Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
"Văn hoá xấu hổ" được sinh ra từ thế giới

"Văn hoá xấu hổ" được sinh ra từ thế giới

Tải bản đầy đủ - 0trang

3. Sự khác nhau

Có thể nói người tiên phong cho các khái niệm văn hóa này là nhà nhân chủng

học về văn hóa, Ruth Benedict, người Mỹ.

Có thể tóm tắt như sau:

Guilt-culture (VH tội lỗi)

Còn tơi tin rằng:

Tơi khơng làm điều đó

Tơi làm điều đó



Nếu mọi người tin rằng:

Tơi khơng làm điều đó

Tơi làm điều đó

Khơng sao

Tơi sẽ bảo vệ mình

Tơi cảm thấy có tội dù Tơi cảm thấy có tội và sẽ bị



Shame-culture (VH xấu hổ)

Còn tơi tin rằng:



thế nào

trừng phạt

Nếu mọi người tin rằng:

Tơi khơng làm điều đó

Tơi làm điều đó

Tơi thấy xấu hổ và bị coi



Tơi khơng làm điều đó



Khơng sao



Tơi làm điều đó



khinh (bởi mọi người tin là



tơi có tội)

Chẳng ai biết nên tơi Tơi cảm thấy có tội và sẽ bị

khơng xấu hổ



trừng phạt



Sự khác biệt cơ bản sẽ là: Cá nhân trong mỗi dạng văn hóa sẽ hành xử khác khi

đánh giá của cộng đồng khác với đánh giá của chính cá nhân đó. Đó là trường hợp cá

nhân tin mình khơng có lỗi trong khi cộng đồng tin là có và ngược lại.

Người thuộc văn hóa tội lỗi sẽ phản bác (thậm chí rất mãnh liệt) khi bị oan và

cảm thấy tội lỗi cả khi không ai biết tội của họ. Với họ, động lực ưu tiên là nội lực, là

nhận thức của chính họ. Nhận thức bên ngòai khơng quan trọng. Họ coi trọng thực tế

hơn cái biểu hiện bên ngoài.

Với người thuộc văn hóa xấu hổ họ sẽ xấu hổ cả khi bị oan và không xấu hổ khi

người khác không biết lỗi của họ. Với họ, lỗi thực không phải cái để suy nghĩ. Họ coi

trọng thể hiện bên ngòai hơn thực tế.

Văn hóa tội lỗi nhấn mạnh vào trách nhiệm cá nhân, không ảnh hưởng bởi định

kiến của xã hội hay những điều đã được xã hội phê duỵệt. Văn hóa tội lỗi liên quan

đến sự thật, pháp lý và bảo tồn quyền cá nhân.

Cá nhân và cộng đồng trong sự phát triển văn hóa

Nó cũng cho thấy sự phán xét bên trong của cá nhân mới đóng vai trò quan trọng

trong hành xử. Do vậy dạng văn hóa này thích hợp với xã hội đề cao tự do cá nhân

5



(individualistic society). Cảm giác tội lỗi sẽ giữ con người khỏi những việc làm sai

trái. Tuy nhiên nó cũng nguy hiểm khi người ta nhận thức sai.

Trong nền văn hóa xấu hổ, các tập tục xã hội phát triển xung quanh các ý niệm

liên quan mật thiết đến nhận dạng về cộng đồng. Dạng văn hóa này thích hợp với xã

hội đề cao cộng đồng (collective society). Trong văn hóa xấu hổ, cái mọi người tin

(hay nghĩ) quan trọng hơn.

Cá nhân thường đặt tiêu chuẩn sống cho mình dựa vào khát khao được tôn trọng

hoặc tránh bị xấu hổ lên trên mọi thứ. Những động cơ này làm người ta buộc phải sống

tốt theo mong đợi của xung quanh nhưng cũng dễ làm người ta liên quan đến những

việc sai trái có thể che giấu được.

Về mặt tâm lý, người phương tây cho rằng cảm giác tội lỗi được coi là cảm xúc

"cao cấp" hơn cảm giác xấu hổ. Xấu hổ hay tội lỗi đều là cảm giác tinh thần về trách

nhiệm cá nhân, nhưng cảm giác tội lỗi diễn tả trách nhiệm theo chủ quan và vì vậy

khuyến khích sự thay đổi nhân cách một cách tích cực.

