Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Cách này tiện dụng ở chỗ là bạn dễ dàng thực hành mọi nơi mọi lúc, chỉ cần xòe bàn tay ra tính, lấy một nốt nào đó làm điểm tựa tính lên hoặc tính xuống. Ví dụ bạn có thể lấy ngón út là nốt Mi làm điểm để nhớ, hoặc lấy nốt Sol ở ngón áp hay nốt Si ở ngón

Cách này tiện dụng ở chỗ là bạn dễ dàng thực hành mọi nơi mọi lúc, chỉ cần xòe bàn tay ra tính, lấy một nốt nào đó làm điểm tựa tính lên hoặc tính xuống. Ví dụ bạn có thể lấy ngón út là nốt Mi làm điểm để nhớ, hoặc lấy nốt Sol ở ngón áp hay nốt Si ở ngón

Tải bản đầy đủ - 0trang

Rê: Nốt nằm trên ngón giữa – dòng kẻ 3

Mi: Nốt nằm giữa ngón giữa và ngón trỏ – giữa dòng kẻ 3 & 4

Fa: Nốt nằm trên ngón trỏ – dòng kẻ 4

Sol: Nốt nằm giữa ngón trỏ và ngón cái – giữa dòng kẻ 4 & 5

La: Nốt nằm trên ngón cái – dòng kẻ 5.

- Giáo viên thường xuyên cho học sinh tập nói tên nốt nhạc hoặc cho

các em tập chép nhạc.

- Treo bài Tập đọc nhạc trong lớp để học sinh luôn luôn được tiếp xúc

với bản nhạc, nốt nhạc.

- Gợi ý học sinh sử dụng khng nhạc có các nốt nhạc và tên nốt (để

khi cần thiết, các em dễ dàng kiểm tra lại)

- Giúp học sinh cảm thấy việc ghi nhớ tên nốt nhạc là đơn giản và dễ

dàng.

- Giáo viên sử dụng bản nhạc không ghi tên nốt khi kiểm tra Tập đọc

nhạc, đó là thách thức để học sinh phải cố gắng thuộc tên nốt.

- Thường xuyên củng cố tên nốt nhạc khi dạy Học hát, Nhạc lí, Âm

nhạc thường thức.

2.3. Phân môn dạy nghe nhạc

Nghe nhạc là một kĩ năng quan trọng để phát triển năng lực âm nhạc

của học sinh, vì thế hoạt động này được thực hiện khi dạy học tất cả các phân

môn, từ Học hát, Tập đọc nhạc, Âm nhạc thường thức đến Nhạc lí. Trong

phân môn Âm nhạc thường thức, nghe nhạc là dạng bài độc lập ở lớp 1, 2, 3

và là một phần của dạng bài giới thiệu tác giả, tác phẩm ở những lớp tiếp

theo.

Nghe nhạc là nghe một bài hát hoặc tác phẩm âm nhạc không lời. Hoạt

động này nhằm bổ sung cho học sinh hiểu biết về các tác phẩm âm nhạc và

năng lực cảm thụ, giúp các em hình thành kĩ năng nghe, đó là sự tập trung và

chăm chú, không ồn ào, biết nhận xét hoặc đánh giá về tác phẩm. Nghe nhạc

còn nhằm giáo dục cho học sinh thị hiếu âm nhạc lành mạnh, phát huy trí

tưởng tượng và khả năng sáng tạo của các em. Giáo viên có thể cho học sinh

nghe nhạc theo các bước sau:

Bước 1: Giới thiệu bản nhạc

- Giáo viên giới thiệu khái quát về tên bản nhạc, tác giả.

- Giáo viên quy định thời gian nghe khoảng bao lâu.

Bước 2: Nghe nhạc lần thứ nhất

- Giáo viên tự trình bày hoặc mở băng, đĩa nhạc.

34



- Học sinh nghe nhạc có thể kết hợp các hoạt động như gõ nhịp, vận

động nhẹ nhàng, vẽ tranh...

Bước 3: Trao đổi về bản nhạc

- Học sinh nói cảm nhận của mình như: bản nhạc sổi nổi hay tha thiết,

nhanh hay chậm, vui hay buồn, đã từng nghe, từng đàn hoặc hát…

- Giáo viên đặt câu hỏi và yêu cầu, ví dụ:

+ Em yêu thích nét nhạc nào trong bản nhạc, hình ảnh nào trong bài

hát?

