Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
LOGISTICS NGƯỢC TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM

LOGISTICS NGƯỢC TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM

Tải bản đầy đủ - 0trang

6



b.



2.1.2

2.1.2.1



2.1.2.2



2.1.2.3

a.



6



ứng xanh. Tuy nhiên, logistics xanh chỉ tập trung đến các khía cạnh mơi

trường đối với các hoạt động logistics xuôi và nỗ lực để giảm thiểu các tác

động vào môi trường sinh thái của hoạt động logistics chứ không phải là nỗ

lực thu hồi giá trị của hàng hoá như trong logistics ngược.

Logistics ngược và quản lý chất thải

Logistics ngược và quản lý chất thải tương đối giống nhau ở các giai đoạn

như thu gom, phân loại vận chuyển và các giải pháp liên quan đến tái chế, tái sử

dụng. Tuy nhiên, giữa chúng có những điểm khác biệt về mục tiêu, chủ thể chịu

trách nhiệm thực hiện, đối tượng vật chất cần xử lý, thời điểm phát sinh.

Khái quát về chuỗi cung ứng sản phẩm

Khái niệm chuỗi cung ứng sản phẩm

Cho đến nay, nhiều khái niệm “chuỗi cung ứng” đã được trình bày và phân

tích theo các hướng tiếp cận khác nhau. Trong luận án này tác giả tán thành và sử

dụng khái niệm chuỗi cung ứng sản phẩm của Mentzer và cộng sự (2001, trang

4): “Chuỗi cung ứng sản phẩm là tập hợp của các thực thể (có thể là pháp nhân

hoặc thể nhân) liên quan trực tiếp đến dòng chảy xi và ngược của sản phẩm,

dịch vụ, tài chính và thông tin từ đầu nguồn đến khách hàng”. Sở dĩ khái niệm này

được lựa chọn làm nền tảng lý luận cho vấn đề nghiên cứu của luận án bởi trong

khái niệm này Mentzer và cộng sự đã đề cập một cách rất cụ thể đến cả dòng vận

động ngược chiều của sản phẩm, dịch vụ, thơng tin và tài chính trong chuỗi cung

ứng. Hay nói cách khác, khái niệm của Mentzer và cộng sự đã thể hiện được dòng

logistics ngược trong q trình vận hành của chuỗi.

Lợi thế của chuỗi cung ứng sản phẩm

Các doanh nghiệp ngày càng nhận ra được giá trị, vai trò và lợi ích then

chốt của chuỗi cung ứng sản phẩm, đó là: tốc độ, tính chính xác, tính linh hoạt

và chi phí. Do đó, việc chú trọng phát triển sản xuất kinh doanh theo chuỗi dựa

trên hợp tác giữa các tổ chức đang là xu hướng tất yếu trong kinh doanh hiện

đại. Điều đó cho thấy, nếu đặt logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm sẽ

không những giúp các chuỗi cung ứng này thoả mãn tốt hơn yêu cầu của khách

hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững mà bản thân q trình

vận hành dòng logistics ngược cũng trở nên hiệu quả hơn thông qua việc tận

dụng được các lợi thế vượt trội của chuỗi cung ứng.

Mơ hình cấu trúc chuỗi cung ứng sản phẩm

Cấu trúc dòng trong ch̃i cung ứng sản phẩm

Theo Christopher (2005), chuỗi cung ứng sản phẩm dù đơn giản hay

phức tạp, phát triển ở trình độ cao hay thấp đều bao gồm 3 dòng chảy cơ bản

xun suốt tồn bộ chuỗi, đó là: dòng vật chất, dòng thơng tin và dòng tiền.

Các dòng này chính là các hoạt động kinh doanh cơ bản được thực hiện liên

tục giữa các thành viên để hỗ trợ cho các giao dịch mua bán trong chuỗi cung

ứng, tạo ra sự kết nối vận hành thông suốt trong hoạt động kinh doanh toàn

chuỗi.



7

b.



2.1.3

2.1.3.1



2.1.3.2

a.



7



Cấu trúc thành viên trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Bản chất chuỗi cung ứng được tạo ra từ sự liên kết, cộng tác giữa các tổ

chức thành viên từ nhà cung cấp đến nhà bán lẻ; nhằm cộng hưởng sức mạnh,

năng lực chun mơn hố cao của các thành viên để tạo ra lợi thế cạnh tranh cho

chuỗi cung ứng. Trong chuỗi cung ứng sản phẩm, mỗi thành viên có vai trò và

trách nhiệm khác nhau đối với các giai đoạn của quá trình logistics ngược. Mức

độ trách nhiệm của các thành viên này được chia thành 3 dạng: giữ vai trò

chính, bị ràng buộc một phần và không có liên quan. Đặc biệt, trong chuỗi cung

ứng ngược, có sự tham gia của nhiều thành viên khơng có trong dòng logistics

xi.

Logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Khái niệm logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Trên cơ sở các khái niệm về logistics ngược và vị trí của logistics ngược

trong các chuỗi cung ứng sản phẩm, tác giả đề xuất khái niệm nền tảng trong

nghiên cứu của luận án như sau: “Logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản

phẩm là hoạt động logistics nhằm quản lý dòng vận động ngược chiều của

các đối tượng vật chất được gửi từ một thành viên tới thành viên bất kỳ đứng

trước nó trong chuỗi cung ứng nhằm khôi phục lại giá trị sản phẩm và giảm

lượng chất thải phải xử lý.”

Khái niệm logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm do luận án đề

xuất nhấn mạnh vào một số nội dung như sau: (1) Đối tượng vật chất của dòng

logistics ngược khá đa dạng (gọi chung là “sản phẩm thu hồi”), bao gồm:

nguyên, nhiên, vật liệu; chi tiết, bộ phận hoặc sản phẩm không đáp ứng yêu cầu,

cần khắc phục, sửa chữa hoặc khơng còn giá trị phải thải bỏ; bao bì hàng hố….

(2) Phạm vi của dòng logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm chỉ bắt

đầu từ nhà bán lẻ quay trở về nhà phân phối, nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp do

người tiêu dùng cuối cùng không được xem là thành viên của chuỗi cung ứng.

(3) Mục tiêu của logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm là khơi phục lại

nhiều nhất có thể các giá trị kinh tế - môi trường của sản phẩm và giảm xuống

mức thấp nhất lượng chất thải phải xử lý; từ đó giúp các thành viên trong chuỗi

cung ứng đạt được mục tiêu giảm chi phí, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách

hàng cũng như thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Vai trò của logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Vai trò của logistics ngược đối với tồn ch̃i cung ứng sản phẩm

Khi logistics ngược ra đời, các chuỗi cung ứng truyền thống vốn chỉ bao

gồm dòng xi đã phát triển thành các chuỗi cung ứng vòng kín (Closed-loop

Supply Chain - CLSC). Chuỗi cung ứng vòng kín đưa ra các nỗ lực phối hợp

hoạt động theo chiều xuôi và chiều ngược của sản phẩm, nhờ đó đảm bảo mục

tiêu phát triển bền vững đồng thời với mục tiêu hiệu quả và hiệu suất trong các

chuỗi cung ứng. Nói cách khác, sự ra đời và phát triển của logistics ngược đã



8



b.



2.1.3.3



2.2

2.2.1



2.2.2

2.2.2.1

a.



8



thúc đẩy sự phát triển của chuỗi cung ứng ngược; từ đó kết hợp với chuỗi cung

ứng truyền thống để tạo ra chuỗi cung ứng vòng kín với nhiều ưu thế vượt trội.

Vai trò của logistics ngược đối với DN thành viên trong CCƯ sản phẩm

Logistics ngược mang lại cho các chuỗi cung ứng thêm nhiều lợi ích và ưu

thế vượt trội. Do đó, với tư cách là các thành viên trong chuỗi cung ứng,

logistics ngược được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh

nghiệp có thể: (1) Tạo sự thơng suốt cho q trình logistics xi; (2) Thoả mãn

tốt hơn yêu cầu của khách hàng; (3) Giúp tiết kiệm chi phí; (4) Tạo dựng hình

ảnh “xanh” cho doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cần phải có

những đầu tư thích đáng cho hoạt động này.

Những đặc điểm cơ bản của logistics ngược trong CCƯ sản phẩm

Trong tương quan so sánh với logistics xi, logistics ngược có bảy đặc

trưng cơ bản như sau: (1) Hoạt động theo cơ chế đẩy; (2) Dòng di chuyển hội

tụ; (3) Khơng q ưu tiên về tốc độ; (4) Khó khăn trong dự báo; (5) Chất lượng

và giá trị của sản phẩm thu hồi khơng đồng nhất; (6) Q trình logistics ngược

phức tạp & có sự tham gia nhiều thành viên khơng xuất hiện trong dòng

logistics xi; (7) Chi phí logistics ngược khó dự báo và thường cao hơn.