Xã hội với văn hóa xấu hổ là xã hội hướng đạo con trẻ bằng cách tạo tâm lý xấu

hổ và mối đe dọa bị tẩy chay. Đồng thời điều hành người lớn cũng bằng tâm lý đó. Xã

hội với văn hóa tội lỗi được điều hành bằng cách tạo ra và duy trì cảm giác tội lỗi đối

với hành vi mà cá nhân tin là không được xã hội phê duyệt và chắc chắn bị lên án (dẫn

đến việc trước sau cũng sẽ bị trừng phạt).

Kết luận của nhà nhân chủng học Ruth Benedict về xã hội Nhật với văn hóa xấu

hổ đặc trưng đã bị nhiều học giả Nhật ngày nay phản đối và bác bỏ. Nhưng những khái

niệm về hai dạng văn hóa trên rất có ích trong phân tích hành vi của cá nhân và cộng

đồng liên quan đến nghiên cứu về văn hóa.



6



III. VĂN HĨA XẤU HỔ CỦA VIỆT NAM

Từ trước đến nay, chúng ta chỉ thường thấy các cụm từ: văn hóa giao thơng, văn

hóa học đường, văn hóa ứng xử,… hay mới đây nhất là văn hóa từ chức, chứ chưa có

nói tới văn hóa xấu hổ. Theo nghiên cứu tâm lý xã hội thì cảm giác xấu hổ có từ thời

tiền sử và là một phần cho sự phát triển của xã hội. Xấu hổ giúp kìm hãm sự phát triển

tiêu cực, tránh làm tổn hại đến quan hệ của xã hội thông qua chuẩn mực chung. Như

vậy, xấu hổ liên quan đến sự sinh tồn của con người và tạo lập nên yếu tố văn minh

trong xã hội hiện đại.

Trong văn hóa ứng xử của người Việt trước người Việt, người Việt trước bạn bè

thế giới đang có những hành vi thiếu văn hóa, dần đánh mất đi bản sắc dân tộc. Chúng

ta đã vơ tình hay cố ý đánh rơi đi sự tự trọng, xấu hổ khi làm một việc sai trái. Chắc

hẳn, nhiều người còn nhớ: Những khn mặt rạng rỡ khi nhặt được bia ở Đồng Nai

năm 2013, tình trạng hỗn loạn leo hàng rào vào công viên Hồ tây tắm miễn phí năm

2015, cảnh tranh cướp ở đêm phát ấn đền Trần, vỡ trận ở đền Hùng năm 2016, chặt

chém khách du lịch nước ngoài… và gần đây là sự việc bán gói bánh rán với giá “trên

trời”, 700.000 ngàn đồng cho khách du lịch.

Chắc sẽ có người nói tác giả ở đây “vơ đũa cả nắm”, nhưng sự thật cho thấy

nhiều người hiện nay đang có những cư xử văn hóa một cách yếu kém. Hình ảnh đất

nước và con người Việt Nam nếu không thay đổi, thì chỉ hiện hữu một hình ảnh xấu,

để khi họ nhắc đến Đất nước này, con người này thì chỉ là những cái lắc đầu ngao

ngán, hoặc “một đi không trở lại”.

Điều quan trọng nhất, đó là cần dạy con người ta biết xấu hổ về hành vi lỗi lầm

của mình từ trong giáo dục nhà trường. Để những cá nhân khơng những có trình độ

kiến thức, mà còn phải có lòng tự tơn dân tộc. Đừng vì q tham lam mà ra nước ngoài

tranh thủ “nhảy” hết đồ này, vật kia trong siêu thị, cửa hàng. Đừng vì sự ích kỷ mà tìm

mọi cách để tìm sơ hở của người khác, lấy làm của riêng. Để rồi, truyền thông trong

nước lại đưa tin, không chỉ đưa một, hai lần mà rất nhiều lần. Hãy thức tỉnh, hãy xấu

hổ về hành vi cá nhân của mình và dân tộc mình.

Có quá nhiều phố văn hóa mà lại chẳng văn hóa chút nào

Sẽ rất nhiều người nghe câu “đua nhau trở thành phố văn hóa giờ lại trở thành

một tệ nạn xã hội”, nhưng có lẽ chúng ta cần nhìn nhận đúng câu nói này. Bởi “bệnh

7



thành tích” của người Việt chúng ta đã trở thành một phần của cuộc sống này, từ đứa

bé sinh ra đi học mầm non đến cụ già. Chắc hẳn mỗi khi ra ngoài đường ở đầu các con

phố chúng ta đều thấy tấm bảng hiệu ghi nội dung to đùng: “Toàn dân đoàn kết xây

dựng đời sống văn hóa”; “Quyết tâm giữ vững Khu Phố Văn Hóa”; “Tuyến phố văn

minh lịch sự”… Nhưng cuối đường thì chợ búa tắc hết sạch, đầu đường thì đua nhau

đổ rác, cả tuyến phố có mỗi cái cơng viên bé tí thì bị th làm sân tennis… rồi còn bao

nhiêu là vấn đề tiêu cực tồn đọng.