+ Giọng hát trong băng, đĩa nhạc là giọng nam hay nữ (nếu là bài hát)?

+ Hình thức trình bày là đơn ca, song ca hay tốp ca (nếu là bài hát)?

+ Diễn tả lại một nét nhạc nào đó (huýt sáo hoặc đọc bằng nguyên âm)?

- Giáo viên kết luận về nội dung, tính chất của bản nhạc. Giáo dục thái

độ tập trung khi nghe nhạc hoặc khuyến khích học sinh thường xuyên tìm

hiểu và nghe những bản nhạc hay.

Bước 4: Nghe nhạc lần thứ hai

- Giáo viên tự trình bày hoặc mở băng, đĩa nhạc

- Học sinh lần thứ hai để cảm nhận sâu sắc hơn về bản nhạc, các em có

thể kết hợp các hoạt động như gõ nhịp, vận động nhẹ nhàng, vẽ tranh diễn tả

cảm nhận về bản nhạc, hát hoà theo…

Lỗi cần tránh khi dạy nghe nhạc là giáo viên cho học sinh nghe bài

hát rồi dạy các em bài hát đó. Giáo viên hướng dẫn các em tập hát từng câu,

yêu cầu học sinh hát đúng giai điệu kết hợp gõ đệm hoặc vận động. Điều này

là sai trọng tâm và không đúng mục tiêu, mục tiêu nghe nhạc chỉ để các em

hiểu biết về bài hát chứ không phải hát đúng giai điệu bài hát đó.

2.4. Một số lưu ý khi dạy bài dân ca ở Tiểu học và THCS

Về khái quát thì dạy bài dân ca ở Tiểu học và Trung học cơ sở cũng tương tự như

việc dạy bài hát thiếu nhi hoặc bài hát nhạc nước ngoài. Tuy nhiên, đi sâu vào kĩ thuật thì

có một số điểm cần lưu ý:



Qui trình

Giới thiệu bài hát



Những điểm cần lưu ý

Giáo viên nên dùng bản đồ để giới thiệu vị trí địa lí, dùng

tranh ảnh để giới thiệu về sinh hoạt văn hoá, sinh hoạt

cộng đồng, về phong cảnh các vùng miền. Cần giới thiệu

35



về xuất xứ và nét đặc trưng của bài dân ca (thang âm, các

từ đệm, trang phục, động tác múa…) sao cho phù hợp với

sự tiếp thu của học sinh, cũng có thể giới thiệu sơ lược về

nhạc cụ dân tộc của vùng miền dân ca đó.

Giáo viên chia các câu hát trong bài dân ca phải hết sức

linh hoạt, có thể có câu hát dài, có câu hát ngắn vì bài

dân ca Việt Nam thường được xây dựng từ thơ lục bát,

lời ca đệm thêm bằng những hư từ nên cấu trúc khơng

cân đối.



Tìm hiểu bài hát



Giáo viên cần giải thích cho học sinh hiểu về những từ

khó trong bài dân ca, ví dụ: X hoa là múa hoa, Lí cây

xanh là khúc hát ngắn về cây xanh, Bắc kim thang là lời

bài đồng dao (bản thân từ này khơng có nghĩa gì), dĩa

bánh bò (trong bài Lí dĩa bánh bò) nghĩa là đĩa bánh bò,

chẻ tre đan xịa (trong bài Hò ba lí) nghĩa là chẻ tre để

đan cái nong, nia, Cò lả diễn tả cánh cò bay chập chờn

(con cò cũng là hình tượng người nơng dân Việt Nam),

bài Cò lả hình thành từ câu ca dao:

Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa tổ bay ra cánh đồng

Trời sinh, mẹ đẻ tay không

Cho nên bay khắp tây đông kiếm mồi

Trước là nuôi cái thân tơi

Sau ni bọn trẻ nên đời cò con.



Nghe hát mẫu



Nếu có điều kiện, giáo viên nên cho học sinh nghe và

xem băng đĩa hình, để các em biết về trang phục và động

tác múa hát đặc trưng của từng vùng miền.



Khởi động giọng



Giáo viên nên dùng thang âm của bài dân ca cho học sinh

khởi động giọng, qua đó các em biết sơ lược về âm

hưởng của bài dân ca, không nên dùng gam trưởng hoặc

thứ để khởi động giọng.



