Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
I.Sự GẶP GỠ GIỬA THƠ VÀ TUỎI THƠ

I.Sự GẶP GỠ GIỬA THƠ VÀ TUỎI THƠ

Tải bản đầy đủ - 0trang

căn cứ đ ể các n h à s ư p h ạ m tìm kiếm xây dựng các {thương pháp

cho trẻ m ẫ u giáo Liếp xúc với thơ một cách hiệu quả.





T rẻ và th d là h a i ý niệm thường gắn liền với nhau. Đã noi



đến trẻ là nói đ ến thơ, nói dến sức sơng trẻ trí tương tượng mị,

v ầ n điệu trẻ, với tá m hồn luôn luôn trẻ. Là “bài thơ của cuộc

đời”, tr ẻ có t h u ậ n lợi là ngay cách nhìn, cách cảm, cách nghĩ của

các em đã d ẵ n các em đến ngưỡng cửa của thơ ca. Thơ lồ cách

cảm và hiểu t h ế giới, cuộc sống c ủ a người nghệ sĩ. Người ph át

ngôn tron g bài thơ (n h â n v ậ t trữ tình) thường lấy mình làm

t r u n g t â m nhìn về t h ế giới, quy t h ế giới về mình, hoà n h ậ p vào

t h ế giới khách q u a n khô ng p h â n biệt chủ thể, khách thể. Tinh

t r ạ n g b ấ t p h â n này là m ộ t đặc trư n g của thơ. N h à thơ Xuân

Diệu đ ã từ n g viết:

"M ây biếc vế đâu bay gấp gấp

Con cò trên ruộng cánh p h â n v â n ”

“P h â n v â n ” là điệu c ủ a tâ m hồn chủ thể. ồ đ ây nó hồ

n h ậ p đối tượng k h á ch thể, th ể hiện tâm trạng, nỗi niềm.

H iện tượng vừa n êu t r ê n theo cách gọi c ủ a Piegiê n h à lâm

lý học nổi tiếng ngưòi T h u ỵ SI là “tính tự kỷ, hoặc qụy ng ã”. Một

sô’ n h à nghiên cứu lý lu ậ n văn học gọi đó là n ă n g lực “nội cảm”

t h ế giới - mội kiểu tư duy thơ.

Cuộc sống con người làm thơ càng phong phú, sức “nội cảm”

c à n g m ạ n h , thơ càng hay. Ở đáy có gì giơng với tư duy trẻ 3-6

tuổi. T ính “t ự kỷ” hay “ý thức b ản ngã” r ấ t cao, khiến trẻ mầu

giáo lấy m ìn h làm tr u n g tâ m dể nhìn nhân t h ế giới xung quanh.

Vói cách n h ìn “v ậ t ngã đồng n h ấ t”, khi cảm t h ụ vàn học. trẻ hoà

đ ồ n g vào các n h â n vật, ho à mình trong các h ìn h tượng, dồng

n h ấ t, biến mình trong đó. K hả n ă n g đồng hố ấy khiến trê có

94



t h e g iao c á m với t h ế Ịĩiói n g h ẹ t h u ậ t t r o n g t á c p h ẩ m , d ể có t h ể



bọv lộ một rách hiổu về t h ế giới bang ngôn ngữ r ấ t thơ của

mình: "biến là dòng sơng chỉ có một b(Y\ Vậy nên thơ đi được vào

tliẽ ụ,\Ô\ tam hồn trò. trỏ đơn với thơ như một lẽ tự nh iên, và

cám hiếu lỉược một đơi phần trong đó.

* Ngay từ khí còn nằm tro n g nơi. được t ắ m tro n g n h ữ n g lời

h á t ru r ù a bà. của mọ. trẻ đ ã được sông tron g một th ê giỏi trà n

ngập những 1 Ừ1 ru điệu ngâm, để lại trong d ầ u óc non trê của

các em nh ữn g ấn tượng d ầ u tiên -v ề nh ạc điệu, n h ịp diệu...

Tiêng ru vêu thương ây trở th à n h tiếng nói t h â n thuộc của bà,

của mẹ. nó gần gũi. là nguồn nước trong làn h tưới m á t Lâm hồn

con tre.

- Ba tuổi, ròi vòng tay mẹ, bé đến trường m ẫ u giáo. Bước

VÌIO mỏi trường mỏi với bao nỗi hồi hộp. th ắ c mắc, th ơ ca giúp

trê gnìi toả những lo âu ấy. Trẻ được nghe cô giáo dọc thơ. ru

bang thơ. N hững lòi thơ, n h ữ n g âm th a n h tr ầ m bổng êm ái,

nh ữn g cánh, những người q u e n thuộc, gọi n h ữ n g xúc cảm, tình

cảm th án th iết ỏ tre. Chúng hân hoan, dọc theo và t h ậ t sự vui

mừng. Rò rà n g thơ th oả m ãn nhu cầu tinh t h ầ n của trẻ.

