Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Chương IV- BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC

Chương IV- BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC

Tải bản đầy đủ - 0trang

Đặc biệt gần đây các nhà khoa học đã công bố nhiều loài mới

cho khoa học bổ sung vào danh lục các loài động, thực vật của Việt

Nam và trên Thế giới. Việc mô tả các cá thể Tê giác một sừng liên

quan đến các bức ảnh chụp được vào tháng 8/2001 ở VQG Cát Tiên

đã cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia có ĐDSH cao.

Việt Nam còn là một trong 12 “trung tâm giống gốc” của nhiều

lồi cây trồng, vật ni với hàng chục giống gia súc và gia cầm trên

Thế giới.

Đặc biệt các giống lúa, khoai, có những lồi được coi là có

nguồn gốc từ Việt Nam. Việt Nam còn là trung tâm phát tán của các

loài cá thuộc họ cá Chép (Cyprinidae) và nhiều nòi chó (lồi phụ) trên

Thế giới đều bắt nguồn từ lồi Chó Phú Quốc ở Việt Nam.



• Tuy nhiên, vào những năm cuối của thế kỷ XX, các hoạt động công

nghiệp của con người ngày một gia tăng, việc sử dụng tài nguyên

thiên nhiên quá mức,…các chất thải không được kiểm sốt nên ơ

nhiễm mơi trường đã trở thành vấn đề tồn cầu.

• Tình hình đó đã ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của con người và suy

giảm ĐDSH. Nhiều loài động, thực vật bị suy giảm nhanh về số

lượng, thậm chí một số lồi đang đứng trước bờ vực bị tuyệt chủng.

Trong khi đó, nhu cầu cơ bản và sự sống còn của con người lại

phụ thuộc rất lớn vào ĐDSH của Trái đất. Nếu những nguồn tài

nguyên này bị giảm sút thì cuộc sống của chúng ta và các đời con

cháu mai sau sẽ bị đe dọa và phải đối mặt với những hiểm họa khôn

lường về môi trường, tài nguyên sinh học.

• Theo Tổ chức y tế Thế giới (WHO) mỗi năm có khoảng 160.000

người chết do ảnh hưởng của sự nóng lên tồn cầu, trung bình hàng

ngày có 5.000 người chết vì các bệnh liên quan đến ơ nhiễm khơng

khí trong nhà và con số này có thể tăng lên gấp đơi vào năm 2020.



• Với tốc độ suy giảm ĐDSH như hiện nay, sẽ có khoảng 5-10% số

loài trên Thế giới bị tiêu diệt vào những năm 2020 và đến năm 2050

số loài bị tiêu diệt có thể lên đến 25% số lồi đã mơ tả. Nếu trước

đây cứ khoảng một Thế kỷ có một lồi bị tiệt chủng thì vài năm gần

đây người ta tính rằng bình qn cứ 7 phút có một lồi bị tiệt chủng.

• Khi ở các nước phát triển và đang phát triển phải trả giá cho sự mất

mát này thì con người mới bắt đầu chú ý đến việc bảo tồn ĐDSH















Bắt đầu là từ Hội nghị Thượng đỉnh bàn về vấn đề môi trường và

ĐDSH được tổ chức tại Brazil vào tháng 6 năm 1992. Sau hội nghị

đó có 156 Quốc gia đã ký vào cơng ước về ĐDSH và bảo vệ

chúng.

Từ đó, nhiều hội thảo được tổ chức và nhiều cuốn sách mang tính

chất chỉ dẫn ra đời. nhằm hướng dẫn và đưa ra các phương pháp

để bảo tồn ĐDSH, làm nền tảng cho công tác bảo tồn và phát triển

bền vững trong tương lai.

Bảo tồn ĐDSH là một nguyên lý khoa học được xây dựng trên

những nỗ lực đó



2. Sự tuyệt chủng và mất cân bằng sinh thái

Sự mất đi của hàng loạt các loài sinh vật trong một thời kỳ nhất

định nào đó được gọi là hiện tượng tuyệt chủng.