Nếu ai đã có cơ hội đọc cuốn sách “Hồi ký Lý Quang Diệu từ thế giới thứ ba

vươn lên thứ nhất” thì trong chương “Singapro xanh” sẽ thấy câu: “Chúng tôi không

được coi là một xã hội có học thức, có văn hóa nếu chúng tơi khơng xấu hổ để bắt đầu

cố gắng trở thành một xã hội có học thức, có văn hóa trong thời gian ngắn nhất có

thể”. Một quốc gia “khởi nghiệp” từ văn hóa xấu hổ để bỏ đi các phong tục tập qn,

đặc tính xấu. Có lẽ, đất nước chúng ta cũng đã đến lúc tự xây dựng cho mình một nền

văn hóa xấu hổ, để làm cơ sở cho sự phát triển là vừa.

“Cán bộ bây giờ phải biết tập xấu hổ”



Nghe thì lạ tai nhưng khi được ơng Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh,

nói tại một cuộc họp với lãnh đạo các sở, ban ngành thành phố thì rất chí lý và thấm

thía.

Chuyện xuất phát từ việc một số vị cán bộ, mặc dù biết mình khơng làm được

nhưng cứ hứa với dân, với cấp dưới, mà không phải hứa một lần, ấy vậy mà chẳng

cảm thấy xấu hổ!? Ơng Bí thư nói, cán bộ bây giờ phải biết “tập xấu hổ”.



8



Điều đó có nghĩa là, đối với những cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, phải có lòng

tự trọng, sự dũng cảm và trên hết là tinh thần trách nhiệm, lời nói phải đi đơi với việc

làm. Khơng thể nghĩ mình đã có chức, có quyền thì có hứa rồi khơng làm cũng chẳng

sao, khơng dễ gì bị mất chức.

Nhìn lại trong thực tế vẫn còn những người, dù có địa vị xã hội cao, có học thức

nhưng khơng biết xấu hổ là gì. Thực tế là, tính tự trọng của những vị quan chức này

còn ‘hơi bị thiếu”! Làm sai, khơng một lời xin lỗi lại còn nói là hồn thành tốt nhiệm

vụ!? Có vị, bản thân nhà cao cửa rộng, xe hơi đời mới, điện thoai loại xịn giá gần trăm

triệu đồng…, bằng mắt thường cũng biết là khơng có được nhờ đồng lương thuần t.

Họ khơng phải là nhà kinh doanh cũng không trúng số độc đắc nhưng đáng buồn

thay lại lớn tiếng hô hào chống tham nhũng, chống lãng phí. Sự mâu thuẫn đó có thể

thấy rất rõ trong cuộc sống đời thường. Và những vị quan chức này có lẽ, cũng cần

nghiên cứu về “Văn hố xấu hổ”. Ở đây chỉ nói tới khía cạnh “xấu hổ”, về lòng tự

trọng. Có thể cấp dưới hay người dân khơng lên tiếng phê bình, tố cáo những vị cán bộ

“khơng biết xấu hổ” nêu trên, vì ngại, vì sợ bị trù dập… nhưng chắc chắn là họ không

được mọi người “tâm phục khẩu phục”. Làm sao mà nể phục được khi, một cán bộ

chưa giải quyết việc cho dân, cho cơ sở đã gợi ý “bỏ bì”, gợi ý đi nhà hàng nào, thậm

chí phải có kèm khoản này khoản nọ mới chịu.

Tôn trọng sao được khi có vị đi hội họp, chưa lo chuyện nội dung đã đề nghị phải

có “bì thư”, thậm chí khơng đi nhưng vẫn đánh tiếng để cơ sở gửi bì thư tiền, q cho

mình... Ngồi xã hội hiện nay đang lan truyền câu nói vui là, dạo này đã có những

người đổi họ thành họ “Hứa” để ám chỉ những vị chỉ giỏi hứa hẹn mà quên thực hiện

lời hứa. Càng có thêm nhiều người “họ Hứa” như vậy thì sự phát triển của đất nước sẽ

bị kìm hãm, lòng tin của nhân dân vào Đảng và nhà nước sẽ bị xói mòn. Cần dũng cảm

nhìn vào sự thật, đấu tranh một cách kiến quyết đối với những người có phương châm

sống: “quyền phải đi đơi với lợi”, dù có “mất mặt” đến đâu cũng không cảm thấy xấu

hổ. Để những đối tượng đó tồn tại càng lâu, càng nhiều sẽ càng làm yếu đi bộ máy nhà

nước vốn đang cần sự trong sạch, vững mạnh.

