Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Tải bản đầy đủ - 0trang

13

của con em. Vấn đề này hồn tồn khơng có nghĩa là phải chiều chuộng phục

vụ và phục vụ trẻ con như con em của một tên tư bản nào đó...Biết gây nhiều

hứng thú mới cho trẻ em, biết làm sao cho con em chúng ta phát triển tồn

diện, đó là cần thiết. Một trong những nhiệm vụ chủ yếu của cơng tác ngồi

trường là làm cho đời sống con em chúng ta thật sự trở thành đời sống có văn

hóa, dạy các em sống theo kiểu mới, sống tập thể. Nên để cho con em chúng

ta được học tập nhiều hơn nữa, gần gũi với đời sống nhiều hơn nữa”.

Ở nước ta, đã nhiều lần Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu giáo viên phải

chú ý giáo dục nhiều mặt cho học sinh như đức, trí, thể, mĩ, lao động. Trong

thư gửi Hội nghị các bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc, Bác viết: “Trong lúc

học cũng cần làm cho các cháu vui, trong lúc vui cũng cần làm cho các cháu

học. Ở trong nhà trường, trong xã hội, các cháu đều vui, đều học”. Và trong

chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam từ 2001 đến 2010 đã nêu rõ quan

điểm giáo dục của Đảng ta: “Phát triển con người tồn diện trên các mặt tình

cảm, trí tuệ, tinh thần và thể chất là lí tưởng của sự phát triển xã hội mà chúng

ta từng bước tiến tới”.

1.1.2. Khái niệm hoạt động ngoại khóa

Hoạt động ngoại khóa là hình thức tổ chức dạy học ngồi lớp, khơng

quy định bắt buộc trong chương trình, hoạt động này thường mang tính chất

tự nguyện hơn là bắt buộc, là một hoạt động không đặt sự giảng dạy của giáo

viên lên hàng đầu, mà xem trọng hoạt động tự giác, sự vận dụng sáng tạo của

học sinh. Các hoạt động ngoại khóa cho phép học sinh tự thể hiện ý kiến và

suy nghĩ, góp phần xây dựng kỹ năng lãnh đạo và áp dụng kiến thức vào thực

tế. Học sinh biết cách học một cách kiên nhẫn để đạt đến mục tiêu, phát triển

tài năng hay kỹ năng cũng như xây dựng nhân cách trong q trình tự học tập.

Học sinh có thể tham gia hoạt động ngoại khóa ở lớp/ trường hoặc ngoài xã

hội với nhiều lựa chọn khác nhau: thể thao, văn hóa, nghệ thuật, tình nguyện,

tổ chức,...

1.1.3. Đặc trưng hoạt động ngoại khóa

Nhiệm vụ trọng tâm mà nhà trường THCS ngày nay đang ra sức phấn

đấu chính là nhiệm vụ rèn luyện đào tạo con người mới phát triển tồn diện về



14

trí, đức, thể, mĩ,...Để đảm đương được nhiệm vụ to lớn đó, nhà trường phải nỗ

lực phấn đấu với tất cả những khả năng có thể có của mình. Những kết quả

nghiên cứu tâm - sinh lý của học sinh và điều tra xã hội gần đây trên thế giới

cũng như ở nước ta cho thấy thanh thiếu niên có những thay đổi trong sự phát

triển tâm - sinh lý, đó là sự thay đổi có gia tốc. Trong điều kiện phát triển của

các phương tiện thông tin đại chúng, trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao

lưu học sinh được tiếp nhận nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong phú từ

nhiều mặt của cuộc sống, có hiểu biết nhiều hơn, linh hoạt và thực tế hơn.

Trong học tập, học sinh khơng thỏa mãn với vai trò của người tiếp thu thụ

động, không chỉ chấp nhận các giải đáp đã có sẵn được đưa ra. Như vậy, ở lứa

tuổi này nảy sinh một yêu cầu và cũng là một quá trình, là sự lĩnh hội độc lập

các tri thức và phát triển kĩ năng. Nhưng các phương thức học tập ở học sinh

nếu muốn được hình thành và phát triển một cách có chủ định thì cần thiết

phải có sự hướng dẫn đồng thời tạo các điều kiện thuận lợi nhất.

