Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NHỮ THỊ XUÂN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NHỮ THỊ XUÂN

Tải bản đầy đủ - 0trang

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan kết quả đạt được trong luận văn là sản phẩm nghiên

cứu, tìm hiểu của riêng cá nhân tơi. Trong tồn bộ nội dung của luận văn,

những điều được trình bày hoặc là của cá nhân tôi hoặc là được tổng hợp từ

nhiều nguồn tài liệu. Tất cả các tài liệu tham khảo đều có xuất xứ rõ ràng và

được trích dẫn hợp pháp.

Hà Nội, ngày 25 tháng 02 năm 2016.

Học viên



Nguyễn Thu Hà



LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tồn thể thầy cơ giáo

trong Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học tự nhiên – Đại học Quốc Gia

Hà Nội đã dạy dỗ, giúp đỡ và tạo cho tôi môi trường học tập, nghiên cứu

thuận lợi trong suốt thời gian tôi học tập tại trường.

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô giáo PGS. TS Nhữ Thị

Xuân người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi về phương pháp làm việc,

nghiên cứu để tơi có thể hồn thành luận văn này.

Tơi cũng xin cảm ơn các cán bộ Tài nguyên và Môi trường, địa chính

thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn đã tạo điều kiện cho tơi nghiên cứu và hồn

thành luận văn này.

Cuối cùng, tơi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè những người

ln giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian tôi học tập, nghiên cứu và

hồn thành luận văn này.

Dù đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên khơng tránh khỏi những thiếu sót

trong q trình hồn thành luận văn. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến

của các thầy cơ và các bạn.

Tơi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 25 tháng 02 năm 2016.

Học viên



Nguyễn Thu Hà



MỤC LỤC

MỞ ĐẦU..........................................................................................................1

1. Tính cấp thiết của đề tài................................................................................1

2. Mục tiêu của đề tài........................................................................................2

3. Nhiệm vụ của đề tài.......................................................................................2

4. Phạm vi nghiên cứu.......................................................................................2

5. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................3

6. Các kết quả đạt được của luận văn................................................................3

7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài......................................................3

8. Cấu trúc luận văn..........................................................................................4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU..........................5

1.1. Tổng quan các cơng trình ứng dụng viễn thám và GIS nghiên cứu

biến động sử dụng đất.....................................................................................5

1.2. Tổng quan bản đồ hiện trạng sử dụng đất.............................................7

1.2.1. Một số khái niệm.....................................................................................7

1.2.2. Nội dung của bản đồ hiện trạng sử dụng đất..........................................7

1.2.3 Các phương pháp thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất..................11

1.3. Khái quát về bản đồ biến động sử dụng đất........................................13

1.3.1. Khái niệm..............................................................................................13

1.3.2. Mục đích, ý nghĩa..................................................................................13

1.3.3. Nguyên nhân và các hình thức biến động sử dụng đất.........................13

1.4. Quản lý đất đai.......................................................................................14

1.4.1. Khái niệm..............................................................................................14

1.4.2. Mục đích của việc quản lý đất đai.........................................................14

1.5. Khái quát về đánh giá biến động sử dụng đất.....................................15

1.5.1. Khái niệm..............................................................................................15

1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn trong đánh giá biến động sử dụng đất......................15

1.6. Viễn thám và GIS trong nghiên cứu biến động sử dụng đất..............16



1.6.1. Công nghệ viễn thám.............................................................................16

1.6.2 Hệ thống thông tin địa lý........................................................................29

1.7. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu..............................................36

1.7.1. Các quan điểm nghiên cứu....................................................................36

1.7.2. Các phương pháp nghiên cứu...............................................................39

CHƯƠNG 2 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM MỘT SỐ YẾU TỐ TỰ NHIÊN VÀ

KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA THỊ TRẤN SÓC SƠN, HUYỆN SÓC SƠN.........43

2.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất khu vực nghiên cứu.....43

2.1.1. Các yếu tố điều kiện tự nhiên................................................................43

2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội......................................................................46

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT PHỤC VỤ

QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI THỊ TRẤN SÓC SƠN, HUYỆN SÓC SƠN VỚI SỰ

TRỢ GIÚP CỦA VIỄN THÁM VÀ GIS.....................................................49

3.1. Quy trình cơng nghệ xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất bằng

phương pháp viễn thám và GIS...................................................................49