36



Tập hát từng câu



Giáo viên cần hát tăng cường hát mẫu để giúp học sinh

hát đúng những chỗ khó, tiếng luyến láy, ngân nghỉ, cũng

như thể hiện được sắc thái của bài dân ca.



Hát cả bài



Nếu có điều kiện, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh

vừa hát bài dân ca vừa kết hợp với các trò chơi dân gian

như: tập tầm vơng, nhảy dây, ơ ăn quan, chơi chong

chóng, tò he, sáo diều…



Củng cố kiểm tra



Ngồi các nhạc cụ quen dùng, nếu có điều kiện, giáo viên

nên khai thác hoặc hướng dẫn học sinh sử dụng các nhạc

cụ dân tộc để đệm hát cho bài dân ca. Ví dụ dùng các

nhạc cụ như cồng, chiêng, đàn t’rưng, tre lắc để đệm cho

những bài dân ca Tây Nguyên…



2.5. Phương pháp dạy giới thiệu nhạc cụ

Môn Âm nhạc ở Tiểu học và Trung học cơ sở không dạy học sinh cách

sử dụng nhạc cụ mà chỉ giới thiệu một số loại nhạc cụ của Việt Nam và thế

giới, để các em có hiểu biết sơ lược về những phương tiện biểu diễn âm nhạc.

- Lớp 2 giới thiệu một vài nhạc cụ gõ dân tộc: thanh phách, mõ, song

loan, sênh tiền.

- Lớp 3 giới thiệu một vài nhạc cụ dân tộc: bầu, nguyệt, tranh (thập

lục).

- Lớp 4 giới thiệu một vài nhạc cụ dân tộc: nhị, tam, tứ, tì bà.

- Lớp 5 giới thiệu một vài nhạc cụ nước ngoài: clarinette, flute,

saxophone, trompette.

- Lớp 6 giới thiệu về một số nhạc cụ dân tộc phổ biến: sáo, bầu, tranh,

nhị, nguyệt, trống.

- Lớp 7 giới thiệu về một vài nhạc cụ phương Tây: accordéon, guitare,

piano, violon.

- Lớp 8 giới thiệu về một vài nhạc cụ dân tộc: cồng, chiêng, t’rưng, đàn

đá.

Thời lượng dạy nội dung này khoảng 15-20 phút. Mục tiêu để học sinh

biết về hình dáng, cấu tạo sơ lược, vai trò của nhạc cụ và được nghe âm sắc

của nó. Giáo viên nên tiến hành theo các bước:

37



Bước 1: Giới thiệu tên, hình dáng, đặc điểm của từng nhạc cụ.

- Sẽ rất tốt nếu giáo viên có nhạc cụ thật để giới thiệu với học sinh (với

những loại phổ biến, dễ tìm kiếm). Nếu khơng có nhạc cụ thật, giáo viên nên

sử dụng tranh ảnh để giới thiệu tên, hình dáng, cấu tạo sơ lược hoặc đặc điểm

của từng nhạc cụ.

- Giáo viên mơ tả tư thế trình diễn nhạc cụ.

- Giáo viên giới thiệu vai trò của nhạc cụ, ví dụ hay biểu diễn ở dàn

nhạc nào, thường đảm nhận vai trò độc tấu hay hồ tấu…

Bước 2: Nghe âm sắc

- Giáo viên dùng ngôn ngữ để mô tả về âm sắc của nhạc cụ.

- Giáo viên cho học sinh nghe âm sắc của nhạc cụ (nghe qua nhạc cụ

thật, qua âm sắc đàn phím điện tử hoặc qua băng đĩa nhạc).

Giáo viên có thể kết hợp với nội dung trong các câu chuyện, bài thơ

hoặc bài hát để nói về âm sắc các nhạc cụ. Ví dụ tiếng đàn được mơ tả trong

câu chuyện Thạch Sanh:

Đàn kêu tích tịch tình tang

Ai mang cơng chúa dưới hang lên trần.

Tiếng đàn trong Truyện Kiều của Nguyễn Du:

Trong như tiếng hạc bay qua

Đục như nước suối mới sa nửa vời.

Tiếng khoan như gió thoảng ngồi

Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.