Trong cơng tác ngoại khóa, năng lực hoạt động tự lập của học sinh

được phát huy. Các em tìm hiểu, nghiên cứu, suy nghĩ và tự mình trình bày

các kiến thức mà tự mình khám phá được. Giáo viên không phải là người lên

lớp giảng bài, truyền thụ kiến thức, ở đây công tác độc lập của học sinh chiếm

một vị trí đặc biệt quan trọng. Ngồi tác dụng giáo dục tư tưởng, tình cảm, mở

rộng, bổ sung cho kiến thức nội khóa, phát triển tài năng cá nhân, nâng cao

khả năng hoạt động tự lập, trình độ thực hành và khả năng làm việc tập thể

của học sinh được phát huy rõ rệt. Cơng tác ngoại khóa được tổ chức tốt còn

có tác dụng gắn liền học sinh với đời sống một cách có hiệu quả. Hoạt động

ngoại khóa chính là một cầu nối giúp học sinh vận dụng kiến thức vào đời

sống, sinh hoạt gần gũi với tập thể, với nhân dân hơn một bước. Ngoại khóa

chỉ nhằm mục đích phục vụ nội khóa như là bổ sung, nâng cao, đào sâu kiến

thức kĩ năng của chính khóa; nó còn có tác dụng tốt đối với việc giảng dạy

của giáo viên, củng cố mối quan hệ đúng đắn giữa thầy và trò.

Đối với giáo viên, giờ học ngoại khóa giúp họ hiểu hơn về học sinh của

mình, phát hiện được khả năng của các em, từ đó mà điều chỉnh phương pháp



15

giảng dạy cho phù hợp; giáo viên có thêm vốn kiến thức thực tế để bài giảng

phong phú hơn, và họ tự tin hơn khi truyền thụ kiến thức cho học sinh.

Hoạt động ngoại khóa là hình thức dạy học mang tính tích hợp cao, có

tác dụng phát triển kiến thức và rèn luyện kĩ năng toàn diện cho người học, là

một trong những con đường để phát triển kiến thức và rèn luyện kĩ năng toàn

diện cho người học, là một trong những con đường để phát triển năng lực

trong mỗi cá nhân học sinh trong nhà trường THCS, tạo ra môi trường thuận

lợi để học sinh phát huy, phát triển tư duy, hình thành nhân cách đáp ứng theo

yêu cầu của xã hội. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc bổ sung các kĩ

năng và kinh nghiệm sống cho học sinh, giúp học sinh trở thành một con

người toàn diện và thú vị hơn.

Hoạt động ngoại khóa cũng góp phần đổi mới phương pháp giáo dục,

khắc phục lối truyền thụ một chiều như bấy lâu nay của ta, giúp học sinh rèn

luyện thói quen, biết cách tự học và hợp tác trong học tập; tích cực, chủ động,

sáng tạo trong phát hiện và giải quyết vấn đề để tự chiếm lĩnh tri thức mới;

giúp học sinh tự đánh giá năng lực của bản thân; đồng thời góp phần giúp

giáo viên phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng lực đặc biệt, đem lại

chất lượng mới cho giáo dục THCS nói riêng, cho ngành giáo dục và đào tạo

Việt Nam nói chung.

1.2. Hoạt động ngoại khóa Tốn học ở trường Trung học cơ sở

Hoạt động ngoại khóa Tốn học là một bộ phận của hoạt động dạy học

Toán. Hoạt động này sẽ giúp cho việc dạy và học có cơ sở thực tế, tạo hưng

phấn cho giờ học chính khóa. Trong nhà trường THCS hiện nay cùng với sự

phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ

thông tin thể hiện qua các thành tựu mới và khả năng ứng dụng cao, rộng và

nhanh vào thực tế buộc phải xem xét, điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy

học, đặc biệt là mơn Tốn. Những nội dung kiến thức mà nhà trường THCS

trang bị không thể thâu tóm được tất cả mọi tri thức mong muốn, vì vậy phải

coi trọng việc dạy như thế nào để học sinh có thể đạt được kiến thức như

mong muốn, trên cơ sở đó mà tiếp tục học tập suốt đời. Với các hoạt động

ngoại khóa Tốn học, học sinh không chỉ học chay, học thụ động mà các em



16

còn trực tiếp được tìm hiểu các vấn đề mà sách đã hoặc không viết, những

vấn đề mà giáo viên khơng có đủ điều kiện để truyền thụ cho các em trong giờ

học chính khóa.