- Thơ có kh ả n ă n g đem đến cho trỏ n h ữ n g điểu tố t lành.

Thơ gới nhữ ng xúc cảm lành m ạnh, m ang đến n h ữ n g tình cảm

cao đẹp, tạo dựng cho trẻ phong cách sống. Thơ giúp t r ẻ n h ậ n

ih ử r thô giới phong p h ú với các mối q u a n hệ, gợi ra n h ữ n g liên

tưởng dộc đáo. Thơ góp p h ầ n giáo dục th ẩ m m ỹ và bồi dưỡng

vỏn ngôn ngữ nghệ t h u ậ t cho trẻ.

• Thơ gán với tiếng mẹ đẻ và “thực chất, là một h ìn h thức

được tơ chức có tình cảm của lời nói” (Gưvơ), thd làm giàu tiếng

nói rho trỏ. Tiếng Việt là ngôn ngữ r ấ t giàu đẹp và p h o n g phú.

95



ngôn n g ữ thơ g ià u sứ c biểu cảm , h à m xúc. giàu ầm th a n h , nhịp



điệu. Tiếp xúc vói ngơn ngữ thơ, trong khi cảm thụ trò em dược

n h e n lên h ử n g t h ú sán g tạ o t ừ tổng hoà dư vang n h ữ n g âm

t h a n h diụ ngọt. Bước đầu là các em nghe thớ, tự đọc bài thcí dã

ghi nhố, d ẫn đến làm thư. Trong s á n g tác thơ ca. cảm xúc là yêu

tô q u a n trọng q u y ế t định đ ầ u tiên, khơng có cảm xúc thơ, khơng

th ể có thơ.

Một n h à v àn đã nói: “Kẻ n à o ngắm h à n g ngàn buổi binh

minh m à khôn g sa y đ ắ m buổi nào. ngắm h à n g ngàn buổi hồng

hơn không say m ê kinh ngạc một buổi nào. ké ấy mà viết văn,

t h ậ t khó”.

N h ư vậy là trưốc t ấ t cả mọi điều, mở đầu nguồn cảm hứng

sán g tạo của n h à thơ chính là sự ngạc n h iê n sav đắm trước con

người, trước cuộc sống. Vì thế, ngạc nhiên phải dược coi !à thưỏc

đo n ă n g lực s á n g tạ o của nh à thơ. Tuổi thđ, buổi bình minh của

cuộc đời là giai đoạn đ a n g h ìn h th à n h n h ữ n g tình r ả m nhộn

thức đ ầu tiên vê t h ê giới. Trẻ em đ ến với cuộc đời bằng “đơi m.ít

x a n h non” mở to n h ư lần đ ầ u tiên nhìn vào t h ế giới. Vì t h ế với

n h ữ n g h iện tượng bình thường đơn giản, các em vẫn ln có

được n h ữ n g xúc c ả m mới lạ t r à n đầy. Hơn ai hết. trỏ thơ luôn

ngạc nhiên trước cuộc sống, điều m à người lớn chúng ta nhiốu

khi khơng có (tược. Trẻ em đến với cuộc sơng, trong lòng m ang

ngọn lửa k h á t k h a o hiểu biết, k h á m p há và ham muốn diỗn I.ả

n h ữ n g n h ậ n thức v à cảm xúc c ủ a m ình b ằ n g các hình th ứ r nghệ

t h u ậ t m ột cách t ự nhiên. “Thơ ca vốn là tiếng nói hồn n h i ê n

n h ấ t của con người trước cuộc đời và tròi đ ấ t ” (Tố Hữu), cho ní:n

việc tr ẻ thơ tìm đ ế n với thơ ca n h ư một quy lu ậ t của tự nhiên,

c ủ a đời sống.

96



VỚI t ấ t cá nhữ ng lý lẽ t r ê n có thể k h ả n g dịnh: Thơ r ấ t p h ù

hợp với tuổi thơ. Thơ và t r ẻ r ấ t dễ gặp nhau. Thơ ca góp p h ầ n

làm giắu n h â n cách trẻ .



II.