Bài hát Cộc cách tùng cheng (Phan Trần Bảng) đã mô tả âm sắc của

sênh, thanh la, mõ, trống:

Sênh kêu nghe tiếng vui nhất cách cách cách cách cách cách.

Thanh la kêu tiếng rất vang cheng cheng cheng cheng cheng cheng.

Mõ kêu nghe sao đĩnh đạc cộc cộc cộc cộc cộc cộc.

Trống kêu rộn rã tưng bừng tùng tùng tùng tùng tùng tùng.

Bài Một mùa xuân nhỏ nhỏ (Trần Hoàn) để nhắc đến sênh tiền:

Nước non ngàn dặm tình, nước non ngàn dặm mình, đất Huế nhịp

phách tiền.

Bước 3: Củng cố

38



Có thể chọn một trong các cách sau.

- Giáo viên yêu cầu học sinh giới thiệu từng nhạc cụ theo tranh ảnh.

- Tổ chức trò chơi, ví dụ học sinh nghe âm sắc rồi đoán tên nhạc cụ

hoặc giáo viên mở băng đĩa âm sắc nhạc cụ nào, học sinh thể hiện tư thế trình

diễn nhạc cụ đó.

- Nghe hoặc xem dàn nhạc biểu diễn có sự tham gia của nhạc cụ.

Ngồi cách dạy trên, giáo viên có thể dạy kết hợp giữa bước 1 với

bước 2. Theo cách này, giáo viên sẽ giới thiệu riêng từng loại nhạc nhạc cụ:

tên, hình dáng, đặc điểm, tư thế biểu diễn rồi cho học sinh nghe âm sắc. Giới

thiệu xong nhạc cụ này mới chuyển sang nhạc cụ khác.

Để phát huy tính tích cực, năng lực tự học và khả năng làm việc theo

nhóm, giáo viên có thể chia lớp thành một vài nhóm, giao cho mỗi nhóm giới

thiệu một loại nhạc cụ. Tuy nhiên, cần hướng dẫn và tổ chức thật chặt chẽ mới

đảm bảo về thời gian và hiệu quả. Ví dụ cách tổ chức cho học sinh lớp 8 giới

thiệu về các nhạc cụ là cồng, chiêng, đàn t’rưng và đàn đá.

Nhóm 1 giới thiệu về cồng, chiêng, nếu có nhạc cụ thật thì rất tốt, nếu

khơng thì học sinh phải chuẩn bị tranh ảnh. Trong khoảng 4-5 phút các em

cần giới thiệu được về chất liệu của cồng, chiêng, kích thước, cách sử dụng,

vai trò, sau đó cho mọi người nghe âm thanh của cồng, chiêng.

Tương tự như vậy, nhóm 2 sẽ giới thiệu về đàn t’rưng và nhóm 3 giới

thiệu về đàn đá. Giáo viên đánh giá về kết quả cơng việc của từng nhóm rồi

bổ sung thông tin cần thiết cho bài học thêm sinh động.

2.6. Phân môn dạy Hát

2.6.1. Mục tiêu dạy hát

Học sinh học hát là tiếp xúc với âm nhạc có lời. Mỗi bài hát là một cảm

xúc riêng, có nội dung cụ thể về sự vật, hiện tượng, được diễn tả bằng âm

nhạc và ngôn ngữ văn học. Mỗi bài hát dạy trong một tiết (Tiểu học là 35

phút, Trung học cơ sở là 45 phút), sau đó được ơn tập trong một vài tiết tiếp

theo. Dạy hát nhằm đạt được các mục tiêu sau.

- Mục tiêu về kiến thức: Dạy hát nhằm phát triển năng lực nhận thức

của học sinh, học mỗi bài hát giúp các em biết thêm về một vấn đề, về tác giả

hoặc đặc điểm riêng của bài hát. Sự phong phú về mặt nội dung trong các bài

hát giúp học sinh thêm hiểu biết về cuộc sống. Các hình tượng âm nhạc cũng

giúp nâng cao khả năng nhận thức và hiểu biết của các em. Bên cạnh đó, dạy

hát còn phát triển năng lực ngơn ngữ, lời ca của bài hát làm vốn ngôn ngữ của

học sinh trở nên phong phú và sinh động hơn.