1.2.1. Vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khóa Tốn học

HĐNK Tốn học là một trong các hình thức dạy học trong nhà trường

phổ thơng hiện nay. Ngoại khóa Tốn học nói riêng và HĐNK nói chung có

vai trò vơ cùng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên tất cả

các mặt.

Về giáo dục nhận thức: HĐNK Toán học giúp HS củng cố, đào sâu, mở

rộng kiến thức đã học trên lớp, ngoài ra giúp HS vận dụng kiến thức đã học

vào giải quyết những vấn đề thực tiễn đời sống đặt ra, tạo điều kiện để học đi

đơi với hành, lí luận đi đôi với thực tiễn.

Về rèn luyện kỹ năng: HĐNK Toán học rèn luyện cho HS kỹ năng tổ

chức, kỹ năng điều khiển, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ

năng sử dụng và làm bài tập thực hành.

Về giáo dục tinh thần thái độ: HĐNK Tốn học tạo hứng thú học tập,

khơi dậy lòng ham hiểu biết, lôi cuốn HS tự giác tham gia vào các hoạt động

tìm tòi tri thức, phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh.

Về mặt chuyên môn: HĐNK Toán học sẽ giúp HS củng cố vững chắc

thêm kiến thức cơ bản, mở rộng và hiểu sâu hơn các kiến thức có liên quan.

Hoạt động ngoại khóa Tốn học là một trong những mảng hoạt động giáo

dục quan trọng ở nhà trường THCS. Hoạt động này có tác dụng phục vụ cho

việc dạy học mơn Tốn trong chương trình chính khóa, góp phần phát triển và

hồn thiện nhân cách toàn diện, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo

của học sinh. Nội dung của HĐNK Toán học rất phong phú và đa dạng, nhờ

đó các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội được áp dụng, mở rộng

trên thực tế, đồng thời có tác dụng nâng cao hứng thú học tập mơn Tốn ở

trường THCS. Thơng qua HĐNK Tốn học, người học đã trưởng thành và học

tập được rất nhiều, rất sâu sắc những vấn đề mà trong các hoạt động chính

khóa khơng đủ đáp ứng.



17

1.2.2. Đặc điểm của hoạt động ngoại khóa Tốn học

HĐNK nói chung và ngoại khóa Tốn học nói riêng có một số đặc điểm

cơ bản sau:

Việc tổ chức ngoại khóa dựa trên tính tự nguyện tham gia của HS dưới

sự hướng dẫn của giáo viên.

Số lượng HS tham gia không hạn chế, có thể theo nhóm nhỏ hoặc quy

mơ từng lớp học, từng khối học...

Nội dung HĐNK thường liên quan với nội dung học tập trong chương

trình nội khóa, phù hợp với trình độ và đặc điểm của các đối tượng tham gia.

Không tổ chức kiểm tra - đánh giá kết quả HĐNK như ở trên lớp học.

Việc đánh giá kết quả HĐNK thơng qua sản phẩm mà HS có được như: Tính

tích cực, tự lực nhận thức của HS; kết quả đánh giá cơng khai, khơng cho

điểm nhưng có những hình thức động viên khích lệ kịp thời như biểu dương,

tặng quà, khen thưởng.

Để HĐNK đạt kết quả tốt đẹp đòi hỏi phải có sự tổ chức chặt chẽ, tỉ mỉ

của GV, sự giúp đỡ của các tổ chức đoàn thể trong nhà trường, của hội cha mẹ

HS và của các tổ chức ngồi xã hội...Bên cạnh đó nội dung và hình thức tổ

chức HĐNK phải đa dạng, mềm dẻo, hấp dẫn để lôi cuốn được nhiều HS

tham gia.

