Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Sự hình thành và phát triển của Civil Law

Sự hình thành và phát triển của Civil Law

Tải bản đầy đủ - 0trang

Slavian, luật La Mã. Đặc biệt, phần lớn các bộ tộc ở Tây Âu đã bị

người La Mã đô hộ trong suốt 4 thế kỉ nên luật La Mã cổ đại đã

có ảnh hưởng lớn ở đây. Mặc dù thế Tây La Mã đã sụp đổ vào

năm 476 nhưng đế chế Đơng La Mã vẫn tồn tại. Năm 528,

Hồng đế ĐƠng La Mã Justinian đã ra lệnh hệ thống hóa và

củng cố luật La Mã. Kết quả là đã tạo nên cơng trình pháp luật

lớn mang tên Corpus Juris Civilis bao gồm 4 phần: Code,

Digeste, Institutes và Novels được công bố từ năm 529 đến năm

534.

Nhìn chung, giai đoạn này pháp luật còn giản đơn, còn lẫn

lộn giữa quy phạm đạo đức, tơn giáo và pháp luật. Luật pháp

thời kì này chịu ảnh hưởng sâu sắc các tư tưởng tôn giáo, nhiều

quốc gia lấy luật lệ nhà thờ làm luật lệ nhà nước.

3.2. Giai đoạn phát triển pháp luật thành văn từ thế

kỉ XIII đến cuối thể kỉ XVIII

Cuối thế kỉ XII, các thành phố châu Âu bắt đầu phát triển

và cùng với sự phát triển đó là sự gia tăng các hoạt động

thương mại và giao lưu giữa các dân tộc châu Âu lục địa. Hoạt

động buôn bán, thương mại và sự phát triển dân cư thành thị

(civitas) tạo ra nhu cầu cần phải phân biệt giữa tôn giáo, đạo

đức và pháp luật. Đáng chú ý là giai đoạn văn hóa Phục Hưng

bắt đầu từ thế kỉ XIII – XIV xuất phát từ Italia sau đó lan dần

sang các nước lục địa châu Âu. Các nhà tư tưởng lúc này muốn

những giá trị đích thực của luật La Mã chấn hưng, phát triển.

Thời kì phục hưng của luật La Mã được đánh dấu bằng sự kiện

Bộ tổng luật Corpus Juris Civils được nghiên cứu và đem vào

giảng dạy tại các trường đại học tổng hợp châu Âu.

Giai đoạn từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVIII là giai đoạn hình

thành hệ thống pháp luật thống nhất của châu Âu. Vào đầu thế

kỉ XIII, không những ở châu Âu mà các nước thuộc lục địa châu



âu cũng khơng có một hệ thống pháp luật thống nhất. Nguyên

nhân của tình trạng này là mỗi quốc gia đều áp dụng pháp luật

tập quán cho các vùng, miền khác nhau. Trên cơ sở ảnh hưởng

sâu rộng của Corpus Juris Civils, hệ thống pháp luật chung của

châu Âu đã ra đời và được gọi là Jus Commune.

3.3. Giai đoạn pháp điển hóa pháp luật và phát triển

mở rộng ngoài lục địa châu Âu (cuối thể kỉ XVIII, đầu thế

kỉ XIX đến nay)

Đây là giai đoạn được đánh dấu bằng những văn bản pháp

luật quan trọng, là cuộc cách mạng lớn trong sự phát triển tư

tưởng pháp luật của nhân loại. Trước hết phải kể đến Bản tuyên

ngôn nhân quyền và dân quyền năm 1789 của Pháp. Những quy

định cơ bản của Ban tuyên ngôn nổi tiếng này đã trở thành

những nguyên tắc cơ bản của các bản hiến pháp của các quốc

gia lục địa châu Âu và nhiều nước khác trên thế giới.