39



- Mục tiêu về kĩ năng (đây là mục tiêu trọng tâm): Dạy hát nhằm phát

triển năng lực âm nhạc của học sinh, giúp các em hát đúng giai điệu và lời ca,

biết cách hát tự nhiên, biết lấy hơi, hát rõ lời và thể hiện được sắc thái, tình

cảm của bài hát. Dạy hát còn giúp học sinh biết trình bày bài hát theo hình

thức đơn ca, song ca, tốp ca, đồng ca, biết hát kết hợp các hoạt động như: gõ

đệm, vận động theo nhạc, nhảy múa, biểu diễn hoặc trò chơi…

- Mục tiêu về tình cảm và thái độ: Dạy hát nhằm giáo dục học sinh

những tình cảm tốt đẹp, giúp các em thêm u thích âm nhạc, có khả năng

tham gia ca hát ở trong và ngoài trường học.

Những mục tiêu trên chỉ đạt được khi học sinh trải qua quá trình học

tập lâu dài và đúng hướng, nếu chỉ học 1-2 bài hát thì khơng thể đạt được

những điều đó. Vì vậy khi dạy một bài hát cụ thể, giáo viên phải lựa chọn

cách diễn đạt mục tiêu ngắn gọn và rõ ràng hơn trong kế hoạch bài học.

2.6.2. Quy trình dạy hát

Một số quy trình dạy hát đã được giới thiệu trong các tài liệu khác

nhau, có quy trình rút gọn (3-4 bước), có quy trình chi tiết (8-9 bước). Hiện

nay, giáo viên thường dạy hát theo quy trình có 7 bước:

Qui trình dạy hát ở Tiểu học



Qui trình dạy hát ở Trung học cơ sở



- Giới thiệu bài hát



- Giới thiệu bài hát



- Đọc lời ca



- Tìm hiểu về bài hát



- Nghe hát mẫu



- Nghe hát mẫu



- Khởi động giọng



- Khởi động giọng



- Tập hát từng câu



- Tập hát từng câu



- Hát cả bài



- Hát cả bài



- Củng cố, kiểm tra



- Củng cố, kiểm tra



Thực tế, cách dạy Âm nhạc cần hết sức linh hoạt và mềm dẻo, nên thứ

tự các bước trong quy trình dạy hát không phải là bất di bất dịch, đây chỉ là

những hoạt động cần thực hiện khi dạy hát. Các bước 1, 2, 3, 4 không nhất

thiết phải thực hiện theo trình tự, có thể đưa bước nào lên trước cũng được.

Tuy nhiên nên tiến hành tìm hiểu bài hát trước khi nghe hát mẫu, vì:



40



- Bước 1 (giới thiệu bài hát) do giáo viên thực hiện, bước 2 (tìm hiểu về

bài hát) nên để học sinh hoạt động, nhằm phát huy tính tích cực của các em.

Bước 3 lại đến hoạt động của giáo viên (hát mẫu) là sự đan xen hợp lí, logic.

- Khi tìm hiểu về bài hát, giáo viên cần giải thích ý nghĩa một số từ

khó, ý nghĩa một số câu hát, giúp học sinh hiểu nội dung khi nghe hát mẫu.

- Khi tìm hiểu bài, đơi khi giáo viên có thể hướng dẫn học sinh đọc lời

ca theo tiết tấu, nghe hát mẫu sẽ giúp các em củng cố tiết tấu vừa luyện tập.

- Giáo viên giới thiệu chỗ khó hoặc đặc điểm riêng của bài hát, học sinh

sẽ cảm nhận được điều này khi nghe hát mẫu.

2.6.3. Kĩ thuật dạy hát ở Tiểu học và THCS

Kĩ thuật dạy hát của các giáo viên rất phong phú và đa dạng, bởi vì

năng lực, kinh nghiệm và điều kiện dạy học của mỗi người rất khác biệt. Dưới

đây là một số kĩ thuật phổ biến, xin giới thiệu để các bạn cùng tham khảo.

2.6.3.1. Giới thiệu bài hát

Mục tiêu để học sinh biết tên bài hát, tên tác giả, xuất xứ hoặc nội dung

bài hát. Lời giới thiệu hay sẽ gợi nên khơng khí tích cực và hứng thú học hát

của học sinh. Giáo viên có thể chọn một trong những cách giới thiệu sau.