Theo Raup, 1979 thì hiện tượng tuyệt chủng lớn nhất

có lẽ xảy ra vào cuối kỷ Permi (khoảng 250 triệu năm

trước công nguyên) làm cho khoảng 77 đến 96% số loài

động vật biển bị tuyệt chủng.

Những biến động khác của khí hậu do động đất, hoạt

động trở lại của nhiều núi lửa,... làm cho nhiều loài động,

thực vật khơng còn điều kiện sống thích hợp để tồn tại.

Sự tuyệt chủng này phải cần đến khoảng 50 triệu năm

sau thơng qua q trình tiến hóa thì số lượng lồi động

vật biển mới có thể phục hồi lại được.



• Ngày nay, do sự phát triển càng cao của xã hội, con người đã can thiệp và

khai thác tự nhiên quá mức nên đã góp phần làm cho tốc độ tuyệt chủng

của nhiều loài sinh vật tăng hơn nhiều so với việc hình thành các lồi mới.

Q trình này khơng còn tn theo quy luật tự nhiên nên sự mất cân bằng

sinh thái là điều khơng thể tránh khỏi.

• Cân bằng sinh thái là sự cân bằng của các mối quan hệ giữa sinh vật với

môi trường. Trong quá trình tiến hóa của sinh vật, sự cân bằng này được

gọi là sự cân bằng tự nhiên.

• Tuy nhiên cân bằng sinh thái tự nhiên là cân bằng động, nó luôn bị mất đi

sự cân bằng tương đối và luôn được phục hồi. Một khi sự cân bằng bị phá

vỡ thì người ta gọi là mất cân bằng sinh thái. Hậu quả của mất cân bằng

sinh thái dẫn đến sự tiêu diệt các cá thể, quần thể, quần xã thậm chí phá

hủy cả HST

• Ngày nay khi nền cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa, đơ thị hóa,… đang phát

triển nhanh trên Thế giới thì hiện tượng mất cân bằng sinh thái đã và đang

xảy ra ở nhiều nơi và ngày càng nghiêm trọng.



II. BẢO TỒN ĐDSH TRONG SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

1. Khái niệm về bảo tồn ĐDSH

Bảo tồn ĐDSH là một khoa học đa ngành, được xây

dựng nhằm hạn chế các mối đe dọa đối với ĐDSH. Sự đe

dọa làm suy thoái ĐDSH là do: sự khai thác tự nhiên q

mức, sự thối hóa và biến mất sinh cảnh, nạn ơ nhiễm mơi

trường, các lồi nhập nội, sự du canh, du cư, q trình

cơng nghiệp hóa, đơ thị hóa,... Vì vậy, nội dung của bảo tồn

ĐDSH cần phải đạt được 2 mục tiêu chính :

• Tìm hiểu những tác động tiêu cực do các hoạt động của

con người gây ra cho các loài, các quần xã và đối với các

HST.

• Xây dựng các phương pháp tiếp cận để hạn chế sự tuyệt

chủng của các lồi và nếu có thể được sẽ cứu các loài

đang bị đe dọa bằng cách đưa chúng trở lại với HST tương

đối phù hợp với chúng trước kia.



2. Tại sao phải bảo tồn ĐDSH

* Lý do đạo đức

Cơ sở đạo đức của bảo tồn thiên nhiên được nhấn mạnh tại hiến chương

“Thế giới vì thiên nhiên” do Đại hội đồng Liên hợp Quốc đưa ra:“Mỗi một dạng

của sự sống là độc nhất, nó cần được tồn tại mà khơng kể tới giá trị của

nó đối với con người và để sống hòa hợp với các sinh vật khác, hành

động của con người cần chịu sự hướng dẫn của một quy tắc về đạo

đức”.