1.2.3. Nhiệm vụ của hoạt động ngoại khóa Tốn học

Một trong những yếu tố quan trọng để người giáo viên thực hiện được

nhiệm vụ của mình là việc thực hiện chương trình với những biện pháp tích

cực về chính khóa - ngoại khóa. Trong chương trình mới, cơng tác ngoại khóa

trở thành một phần quan trọng, khăng khít với chính khóa. Cơng tác ngoại

khóa, nhất là cơng tác ngoại khóa về Tốn học khơng hề mâu thuẫn gì với nội

dung giáo dục và giáo dưỡng của nhà trường hiện nay, mà trái lại còn bổ sung

và nâng cao chất lượng của chính khóa lên một bước mới. Qua hoạt động

ngoại khóa Toán học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể

dục và thẩm mỹ. Hoạt động ngoại khóa Tốn học phát huy tính năng động chủ

quan, tính tích cực, tinh thần đồn kết của học sinh. Đồng thời tạo điều kiện

cho giáo viên phát hiện sở thích, thiên hướng cá nhân và phát triển năng lực,

sáng tạo của học sinh.



18

Nhằm hỗ trợ cho dạy học chính khóa, HĐNK Tốn học thể hiện ở 5

nhiệm vụ sau:

• Gây hứng thú học tập mơn Tốn: HĐNK với nội dung phong phú và

hình thức hấp dẫn sẽ kích thích và nâng cao hứng thú học Tốn cho HS, tạo

khơng khí học tập Tốn tốt trong nhà trường THCS. Đó là một trong những

điều kiện đảm bảo kết quả học tập tốt.

• Bổ xung, đào sâu và mở rộng kiến thức học ở chính khóa: Với thời

gian có hạn, việc dạy học nội khóa phải dừng lại ở nội dung nhất định. Yêu

cầu có thể được nâng cao, kiến thức nội khóa có thể được bổ sung, đào sâu,

mở rộng bằng con đường ngoại khóa (lịch sử hình học, đại số, phương pháp

tiên đề,...). Như vậy, ngoại khóa giúp cho GV - HS có điều kiện củng cố kiến

thức nội khóa, bổ sung một số điểm cần thiết, trong chừng mực nào đó có thể

mở rộng phạm vi kiến thức trong chương trình.

• Tạo điều kiện gắn nhà trường với xã hội, lý luận liên hệ với thực tiễn,

học đi đơi với hành: Với hình thức ngoại khóa, thầy và trò có nội dung mềm

dẻo hơn, phóng khống hơn; có phương pháp sinh động hơn; có tổ chức linh

hoạt hơn; thời gian đỡ gò bó hơn. Do đó, có điều kiện thâm nhập cuộc sống,

tăng cường thực hành, góp phần thực hiện nguyên lý giáo dục và tổng hợp.

• Rèn luyện tư cách làm việc tập thể: Nhiều HĐNK có hình thức tập thể;

có phân cơng, phân nhiệm, có người chỉ huy, điều khiển, có người phục tùng

thực hiện, GV - HS có nhiều điều kiện để trao đổi nhiều hơn, GV có điều kiện

kiểm tra, đơn đốc... Như vậy nhờ ngoại khóa mà tăng cường giáo dục cho HS

thói quen độc lập trong học tập, tính chủ động, sáng tạo, tính tập thể trong học

tập và cơng tác.

• Tạo điều kiện phát triển và bồi dưỡng năng lực cá nhân: Thơng qua

HĐNK, GV có thể phát hiện được những HS có khả năng Tốn học (thể hiện

trước hết ở sự say mê Toán học, ở khả năng phát hiện và giải quyết những vấn

đề Toán học nảy sinh trong lý thuyết cũng như trong thực tiễn). Từ đó, GV có

kế hoạch bồi dưỡng năng lực Tốn học cho HS.



19

1.2.4. Ngun tắc của hoạt động ngoại khóa Tốn học

Phương pháp dạy học ngoại khóa Tốn học thường có tính mềm dẻo,

khơng cứng nhắc, tùy thuộc vào nội dung ngoại khóa, trình độ của GV và của

HS. Tuy nhiên phương pháp dạy học ngoại khóa Tốn học phải dựa trên các

định hướng của chiến lược dạy học nói chung và tn theo các ngun tắc

sau:



•Cần phải lập kế hoạch ngoại khóa hết sức chi tiết ngay từ sớm, đủ để



các nhóm có thời gian chuẩn bị.

•Tổ chức ngoại khóa cần dựa trên tính tự nguyện, hứng thú của HS đảm

bảo HS u thích cơng việc của mình và phát huy được sự sáng tạo của các

em.