Cách thứ nhất, giáo viên thuyết trình, ví dụ: “Nếu ai hỏi, quê hương là

gì, các em sẽ trả lời: quê hương em là mái nhà của em, nơi có cha mẹ, nơi em

lớn lên, là con đường, hàng cây, ngọn núi, dòng suối mà em thường gặp. Tất

cả những gì thân thuộc nhất xung quanh em chính là quê hương. Em yêu quê

hương bởi đó là nơi gần gũi, gắn bó và che chở cho em. Hơm nay các em sẽ

học bài Quê hương tươi đẹp, bài hát có giai điệu nhẹ nhàng này sẽ nói lên tình

cảm của chúng ta với quê hương thân yêu của mình”.

Cách thứ hai, giáo viên đặt câu hỏi để giới thiệu bài hát, ví dụ để giới

thiệu về bài Gà gáy: Hãy kể tên những bài hát nói về các con vật mà các em

đã học hoặc đã biết? Sau khi học sinh thực hiện yêu cầu, giáo viên giới thiệu:

Con gà rất quen thuộc với người dân Việt Nam, tiếng gà gáy “ò ó o” thường

báo hiệu một ngày mới bắt đầu. Hôm nay chúng ta cùng nhau học hát bài Gà

gáy, dân ca Cống (Lai Châu) để xem tiếng gà gáy trong bài hát này được mô

tả như thế nào nhé.

Cách thứ ba, giáo viên sử dụng tranh ảnh minh hoạ cho bài hát để học

sinh nhận xét về nội dung của chúng, từ đó giáo viên dẫn dắt vào việc giới

thiệu bài hát.

Với những bài dân ca hoặc bài hát nước ngoài, giáo viên nên dùng bản

đồ, tranh ảnh để giới thiệu thêm về vị trí địa lí, thiên nhiên và đời sống con

người ở nơi đó. Đơi khi cũng có thể giới thiệu mở rộng tới một số bài hát

41



khác của cùng tác giả, cùng chủ đề hoặc cùng vùng miền, có thể cung cấp cho

học sinh những kiến thức văn hố cần thiết khác. Ví dụ đó là dân ca miền nào,

phong tục tập quán, đặc điểm của địa phương đó.

2.6.3.2. Đọc lời ca (Tiểu học) Tìm hiểu về bài hát (Trung học cơ sở)

Dạy hát ở Tiểu học, đọc lời ca giải quyết 3 nhiệm vụ: học sinh biết bài

hát có mấy câu, luyện tập cách đọc lời và hiểu ý nghĩa của một số từ khó (nếu

có). Với học sinh lớp 1, giáo viên cần đọc mẫu để cả lớp đồng thanh đọc theo.

Từ lớp 2 trở lên, giáo viên nên chỉ định học sinh đọc, có thể hướng dẫn các

em vừa đọc lời vừa gõ đệm theo tiết tấu lời ca với những bài hát có tiết tấu

đơn giản, lặp đi lặp lại.

Dạy hát ở Trung học cơ sở, tìm hiểu bài hát giúp học sinh hiểu nội dung

bài hát, nắm được cấu trúc (chia đoạn, chia câu) và các kí hiệu âm nhạc trong

bài. Khi dạy tìm hiểu bài hát, giáo viên thường đặt cho học sinh một số câu

hỏi, ví dụ: Bài có thể chia thành mấy đoạn, mỗi đoạn có mấy câu hát? Trong

bài có những kí hiệu âm nhạc nào? Lời ca có từ nào các em chưa hiểu được ý

nghĩa? Lời ca có hình ảnh, ý tứ nào hay?...

2.6.3.3. Nghe hát mẫu

Mục tiêu để học sinh làm quen với giai điệu và có cảm nhận ban đầu về

bài hát. Giáo viên hát mẫu hoặc mở đĩa nhạc cho học sinh nghe, các em lắng

nghe, cảm nhận và kiểm nghiệm những điều đã tìm hiểu ở bước đọc lời ca

(hoặc tìm hiểu về bài hát). Có thể coi đây là bước đầu học sinh được tiếp xúc

với giai điệu của bài hát, vì vậy sự hấp dẫn của bài sẽ để lại ấn tượng tốt với

các em. Giáo viên cần trình bày bài hát đảm bảo sự chuẩn mực, đem lại đầy

đủ cảm xúc và giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Với học sinh Tiểu học, giáo

viên nên vừa hát vừa kèm theo động tác minh hoạ sẽ làm các em thấy thích

thú hơn. Việc hát mẫu cho học sinh nghe có những ưu điểm:

- Giúp học sinh cảm thụ được bài hát một cách đầy đủ, trọn vẹn bởi

cách hát của giáo viên gần gũi với các em hơn so với đĩa nhạc.

