Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Lý do chọn đề tài

Lý do chọn đề tài

Tải bản đầy đủ - 0trang

Việt Nam vào đầu thế kỷ XIX chưa tham gia nhiều vào các mối quan hệ

quốc tế, những mối quan hệ trọng yếu của Việt Nam lúc bấy giờ chỉ giới hạn trong

khu vực, đặc biệt là với nước láng giềng Trung Quốc.

Có thể nói, trong lịch sử ngoại giao của dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay thì

ngoại giao với Trung Quốc ln chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng. Mối quan hệ

1



này trước hết phản ánh đường lối đối ngoại mang tính bắt buộc do hồn cảnh lịch

sử - địa lý đặc thù của hai quốc gia quy định.

Suốt hơn 1000 năm qua, kể từ sau thế kỷ X, khi Việt Nam giành được độc

lập, thoát ra khỏi đêm trường Bắc thuộc và bước vào kỉ nguyên dựng nước, thì

trong quan hệ giữa hai nước Việt - Trung đã từng xảy ra những cuộc chiến tranh do

các vương triều phong kiến Trung Quốc phát động nhằm mục đích thơn tính Việt

Nam, biến dải đất này thành quận huyện. Rốt cục, những cuộc chiến tranh ấy đều

kết thúc bằng chiến thắng của nhân dân Việt Nam. Song nếu tính về thời gian thì

những năm tháng chiến tranh đó cộng lại vẫn là ngắn so với những thế kỷ hồ bình

mà hai nước đã xây đắp. Dưới thời Nguyễn, mối quan hệ ngoại giao Việt - Trung từ

năm 1802 đến năm 1885 cũng nằm trong số những thời kỳ “hồ bình”, “bang giao

hảo thoại” nói trên. Tuy nhiên, chính trong thời kỳ “hồ bình” ấy cũng từng phát

sinh bao nhiêu chuyện gay cấn, như: Vấn đề tranh chấp, lấn chiếm đất vùng biên

giới; những mâu thuẫn kinh tế nảy sinh…Do đó, tìm hiểu về sự chuyển biến của

mối quan hệ ngoại giao Việt – Trung từ năm 1802 (năm triều Nguyễn thành lập)

đến năm 1885 (năm chấm dứt vĩnh viễn quan hệ thượng quốc - chư hầu giữa Việt

Nam và Trung Quốc theo Hoà ước Thiên Tân năm 1885 giữa Pháp với Trung Quốc)

tức là chúng ta đi vào khảo cứu về một thời kỳ lịch sử tiêu biểu cho những mối quan

hệ ngoại giao phức tạp giữa Việt Nam và Trung Quốc mà vừa mang những nét

chung của các thời kỳ lịch sử trước, lại vừa có những đặc trưng riêng ảnh hưởng

đến quan hệ ngoại giao ở những thời kỳ về sau.

1



Xem: Một số khái niệm có liên quan đến luận án – Phụ lục I



2



Trong các sách sử của Việt Nam và Trung Quốc từ trước đến nay đều có ghi

lại khá rõ quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia. Song trên thực tế, nhiều chính

khách ở Trung Quốc, nhiều cơ quan ngơn luận ở Bắc Kinh, thậm chí nhiều nhà

nghiên cứu ở các nước khác đã đề cập đến quan hệ ngoại giao Việt - Trung theo

những thiên kiến chủ quan, sai lệch với thực tiễn khách quan. Đặc biệt, khi xem xét

quan hệ chính trị giữa triều Nguyễn và triều Thanh thế kỷ XIX, vấn đề nổi cộm

được các nhà nghiên cứu tập trung kiến giải là trong quan hệ với Trung Quốc, Việt

Nam độc lập hay bị phụ thuộc? Đã có nhiều người khẳng định về sự phụ thuộc của

Việt Nam trong quan hệ chính trị với Trung Quốc lúc bấy giờ. Hoặc khi đi vào tìm

hiểu về mối quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và các nước trên thế giới thời Nguyễn,

từ xưa đến nay, khơng ít người đã nhìn nhận nó như một bức tranh “u ám” và xem

đó là hậu quả khơng thể nào tránh khỏi do chính sách “ức thương” và “bế quan tỏa

cảng” mang lại. Từ đấy lại có những suy luận rằng: Mối quan hệ kinh tế Việt –

Trung thời bấy giờ cũng không là ngoại lệ. Hơn thế, từ chỗ khẳng định sự phụ thuộc

của Việt Nam trong quan hệ chính trị với Trung Quốc, khơng ít nhà nghiên cứu

trong và ngồi nước đã khẳng định sự lệ thuộc của Việt Nam trong quan hệ kinh tế

và văn hóa với Trung Quốc hiện thời…Vậy, thực chất của mối quan hệ ngoại giao

Việt – Trung trên các phương diện: chính trị, kinh tế và văn hóa lúc này ra sao?

Nghiên cứu sâu sắc và nghiêm túc về vấn đề này là hết sức cần thiết.

Hơn thế nữa, bước sang thế kỷ XVIII, đặc biệt là từ đầu thế kỷ XIX, Việt

Nam và Trung Quốc đều bị lơi cuốn vào vòng xốy của thời đại mới. Đó là thời đại

mà “Những mối quan hệ tồn diện, sự phụ thuộc toàn diện đối với nhau giữa các

dân tộc đang phát triển, thay thế cho tình trạng cô lập trước kia của các địa phương

và của các dân tộc vẫn tự cung tự cấp” [20, tr.23]. Vì vậy, tìm hiểu về mối quan hệ

ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc thời kỳ này (1802 - 1885) sẽ giúp hiểu

thêm về quan hệ quốc tế trong thời đại mới - thời đại của giai cấp tư sản.