•Đảm bảo tính nghiêm túc, nhẹ nhàng, nhưng khơng tùy tiện. Nhóm



ngoại khóa cần phải có tổ chức chặt chẽ, có kế hoạch làm việc cụ thể để tránh

tình trạng nhàm chán, khơng hứng thú. Vì vậy đòi hỏi mỗi nhóm ngoại khóa

cần có một nhóm trưởng với tư cách là hạt nhân của nhóm.

1.2.5. Nguyên tắc phù hợp tâm lý lứa tuổi học sinh

Lứa tuổi học sinh THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11 đến 15

tuổi. Đó là những em đang theo học từ lớp 6 đến lớp 9 ở trường THCS. Lứa

tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có vị trí đặc biệt trong thời kì phát

triển của trẻ em. Vị trí đặc biệt này được phản ánh bằng các tên gọi: “thời kì

quá độ”, “độ tuổi khó bảo”, “tuổi bất trị” hay “tuổi khủng hoảng”…Những

tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá

trình phát triển của trẻ em.

Ở lứa tuổi này, học sinh đang diễn ra sự phát triển mạnh mẽ của tự ý

thức, đặc biệt của tự giáo dục. Bởi vậy từ tuổi này, các em khơng những là

khách thể mà còn là chủ thể của giáo dục. Đồng thời đạo đức của học sinh

THCS cũng được phát triển mạnh mẽ, đặc biệt về nhận thức đạo đức và các

chuẩn mực hành vi ứng sử.

Giáo dục học sinh THCS trong xã hội hiện đại là vấn đề phức tạp và

khó khăn. Bởi lứa tuổi thiếu niên là giai đoạn có nhiều biến đổi quan trọng

trong sự phát triển đời người cả về thể chất, mặt xã hội và mặt tâm lí. Mặt



20

khác điều kiện sống, điều kiện giáo dục trong xã hội hiện đại cũng có những

thay đổi so với xã hội truyền thống. Để giáo dục học sinh THCS đạt hiệu quả,

cần phải tính đến những thuận lợi và khó khăn của lứa tuổi trong sự phát

triển.

Về thuận lợi, do điều kiện sống trong xã hội được nâng cao mà hiện nay

sức khỏe được tăng cường. Hiện tượng gia tốc phát triển ở con người thường

rơi vào lứa tuổi này nên sự dậy thì đến sớm và các em được cơ thể khỏe

mạnh, sức lực dồi dào. Đây là cơ sở cho sự phát triển trí tuệ và phát triển nhân

cách của thiếu niên.

Mặt khác bước vào thế kỉ XXI, do sự bùng nổ của khoa học công nghệ

mà lượng thông tin, tri thức đến với các em rất phong phú. Đồng thời số con

trong mỗi gia đình chỉ có ít nên cha mẹ dễ có điều kiện chăm sóc các em. Xã

hội, nhà trường và gia đình đều rất quan tâm đến sự phát triển nhân cách của

trẻ em nói chung và học sinh THCS nói riêng. Sự kết hợp giáo dục giữa nhà

trường, gia đình và xã hội đã giúp cho các em có được cơ hội, điều kiện giáo

dục tồn diện hơn.

Về khó khăn, do gia tốc phát triển mà sự dậy thì của thiếu niên đến sớm

hơn, cơ thể của các em phát triển mạnh mẽ nhưng mức trưởng thành về xã hội

và tâm lí diễn ra chậm hơn. Điều này ảnh hưởng đến việc giáo dục học sinh

THCS.

Cũng do sự phát triển tâm lí diễn ra khơng đồng đều về mọi mặt, nên

dẫn đến sự phát triển tâm lí song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn”.