- Học sinh cảm thấy hào hứng khi được nghe thày cô hát.

- Thể hiện được năng lực âm nhạc và cảm xúc của giáo viên.

Dù có đĩa nhạc, học sinh vẫn thích nghe giọng của chính thầy cô thể

hiện bài hát. Khi hát, giáo viên phải thể hiện được nội dung tình cảm của bài

hát, truyền cảm được hồn của tác phẩm tới học sinh. Đĩa nhạc không thể thay

thế được tiếng hát của thầy cô vì bài hát do giáo viên trình bày khơng chỉ tác

động tới các em bằng giọng hát, mà còn bằng cả ánh mắt, điệu bộ, bằng sức

cảm hoá trực tiếp của tâm hồn mình.



42



Trong tiết dạy hát, giáo viên cần chú ý đến giọng hát, cách hát và việc

sử dụng nhạc cụ của chính bản thân. Bài hát do giáo viên trình bày góp phần

rất lớn để tạo cảm xúc và sự hấp dẫn cho học sinh.

Sau khi nghe hát mẫu, giáo viên nên khuyến khích học sinh nói cảm

nhận riêng của mình về bài hát, như: Bài hát có hay khơng? Có quen thuộc

khơng? Dễ hay khó hát? Bài hát thuộc thể loại hành khúc, sinh hoạt, vui chơi,

lao động hay trữ tình? Nhịp điệu của bài nhanh hay chậm? Tính chất bài hát

sơi nổi hay tình cảm? Nhẹ nhàng hay tha thiết?...

2.6.3.4. Khởi động giọng (luyện thanh)

Khởi động giọng giúp học sinh chuẩn bị về tư thế, hơi thở, giọng hát,

đồng thời còn luyện tai nghe, luyện cách phát âm và luyện cao độ. Khởi động

giọng còn để học sinh thấy rằng, các em đang được học âm nhạc một cách bài

bản.

Trong tiết dạy hát, tốt nhất là giáo viên nên thực hiện các bước hát mẫu,

khởi động giọng và tập hát từng câu ở cùng một giọng. Tập hát ở giọng nào

thì nên khởi động giọng ở giọng đó, như vậy sẽ có lợi cho tai nghe của học

sinh (đây là sự khác biệt với luyện thanh: luyện thanh thường chuyển giọng

liên tục, nhằm mở rộng âm vực và nâng cao chất lượng âm thanh, luyện thanh

thường áp dụng trong môn thanh nhạc).

Khi khởi động giọng, giáo viên cần hướng dẫn học sinh đứng thẳng, tư

thế tự nhiên. Giáo viên đàn chuỗi âm ngắn, đơn giản để các em nghe và đọc

bằng âm La, Ma, Mô, Mi hoặc nguyên âm A- O- U- I (có thể kết hợp trò chơi,

ví dụ học sinh giả làm tiếng gà gáy ò ó o). Với thời gian 1-2 phút, giáo viên

chỉ nên dùng một âm hình tiết tấu chung khi khởi động giọng.

2.6.3.5. Tập hát từng câu

Mục tiêu việc tập hát từng câu là để học sinh hát đúng giai điệu và lời

ca từng câu hát; luyện tai nghe và thể hiện đúng những chỗ khó trong bài.

Tập hát từng câu là bước trọng tâm, nó chiếm nhiều thời gian và đòi hỏi

học sinh phải cố gắng nhiều nhất. Các bước trước đó (giới thiệu bài hát, tìm

hiểu về bài hát, nghe hát mẫu, khởi động giọng) chỉ nhằm dẫn dắt và hỗ trợ

cho bước tập hát từng câu. Nếu khơng hồn thành bước tập hát từng câu thì

việc thực hiện hai bước là hát cả bài và củng cố kiểm tra cũng sẽ khơng thu

được kết quả.