NHỮNG



PHƯƠNG



PHÁP



DẠY



THƠ



CHO



TRỀ



M Ẫ U G IÁ O

1. N h ừ n g đ ị n h h ư ớ n g v ể p h ư ơ n g p h á p d ạ y t h ơ c h o t r ẻ

Tác ph ẩm văn học nói chung và thơ nói riêng góp p h ầ n vào

m ục đích giáo dục nghệ th u ậ t, p h á t triển hồn thiện ngơn ngữ

cho trẻ. Dạy thơ cho trẻ m ẫ u giáo gồm hai q uá tr ì n h có liên

q u a n m ậ t thiết với nhau : nghe tác p hẩm và tái tạo lại nh ữn g

tác phẩm được nghe (có nghĩa là trè tự đọc thuộc diễn cảm thơ),

( ' h ấ t lượng tái tạ o lại tác phẩm một cách sán g tạo p h ụ thuộc

vào mức độ lĩnh hội tác p h ẩ m của trẻ. T rẻ em chỉ có thể, th ể

h iện ý tưởng mà chúng hiểu, những tình cảm m à c h ín h chúng

tr à i nghiệm. Do đó càng hiểu sâu, toàn diện tác p h ẩ m thơ chúng

càng có th ể đọc m ột cách diễn cảm, sán g tạo.

Yêu c ầ u và hiệu quả c ủ a phương p h á p dạy thơ cho t r ẻ là

n h ằ m mục dích làm cho t r ẻ cảm n h ậ n hiểu biết c h ấ t thơ nói

chung và n g à y c à n g ghi nhớ tồn tr ữ được n h ữ n g biểu hiện đa

d ạ n g phong phú vể ch ất thơ, lời thơ từ trong các bài th ơ cụ thể.

r h á i vạn d ụ n g được sức m ạ n h riêng của t r ẻ thơ để p h á t triể n ỏ

trẻ năng lực nhận, biết, suy nghi, nói n ă n g và h o ạ t động nghệ

t h u ậ t như đọc thơ, diễn cảm, p h á t biểu cảm nghĩ vể bài thơ,

m in h hoạ thcỉ bàng tra n h vẽ...Trong quá trìn h dạy th ơ cho trẻ

phui bù lại những thiếu h ụ t trong cảm th ụ thơ của trè. T rẻ chưa

tự m ình đọc thơ nên sự cảm th ụ thị giác bị h ạ n chế. Để k hắc

97



phục điều đó, giáo viên cần k ế t hợp phương pháp minh hoạ

tra n h ảnh trong khi dạy thơ cho trẻ. Phải h ế t sức chú ý khi vận

dụng phương p h á p trực quan không nên làm phân tá n chú ỹ

của trẻ vào đồ d ù n g dạv học n h ư rối, búp bê... Trẻ tự đọc thuộc

bài thơ nhờ trí nhố, đọc thuộc lòng nhiều lần sẽ làm hiện lên

trong óc trẻ n hữ ng hình ảnh, tình ý và tương quan giữa chúng

một cách sáng tỏ n h ư m ắ t các em được nhìn thấy. Có th ể nói đây

là phương pháp trự c quan bằng lời (ngơn ngữ nói, đọc cần đượ<:

coi trọng ). Thơ làm ra để đọc không phải đ ể nhin hoặc dọc thầm,

và đặc trư ng lời nói nghệ th u ậ t của thơ giầu cảm xúc, vang vonỵ

th à n h nhạc điệu, quyện hoà giữa âm t h a n h và nghĩa từ, giữa

giọng điệu và sự biểu lộ tâm hồn, nên phương pháp đọc thơ có vat

trò to lớn để p h á t huy tối đa sức nghe khi dạy thơ cho trẻ.

2. P h ư ơ n g p h á p đ ọ c t h ơ c h o t r ẻ n g h e

Trẻ chưa tự m ìn h đọc thơ nên sự cảm th ụ trông chờ vào cô

giáo. Việc đọc thơ cho trẻ nghe đòi hỏi cơ giáo cần nắm vững lý

luận về đọc có n g h ệ t h u ậ t các tác p hẩm v ăn học. Cần xác định

nội dung, tư tưỏng ch ủ đạo của tác p h ẩ m đ ể xác định giọng điệu

chủ đạo của bài thơ. T rên nền giọng điệu ấy xác định âm điệu,

nhịp điệu và có cách trìn h bày tác ph ẩm m ột cách nghệ thuật.

Đọc tác p h ẩ m có nghệ t h u ậ t bao h à m cả việc đọc đúng, ctọc

hay, đọc diễn cảm. Đọc thơ cho trẻ nghe, cô giáo cần cô' gắng làm

sán g tỏ tư tưởng c ủ a tác phẩm, th ể hiện mối quan hệ xúc cảm

và sự hiểu biết s â u sắc của cá n h â n đối vối tác phẩm. hướnR

việc đọc vào t r ẻ để tă n g thêm sức truy ền cảm, gây ấn tượng

thính giác bằng giọng đọc. Thơ có đặc tr ư n g riêng, ngôn ngữ tho

h à m súc, âm hưởng và vẻ đẹp của ngôn ngữ khơng phải chì do

nhạc điệu, nhịp điệu mà còn cả vần điệu nối các câu thơ với

98



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

I.Sự GẶP GỠ GIỬA THƠ VÀ TUỎI THƠ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×