Do đó, việc tổ chức dạy học cho học sinh nói chung, việc dạy học Tốn nói

riêng phải dựa trên cơ sở tâm lí lứa tuổi để xác định phương pháp giáo dục có

hiệu quả. Nội dung và tính chất của hoạt động học tập lứa tuổi học THCS đòi

hỏi tính năng động và tính độc lập ở mức độ cao; đồng thời các em cũng đòi

hỏi và muốn nắm bắt được chương trình một cách sâu sắc hơn. Định hướng

đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong nghị quyết Trung

ương 4 khóa VII (1-1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12-1996),

được thể chế hóa trong Luật giáo dục (2005), được cụ thể hóa trong các chỉ

thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 14 (4-1999). Điều 28,



21

Luật Giáo dục ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của

từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận

dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng

thú học tập cho học sinh”. Ngoại khóa Tốn học cung cấp cho học sinh những

hiểu biết, những kĩ năng nhất định. Mục đích của hoạt động ngoại khóa Tốn

học là tạo sự phát triển cân đối, tồn diện về tâm hồn, trí tuệ; sự phối hợp

nhuần nhuyễn giữa lí thuyết và thực hành cho học sinh. Ngoại khố là phần

hoạt động khơng bắt buộc, nhưng cần thiết. Là một hình thức học tập bổ sung

cho chính khóa và rất nhiều vấn đề của chính khóa chỉ được giải quyết bằng

ngoại khóa. Ngoại khố Tốn học cần có sự hăng say, thích thú và sự thể hiện

khả năng riêng của từng học sinh. Ngoại khố ít nhiều có ảnh hưởng đến thời

gian học tập chính khố, nhất là với các em học kém. Vì vậy, hoạt động ngoại

khoá cần chú ý khơi dậy sự tự giác, tự nguyện của học sinh. Khi đã tự

nguyện, tự giác, học sinh sẽ khắc phục mọi khó khăn hoàn thành nhiệm vụ

được giao, mặt khác, gặp thất bại các em sẽ khơng bao giờ nản chí. Các nhóm

học sinh tự nguyện tham gia ngoại khoá Toán học là các nhóm bạn tâm đắc về

ý thức và sở trường, như vậy hoạt động ngoại khóa còn có tác dụng hình

thành các tập thể học sinh liên kết với nhau theo hứng thú. Trong các tập thể

tự nguyện này, học sinh sẽ tự bộc lộ đầy đủ hơn những kĩ năng, năng lực mà

trong quá trình học tập các em ít được bộc lộ. Cũng trong điều kiện này, hoạt

động ngoại khóa còn giúp giáo viên hiểu và thơng cảm, thương yêu học sinh

của mình hơn. Một nhận thức đúng đắn về nhiệm vụ hoạt động ngoại khóa

Tốn học trong nhà trường chỉ thực sự có được trên cơ sở những hiểu biết thật

thấu đáo, triệt để về bản chất mơn Tốn, về đặc điểm đối tượng giáo dục, về

mọi mặt mà trực tiếp nhất là thực trạng tư tưởng tình cảm, tâm lí của đối

tượng tiếp nhận, cụ thể là học sinh THCS. HĐNK chỉ thực sự phát huy được

sức mạnh của nó khi nào nó khơi dậy được hứng thú từ bên trong người tiếp

nhận, đó là khát vọng sáng tạo, khát vọng chiếm lĩnh tri thức. Mục đích cao

nhất của hoạt động ngoại khóa Tốn học khơng phải chỉ thông báo một số



22

kiến thức mà là cung cấp những khả năng để học sinh tự giải quyết các vấn đề

và các bài toán cuộc đời của bản thân họ. Hoạt động ngoại khóa Tốn học

khơng phải để đào tạo ra những kiểu người mọt sách hay những kiểu người

chỉ biết lí thuyết, thiếu đi năng lực thực hành trong đời sống thực tiễn. Hoạt

động ngoại khóa Tốn học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng

tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận

dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực

tiễn; tạo niềm tin, niềm vui, sự hứng thú trong học tập. Làm cho “học” trở

thành quá trình kiến tạo; học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai

thác và sử lí thơng tin, tự hình thành hiểu biết, năng lực, phẩm chất. Một giờ

dạy học toán trên lớp khơng đủ thời gian để hình thành những điều này, mối

quan hệ giữa giáo viên - học sinh - bài tốn ln ln bị bó hẹp trong khn

khổ khép kín của bốn bức tường. Những giờ ngoại khóa Tốn học thầy tự

nguyện từ bỏ vai trò chủ thể, hành động giáo dục cũng như hệ thống dạy học

không xoay quanh giáo viên nữa mà chuyển sang trung tâm - người học. Giáo

viên khơng đóng vai người truyền đạt kiến thức có sẵn, mà là người định

hướng, đạo diễn cho học sinh tự khám phá kiến thức cùng cách tìm ra kiến

thức. Hoạt động ngoại khóa rất coi trọng đến đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học