PHÁT TRIỂN LOGISTICS NGƯỢC TRONG CCƯ SẢN PHẨM



Khái niệm phát triển logistics ngược trong CCƯ sản phẩm

Luận án đưa ra như sau: “Phát triển logistics ngược trong ch̃i cung ứng

sản phẩm là sự hồn thiện về tổ chức logistics ngược giữa các thành viên trong

chuỗi cung ứng và gia tăng các dòng và các hoạt động logistics ngược nhằm tối

ưu hố q trình vận động ngược chiều của các đối tượng vật chất được gửi từ

một thành viên tới thành viên bất kỳ đứng trước nó trong chuỗi cung ứng”.

Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam, nội hàm “Phát triển logistics

ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm” bao gồm ba vấn đề cơ bản như sau: (1)

Phát triển tổ chức logistics ngược: tại từng doanh nghiệp thành viên trong chuỗi

cũng như tổ chức logistics ngược trong toàn chuỗi trên cơ sở tăng cường sự cộng

tác giữa các thành viên đối với logistics ngược. (2) Phát triển các dòng logistics

ngược: Đa dạng hố các dòng logistics ngược cho các đối tượng vật chất khác

nhau; chuyển từ việc triển khai bị động dòng logistics ngược để thu hồi sản

phẩm không đáp ứng yêu cầu khách hàng lên chủ động triển khai các dòng

logistics ngược cho cả phụ phẩm, phế phẩm của quá trình sản xuất; sản phẩm kết

thúc sử dụng, bao bì sản phẩm… (3) Phát triển các hoạt động logistics ngược:

Gia tăng triển khai các hoạt động logistics ngược có khả năng phục hồi giá trị

sản phẩm ở mức cao nhất; cụ thể là hạn chế các hoạt động chôn lấp, thiêu huỷ

mà tăng cường tái sử dụng, tái chế.

Nội dung phát triển logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Phát triển tổ chức logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Khái niệm tổ chức logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Luận án đề xuất khái niệm tổ chức logistics ngược như sau: “Tổ chức

logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm là quá trình thiết kế bộ máy,



9



b.

-



-



c.

-



-



2.2.2.2

a.



9



sắp xếp bố trí và sử dụng các nguồn lực của chuỗi cung ứng nhằm đạt được

mục tiêu chiến lược logistics ngược của các doanh nghiệp thành viên cũng

như của toàn chuỗi cung ứng trong từng thời kỳ.”

Phương án tổ chức logistics ngược tại các DN trong CCƯ sản phẩm

Các phương án tổ chức logistics ngược tại DN: Tổ chức logistics ngược tại các

doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng sản phẩm có thể được thực hiện theo 2

phương án, đó là: (1) Tự tổ chức logistics ngược là việc sử dụng các nguồn lực

của doanh nghiệp để tự triển khai hoạt động logistics ngược; (2) Thuê ngoài

logistics ngược là việc sử dụng các nguồn lực bên ngoài doanh nghiệp để tổ

chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ quá trình logistics ngược. Xu hướng hiện

nay là sự gia tăng và đa dạng hóa trong th ngồi hoạt động logistics ngược.

Căn cứ lựa chọn phương án tổ chức logistics ngược tại doanh nghiệp: Mỗi

phương án tổ chức logistics ngược đều có những lợi ích và rủi ro nhất định.

Vấn đề quan trọng đối với các doanh nghiệp là phải cân nhắc kỹ lưỡng các

yếu tố tác động đến việc lựa chọn phương án tổ chức logistics ngược, bao

gồm: (1) Đặc điểm sản phẩm thu hồi; (2) Khối lượng và tính liên tục của thu

hồi; (3) Năng lực cạnh tranh cốt lõi; (3) Chính sách và nguồn lực của doanh

nghiệp; (4) Sự phức tạp và tính khơng chắc chắn của dòng logistics (5) Xu

hướng hợp tác giữa các thành viên trong chuỗi cung ứng.

Phương án tổ chức logistics ngược trong ch̃i cung ứng sản phẩm

Mơ hình tổ chức kênh thu hồi trong chuỗi cung ứng sản phẩm: Hầu hết các

quan điểm hiện nay cho rằng, nhà sản xuất là người có trách nhiệm chính và có

đủ năng lực để triển khai các hoạt động logistics ngược. Do đó, quyết định

quan trọng đầu tiên khi tổ chức logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

là lựa chọn mơ hình tổ chức kênh thu hồi để hoàn trả sản phẩm cho nhà sản

xuất. Có 3 mơ hình tổ chức kênh thu hồi điển hình như sau: (1) Nhà sản xuất

thu hồi trực tiếp từ người tiêu dùng; (2) Thu hồi thông qua nhà bán lẻ; (3) Thu

hồi thông qua bên thứ ba.