Mới đây báo chí rộ lên chuyện cảnh sát giao thông công khai nhận “mãi lộ” trên

tuyến Quốc lộ 1A, gây bức xúc trong dư luận. Những cán bộ, chiến sĩ này cũng cần

phải học về “Văn hóa xấu hổ”, bởi vì họ đã thản nhiên đi vòi vĩnh, làm tiền nhân dân

9



mà khơng cảm thấy xấu hổ. Khơng biết lòng tự trọng của họ ở đâu khi bản thân mình

là người đi thực thi pháp luật lại vi phạm pháp luật một cách công khai, hay nói dân dã

là “làm luật”, một thứ Luật riêng rất đáng bị lên án. Thật là xấu hổ thay cho những

người mang danh là Công an nhân dân mà lại đi “trấn lột” của dân. Những “con sâu”

đã làm rầu nồi canh; đã xúc phạm đến những chiến sĩ Cảnh sát nhân dân chân chính,

những người đang ngày đêm khơng quản hiểm nguy, nắng mưa để giữ gìn sự bình n

của nhân dân, của đất nước thậm chí là đổ máu hy sinh cả tính mạng của mình để bảo

vệ nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương phép nước, trong đó có cả những chiến sĩ cảnh sát

giao thơng.

Cuối cùng cũng cần đề cập đến chuyện “Văn hoá xấu hổ” trong cuộc sống

thường nhật. Những người “vô tư” vượt đèn đỏ, đi vào đường một chiều, không đội

mũ bảo hiểm khi đi xe máy, phóng uế giữa thanh thiên bạch nhật…, mà chúng ta vẫn

bắt gặp đây đó trên phố phường …cũng nên được học thêm về “Văn hoá xấu hổ”. Và

cũng khơng thể làm ngơ trước hình ảnh các em học sinh, đồng phục chỉnh tề, huy hiệu

Đoàn cài trên ngực áo, khăn quàng đỏ thắm trên trên vai và… cười nói tự nhiên cùng

nhau… vượt đèn đỏ. Khơng làm cho các em “biết xấu hổ” từ bây giờ thì sau này khi

trưởng thành, các em sẽ “đứt dây thẹn” trong cuộc sống, để rồi xã hội sẽ đối mặt với

nhiều chuyện tiêu cực, nhiều kết cục không mong muốn mà bậc cha anh hiện nay đang

ra sức đấu tranh, ngăn chặn. Phải có nhiều người biết xấu hổ, có lòng tự trọng cao,

dám nhận khuyết điểm, dám xin lỗi… từ những chuyện nhỏ rất đời thường đến những

chuyện lớn ở cấp vĩ mơ, thì xã hội ta, đất nước ta mới có điều kiện tiến nhanh, tiến

vững chắc trên con đường hội nhập và phát triển, sớm hoà nhập cùng khu vực và thế

giới.

IV. SO SÁNH VĂN HÓA XẤU HỔ CỦA VIỆT NAM VÀ NHẬT BẢN

1. Giống nhau: cùng mang nét văn hóa xấu hổ_ khơng phải là sự tự nhận thức

hoặc tự kiểm điểm mang tính đạo đức đối với các hành vi của bản thân mà là việc

quyết định hành vi của mình dựa trên những cân nhắc kỹ lưỡng sự đánh giá, phán xét

của người khác.

Văn hóa xấu hổ làm cản trở việc bộc lộ bản thân. Hạn chế sự phát triển của bản

thân.

Văn hóa xấu hổ tạo sự hài hòa khi sống trong cuộc sống tập thể và sống quan tâm

thấu hiểu lẫn nhau. Tạo nên tập thể mạnh.



10



2. Khác nhau: Văn hóa xấu hổ của Việt Nam khơng mang tính đặc trưng như

Nhật Bản. Ở Việt Nam không quá khắc khe và tự tạo những quy luật nghiêm cho bản

thân để khỏi phải bị người khác đánh giá.

Ví dụ: vẫn có người Việt Nam bỏ qua sự xấu hổ của mình để đi ăn xin, nhận tiền

phụ cấp của xã hội.

