chuyển biến cũng

như rút ra được thực chất và đặc trưng của mối quan hệ ngoại giao Việt – Trung từ

năm 1802 đến năm 1885 thì đây là một phương pháp vơ cùng hữu hiệu. Trong luận

án này, tác giả đã sử dụng đồng thời cả so sánh lịch đại (giữa các giai đoạn trước,

sau) và so sánh đồng đại (giữa hai phía Việt Nam và Trung Quốc) để tìm ra được

những nét tương đồng và khác biệt trong quan hệ ngoại giao Việt – Trung qua hai

giai đoạn trước và sau năm 1858, cũng như rút ra được mối tương quan so sánh

trong tiềm lực, vị thế và cả thái độ của triều đình hai bên trong quan hệ ngoại giao

thời bấy giờ.

- Phương pháp liên ngành

Liên ngành là phương pháp liên khoa học, là sự thiết lập trên cơ sở kết hợp

mối quan hệ qua lại giữa các môn học, ngành học với nhau. Điều quan trọng của

phương pháp này là phải sử dụng đồng thời, hiệu quả các chuyên ngành, khơng

phân biệt chính, phụ. Đây là phương pháp vơ cùng cần thiết bởi muốn lí giải để hiểu

được thực chất hiện tượng lịch sử (trong đó có lịch sử ngoại giao) thì cần phải vận

dụng tốt kiến thức đa ngành, liên ngành. Với đề tài này, chúng tôi vận dụng phương

pháp liên ngành để nhìn nhận, lí giải, đánh giá cùng một lúc mối quan hệ ngoại giao

Việt – Trung thế kỷ XIX trên nhiều phương diện khác nhau và đặt các phương diện

ấy bình đẳng trong cùng một tổng thể chung với nhiều mối quan hệ tác động qua lại.

- Phương pháp thống kê định lượng



8



Phương pháp này được sử dụng khá nhiều trong luận án nhằm thống kê, định

lượng thơng tin, số liệu để tìm ra khuynh hướng biến chuyển và đặc điểm, thực chất

của mối quan hệ ngoại giao Việt – Trung. Chẳng hạn, để hiểu rõ mức độ suy giảm

của các hoạt động cầu phong, triều cống, lễ sính giữa hai nước Việt – Trung giai

đoạn sau năm 1858 so với giai đoạn trước năm 1858, chúng tơi đã cố gắng lượng

hóa mọi thơng tin có được từ tài liệu Việt Nam và Trung Quốc về những hoạt động

này ở cả hai giai đoạn. Hay để thấy rõ được lễ vật đáp lại của Thanh triều khơng

nhiều bằng so với vật phẩm dâng cống, lễ sính của các sứ đồn Việt Nam, chúng tơi

đã định lượng lễ phẩm dâng tiến và tặng vật giữa hai bên một cách cụ thể nhằm làm

căn cứ so sánh và rút ra nhận định. Hay để thấy được sự phổ biến và ưu thế vượt

trội của hoạt động thương mại kiêm nhiệm so với hoạt động thương mại thuần túy,

chúng tôi đã thống kê và định lượng số lần diễn ra các hoạt động này và những

thông tin liên quan đến chúng. Sau đó, từ những con số cụ thể mà rút ra nhận xét,

đánh giá một cách xác thực…

5. Đóng góp của luận án

Luận án sau khi hồn thiện có thể có những đóng góp khoa học và thực tiễn

sau:

- Đây là luận án đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện về mối

quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc suốt từ năm 1802 đến năm 1885.

Qua đó, luận án rút ra được những chuyển biến quan trọng cũng như đặc điểm, thực

chất của mối quan hệ ngoại giao Việt - Trung trong hơn tám thập kỷ đầy biến động

của thế kỷ XIX.

- Luận án đã bước đầu làm sáng tỏ vấn đề khoa học mà lâu nay vẫn còn đang

gây nhiều tranh cãi là, Việt Nam độc lập hay phụ thuộc trong quan hệ ngoại giao

với Trung Quốc? Đồng thời, luận án cũng bước đầu bác bỏ những suy luận cảm tính

trong giới nghiên cứu khi cho rằng: Mối quan hệ kinh tế Việt – Trung thế kỷ XIX là

một bức tranh “u ám” do chính sách “ức thương” và “Bế quan tỏa cảng” của triều

Nguyễn mang lại.

- Đặc biệt, những bài thơ, bài văn đi sứ, tiếp sứ gắn liền với tên tuổi của

những vị chánh, phó sứ tiêu biểu làm nên thành công của sự nghiệp ngoại giao triều



9



Nguyễn đã được luận án lần đầu tái hiện lại – điều mà trước đây chưa một cơng

trình nghiên cứu nào làm sáng tỏ.

- Luận án được thực hiện thành công sẽ giúp chúng ta có thêm nhiều bài học

kinh nghiệm quý báu trong việc hoạch định chính sách đối ngoại đúng đắn với nước

lớn Trung Hoa – một nước láng giềng có mối quan hệ ngoại giao lâu đời nhất trong

lịch sử dân tộc Việt Nam, nhằm đảm bảo an ninh quốc phòng cho Tổ quốc, đặc biệt

là khi quan hệ giữa hai nước hiện đang còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập cần tháo gỡ.

- Luận án sau khi bảo vệ thành cơng có thể được sử dụng để làm chuyên đề

giảng dạy về lịch sử quan hệ song phương giữa hai nước Việt - Trung cũng như

quan hệ đa phương giữa Việt Nam với các nước trong khu vực và trên thế giới.

6. Bố cục luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, phần Nội dung

của luận án gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2: Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc giai đoạn 1802 – 1858

Chương 3: Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc giai đoạn 1858 – 1885

Chương 4: Đánh giá về những chuyển biến của quan hệ ngoại giao Việt – Trung

(1802 - 1885)



10



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×