sinh, khơng xem nhẹ vai trò chủ thể trong hoạt động tiếp nhận Tốn học của

học sinh. Q trình chiếm lĩnh tri thức khơng phải là một q trình tiếp thu

thụ động mà là quá trình vận động bên trong của bản thân chủ thể để tự nhận

thức, tự phát triển. Các nhà tâm lí học hoạt động và tâm lí học nhận thức chú

ý tới mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể (đối tượng và hoạt động) để nhấn

mạnh vai trò của tính hoạt động, hành vi của học sinh trong quá trình nhận

thức. Nguồn tri thức được tiếp thu, tích lũy thơng qua sự hướng dẫn của giáo

viên trong các giờ học Tốn trên lớp chính là động lực thơi thúc sự tự tìm tòi

phát hiện của người học sinh. Nhu cầu hiểu biết, chiếm lĩnh tri thức lơi cuốn

người học vào q trình tiếp nhận thì mới làm nảy nở ni dưỡng năng lực

tìm tòi phát hiện, đánh giá cái hay cái đẹp tiềm ẩn trong đó. Kiến thức thu

nhận bằng con đường tự khám phá là kiến thức vững chắc nhất, đáng tin cậy



23

nhất. Nhà sư phạm Roger Galles cũng cho rằng: “Cần làm sao để có thể đòi

hỏi học sinh một sự cố gắng sáng tạo cá nhân...để làm sao giáo viên đưa học

sinh đến sự khám phá độc lập những tình huống khác nhau để khơi gợi ở trẻ

tinh thần tự nghiên cứu”. Thông qua hoạt động ngoại khóa, học sinh có điều

kiện thuận lợi bộc lộ năng lực tự tiếp nhận, tự lĩnh hội, tự khám phá tri thức

theo quy luật “chuyển vào trong”. Thực chất đó là q trình hình thành tư duy,

hình thành khái niệm mà tâm lí học nhận thức nghiên cứu. Như vậy, học sinh

khơng phải chỉ có việc thu nhận một khối lượng áp đặt từ bên ngoài mà thực

sự có được một sự phát triển về kiến thức lẫn phương pháp, về nhận thức

khách quan và tự nhận thức. Việc học Toán học như vậy thực sự là một sự

phát triển toàn diện, hứng thú, sáng tạo trong từng chủ thể học sinh.

1.2.6. Nguyên tắc tích hợp

Theo tác giả Savier Rogiers nêu trong cuốn “Khoa sư phạm tích hợp”

thì: “Khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về q trình học tập góp phần

hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có tính trước những điều cần

thiết cho học sinh, nhằm phục vụ cho các q trình học tập tương lai, hoặc

nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động”. Theo GS.TS. Nguyễn

Thanh Hùng: “Có thể hiểu tích hợp là một phương hướng phối hợp một cách

tốt nhất các quá trình học tập của nhiều mơn học”. Trong hoạt động ngoại

khóa Tốn học, ta có thể thấy: Tích hợp là tập hợp lại để thống nhất các mặt

riêng lẻ thành một tổng thể, phối hợp tối ưu các hoạt động khác nhau, các kĩ

năng phương pháp của các hoạt động khác nhau, nhằm đáp ứng mục tiêu, mục

đích cụ thể, theo một nguyên tắc “đồng tâm”, “đồng quy” hướng tới một nội

dung, kĩ năng, kiến thức bao hàm cao hơn, sâu hơn. Tích hợp là một phạm trù

rất rộng giữa kiến thức với thực hành, giữa kiến thức với kĩ năng, giữa kinh

nghiệm với thực tiễn, giữa các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống, để làm

nổi bật, đào sâu kiến thức, phát triển tư duy của học sinh. Hoạt động ngoại

khóa Tốn học theo hướng “tích hợp” là một xu thế tất yếu của việc giáo dục

học sinh trong thời đại kỹ thuật số mà nhiều nước trên thế giới đã tiến hành và

thử nghiệm.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×