3.1.1. Sơ đồ quy trình công nghệ thành lập bản đồ biến động sử dụng đất....49

3.1.2. Nội dung các bước thực hiện.................................................................51

3.2 Nhận xét biến động sử dụng đất khu vực nghiên cứu.........................71

3.3. Phân tích, đánh giá biến động sử dụng đất Thị trấn Sóc Sơn giai

đoạn 2003 - 2015............................................................................................74

3.3.1. Phân tích biến động sử dụng đất giai đoạn 2003 - 2015......................74

3.3.2. Đánh giá tổng hợp biến động sử dụng đất thị trấn Sóc Sơn theo khía

cạnh phát triển bền vững.................................................................................76

3.3.3 Đánh giá chung về tiềm năng đất đai của thị trấn Sóc Sơn...................77

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................79

TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................80



DANH MỤC HÌNH



Hình 1.1 Sơ đồ ngun lý cơng nghệ viễn thám vệ tinh.................................16

Hình 1.2 Đặc tính phản xạ phổ của đất, nước và thực vật trên ảnh vệ tinh...........19

Hình 1.3 Đặc tính phản xạ phổ các đối tượng trong đơ thị.............................21

Hình 1.4 Các hợp phần chức năng của GIS....................................................30

Hình 2.1 Sơ đồ vị trí thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội....44

Hình 3.1 Sơ đồ quy trình cơng nghệ thành lập bản đồ biến động sử dụng đất

đai thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn...............................................................50

Hình 3.2 Ảnh khu vực nghiên cứu đã cắt theo ranh giới hành chính. (Ảnh năm

2003)...............................................................................................................56

Hình 3.3 Ảnh khu vực nghiên cứu đã cắt theo ranh giới hành chính. (Ảnh năm

2010)...............................................................................................................56

Hình 3.4 Ảnh khu vực nghiên cứu đã cắt theo ranh giới hành chính. (Ảnh năm

2014)...............................................................................................................57

Hình 3.5 Dữ liệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất TT. Sóc Sơn năm 2003.......58

Hình 3.6 Dữ liệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất TT. Sóc Sơn năm 2010.......59

Hình 3.7 Dữ liệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất TT. Sóc Sơn năm 2014.......59

Hình 3.8 Thước đo tỷ lệ trong bản đồ ............................................................60

Hình 3.9 Cửa sổ thực hiện câu lệnh gán mà loại biến động sử dụng đất........65

Hình 3.10 Bảng thuộc tính của lớp biến động năm 2003-2010......................66

Hình 3.11 Bảng thuộc tính của lớp biến động giai đoạn 2010-2015..............66

Hình 3.12 Kết quả sau chồng gộp hai bản đồ hiện trạng giai đoạn 2003-2010......67

Hình 3.13 Kết quả sau chồng gộp hai bản đồ hiện trạng giai đoạn 2010-2015......67

Hình 3.14 Biểu đồ biến động sử dụng đất giai đoạn 2003-2010 (đơn vị m2)...........71

Hình 3.15 Biểu đồ biến động sử dụng đất giai đoạn 2010-2015 (đơn vị m2)...........73

Hình 3.16 Biểu đồ diện tích các loại đất năm 2003, 2010, 2015 (đơn vị m2)...........74



DANH MỤC BẢNG



Bảng 1.1 Các khoanh đất phải thể hiện trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất...........10

Bảng 1.2 Nội dung các phương pháp thành lập bản đồ..................................12

Bảng 1.3. So sánh các phép biểu diễn Raster và Vector.................................32

Bảng 1.4 Bảng ma trận biến động...................................................................42

Bảng 3.1. Bộ mẫu khóa giải đốn ảnh viễn thám thị trấn Sóc Sơn................54

Bảng 3.2. Ma trận biến động giai đoạn 2003-2010 (đơn vị m2).....................71

Bảng 3.3. Ma trận biến động giai đoạn 2010 – 2015 (đơn vị m2)...................72

Bảng 3.4. Hiện trạng sử dụng đất phân theo mục đích của các năm..............75



DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1. Phương pháp phân tích sau phân loại............................................27

Sơ đồ 1.2. Phương pháp phân loại trực tiếp từ ảnh đa thời gian.....................28

Sơ đồ 1.3. Phương pháp nhận biết thay đổi phổ..............................................28

Sơ đồ 1.4. Phương pháp kết hợp.....................................................................29

Sơ đồ 1.5. Sơ đồ phân tích biến động bằng GIS.............................................41



MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai do tự nhiên tạo ra, có trước con người và là cơ sở để tồn tại và

phát triển của loài người.