Sang thế kỉ XIX, hệ thống pháp luật châu Âu diễn ra xu

hướng pháp điển hóa mạnh mẽ. Nổi bật nhất là ở pháp, người ta

đã xây dựng được khoảng 40 bộ luật và đặc biệt là sự ra đời của

các Bộ luật Dân sự Pháp (Bộ luật Napoleon 1804) Bộ luật được

coi là kinh điển cho các nước Civil Law. Ngoài ra q trình pháp

điển hóa pháp luật cũng diễn ra mạnh mẽ ở Đức và ảnh hưởng

đến các quốc giai khác.

3.4. Sự phát triển của dòng họ Civil law ra ngoài

châu Âu

Do nhiều quốc gia châu âu như Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha, Bồ

Đào Nha, hà Lan, Italya có nhiều thuộc địa ở các châu lục khác

nên dòng họ pháp luật Civil law đã có điều kiện để phát triển

sang các châu lục khác. Ở châu Phi chịu ảnh hưởng lớn từ Pháp,

Bỉ, Tây ban Nha… Ở châu Mỹ, những thuộc địa của Tây Ban Nha,

Bồ Đào Nha, Pháp, Hà Lan là những vùng lãnh thổ tiếp nhận các



chế định pháp luật thuộc dòng họ Civil law và xây dựng các bộ

luật theo các hình mẫu của châu Âu. ở châu Á, dòng họ Civil law

cũng được tiếp cận ở nhiều khu vực lãnh thổ khác nhau.

Ngày nay, Civil Law được áp dụng tại nhiều nước trên thế

giới, bên cạnh đó cũng có những học tập từ những hệ thống

pháp luật khác trên thế giới, đặc biệt là hệ thống Common Law.

Qua đâu chúng ta có thể thấy, Civil Law được mở rộng ra thế

giới thông qua hai con đường chủ yếu đó là: Mở rộng thuộc địa

(chủ yếu) và do sự học hỏi văn minh pháp lí phương Tây của các

nước.

4. Nguồn của Civil Law

Theo quan điểm thực tiễn về nguồn pháp luật, nguồn của

hệ thống pháp luật Civil law bao gồm một số nguồn sau:

Thứ nhất, Pháp luật thành văn, đây là nguồn quan trọng

nhất trong trong hệ thống các nguồn luật của dòng họ Civil Law.

Nguồn pháp luật thành văn trong dòng họ Civil law bao gồm các

loại văn bản sau: Hiến pháp (Constitution); Các công ước quốc

tế (Traité internationale; Bộ luật (Code); Luật (Loi); Sắc lệnh

(Décret); Nghị định (Ordonnance); Quyết định (Décision) do

tổng thống ban hành; Quyết định (Arrêté) do các bộ trưởng, thị

trưởng ban hành; Các chỉ thị (Directive) của cấp trên với cấp

dưới; Các thông tư (Circulaire) của cấp trên với cấp dưới và phần

lớn thơng tư mang tính bắt buộc thực hiện.

Thứ hai, Tập quán pháp luật (La coutume), đó là những

quy tắc xử sự hình thành một cách tự phát, tồn tại từ lâu đời,

được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác, trở thành thói quen

tự nhiên và mang tính bắt buộc chung như quy phạm pháp luật.

Trong hệ thống pháp luật lục địa châu Âu, tập quán pháp luật có

thể chia làm ba loại: Tập quán áp dụng đương nhiên (Praeter

legem); Tập quán áp dụng theo sự dẫn chiếu của pháp Luật



(Secundum legem); Và tập quán



trái pháp luật (Adversus



legem).

Thứ ba, Án lệ (Jurisprudence), là bản án đã tuyên hoặc sự

giải thích, áp dụng pháp luật được coi như tiền lệ làm cơ sở để

các thẩm phán sau đó có thể áp dụng trong các trường hợp

tương tự. Hiện nay, ở nhiều nước lục địa châu Âu đã có các

tuyển tập án lệ chính thức và án lệ càng ngày càng được khẳng

định là một trong những nguồn không thế thiếu của pháp luật.