Người Việt Nam, khi làm việc quá áp lực họ thường tìm kiếm thời gian để giải

tỏa stress, chia sẻ với người thân, bạn bè. Bày tỏ những điều đã làm sai và chưa làm

được để nhận lời khuyên và động lực để tiếp tục.

Nhật Bản còn có văn hóa khơng làm phiền người khác, đây cũng là một nét văn

hóa bao gồm trong văn hóa xấu hổ mà Việt Nam khơng có.



11



PHẦN KẾT LUẬN CHUNG

Văn hóa xấu hổ đã gây ra những ảnh hưởng sâu sắc tới xã hội Nhật Bản. Có thể

thấy văn hóa xấu hổ có liên quan đến văn hóa đặc trưng khác của những Nhật Bản đó

là văn hóa khơng làm phiền người khác. Hai nét văn hóa này đã tạo nên những đặc

tính của con người Nhật Bản mà khơng có nơi nào có.

Điểm tốt của văn hố xấu hổ là ý thức ln ln hướng đến bên ngồi. Điều này

tạo sự hài hòa khi sống trong cuộc sống tập thể và sống quan tâm thấu hiểu lẫn

nhau. Một điểm thu hút là bạn sẽ có một cảm giác an tồn, có thể hiểu mà khơng cần

nói nhiều nếu bạn luôn ý thức về môi trường xung quanh của bạn.

Khi so sánh "văn hoá xấu hổ" và "văn hoá tội lỗi", điểm đặc trưng của Nhật Bản

được thấy rõ ràng. "Văn hoá xấu hổ" liên quan đến cơng chúng được đối xử như thể là

xấu, nói cách khác, có thể nói rằng nó đại diện cho vẻ đẹp tâm hồn của người

Nhật. Tuy nhiên, khi nói đến từ góc độ tồn cầu, "văn hố xấu hổ" làm cản trở việc

bộc lộ bản thân. Đức hạnh được quyết định bởi "xấu hổ" là một mảnh giấy mong manh

của"từ bi" và "khó hiểu".

Trên thực tế, Văn hóa xấu hổ khơng phải là một dạng văn hóa cố định mà biến

đổi theo thời đại và các thay đổi của xã hội. Cho nên việc Văn hóa xấu hổ của Nhật

Bản ngày nay có mang đầy đủ giá trị biểu hiện cho tính cách dân tộc và xã hội Nhật

Bản nữa hay không sẽ trở thành đối tượng nghiên cứu của khoa học xã hội sau này.

Quan trọng hơn, đó chính là yếu tố không thể thiếu của những nghiên cứu đối chiếu

văn hóa trong thời đại tồn cầu hóa hiện nay.

Qua đây, có thể thấy được những ưu điểm của văn hóa xấu hổ của người Nhật

Bản, văn hóa tội lỗi của người Phương Tây. Việt Nam ta cần học hỏi những ưu điểm

đó xây dựng mỗi cá nhân tốt đẹp, để tạo nên xã hội vững mạnh hơn vì xã hội có những

con người này thì đất nước mới đẹp, mang đậm đà bản sắc dân tộc để lại ấn tượng sâu

sắc trong mắt bạn bè Năm Châu.

Ngoài ra, việc đối chiếu văn hóa này sẽ giúp ta hiểu hơn về sự khác nhau và

giống nhau giữa các nước để tạo nên sự hiểu biết lẫn nhau trong mối quan hệ giao lưu

hữu nghị giữa Việt Nam, Nhật Bản và các nước trên thế giới.



12



TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nguồn:

人人人人人2009人人人人人人人人人人人人人人 人人人

Benedict, Ruth (2011) The Chrysanthemum and the Sword, IBC 人人人人人人人人人人人

Louis, Michael人1997人人人人人人人人人人人人人人人

http://u-note.me/note/47506034

https://bitoco.edu.vn/van-hoa-xau-ho-cua-nguoi-nhat-ban.html

https://123doc.org/document/3845440-van-hoa-xau-ho-cua-nguoi-nhat-ban.htm

https://baomoi.com/van-hoa-xau-ho-va-van-hoa-toi-loi/c/6497051.epi

http://thanhgiong.vn/Home/To-quoc/NewsDetail.aspx?id=11803

http://www.nhatbanaz.com/kham-pha-nhat-ban/can-tinh-cua-nguoi-nhat-goi-gonboi-hoa-cuc-va-guom.html



13



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

"Văn hoá xấu hổ" được sinh ra từ thế giới

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×