Mơ hình tổ chức xử lý sản phẩm thu hồi: Các nghiên cứu gần đây chia mạng

lưới logistics ngược thành hai mơ hình: (1) Mơ hình tổ chức logistics ngược tập

trung: hình thành một trung tâm thu hồi và xử lý tập trung của cả mạng lưới

nhằm đạt được lợi thế kinh tế nhờ quy mơ từ đó giảm chi phí logistics ngược;

(2) Mơ hình tổ chức logistics ngược phân cấp: các cơ sở thu gom đầu tiên sẽ tiến

hành ngay việc kiểm tra, đánh giá, phân loại sản phẩm thu hồi thay vì đưa về

trung tâm xử lý tập trung duy nhất và sau đó chuyển sản phẩm thu hồi đến các

điểm xử lý phù hợp nhằm đạt được lợi thế về thời gian.

Phát triển các dòng và các hoạt động logistics ngược trong CCƯ SP

Phát triển các dòng logistics ngược trong ch̃i cung ứng sản phẩm

Mỗi dòng logistics ngược được gắn với một đối tượng vật chất nhất

định. Trong chuỗi cung ứng sản phẩm có 5 dòng logistics ngược phổ biến sau:

(1) Dòng logistics ngược cho sản phẩm kết thúc sử dụng; (2) Dòng logistics



10



b.



2.2.2.3

a.



b.



-



-



2.2.3



10



ngược thương mại là dòng thu hồi giữa bất kỳ hai thành viên nào trong chuỗi

cung ứng có giao dịch kinh doanh trực tiếp; (3) Dòng logistics ngược cho sản

phẩm bảo hành thường đề cập đến dòng thu hồi sản phẩm lỗi phát sinh trong

q trình sử dụng của khách hàng; (4) Dòng logistics ngược cho phế phẩm và

phụ phẩm của quá trình sản xuất; (5) Dòng logistics ngược cho bao bì.

Phát triển các hoạt động logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm

Hoạt động logistics ngược diễn ra trong các dòng logistics ngược. Do

đó, việc triển khai các hoạt động logistics ngược sẽ tác động rất lớn đến sự

vận hành của các dòng logistics ngược. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra

rằng có bốn hoạt động logistics ngược chính như sau: (1) Tập hợp; (2) Kiểm

tra, phân loại; (3) Xử lý và (4) Phân phối lại.

Đánh giá sự phát triển logistics ngược trong CCƯ sản phẩm

Các cấp độ phát triển logistics ngược trong chuỗi cung sản phẩm

Nghiên cứu này sử dụng “Mô hình trưởng thành logistics ngược”

(Reverse Logistics Maturity Model – RLMM) do Đại học Craneld và Tập đoàn

Deutsche Post DHL hợp tác với các công ty thành viên CE100 xây dựng. Mơ

hình RLMM chỉ ra 5 cấp độ phát triển của logistics ngược, đó là: (1) Logistics

ngược phi chính thức; (2) Dự án logistics ngược; (3) logistics ngược tiêu chuẩn

hoá; (4) Logistics ngược được lượng hoá và (4) logistics ngược tối ưu.

Tiêu thức đánh giá sự phát triển của logistics ngược trong CCƯ sản phẩm

Trên cơ sở đặc trưng của các cấp độ phát triển logistics ngược trình bày

trong Mơ hình RLMM và kết quả phỏng vấn chuyên sâu trong quá trình điều

tra sơ cấp, tác giả đã phát triển các chỉ tiêu đo lường, đánh giá sự phát triển của

logistics ngược trong các chuỗi cung ứng sản phẩm trên các khía cạnh sau:

Tiêu thức đánh giá sự phát triển về tổ chức logistics ngược: Về tổ chức

logistics ngược trong toàn chuỗi cung ứng được đánh giá trên hai khía cạnh:

(1) tổ chức quản lý (chính thức và phi chính thức) và (2) tổ chức mạng lưới

(cấu trúc mạng lưới, mức độ cộng tác giữa các thành viên). Tổ chức logistics

ngược tại doanh nghiệp thành viên được đánh giá dưới hai hình thức: (1) Tự

tổ chức và (2) Th ngồi.

Tiêu thức đánh giá q trình triển khai dòng và hoạt động logistics ngược: (1)

Cơ cấu các đối tượng phải thu hồi trong dòng logistics ngược; (2) khối lượng

và tỷ lệ sản phẩm phải thu hồi và xử lý; (3) tỷ trọng các biện pháp xử lý đối

với sản phẩm thu hồi.

Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển logistics ngược trong CCƯ SP

Trên cơ sở tổng quan các cơng trình nghiên cứu trước đây, luận án đã

tổng hợp được 3 nhóm yếu tố có tác động đến phát triển logistics ngược trong

chuỗi cung ứng sản phẩm, bao gồm: (1) Nhóm yếu tố mơi trường (Luật liên

quan đến mơi trường, chính sách tài chính, chứng nhận quan lý mơi trường,

quy định trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất; Tồn cầu hố và vấn đề ô

nhiễm môi trường; Công nghệ thông tin). (2) Nhóm yếu tố thị trường (Nhận



11



11



thức và nhu cầu của khách hàng; Chuỗi cung ứng cạnh tranh); (3) Nhóm yếu

tố thuộc về chuỗi cung ứng (Mức độ cộng tác giữa các thành viên; Sự ủng hộ

của quản lý cấp cao, chính sách của doanh nghiệp, sự tích hợp chéo giữa các

bộ phận chức năng, nguồn lực hiện tại cho logistics ngược)

2.3

2.3.1



2.3.2

-



-



BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN LOGISTICS NGƯỢC TRONG

CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM



Kinh nghiệm phát triển logistics ngược trong CCƯ sản phẩm

Trên cơ sở dữ liệu thứ cấp thu thập được, luận án tập trung phân tích kinh

nghiệm phát triển logistics ngược cho trong chuỗi cung ứng sản phẩm nhựa

(thuộc đối tượng nghiên cứu của luận án) và sản phẩm điện tử (là sản phẩm

được cấu tạo từ nhiều chi tiết nhựa). Đồng thời, bối cảnh nghiên cứu được lựa

chọn ở 3 nhóm quốc gia, bao gồm: (1) Nhóm các nước phát triển đi đầu trong

ứng dụng logistics ngược tại Châu Âu; (2) Nhóm các nước phát triển ở khu vực

châu Á, chuyển giao các mơ hình logistics ngược từ Châu Âu nhưng có sự điều

chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế, bao gồm: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài

Loan. (3) Nhóm các quốc gia đang phát triển có nhiều điểm tương đồng với Việt

Nam như Trung Quốc, Thái Lan.

Bài học đối với phát triển logistics ngược trong CCƯ SP nhựa VN

Những bài học thành công có thể vận dụng cho chuỗi cung ứng nhựa Việt Nam,

bao gồm: (1) Ba bài học về tổ chức logistics ngược: gồm Mở rộng mạng lưới

logistics ngược; Hình thành liên minh giữa các nhà sản xuất để phát triển mạng

lưới logistics ngượ; Thúc đẩy các thành viên khác trong chuỗi cung ứng khơng

phải nhà sản xuất tham gia tích cực hơn vào hệ thống logistics ngược. (2) Hai

bài học về phát triển các dòng và các hoạt động logistics ngược: Tăng cường sự

tích hợp giữa dòng logistics ngược và xi; Ưu tiên phát triển các hoạt động xử

lý sản phẩm và chất thải nhựa có thể thu hồi được giá trị lớn nhất. Bên cạnh đó,

phần này cũng chỉ ra các điều kiện để vận dụng thành công các bài học trên

trong chuỗi cung ứng sản phẩm nhựa Việt Nam, bao gồm: (1) Phát triển logistics

ngược dựa trên nguyên tắc trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất; (2) Xây dựng

và ban hành khung pháp lý để quản lý chặt chẽ từng dòng sản phẩm loại bỏ; (3)

Thúc đẩy hoạt động tuyên tryền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng

dân cư về tầm quan trọng của logistics ngược.

Những bài học thất bại mà chuỗi cung ứng sản phẩm nhựa Việt Nam cần tránh,

bao gồm: (1) Chi phí vận hành hệ thống logistics ngược quá cao; (2) Các biện

pháp khuyến khích tài chính khơng phù hợp; (3) Sự chồng chéo trong quản lý,

sự cạnh tranh giữa các tổ chức tư nhân, sự yếu kém của cơ sở hạ tầng và

phương tiện, không quan tâm đến nhu cầu của thị trường thứ cấp và thị trường

của nhà thu gom, tái chế phi chính thức.

CHƯƠNG 3

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG LOGISTICS NGƯỢC TRONG

CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM NHỰA VIỆT NAM



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

LOGISTICS NGƯỢC TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×