Không những vậy, nhận thức về một triều đại, nhất là muốn đánh giá công

lao hay hạn chế của triều đại đó cần phải nghiên cứu một cách tồn diện trên tất cả

các lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế, đến văn hố, xã hội thì mới có thể đi đến một kết

luận khách quan và khoa học. Do đó, tìm hiểu về quan hệ ngoại giao Việt – Trung



3



thời kỳ 1802 - 1885 sẽ góp phần vào việc nghiên cứu chung về triều Nguyễn, với

mong muốn có cái nhìn tồn diện hơn về công trạng và cả hạn chế của vương triều

phong kiến cuối cùng này trên một số lĩnh vực, nhất là lĩnh vực ngoại giao.

Đặc biệt, nghiên cứu và rút ra được thực chất của mối quan hệ ngoại giao

Việt - Trung thời bấy giờ cũng sẽ giúp cho việc hiểu biết về Trung Quốc ngày nay

được sâu sắc hơn, góp phần giúp Đảng và Nhà nước Việt Nam hoạch định nên

những chính sách đối ngoại đúng đắn với nước Trung Quốc láng giềng, phù hợp với

đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hoá và đa phương hoá các mối quan hệ

với tinh thần Việt Nam muốn là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách

nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Hơn thế, nghiên cứu về sự chuyển biến của quan hệ ngoại giao Việt – Trung

thời kì 1802 – 1885 một cách tồn diện còn là sự tiếp nối và phát triển hướng

nghiên cứu trước đây của tác giả luận án. Vào năm 2008, tác giả đã bảo vệ thành

công luận văn thạc sĩ về quan hệ ngoại giao Việt – Trung thời kì 1802 – 1885 trên

phương diện chính trị. Từ đó đến nay, tác giả đã tiếp tục mở rộng hướng nghiên cứu

này trên nhiều phương diện khác như kinh tế, văn hóa và đã có một số bài báo về

2



vấn đề này được cơng bố . Vì vậy, nghiên cứu về mối quan hệ ngoại giao Việt –

Trung thời kì 1802 – 1885 một cách sâu sắc, tồn diện chính là sự tiếp nối hướng

nghiên cứu nêu trên.

Với những ý nghĩa khoa học và thực tiễn đó, tác giả quyết định chọn đề tài

“Sự chuyển biến của quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc từ năm

1802 đến năm 1885” làm đề tài luận án của mình.

2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục tiêu nghiên cứu

- Luận án nhằm làm sáng tỏ sự chuyển biến của mối quan hệ ngoại giao giữa

Việt Nam và Trung Quốc từ năm 1802 đến năm 1885, rút ra được xu hướng, đặc điểm

và thực chất của sự chuyển biến ấy trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước thời kì

này.



2



Xem: Danh mục các cơng trình của tác giả luận án



4



- Hiểu được đặc điểm, thực chất của mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam

và Trung Quốc thời kì 1802 – 1885 sẽ góp phần giúp cho Đảng và Nhà nước Việt

Nam có được những chính sách đối ngoại đúng đắn, phù hợp với bối cảnh khu vực,

quốc tế hiện nay, góp phần xây dựng và phát triển kinh tế - văn hoá của đất nước,

đảm bảo an ninh quốc phòng cho Tổ quốc, nhất là khi quan hệ giữa hai nước hiện

thời đang tồn tại nhiều vấn đề bất cập.

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Để hiểu sâu sắc sự chuyển biến của mối quan hệ ngoại giao Việt – Trung

thời kỳ này, luận án sẽ tập trung giải quyết những nhiệm vụ chính sau đây:

- Nghiên cứu sự tác động của hồn cảnh lịch sử đến đường lối, chính sách

đối ngoại của triều Nguyễn đối với triều Thanh và ngược lại.

- Tái hiện một cách khách quan, chân thực về mối quan hệ ngoại giao giữa

Việt Nam và Trung Quốc trên các phương diện chính trị, kinh tế và văn hóa thời kì

1802 - 1885.

- Tập trung làm rõ những biến chuyển, thay đổi của mối quan hệ ngoại giao

Việt – Trung trước và sau năm 1858 trên những phương diện cơ bản.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những biểu hiện của sự chuyển biến

trong quan hệ ngoại giao Việt – Trung từ năm 1802 đến năm 1885. Trong đó, luận

án đi sâu tìm hiểu về sự chuyển biến ấy trên các phương diện cơ bản: Chính trị,

Kinh tế và Văn hóa.

* Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu được xác định là từ năm 1802 đến năm 1885 (tức là

từ khi triều Nguyễn được xác lập vào năm 1802, mở đầu mối quan hệ giữa hai

vương triều phong kiến: triều Nguyễn ở Việt Nam và triều Thanh ở Trung Quốc,

đến năm 1885 là mốc đánh dấu sự chấm dứt vĩnh viễn quan hệ thượng quốc - chư

hầu giữa Trung Hoa và Việt Nam theo Hồ ước Thiên Tân kí giữa Pháp và triều

đình Mãn Thanh (tháng 6 - 1885)).



5



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Lý do chọn đề tài

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×