Đất đai là một trong những nguồn lực quan trọng nhất của mọi chế độ xã

hội, là tư liệu sản xuất đặc biệt, tham gia vào hoạt động của đời sống kinh tế

xã hội.

C.Mac đã viết rằng: “Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều

kiện cần để sinh tồn, là điều kiện không thế thiếu được để sản xuất, là tư liệu

sản xuất cơ bản trong nông, lâm nghiệp”.

Trong xã hội hiện nay, dưới sức ép của gia tăng dân số, kết hợp với sử

dụng đất đai thiếu bền vững đã gây sức ép lớn lên quá trình sử dụng đất, trở

thành vấn đề sống còn của mỗi quốc gia. Vì vậy, nghiên cứu, đánh giá sự thay

đổi trong quá trình sử dụng đất là căn cứ khoa học để đưa ra những chính sách

phù hợp nhằm sử dụng đất hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả cao hơn cả về kinh tế

- xã hội và mơi trường.

Sóc Sơn là một huyện ngoại thành, nằm ở phía Bắc của thủ đơ Hà Nội.

Cũng như các quận, huyện khác trong thành phố, q trình đơ thị hóa đang

diễn ra ở đây rất nhanh, tốc độ tăng trưởng kinh tế ngày càng cao nên đời

sống con người nơi đây từng bước được cải thiện, làm cho việc biến động

trong sử dụng đất là điều không tránh khỏi, gây áp lực rất lớn trong công tác

quản lý đất đai.

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học vũ trụ thì ảnh Viễn Thám cũng

đã và ngày càng tỏ rõ tính ưu việt trong cơng tác điều tra, quản lý tài nguyên.

Đặc biệt là sự xuất hiện của các tư liệu Viễn Thám mới như: SPOT,

LANDSAT, ASTER có độ phân giải không gian và độ phân giải phổ cao. Một

số tư liệu Viễn Thám còn có khả năng chụp lập thể, đặc biệt là có thể cập nhật

thơng tin nhanh chóng. Thơng qua việc thu nhận và xử lý ảnh vệ tinh ở nhiều

1



thời điểm khác nhau tạo thành ảnh đa thời gian ở dạng số, là sản phẩm dễ

dàng sử dụng trong các phần mềm phân tích ảnh hiện đại. Đặc biệt với việc

phóng vệ tinh VINASAT 1 đầu tiên vào ngày 12/04/2008, đã mở ra hướng đi

mới trong ứng dụng ảnh Viễn Thám ở Việt Nam.

GIS kết hợp với viễn thám cho phép đánh giá biến động sử dụng đất hiệu

quả. Nhận thức được tầm quan trọng của ảnh viễn thám kết hợp công nghệ

GIS đem lại hiệu quả cao trong nghiên cứu biến động sử dụng đất phục vụ

quản lý đất đai. Học viên đã lựa chọn nghiên cứu đề tài:

Nghiên cứu, đánh giá biến động sử dụng đất phục vụ quản lý đất đai

thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội với sự trợ giúp của

ảnh Viễn Thám và GIS.

2. Mục tiêu của đề tài

Ứng dụng ảnh vệ tinh Spot 5, nghiên cứu, đánh giá biến động sử dụng đất

tại thị trấn Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội phục vụ công tác quản

lý đất đai của huyện.

3. Nhiệm vụ của đề tài

Để đạt được mục tiêu trên, luận văn đã tiến hành giải quyết những nhiệm

vụ sau:

- Thu thập các tài liệu thống kê, bản đồ và tư liệu ảnh vệ tinh khu vực

nghiên cứu.

- Nghiên cứu ứng dụng viễn thám và GIS trong đánh giá biến động sử

dụng đất.

- Thành lập bản đồ hiện trạng, biến động sử dụng đất qua các thời kỳ khu

vực nghiên cứu.

- Đánh giá và phân tích nguyên nhân biến động sử dụng đất thị trấn Sóc

Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.

4. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: Luận văn được thực hiện trên tồn bộ thị trấn Sóc

Sơn, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.

2



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NHỮ THỊ XUÂN

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×