Thứ tư, Học thuyết (La doctrine), trong quá khứ, học thuyết

đã từng là nguồn chính của hệ thống pháp luật lục địa châu Âu.

Các nguyên tắc pháp luật chính đã ra đời trong khoảng thế kỉ

XIII – XVIII do các trường đại học châu Âu xây dựng nên. Cùng

với sự thắng lợi của các tưu tưởng dân chủ tư sản và sự ra đời

của các bộ luật cơ bản của Pháp vào đầu thế kỉ XIX sụ thống trị

của học thuyết được thay thế bằng sự thống trị của luật.

Ngày nay, học thuyết khơng còn là nguồn chính của pháp

luật, tuy nhiên nếu xem xét pháp luật theo nghĩa rộng là đại

lượng của cơng bằng, cơng lí thì học thuyết vẫn là nguồn quan

trọng.

Thứ năm, các nguyên tắc chung của pháp luật (Principes

généraux du droit), đó là các ngun tắc có thể thành văn và

khơng thành văn được chấp nhận trong luật quốc gia của hầu

hết các nước. Các nguyên tắc chung có thể được thể hiện trong

hiến pháp, các bộ luật và các luật, tuy nhiên cũng có nhiều

ngun tắc chung của pháp luật khơng được thể hiện trong

pháp luật thành văn hiện hành mà có nguồn gốc từ án lệ hoặc

luật La Mã cổ đại.

II. Sự ảnh hưởng của Civil law đến hệ thống pháp luật

Việt Nam

1. Sự ảnh hưởng của Civil law đến Việt Nam



Kể từ khi hình thành Civil law đã phát triển và ảnh hưởng ra

ngoài châu Âu với sự xâm chiếm mở rộng thuộc địa của các

nước tư bản phương tây. Do nhiều quốc gia Tây Âu như Pháp, Bỉ,

Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Italia có nhiều thược địa ở

các châu lục khác nên dòng họ pháp luật Civil law đã có điều

kiện thuận lợi để phát triển sang các châu lục khác. Ở các nươc

Đơng Dương nói chung và ở Việt Nam nói riêng chịu ảnh hưởng

của Civil law chủ yếu thông qua hệ thống pháp luật của nước

Pháp vì Việt Nam từng là thuộc địa của Pháp.

Pháp luật Pháp đã có những ảnh hưởng với quá trình xây

dựng và thực hiện pháp luật ở Việt Nam như sau:

Thứ nhất, ảnh hưởng của văn hoá pháp luật Pháp vào hoạt

động lập hiến ở Việt Nam. Vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX,

do ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản Pháp, đặc biệt là Bản

Tuyên ngôn Dân quyền và công dân quyền của nước Pháp 1789,

Hiến pháp 1791 và các bản Hiến pháp tiếp theo của Pháp, giới

trí thức Việt Nam đã tranh luận sôi nổi về việc xây dựng một

bản Hiến pháp cho Việt Nam. Sau khi Cách mạng Tháng 8 thành

công, mơ ước của người dân Việt Nam về một bản Hiến pháp

cho người dân Việt Nam đã có điều kiện biến thành hiện thực.

Chỉ sau một thời gian ngắn sau khi thành lập nước Việt Nam dân

chủ cộng hoà, dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bản

Hiến pháp 1946 đã được xây dựng. Đây là bản Hiến pháp kết

tinh được những tinh hoa của hiến pháp tư sản, đặc biệt là các

bản Hiến pháp đầu tiên của nước Cộng hoà Pháp.

Thứ hai, ảnh hưởng của pháp luật Pháp với việc xây dựng và

thực hiện các bộ luật dân sự ở Việt Nam. Trong thời thực dân

Pháp đô hộ, dưới sự ảnh hưởng của Bộ luật Dân sự Napoleon



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Sự hình thành và phát triển của Civil Law

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×