Theo nguyên tắc đó, mọi sinh vật sống trên hành tinh chúng ta đều có

quyền tồn tại, bình đẳng ngang nhau. Các sinh vật phải nương tựa vào nhau

để sinh sống, sinh vật này là chỗ dựa của sinh vật kia. Chúng tạo thành một

chuỗi liên hoàn tồn tại trong thiên nhiên, mà mỗi sinh vật là một mắt xích trong

chuỗi liên hồn đó.

Khi chúng ta làm suy giảm sự phong phú về ĐDSH trên Thế giới, xem

như đã vơ tình loại trừ nhiều dạng sống mà chúng có quyền được tồn tại, phát

triển, đồng thời chúng ta đã hủy hoại nền tảng của nguồn cảm hứng về thẩm

mỹ, nghệ thuật và văn hóa của con người.

Sự mất mát về ĐDSH có thể làm cho chất lượng cuộc sống của con

người bị giảm sút và cản trở xã hội loài người trong quá trình phát triển.



* Lý do cân bằng sinh thái

ĐDSH cần phải được bảo tồn nhằm giữ cho sinh quyển ở trạng

thái cân bằng và thực hiện được chức năng của nó. Trong HST,

khơng có một lồi sinh vật nào là khơng cần thiết cho sự duy trì các

q trình sinh thái cơ bản trên Trái đất.

Chẳng hạn, sự phá hủy rừng trên diện rộng làm thay đổi chu kỳ

carbon, dẫn tới tăng hàm lượng carbon trong khơng khí. Hàng năm

có tới 17 triệu - 25 triệu ha rừng trên Thế giới bị đốt cháy.

Vì vậy, đã làm mất đi cả hai nguồn tái tạo O2, gia tăng CO2 do đốt

cháy, giảm khả năng hấp thụ từ thực vật của rừng quang hợp.

Từ đó, hàm lượng CO2 tăng từ 0,028% vào những năm 1950 đã

lên tới 0,035% vào năm 2000. Điều đó đã tác động mạnh đến khí

hậu tồn cầu, làm biến đổi nhiệt độ theo xu thế ấm lên của bầu

khơng khí tầng đối lưu và tác động nghiêm trọng đến ĐDSH, sức

khỏe và cuộc sống bình thường của con người…

Do vậy mất rừng, mất cân bằng sinh thái là mất tất cả.



* Lý do kinh tế

Phát triển bền vững là nguyên tắc cơ bản của phát triển

kinh tế, xã hội và xu thế tự nhiên của HST. Vì vậy, bảo tồn

ĐDSH tức là đã bảo vệ được nền kinh tế một cách bền vững.

ĐDSH còn là nguồn nguyên liệu quý trong việc tăng sản

lượng lương thực, thực phẩm, phát triển giống cây trồng, vật

nuôi cả chất lượng sản phẩm, tính chống chịu và mức độ an

tồn lương thực, thực phẩm sạch. Nguồn tài nguyên này có

một ý nghĩa thương mại cung cấp kim ngạch cho nền kinh tế

trên nhiều mặt.

Lý do rất quan trọng trong nhiệm vụ bảo tồn ĐDSH là cần

phải sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên sinh vật cho hiện

tại và cho tương lai nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng lớn cho

nhân loại.

Vấn đề là nguồn tài ngun ĐDSH có vai trò kinh tế đặc biệt

như vậy, nhưng đang bị suy thoái nghiêm trọng cần phải được

bảo tồn và phát triển bền vững chúng.



* Lý do thẩm mỹ

Những cảnh đẹp thiên nhiên

bao giờ cũng gắn liền với cảnh

quan, cây cỏ và muông thú. Các

tác phẩm văn học nghệ thuật chỉ

có thể được hình thành khi con

người gắn với thiên nhiên. Đó là

nguồn cảm hứng cho các nhà văn,

nhà thơ, các nhà nghệ thuật, nhà

quay phim, chụp ảnh hay các nhà

họa sĩ, các nhà điêu khắc.

.

Khai thác quá mức ở các

vùng rừng núi nhiệt đới →



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chương IV- BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×