Có bốn cơng cụ giúp học sinh hát đúng giai điệu và lời ca của từng câu

hát, đó là: nghe giáo viên hát mẫu, nghe giáo viên đàn giai điệu, nghe đĩa

nhạc và nghe những bạn học giỏi hát. Trong đó, phổ biến và hiệu quả nhất vẫn

là học sinh tập hát thông qua việc nghe giáo viên đàn giai điệu và hát mẫu,

43



đây là hai hoạt động cần phải kết hợp một cách hài hồ. Đơi khi, chỉ định

những em học giỏi hát mẫu thay cho giáo viên cũng là việc nên thực hiện,

nhằm phát huy tính tích cực của học sinh đồng thời làm môi trường học tập

trở nên gần gũi và thân thiện hơn.

Yêu cầu khi dạy hát từng câu là giáo viên phải kết hợp giữa sử dụng

nhạc cụ và hát mẫu để hướng dẫn học sinh hát đúng giai điệu, lời ca của từng

câu hát. Tuy nhiên, hát mẫu nhiều hay ít, hát mẫu trước hoặc sau khi học sinh

tập hát còn phụ thuộc vào năng lực của học sinh và đặc điểm riêng của bài hát

như câu hát dài hay ngắn, dễ hay khó, có luyến láy hay không… Giáo viên

nên vận dụng nhiều cách làm với những bài hát khác nhau, thậm chí là với

những câu hát khác nhau, không nên thực hiện rập khuôn, máy móc. Dưới

đây là một cách thực hiện.

Giáo viên đàn giai điệu câu thứ nhất khoảng 2-3 lần để tất cả học sinh

lắng nghe và tự hát nhẩm theo, rồi bắt nhịp để các em tập hát vài lần hoà cùng

với tiếng đàn. Hoạt động đó vừa giúp học sinh luyện tai nghe vừa phát huy

được tính tích cực của các em. Tiếp đó giáo viên chỉ định học sinh hát lại câu

vừa tập (với các hình thức như cá nhân, cặp đơi, nhóm, tổ), giáo viên lắng

nghe để phát hiện chỗ sai rồi giúp các em sửa lại. Lúc sửa sai, giáo viên nên

đàn chậm, hát chậm, nhấn rõ những chỗ sai giúp các em nhận biết được và tập

hát cho chính xác. Cần hướng dẫn các em sửa sai ngay từ bước tập hát từng

câu, không để đến khi hát cả bài mới sửa, vì lúc đó, học sinh mắc nhiều lỗi,

sửa được lỗi này có thể lại mắc lỗi khác. Giáo viên cũng có thể chỉ định

những em học giỏi sửa sai cho các bạn.

Giáo viên hướng dẫn học sinh tập câu hát tiếp theo tương tự. Sau khi

tập xong 2 câu, giáo viên nên yêu cầu học sinh hát nối (móc xích) 2 câu với

nhau. Những bài hát có 4 câu, nên hát nối câu 1-2 rồi câu 3-4, không nên hát

nối từ câu 1 đến câu 3, tạo nên cảm giác chênh vênh, thiếu cân đối. Dạy hát

từng câu theo lối móc xích có lợi vì: học sinh không quên giai điệu và lời ca,

nhớ các câu hát thành hệ thống, hát câu sau sẽ nhớ câu trước, hát khơng bị sai

nhịp.

Nếu trong bài hát có những câu giống nhau về giai điệu, giáo viên nên

chỉ định học sinh tự nhận biết và tập hát để phát huy tính tích cực, sau đó có

thể giúp các em chỉnh sửa những chỗ cần thiết

2.6.3.6. Hát cả bài

Bước này giúp học sinh tiếp tục sửa chỗ hát sai (nếu có), hướng dẫn các

em biết cách lấy hơi, thể hiện đúng chỗ ngân, nghỉ trong bài và thể hiện sắc

thái, tình cảm của bài hát.

Khi thực hiện, giáo viên nên đàn giai điệu cho học sinh nghe và hát

nhẩm lại toàn bộ bài hát, giúp các em phát hiện chỗ còn sai và tự sửa chữa.

44



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Cách này tiện dụng ở chỗ là bạn dễ dàng thực hành mọi nơi mọi lúc, chỉ cần xòe bàn tay ra tính, lấy một nốt nào đó làm điểm tựa tính lên hoặc tính xuống. Ví dụ bạn có thể lấy ngón út là nốt Mi làm điểm để nhớ, hoặc lấy nốt Sol ở ngón áp hay nốt Si ở ngón

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×